Test ELM.05 — zestaw 16

Dlaczego tak

Tolerancja ±5% od 5,0 V to ±0,25 V, więc dopuszczalny zakres wynosi 4,75–5,25 V, a 4,6 V jest poniżej; dokumentacja wskazuje, od którego bloku zacząć dalszą diagnostykę. Uznanie napięcia za prawidłowe kusi, bo różnica wydaje się niewielka, ale układy cyfrowe przy zaniżonym zasilaniu mogą pracować niestabilnie.

Dlaczego tak

Wynik pracy zespołu jest wspólny: uszkodzony przewód może powodować fałszywe alarmy lub brak sygnału, więc trzeba go naprawić przed odbiorem. Samodzielne zaizolowanie bez informacji kusi jako szybkie, ale ukrywa problem przed osobą odpowiedzialną za okablowanie i może być niewystarczające.

Dlaczego tak

Drgania miejscowe przenoszone z narzędzia na ręce uszkadzają z czasem naczynia krwionośne i nerwy palców, co nazywa się zespołem wibracyjnym. Ubytek słuchu jest skutkiem hałasu, a nie dymów topnika, które działają na drogi oddechowe. Pył betonowy również uszkadza płuca (pylica), a nie układ krążenia dłoni, więc pozostałe zestawienia mylą czynnik ze skutkiem.

Dlaczego tak

Czynnik niebezpieczny działa nagle i może spowodować uraz – upadek z wysokości z drabiny jest tego typowym przykładem. Wymuszona pozycja, monotonia i duszne pomieszczenie to czynniki uciążliwe: powodują zmęczenie i obniżają sprawność, ale nie wywołują bezpośrednio urazu. Łatwo je pomylić, bo również pogarszają warunki pracy, jednak ich skutki narastają stopniowo.

Dlaczego tak

W Polsce najwyższe dopuszczalne natężenie hałasu odniesione do 8-godzinnego dnia pracy wynosi 85 dB(A), więc 88 dB(A) oznacza przekroczenie NDN. Pracodawca musi wtedy ograniczać hałas u źródła i zapewnić stosowanie ochronników słuchu. Wartość 80 dB(A) jest jedynie dolnym progiem działania – przy 88 dB(A) samo udostępnienie ochronników nie wystarcza. Wartość 90 dB(A) to dawna, nieaktualna granica.

Dlaczego tak

Dotyk pośredni to dotknięcie części przewodzącej, która normalnie nie jest pod napięciem, ale znalazła się pod nim wskutek uszkodzenia – np. metalowej obudowy urządzenia klasy I z przerwanym przewodem ochronnym. Dotknięcie zacisku fazowego to dotyk bezpośredni, czyli inny rodzaj zagrożenia. Urządzenie klasy II z założenia nie ma przewodu PE, a zwarcie w obwodzie SELV nie powoduje groźnego napięcia dotykowego.

Dlaczego tak

Próg samouwolnienia przy prądzie 50 Hz wynosi około 10 mA – powyżej tej wartości mięśnie dłoni i przedramienia kurczą się tak, że poszkodowany nie może puścić przewodu. Prąd jest odczuwalny już od ok. 0,5–1 mA, więc stwierdzenie o progu 50 mA jest błędne. Lekkie mrowienie odpowiada prądom poniżej progu samouwolnienia, a zwęglenie tkanek występuje przy dużych prądach i wysokich napięciach.

Dlaczego tak

Kondensator naładowany do szczytowej wartości napięcia sieci (230 V · √2 ≈ 325 V) rozładowuje się bezpiecznie przez rezystor, a o skuteczności rozładowania świadczy dopiero pomiar woltomierzem. Zwarcie śrubokrętem powoduje iskrę, może uszkodzić kondensator i ścieżki, a odprysk metalu grozi oparzeniem. Kondensator bez rezystora upływowego może utrzymywać napięcie przez wiele minut, a rękawice antystatyczne nie są izolacją elektryczną.

Dlaczego tak

Prewencja pożarowa polega na usuwaniu przyczyn zapłonu: gorący grot ma leżeć w podstawce, stacja ma być wyłączana po pracy, a w pobliżu nie może być palnych materiałów. Gaśnica i koc gaśniczy są potrzebne, ale służą do gaszenia pożaru, który już powstał, a nie do zapobiegania mu. Mata ESD chroni elementy przed wyładowaniami, a okulary – oczy przed odpryskami.

Dlaczego tak

Zużyte baterie i zużyty sprzęt elektroniczny, w tym płytki drukowane, są odpadami, które zgodnie z przepisami zbiera się oddzielnie i przekazuje uprawnionym odbiorcom. Wyrzucanie ich do odpadów komunalnych jest nieprawidłowością w zakresie ochrony środowiska, niezależnie od częstotliwości opróżniania kosza. Pokrywa ogranicza parowanie resztek rozpuszczalnika, ale nie rozwiązuje problemu niewłaściwej segregacji.

Dlaczego tak

Środki ochrony indywidualnej zakłada lub nosi sam pracownik – należą do nich okulary, nauszniki i szelki bezpieczeństwa. Wyłącznik różnicowoprądowy, odciąg oparów i balustrada chronią wszystkie osoby w danym miejscu, więc są środkami ochrony zbiorowej. Każdy z błędnych zestawów zawiera jeden taki element wymieszany ze środkami indywidualnymi, dlatego nie spełnia warunku.

Dlaczego tak

Wiercenie w betonie nad głową wytwarza pył opadający na twarz i do oczu oraz hałas przekraczający zwykle 85 dB(A), dlatego potrzebne są okulary, ochronniki słuchu i półmaska przeciwpyłowa. Środki ESD chronią elektronikę, a nie człowieka, i nie mają tu zastosowania. Sprzęt dielektryczny służy do prac przy urządzeniach pod napięciem, a fartuch kwasoodporny – do pracy z elektrolitem.

Dlaczego tak

Rękawice elektroizolacyjne podlegają okresowym badaniom napięciowym, a przed każdym użyciem sprawdza się ich datę ważności oraz wykonuje próbę szczelności (np. zwijając mankiet i sprawdzając, czy powietrze nie ucieka) i oględziny. Multimetr na zakresie 200 Ω nie sprawdzi izolacji – pokaże przerwę nawet przy mikropęknięciu, które przebije się przy napięciu sieci. Rozmiar jest ważny, ale nie decyduje o bezpieczeństwie.

Dlaczego tak

Według normy PN-EN 60903 rękawice klasy 00 są przeznaczone do napięć roboczych do 500 V AC, więc wystarczają dla instalacji 230/400 V. Klasa 0 (do 1000 V AC) też byłaby odpowiednia, ale nie jest najniższą spełniającą wymaganie. Oznaczenie literą A nie dotyczy napięcia, lecz dodatkowej właściwości – odporności na kwasy.

Dlaczego tak

Nagłe, jednostronne objawy – asymetria twarzy, zaburzenia mowy i niedowład kończyny – to klasyczne objawy udaru mózgu, opisane w teście FAST. Zawał serca objawia się przede wszystkim bólem w klatce piersiowej, dusznością i potami, bez niedowładów połowiczych. Napad padaczkowy to drgawki z utratą przytomności, a omdlenie – krótkotrwała utrata przytomności z szybkim powrotem do normy.

Dlaczego tak

Rzadkie, nieregularne westchnienia to tzw. oddech agonalny, który często występuje w pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia i nie zapewnia wymiany gazowej. Wytyczne nakazują traktować go jak brak prawidłowego oddechu i niezwłocznie rozpocząć uciskanie klatki piersiowej. Ułożenie w pozycji bocznej, typowe dla poszkodowanego oddychającego prawidłowo, odebrałoby mu szansę na przeżycie, podobnie jak odczekiwanie.

Dlaczego tak

Ratujący musi najpierw zadbać o własne bezpieczeństwo, dlatego odsuwa przewód lub poszkodowanego suchym przedmiotem nieprzewodzącym, np. drewnianym, stojąc na izolującym podłożu. Metal przewodzi prąd także przez zwykłą rękawicę roboczą, a mokra odzież i woda tworzą drogę przepływu prądu do ratującego. Najlepszym rozwiązaniem pozostaje wyłączenie zasilania, jeśli tylko jest to możliwe.

Dlaczego tak

W pozycji bocznej bezpiecznej głowa jest lekko odgięta, co utrzymuje drożne drogi oddechowe, a usta skierowane w dół pozwalają wypłynąć wymiocinom lub krwi. Zgięcie głowy na klatkę piersiową zamyka drogi oddechowe, więc jest błędem. Leżenie na plecach z uniesionymi nogami to pozycja przeciwwstrząsowa, nieodpowiednia dla nieprzytomnego, a twarz zwrócona ku górze grozi zachłyśnięciem.

Dlaczego tak

Dyspozytor prowadzi rozmowę według procedury: dopytuje o stan poszkodowanego, potwierdza miejsce zdarzenia i często instruuje, jak udzielać pomocy, np. jak prowadzić resuscytację. Dlatego nie należy rozłączać się samemu, nawet po podaniu adresu – to dyspozytor decyduje o zakończeniu rozmowy. Rozłączenie się zbyt wcześnie może opóźnić pomoc lub pozbawić ratującego ważnych wskazówek.

Dlaczego tak

Amputowaną część zabezpiecza się w suchym jałowym opatrunku i szczelnym woreczku, który umieszcza się w drugim woreczku z wodą i lodem – chłodzenie jest pośrednie. Bezpośredni kontakt z lodem powoduje odmrożenie tkanek i może uniemożliwić replantację. Woda utleniona uszkadza tkanki, a przykładanie części do rany jest niewskazane; na ranę zakłada się opatrunek uciskowy.

Dlaczego tak

Objawy wskazują na zawał serca, dlatego trzeba wezwać pogotowie, a poszkodowanego posadzić w pozycji półsiedzącej, która zmniejsza obciążenie serca i ułatwia oddychanie. Każdy wysiłek, także chodzenie, zwiększa zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Pozycja z uniesionymi nogami zwiększa napływ krwi do serca i nasila duszność, a pozycję boczną stosuje się u nieprzytomnych.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji zalecają u dorosłych uciskanie na głębokość 5–6 cm z częstotliwością 100–120 uciśnięć na minutę, z pełnym odprężeniem klatki po każdym ucisku. Liczba 30 dotyczy liczby uciśnięć w cyklu 30:2, a nie częstotliwości na minutę, co jest częstą pomyłką. Uciśnięcia płytsze i wolniejsze nie zapewniają przepływu krwi, a zbyt głębokie zwiększają ryzyko obrażeń.

Dlaczego tak

Warystor ma nieliniową charakterystykę napięciowo-prądową: poniżej napięcia progowego prawie nie przewodzi, a po jego przekroczeniu jego rezystancja gwałtownie spada i element bocznikuje przepięcie. Termistor NTC też zmniejsza rezystancję, ale pod wpływem wzrostu temperatury, nie napięcia – stosuje się go m.in. do ograniczania prądu załączenia. Termistor PTC zwiększa rezystancję przy nagrzaniu, a fotorezystor reaguje na światło.

Dlaczego tak

Po przekroczeniu prądu nasycenia rdzeń dławika nasyca się magnetycznie, jego przenikalność maleje i indukcyjność gwałtownie spada, przez co prąd zaczyna narastać lawinowo. Rezystancja uzwojenia DCR decyduje o stratach mocy w miedzi, ale nie zmienia indukcyjności. Częstotliwość rezonansu własnego i dobroć opisują zachowanie dławika w funkcji częstotliwości, a nie prądu.

Dlaczego tak

W kodzie trzycyfrowym dwie pierwsze cyfry to wartość w pikofaradach, a trzecia to liczba zer: 47 · 10⁴ pF = 470 000 pF = 470 nF. Litera J oznacza tolerancję ±5%, natomiast ±10% oznacza się literą K. Odczyt „474 pF” wynika z pominięcia mnożnika, a 4,7 µF z przesunięcia przecinka o jeden rząd za dużo.

Dlaczego tak

Jednostką ładunku elektrycznego jest kulomb (C), równy 1 A · 1 s. Konduktancja jest odwrotnością rezystancji i mierzy się ją w simensach (S), a nie w omach. Strumień magnetyczny wyraża się w weberach (Wb), a indukcję magnetyczną w teslach (T) – w dwóch błędnych odpowiedziach te jednostki zamieniono miejscami.

Dlaczego tak

Jeden megaom to 1000 kiloomów, więc 0,0022 MΩ · 1000 = 2,2 kΩ, czyli 2200 Ω. Wynik 2200 kΩ powstaje przy pomnożeniu przez milion zamiast przez tysiąc, czyli przy pomyleniu kiloomów z omami. Odpowiedzi 22 kΩ i 0,22 kΩ to przesunięcie przecinka o jedno miejsce w złą stronę.

Dlaczego tak

Pełne ujemne sprzężenie zwrotne z wyjścia na wejście odwracające przy sygnale podanym na wejście nieodwracające daje wzmocnienie 1 + 0/∞ = 1 – to wtórnik napięciowy, stosowany jako bufor o dużej rezystancji wejściowej. Wzmacniacz odwracający ma sygnał doprowadzony do wejścia odwracającego przez rezystor. Komparator z histerezą ma dodatnie sprzężenie zwrotne, a integrator – kondensator w pętli sprzężenia.

Dlaczego tak

Amperomierz musi przewodzić ten sam prąd co odbiornik, więc włącza się go szeregowo; woltomierz mierzy różnicę potencjałów na zaciskach odbiornika, więc łączy się go równolegle. Amperomierz o bardzo małej rezystancji włączony równolegle zwarłby odbiornik. Woltomierz o dużej rezystancji włączony szeregowo ograniczyłby prąd niemal do zera i układ przestałby działać.

Dlaczego tak

Połączenie zacisków wyjściowych przewodem o pomijalnej rezystancji oznacza, że napięcie wyjściowe jest równe zeru, a płynie prąd wyjściowy – to stan zwarcia. W stanie jałowym jest odwrotnie: zaciski wyjściowe są rozwarte i prąd wyjściowy jest zerowy. Stan dopasowania wymaga obciążenia impedancją równą impedancji wyjściowej czwórnika, a nie zwarcia.

Dlaczego tak

Nazwę połączenia czwórników tworzy się od sposobu łączenia wejść i wyjść: gdy obie strony połączono równolegle, jest to połączenie równoległe (równoległo-równoległe). W połączeniu łańcuchowym wyjście pierwszego czwórnika zasila wejście drugiego, jak w torze wzmacniaczy. Połączenie szeregowo-równoległe ma wejścia połączone szeregowo, a wyjścia równolegle, więc nie odpowiada opisowi.

Dlaczego tak

Zgodnie z drugim prawem Kirchhoffa suma spadków napięć w zamkniętym oczku jest równa napięciu źródła, więc U₃ = 24 V − 6 V − 10 V = 8 V. Wynik 16 V to jedynie suma dwóch znanych napięć, a nie napięcie trzeciego rezystora. Wynik 40 V otrzymuje się, dodając napięcie źródła do spadków zamiast je odejmować.

Dlaczego tak

Odbiornik łączy się równolegle z dolnym rezystorem dzielnika: 10 kΩ ∥ 10 kΩ = 5 kΩ, więc U = 12 V · 5 kΩ / (10 kΩ + 5 kΩ) = 4 V. Wynik 6 V dotyczy dzielnika nieobciążonego i pomija wpływ odbiornika, który obniża napięcie wyjściowe. Właśnie dlatego rezystancję obciążenia dzielnika dobiera się wielokrotnie większą od rezystorów dzielnika.

Dlaczego tak

Prąd w obwodzie wynosi I = 20 V / 400 Ω = 0,05 A, więc w rezystorze 100 Ω wydziela się P = I² · R = 0,0025 A² · 100 Ω = 0,25 W. Wynik 1 W to moc całego obwodu, a 0,75 W – moc rezystora 300 Ω. Wartość 4 W otrzymuje się, licząc P = U²/R z całym napięciem zasilania, jakby rezystor 100 Ω był do niego dołączony sam.

Dlaczego tak

Rezystancja zastępcza gałęzi równoległej wynosi 6 · 3 / (6 + 3) = 2 kΩ, a całego obwodu 2 kΩ + 2 kΩ = 4 kΩ, więc I = 8 V / 4 kΩ = 2 mA. Wynik 0,73 mA powstaje, gdy wszystkie rezystory potraktuje się jak połączone szeregowo (11 kΩ). Wynik 4 mA uwzględnia tylko gałąź równoległą i pomija rezystor szeregowy.

Dlaczego tak

W polu jednorodnym natężenie pola elektrycznego to E = U / d = 100 V / 0,002 m = 50 000 V/m, czyli 50 kV/m. Wynik 50 V/m powstaje, gdy odległość podstawi się w milimetrach bez zamiany na metry. Wartość 200 V/m wynika z pomnożenia napięcia przez odległość zamiast dzielenia, a 5 kV/m – z pomyłki o jeden rząd przy zamianie milimetrów na metry.

Dlaczego tak

Pojemności połączone równolegle się sumują: 1 µF + 3 µF = 4 µF, a dwa kondensatory 4 µF połączone szeregowo dają 4 · 4 / (4 + 4) = 2 µF. Wynik 8 µF otrzymuje się, sumując pojemności tak jak rezystancje w połączeniu szeregowym. Wynik 0,63 µF to pomyłka polegająca na potraktowaniu wszystkich trzech kondensatorów jako połączonych szeregowo.

Dlaczego tak

We wzorze u(t) = Uₘ sin(ωt) liczba 325 V to amplituda, więc wartość skuteczna to 325 V / √2 ≈ 230 V. Liczba 314 to pulsacja ω w rad/s, a częstotliwość f = ω / 2π = 314 / 6,28 ≈ 50 Hz. Podanie 314 Hz to pomylenie pulsacji z częstotliwością, a 460 V wynika z pomnożenia amplitudy przez √2 zamiast podzielenia.

Dlaczego tak

W rezonansie szeregowym reaktancje są równe (X_L = X_C), więc napięcia na cewce i kondensatorze znoszą się, impedancja jest równa R, a prąd jest w fazie z napięciem i osiąga maksimum. Minimum prądu i maksimum impedancji występują w rezonansie równoległym, co jest typową pomyłką. Napięcie na kondensatorze zawsze opóźnia się względem prądu o 90°, a nie go wyprzedza.

Dlaczego tak

Impedancja szeregowego obwodu RL to Z = √(R² + X_L²) = √(900 + 1600) = 50 Ω, więc I = 100 V / 50 Ω = 2 A. Wynik 1,43 A powstaje przy arytmetycznym dodaniu R i X_L (70 Ω), co jest błędem, bo napięcia na tych elementach są przesunięte w fazie o 90°. Wyniki 3,33 A i 2,5 A uwzględniają tylko jeden z elementów obwodu.