Wiedza
Słownik pojęć technicznych
Krótkie definicje pojęć, które pojawiają się w kalkulatorach, tablicach i na egzaminie zawodowym. Każde hasło prowadzi do narzędzia, w którym to pojęcie się liczy.
48 haseł
A
C
- Charakterystyka wyłącznika nadprądowegoB, C, DLitera przed prądem znamionowym wyłącznika (B16, C20) określa, przy jakiej krotności prądu zadziała wyzwalacz elektromagnetyczny.Elektryka
- Chropowatość powierzchniRa, RzDrobne nierówności powierzchni pozostawione przez obróbkę. Ra to średnie arytmetyczne odchylenie profilu, Rz — średnia wysokość profilu.Obróbka
E
G
H
I
- ImpedancjaZCałkowity opór elementu lub obwodu dla prądu przemiennego: geometryczna suma rezystancji i reaktancji. Ma moduł i kąt fazowy.Elektryka
- Impedancja pętli zwarciaZsImpedancja drogi prądu zwarciowego od źródła przez przewód fazowy do miejsca zwarcia i z powrotem przewodem ochronnym. Od niej zależy prąd zwarcia.Elektryka
K
L
- Lepkośćη, νOpór płynu przeciw płynięciu. Lepkość dynamiczna η wiąże naprężenie z gradientem prędkości, kinematyczna ν to lepkość dynamiczna przez gęstość.Mechanika
- Liczba ReynoldsaReBezwymiarowy stosunek sił bezwładności do sił lepkości w przepływie. Mówi, czy przepływ w rurze jest laminarny, czy burzliwy.Mechanika
M
- Moc biernaQMoc krążąca między źródłem a polem magnetycznym lub elektrycznym odbiornika. Nie wykonuje pracy, ale obciąża przewody i transformatory.Elektryka
- Moduł koła zębategomŚrednica podziałowa koła zębatego podzielona przez liczbę zębów. Określa wielkość zęba; współpracować mogą tylko koła o tym samym module.Mechanika
- Moduł YoungaEModuł sprężystości podłużnej: stosunek naprężenia do odkształcenia w zakresie sprężystym. Mówi, jak sztywny jest materiał, a nie jak wytrzymały.Mechanika
- Moment bezwładności przekrojuIGeometryczna miara tego, jak pole przekroju jest rozłożone względem osi. Im dalej od osi leży materiał, tym większe I i tym sztywniejsza belka.Mechanika
- Moment obrotowyM, TIloczyn siły i ramienia, na którym działa. Przy danej mocy moment rośnie, gdy obroty maleją — dlatego reduktor zwiększa moment.Mechanika
N
O
- Obciążalność prądowa długotrwałaIzNajwiększy prąd, który przewód może przewodzić bez końca, nie przekraczając dopuszczalnej temperatury izolacji — 70 °C dla PVC, 90 °C dla XLPE.Elektryka
- Otwór pod gwintŚrednica wiertła do otworu, w którym nacina się gwint wewnętrzny gwintownikiem. Dla gwintu metrycznego to w przybliżeniu średnica minus skok.Obróbka
- Oznaczenia staliSystem nazw stali według PN-EN 10027: znakowy (S235JR, C45, 42CrMo4) i cyfrowy (1.0038, 1.0503, 1.7225). Jeden gatunek ma oba oznaczenia.Materiały
P
- PasowanieCharakter skojarzenia otworu i wałka o tym samym wymiarze nominalnym: luźne, mieszane albo wciskowe, wynikające z położenia ich pól tolerancji.Mechanika
- Posuwf, fzPrzemieszczenie narzędzia względem przedmiotu na jeden obrót (toczenie, wiercenie) albo na jeden ząb (frezowanie). Razem z obrotami daje prędkość posuwu.Obróbka
- Poślizg silnika indukcyjnegosWzględna różnica między prędkością pola wirującego a prędkością wirnika. Bez poślizgu silnik indukcyjny nie wytwarzałby momentu.Elektryka
- Prędkość skrawaniavcPrędkość, z jaką krawędź narzędzia przesuwa się względem materiału. Dobiera się ją do materiału i narzędzia, a obroty wrzeciona z niej wylicza.Obróbka
- Przekrój przewoduPole przekroju żyły przewodzącej. Decyduje o tym, jaki prąd przewód przeniesie bez przegrzania i jaki będzie na nim spadek napięcia.Elektryka
- PrzełożenieiStosunek prędkości obrotowej wału napędzającego do napędzanego. Przełożenie większe od 1 zwalnia obroty i w tym samym stosunku zwiększa moment.Mechanika
R
- ReaktancjaXOpór, jaki cewka lub kondensator stawia prądowi przemiennemu. Nie zamienia energii w ciepło, tylko ją okresowo magazynuje i oddaje.Elektryka
- RezystancjaROpór, jaki element stawia przepływowi prądu stałego. Stosunek napięcia na elemencie do prądu, który przez niego płynie.Elektryka
- Rezystancja uziemieniaRezystancja między uziomem a ziemią odniesienia. Zależy od rezystywności gruntu oraz od kształtu i rozmiarów uziomu.Elektryka
- Rozszerzalność cieplnaαWzględna zmiana długości materiału na każdy kelwin zmiany temperatury. Stal wydłuża się o około 12 µm na metr i stopień.Materiały
- Równoważnik węglaCEVZawartość węgla i dodatków stopowych sprowadzona do jednej liczby, która mówi, jak skłonna do hartowania się w spoinie — i do pęknięć — jest stal.Materiały
S
- Selektywność zabezpieczeńWspółpraca zabezpieczeń połączonych szeregowo, przy której zwarcie lub przeciążenie wyłącza tylko zabezpieczenie najbliższe miejsca zwarcia.Elektryka
- Skok gwintuPOdległość między sąsiednimi zwojami gwintu, mierzona wzdłuż osi. W gwincie jednozwojnym to też przesunięcie nakrętki na jeden obrót.Obróbka
- Spadek napięciaΔURóżnica napięcia między początkiem a końcem przewodu pod obciążeniem, wynikająca z jego rezystancji. Podaje się go w procentach napięcia znamionowego.Elektryka
- Stała czasowaτCzas, po którym napięcie na ładowanym kondensatorze osiąga 63% wartości końcowej. W obwodzie RC τ = R·C, w RL τ = L/R.Elektryka
- Stopień ochrony IPKod według PN-EN 60529 opisujący, jak obudowa chroni przed dotykiem i ciałami stałymi (pierwsza cyfra) oraz przed wodą (druga cyfra).Elektryka
T
- Tolerancja wymiaruITRóżnica między wymiarem największym a najmniejszym, jakie może mieć gotowa część. Klasa IT mówi, jak wąska jest ta różnica.Mechanika
- Trwałość łożyskaL10Liczba obrotów albo godzin pracy, którą przetrwa 90% łożysk z danej partii, zanim pojawią się oznaki zmęczenia materiału.Mechanika
- TwardośćHB, HRC, HVOdporność materiału na wciskanie twardszego wgłębnika. Skale Brinella, Rockwella i Vickersa różnią się wgłębnikiem i obciążeniem.Materiały
W
- Wartość skutecznaRMSWartość napięcia lub prądu stałego, który w rezystorze wydzieli tyle samo ciepła co dany przebieg zmienny. 230 V w gniazdku to wartość skuteczna.Elektryka
- WciskUjemny luz: o ile wałek przed montażem jest większy od otworu. Z wcisku bierze się nacisk na powierzchni styku, który przenosi moment i siłę osiową.Mechanika
- Wpust pryzmatycznyŁącznik w kształcie prostopadłościanu, osadzony w rowkach wału i piasty, który przenosi moment obrotowy przez nacisk na swoje boki.Mechanika
- Wskaźnik wytrzymałości przekrojuWMoment bezwładności przekroju podzielony przez odległość skrajnych włókien od osi. Wiąże moment zginający z największym naprężeniem w przekroju.Mechanika
- Współczynnik bezpieczeństwan, xStosunek naprężenia, przy którym materiał zawodzi, do naprężenia, które faktycznie w nim występuje. Wartość 2 oznacza dwukrotny zapas.Mechanika
- Współczynnik mocycos φStosunek mocy czynnej do pozornej. Mówi, jaka część prądu płynącego do odbiornika faktycznie wykonuje pracę.Elektryka
- WyboczenieUtrata stateczności smukłego pręta ściskanego: pręt nagle wygina się w bok przy sile znacznie mniejszej, niż wynikałoby z wytrzymałości materiału.Mechanika
- Wytrzymałość na rozciąganieRmNajwiększe naprężenie, jakie przenosi próbka w statycznej próbie rozciągania, odniesione do jej początkowego przekroju.Materiały