Temat egzaminacyjny
Ten temat pojawia się na egzaminie MEC.09 (Organizacja i nadzorowanie procesów produkcji maszyn i urządzeń). Poniżej przykładowe pytania z pełnym wyjaśnieniem oraz narzędzia, które liczą to samo, co trzeba policzyć na egzaminie. W trenażerze czeka 9 pytań z tego zakresu.
Dlaczego tak
Hartowanie indukcyjne czopów wału utwardza wyłącznie warstwę powierzchniową, zwiększając jej odporność na ścieranie, podczas gdy rdzeń pozostaje miękki i ciągliwy — to celowe, bo taki wał lepiej znosi obciążenia zmienne bez pękania.
Dlaczego tak
Stal narzędziowa o dużej zawartości węgla w stanie dostawy może być twarda i szybko tępić narzędzia. Długotrwałe wygrzewanie w pobliżu temperatury przemiany zamienia płytkowy cementyt w kuleczki rozproszone w ferrycie, co obniża twardość i ułatwia obróbkę. Twardość narzędzie uzyska dopiero po późniejszym hartowaniu. Usuwaniu naprężeń służy wyżarzanie odprężające w niższej temperaturze.
Dlaczego tak
Azotowanie prowadzi się w ok. 500–570 °C, poniżej temperatury przemian stali, a twarda warstwa azotków powstaje bez hartowania. Nie ma więc ani nagrzewania do wysokiej temperatury, ani gwałtownego chłodzenia, które paczą części — azotuje się elementy już obrobione na gotowo. Warstwa jest cienka, bardzo twarda i odporna na zużycie, ale proces trwa długo, nawet kilkadziesiąt godzin.
Dlaczego tak
Zmienne pole magnetyczne wzbudnika indukuje prądy tylko w cienkiej warstwie powierzchni, która w kilka sekund osiąga temperaturę hartowania, a rdzeń pozostaje chłodny. Po natryskowym schłodzeniu twarda jest wyłącznie warstwa powierzchniowa. Nie zmienia się skład chemiczny — dlatego metoda wymaga stali, która sama zawiera dość węgla, np. C45, w odróżnieniu od nawęglania.
Dlaczego tak
Azotowanie prowadzi się w temperaturze ok. 500–550°C, poniżej przemian fazowych, więc części niemal się nie odkształcają; azotki dają bardzo twardą warstwę bez hartowania. Twardość w całym przekroju uzyskuje się hartowaniem na wskroś, a nie obróbką cieplno-chemiczną.
Dlaczego tak
Warstwa nawęglona zawiera więcej węgla i po hartowaniu osiąga ok. 58–62 HRC, a niskowęglowy rdzeń pozostaje ciągliwy — takie połączenie jest idealne dla zębów narażonych na ścieranie i udary. Nawęglanie nie zwiększa odporności na korozję.
9 pytań z tego tematu w trenażerze
Za darmo, z wyjaśnieniem przy każdej odpowiedzi.
Ćwicz ten tematKalkulatory, materiały, pytania z forum i firmy