Test MEC.09 — zestaw 9

Dlaczego tak

Sprzęgło przeciążeniowe przenosi moment do nastawionej wartości, a po jej przekroczeniu ślizga się lub rozłącza, chroniąc przekładnię i silnik. Zwiększenia momentu dokonuje przekładnia, a nie sprzęgło.

Dlaczego tak

Moment obrotowy skręca wał, a siły poprzeczne od zazębienia go zginają; wał oblicza się na złożony stan naprężeń, stosując hipotezę wytężeniową. Pominięcie zginania prowadzi do zaniżenia średnicy i pęknięć zmęczeniowych.

Dlaczego tak

Dla łożysk kulkowych L10 = (C/P)³ = (20/5)³ = 4³ = 64 mln obrotów. Wynik 4 mln pomija wykładnik, a 16 mln zakłada wykładnik 2; dla łożysk wałeczkowych wykładnik wynosi 10/3. Trwałość w godzinach oblicza się, dzieląc ją przez liczbę obrotów na godzinę.

Dlaczego tak

a = m·(z₁ + z₂)/2 = 3·80/2 = 120 mm; średnice podziałowe to 60 mm i 180 mm. Wynik 240 mm pomija dzielenie przez 2, a 80 mm to suma liczby zębów bez modułu. Suma średnic podziałowych podzielona przez dwa daje ten sam wynik: (60 + 180)/2 = 120 mm.

Dlaczego tak

M₂ = M₁·i·η = 20·4·0,95 = 76 N·m. Wynik 80 N·m pomija straty w przekładni, a 5 N·m powstaje po podzieleniu momentu przez przełożenie — tak zmienia się prędkość, a nie moment przekładni reduktora.

Dlaczego tak

Tuleje zaciskowe typu taper-lock i połączenia wpustowe przenoszą duże momenty i pozwalają łatwo zdemontować koło. Połączenia spawane i klejone są nierozłączne, a lut miękki nie przeniesie dużego momentu.

Dlaczego tak

Tuleja osadzona w korpusie musi być unieruchomiona wciskiem, dlatego stosuje się pasowania ciasne. Pasowania luźne pozwoliłyby tulei obracać się w gnieździe, co zniszczyłoby korpus.

Dlaczego tak

Ulepszanie po toczeniu zgrubnym usuwa naprężenia i ujednolica strukturę, po nim toczy się kształtująco z naddatkiem, a szlifowanie nadaje czopom ostateczną dokładność. Szlifowanie przed ulepszaniem jest bezcelowe, bo obróbka cieplna odkształci wałek.

Dlaczego tak

W produkcji masowej stanowiska ustawia się w kolejności operacji, tworząc linię, po której wyrób przepływa bez zbędnego transportu. W produkcji jednostkowej grupuje się maszyny według rodzaju (tokarnia, frezernia) — to układ technologiczny.

Dlaczego tak

Takt = dostępny czas / zapotrzebowanie = 450 min / 900 szt = 0,5 min = 30 s na sztukę. Wynik 2 min powstaje po odwróceniu ilorazu (900/450), a 0,5 s to pomyłka jednostek (0,5 min zapisane jako sekundy).

Dlaczego tak

Przy kilku sztukach koszt matryc, form i wykrojników byłby nieuzasadniony; frezowanie CNC lub przyrostowe metody wytwarzania pozwalają szybko wykonać prototyp bez specjalnego oprzyrządowania. Odlewanie ciśnieniowe i kucie matrycowe opłacają się przy dużych seriach.

Dlaczego tak

Ulepszanie daje strukturę sorbitu o korzystnym połączeniu wytrzymałości i ciągliwości, co jest pożądane dla wałów obciążonych zmiennie. Wysoka twardość z kruchością to efekt hartowania bez odpuszczania lub z niskim odpuszczaniem.

Dlaczego tak

Niskie odpuszczanie zmniejsza naprężenia i kruchość po hartowaniu, niemal nie obniżając twardości — stosuje się je dla narzędzi i części nawęglanych. Wysoka plastyczność i mała twardość są cechami stali wyżarzonej.

Dlaczego tak

Hartowana stal narzędziowa (ok. 60 HRC) jest zbyt twarda dla narzędzi HSS; dokładne otwory wykonuje się szlifowaniem lub elektroerozją. Wiertło HSS szybko się stępi i nie osiągnie wymaganej dokładności.

Dlaczego tak

Obrobione płaszczyzny bazowe umożliwiają dokładne ustalenie korpusu w kolejnych operacjach, co zapewnia właściwe położenie otworów łożyskowych. Rozpoczęcie od otworów gwintowanych czy fazek nie daje bazy dla dalszej obróbki.

Dlaczego tak

Karta instrukcyjna ma umożliwić operatorowi wykonanie operacji bez dodatkowych wyjaśnień: szkic z bazami, zabiegi, narzędzia, parametry i środki kontroli. Sama nazwa operacji pojawia się już w karcie technologicznej.

Dlaczego tak

W montażu z kompensacją element kompensacyjny (podkładka, tulejka dystansowa, śruba regulacyjna) koryguje sumę odchyłek, np. luz osiowy łożysk. Przy pełnej zamienności części łączy się bez żadnych regulacji.

Dlaczego tak

Montaż prowadzi się od podzespołów do zespołu: wał z kołem i łożyskami tworzy podzespół, który osadza się w korpusie, a pokrywy zamykają układ i ustalają luz. Założenie pokryw przed wałem uniemożliwia jego montaż.

Dlaczego tak

Wykrojnik wielotaktowy w jednym skoku prasy przebija otwór i wycina obrys, osiągając bardzo dużą wydajność przy niskim koszcie jednostkowym. Cięcie laserowe jest elastyczne, ale znacznie wolniejsze przy tak dużej serii.

Dlaczego tak

Karta technologiczna opisuje przebieg procesu: operacje, ich kolejność, stanowiska i oprzyrządowanie oraz czasy tpz i tj. Rysunek złożeniowy należy do dokumentacji konstrukcyjnej. Szczegóły zabiegów zawiera karta instrukcyjna.

Dlaczego tak

Oprzyrządowanie obejmuje uchwyty i przyrządy, narzędzia skrawające oraz narzędzia pomiarowe potrzebne do wykonania i kontroli operacji. Obrabiarkę wpisuje się w kolumnie „stanowisko”, a liczbę sztuk w nagłówku karty.

Dlaczego tak

Karta instrukcyjna montażu opisuje, jak wykonać operację: kolejność czynności, narzędzia, wartości momentów, smary i kleje oraz sprawdzenia. Sama lista części nie określa sposobu montażu.

Dlaczego tak

Energia: 12 kW · 6 h = 72 kWh; koszt: 72 · 0,90 = 64,80 zł. Wynik 72 zł to ilość energii pomylona z kosztem, a 10,80 zł to koszt godziny pracy (12 · 0,9). Koszt energii jest składnikiem kosztów zmiennych wytwarzania.

Dlaczego tak

Amortyzacja liniowa: 240 000 / 8 = 30 000 zł rocznie (stawka 12,5%). Wynik 24 000 zł zakłada okres 10 lat, a 1 920 000 zł to iloczyn zamiast ilorazu. Odpis amortyzacyjny jest kosztem stałym, rozliczanym niezależnie od liczby wyrobów.

Dlaczego tak

Losowy rozkład punktów w granicach kontrolnych świadczy o działaniu tylko przyczyn losowych, czyli o stabilności procesu. Granice kontrolne nie są granicami tolerancji — proces stabilny może mimo to wytwarzać braki, jeśli jego zdolność jest za mała.

Dlaczego tak

Kontrola procesu pozwala zauważyć trend (np. zużycie narzędzia) i skorygować go wcześniej, niż wymiar wyjdzie poza tolerancję. Nie obniża wymagań i nie musi całkowicie zastępować kontroli końcowej.

Dlaczego tak

Kontrola przebiegu prac obejmuje zgodność z dokumentacją technologiczną, przestrzeganie zasad BHP, wykorzystanie czasu i jakość; jej wyniki służą doskonaleniu procesu. Sama obecność pracowników nie świadczy o prawidłowym przebiegu prac.

Dlaczego tak

Plan kontroli określa, co, jak, kiedy i przez kogo jest sprawdzane oraz jak dokumentuje się wyniki; bez tego kontrola jest przypadkowa. Sama data nie wystarcza do przeprowadzenia rzetelnej kontroli.

Dlaczego tak

Przy planie jednostopniowym partię przyjmuje się, jeśli liczba wadliwych w próbce jest nie większa niż Ac; 3 > 2, więc partia nie spełnia planu. Przeliczanie wad na procent całej partii jest błędem, bo o decyzji decyduje wynik próbki.

Dlaczego tak

Tępe lub uszkodzone narzędzie pogarsza wymiary i chropowatość, a może się złamać i uszkodzić przedmiot lub maszynę; kontrola przed wydaniem temu zapobiega. Nie ma na celu zwiększania zużycia czy kosztów.

Dlaczego tak

System planowo-zapobiegawczy przewiduje przeglądy i naprawy w ustalonych odstępach, zanim elementy się zużyją, co zmniejsza liczbę awarii i kosztownych przestojów. Naprawy po awarii to strategia eksploatacji do uszkodzenia.

Dlaczego tak

MTTR = łączny czas napraw / liczba napraw = 60/12 = 5 h. Wynik 720 h to iloczyn, a 0,2 h odwrócony iloraz; MTTR wraz z MTBF służy do oceny niezawodności i planowania obsługi. Im krótszy MTTR, tym szybciej służby utrzymania ruchu przywracają maszynę do pracy.

Dlaczego tak

Dokument RW rejestruje pobranie materiału do zużycia w zakładzie, np. na zlecenie produkcyjne. PZ dokumentuje przyjęcie dostawy od dostawcy, a WZ wydanie towaru na zewnątrz, np. klientowi.

Dlaczego tak

Kanban to system ssący: sygnał (karta, pusty pojemnik) uruchamia uzupełnienie dokładnie tego, co zostało zużyte, co ogranicza zapasy i przestoje. Zbiorcze zamówienie roczne i reagowanie dopiero po całkowitym braku to przeciwieństwo tej zasady.

Dlaczego tak

Raport produkcji musi odzwierciedlać wykonanie zlecenia, jakość i wykorzystanie czasu; dane te służą rozliczeniom i analizie wydajności. Sama liczba pracowników nie mówi, co i z jakim wynikiem wyprodukowano.

Dlaczego tak

Koszty stałe (czynsz, amortyzacja, wynagrodzenia administracji) nie zmieniają się w krótkim okresie wraz z liczbą wyrobów. Materiał, energia obróbki i wynagrodzenie akordowe rosną proporcjonalnie do produkcji, więc są kosztami zmiennymi.

Dlaczego tak

Drgania przenoszone na ręce uszkadzają naczynia i nerwy dłoni, co objawia się napadowym zblednięciem palców (tzw. „białe palce”), drętwieniem i bólem. Szum w uszach wiąże się z hałasem, a kaszel z pyłami.

Dlaczego tak

Wolne i oznakowane przejścia umożliwiają bezpieczne poruszanie się i ewakuację; ich zastawianie jest częstą przyczyną potknięć i utrudnia akcję ratowniczą. Oświetlenie dróg komunikacyjnych jest wymagane przepisami.

Dlaczego tak

Ręczne podawanie detali w strefę narzędzia prasy grozi zgnieceniem lub amputacją palców, dlatego stosuje się sterowanie oburęczne, kurtyny świetlne i przyrządy do podawania. Promieniowanie i zatrucia nie są typowymi zagrożeniami tej maszyny.

Dlaczego tak

Środki ochrony indywidualnej nosi pracownik — okulary chronią jego oczy przed iskrami i odpryskami. Osłona ściernicy, odciąg i ekran są zamontowane na maszynie i chronią wszystkich w jej pobliżu, więc są środkami ochrony zbiorowej.