Czy Ra i Rz da się dokładnie między sobą przeliczyć? Mam rysunek z Rz, a miernik w warsztacie pokazuje tylko Ra.

Twój kolega ma dobrą intuicję co do RZĘDU wielkości, ale ścisła odpowiedź brzmi: nie, nie da się dokładnie przeliczyć — i to nie jest niedopracowanie normy, tylko konsekwencja tego, że Ra i Rz mierzą co innego.

Ra to średnia arytmetyczna wszystkich odchyłek profilu od linii średniej — uśrednia CAŁĄ powierzchnię, łagodne nierówności i pojedyncze głębokie rysy traktuje niemal identycznie, bo jedna głęboka rysa na długim odcinku pomiarowym ma mały wpływ na średnią.

Rz to średnia z pięciu największych wysokości wierzchołek-wgłębienie — uśrednia SKRAJNOŚCI. Ta sama pojedyncza głęboka rysa, która ledwie poruszyła Ra, mocno podniesie Rz.

Efekt: dwie powierzchnie o identycznym Ra mogą mieć Rz różniące się nawet dwukrotnie, w zależności od tego, jaki KSZTAŁT nierówności zostawia dany proces obróbki. Toczenie zostawia śrubowy rowek o wyraźnych, regularnych wierzchołkach (stosunek Rz/Ra blisko 5,5), szlifowanie — gęstą, losową fakturę bez dominujących wierzchołków (stosunek bliżej 4). Współczynnik "pomnóż przez 5" jest więc PRZYBLIŻENIEM DLA KONKRETNEGO PROCESU, nie stałą fizyczną.

Konsekwencja dla Twojego przypadku pod uszczelnienie: to WŁAŚNIE Rz decyduje, bo uszczelnienie przecieka na pojedynczej głębokiej rysie, a nie na średniej chropowatości — dlatego rysunek żąda Rz, a nie Ra. Odbiór po przeliczonym z Ra wyniku jest przybliżeniem, które może zarówno fałszywie odrzucić dobrą część, jak i przepuścić złą — właściwy odbiór wymaga pomiaru Rz wprost, nie przeliczenia.

[Kalkulator chropowatości](/kalkulatory/chropowatosc-powierzchni) liczy przelicznik właściwy dla wybranego procesu obróbki i pokazuje, w jakim zakresie dany proces w ogóle daną chropowatość osiąga.