Platforma Inżynierska
Stal węglowaTakże w kategorii: Stal płytko hartująca się1.050310083-2

Stal węglowa C45 1.0503

C45 to niestopowa stal konstrukcyjna średniowęglowa o zawartości węgla wynoszącej około 0,45%. Jest jednym z najczęściej stosowanych gatunków stali konstrukcyjnych przeznaczonych do wykonywania elementów maszyn, części poddawanych obciążeniom mechanicznym oraz komponentów wymagających możliwości obróbki cieplnej. Nadaje się do ulepszania cieplnego

Oznaczenia

Ten sam materiał pod nazwami, których używa się w różnych normach i krajach. Wpisanie dowolnej z nich w wyszukiwarce prowadzi na tę stronę.

Oznaczenia
SystemOznaczenie
Werkstoff-NrNumer materiałowy — tak gatunki opisują huty i dostawcy w Europie.1.0503
ENOznaczenie normy europejskiej, budowane ze składu chemicznego.C45
DINStarsze oznaczenie niemieckie, wciąż spotykane w dokumentacji.C45
PNOznaczenie polskie — to zwykle jest na rysunku i w rozmowie na hali.45≈ odpowiednik przybliżony
AISIOznaczenie amerykańskie, częste w katalogach narzędzi i literaturze.1045
UNSUjednolicony numer amerykański (ASTM/SAE), np. S30400 dla stali 304 — spotykany w normach ASTM i atestach hutniczych.G10450
Nazwa handlowaJak materiał nazywa się w praktyce warsztatowej i w sklepie.C45

≈ Zbliżony gatunek, nie ten sam. Do zamiany w produkcji wymaga sprawdzenia w karcie materiałowej.

Właściwości

Właściwości
WłaściwośćSymbolWartośćŹródło
Gęstośćρ7850 kg/m³10083-2
Moduł YoungaE210 GPa10083-2
Liczba Poissonaν0,310083-2
Twardość BrinellaHB170–227 HB10083-2
Rozszerzalność cieplnaα11,5 10⁻⁶/K10083-2
Przewodność cieplnaλ47–49,4 W/(m·K)10083-2
Ciepło właściwec460–480 J/(kg·K)10083-2
Temperatura topnieniaTm1420–1460 °C10083-2
Maksymalna temperatura pracyTmax300 °C10083-2
Rezystywnośćϱ0,2 µΩ·m10083-2

Granica plastyczności zależy od grubości wyrobu:

Granica plastyczności
StanGrubośćWartośćŹródło
+QT ulepszony cieplnie0–16 mm490 MPa10083-2
+QT ulepszony cieplnie16–40 mm430 MPa10083-2
+QT ulepszony cieplnie40–100 mm370 MPa10083-2

Wytrzymałość na rozciąganie zależy od grubości wyrobu:

Wytrzymałość na rozciąganie
StanGrubośćWartośćŹródło
+QT ulepszony cieplnie0–16 mm700–850 MPa10083-2
+QT ulepszony cieplnie16–40 mm650–800 MPa10083-2
+QT ulepszony cieplnie40–100 mm630–780 MPa10083-2

Wartości nominalne z podanych norm. Do obliczeń wytrzymałościowych używaj atestu materiałowego od dostawcy.

Skład chemiczny

Zakresy dopuszczone przez normę, w procentach masowych. Rzeczywisty skład wytopu podaje atest hutniczy.

Pierwiastek — Zawartość
C
0,42–0,50 %
Mn
0,50–0,80 %
Si
0,10–0,40 %
P
maks. 0,045 %
S
maks. 0,045 %
Cr
maks. 0,40 %
Ni
maks. 0,40 %
Cu
maks. 0,30 %
Mo
maks. 0,10 %
Fe
98,50–99,00 %

Obróbka cieplna

Temperatury podane w stopniach Celsjusza. Ośrodek chłodzący i twardość po zabiegu tak, jak podaje karta materiałowa. Ten sam zabieg może wystąpić kilka razy — np. hartowanie w wodzie i w oleju dają różną twardość.

Obróbka cieplna
ZabiegTemperaturaOśrodekTwardość
WalcowanieZakres temperatur walcowania na gorąco. Poniżej dolnej granicy stal przestaje płynąć i zaczyna pękać.850–1100 °C——
KucieZakres temperatur kucia — zwykle najszerszy z wszystkich. Kucie poniżej dolnej granicy rozrywa materiał, powyżej górnej przepala go.850–1100 °C——
NormalizowaniePo kuciu albo walcowaniu: rozdrabnia ziarno, które obróbka na gorąco pozostawiła, i ujednolica strukturę przed hartowaniem.840–900 °C——
Wyżarzanie zmiękczająceStan dostawy i stan, w którym stal się obrabia. Twardość podana jako górna granica.650–700 °CPowolne najczęściej wraz z piecem do około 500 °C, a następnie na powietrzu207–229 HB
Wyżarzanie odprężającePo obróbce zgrubnej, przed wykańczającą — zdejmuje naprężenia, które inaczej wyjdą przy hartowaniu.600–650 °C—170–229 HB
HartowanieTemperatura austenityzowania i ośrodek chłodzący.820–860 °CWoda, Olej50–60 HRCWoda dla prostszych kształtów lub olej dla mniejszego ryzyka pęknięć
Odpuszczanie niskieOkoło 150–250 °C. Zdejmuje naprężenia hartownicze i kruchość, zostawiając twardość prawie nietkniętą — stan narzędzi skrawających.150–250 °Cpowietrze52–57 HRC
Odpuszczanie wysokieOkoło 500–650 °C. Oddaje twardość za udarność — ulepszanie cieplne części maszyn, nie narzędzi skrawających.550–660 °Cpowietrze20–35 HRC
Twardość roboczaTwardość gotowego narzędzia — to ona decyduje, jak długo trzyma krawędź.——20–57 HRC

Wartości nominalne z podanych norm. Do obliczeń wytrzymałościowych używaj atestu materiałowego od dostawcy.

Kalkulatory dla tego materiału

Gęstość tego materiału zostanie wczytana automatycznie po przejściu do kalkulatora.

Zastosowania

Części maszyn

Wały napędowe, osie, wrzeciona, trzpienie, sworznie, tuleje i mimośrody

Przemysł motoryzacyjny i mechaniczny

Elementy konstrukcyjne pojazdów, wały silników elektrycznych, niehartowane koła zębate i piasty kół

Narzędzia i akcesoria

Proste noże, formy do przetwórstwa tworzyw sztucznych oraz płyty bazowe i podkładki

Spawalność

C45 zawiera około 0,42–0,50% węgla, przez co jej spawalność jest wyraźnie gorsza niż C35. Podczas spawania istnieje zwiększone ryzyko powstawania twardych struktur w strefie wpływu ciepła oraz pęknięć zimnych.

Spawanie większych elementów wymaga odpowiedniego przygotowania technologicznego. Zalecane może być podgrzewanie wstępne, kontrolowanie temperatury międzyściegowej oraz odpowiednio powolne chłodzenie po zakończeniu spawania.

C45 nie jest dobrym wyborem, jeśli konstrukcja ma być intensywnie spawana.

Obróbka cieplna

Jedną z najważniejszych zalet C45 jest bardzo dobra podatność na obróbkę cieplną. Stal można poddawać:

  • normalizowaniu
  • wyżarzaniu zmiękczającemu
  • wyżarzaniu odprężającemu
  • hartowaniu
  • odpuszczaniu
  • ulepszaniu cieplnemu

Dzięki zawartości około 0,45% C C45 pozwala uzyskać znacznie większą twardość po hartowaniu niż C22 czy C35.

Najczęściej stosowanym procesem dla elementów maszyn jest hartowanie i odpuszczanie, które pozwala uzyskać wysoką wytrzymałość przy zachowaniu odpowiedniej ciągliwości. Hartowanie indukcyjne

C45 bardzo dobrze nadaje się do hartowania indukcyjnego. Dzięki zawartości węgla około 0,45% można uzyskać wysoką twardość powierzchniową przy zachowaniu bardziej ciągliwego rdzenia.

Typowe zastosowania:

czopy wałów;

powierzchnie łożyskowe;

wałki napędowe;

sworznie;

trzpienie;

powierzchnie współpracujące ślizgowo;

wybrane elementy przekładni.

Orientacyjne parametry:

temperatura nagrzewania: zależna od częstotliwości i czasu procesu, zwykle w zakresie austenityzowania powierzchniowego;

chłodzenie: natrysk wodny lub odpowiednio dobrany roztwór chłodzący;

twardość powierzchniowa: około 50–60 HRC;

głębokość warstwy: zależna od częstotliwości, mocy, czasu nagrzewania i geometrii elementu.

Po hartowaniu indukcyjnym często stosuje się niskie odpuszczanie, aby zmniejszyć naprężenia i ryzyko pęknięć.

Plastyczność

C45 posiada dobrą plastyczność w stanie wyżarzonym i normalizowanym, jednak jest mniej podatna na odkształcenia niż C35.

Może być poddawana kuciu, walcowaniu i innym procesom obróbki plastycznej, szczególnie na gorąco.

Po hartowaniu plastyczność znacznie spada, dlatego nie powinno się intensywnie odkształcać elementów w stanie zahartowanym.

Obróbka skrawaniem

C45 jest popularnym materiałem do obróbki skrawaniem i dobrze nadaje się do toczenia, frezowania, wiercenia, rozwiercania oraz gwintowania.

Najlepszą skrawalność uzyskuje się w stanie wyżarzonym, normalizowanym lub odpowiednio ulepszonym cieplnie. Po zahartowaniu obróbka staje się znacznie trudniejsza i wymaga odpowiednich narzędzi oraz parametrów.

W porównaniu z C35 C45 jest nieco twardsza i bardziej wytrzymała, ale przez to wymaga również większych sił skrawania.

Nawęglanie

Nawęglanie nie jest typowym procesem dla C45. Stal zawiera już stosunkowo dużo węgla, dlatego wzbogacanie jej powierzchni w ten pierwiastek nie daje tak korzystnego efektu jak w przypadku stali niskowęglowych przeznaczonych do nawęglania.

Do nawęglania stosuje się przede wszystkim stale o niższej zawartości węgla, np. C15E, 16MnCr5 lub 20MnCr5.

C45 może być natomiast hartowana powierzchniowo bezpośrednio, np. metodą indukcyjną lub płomieniową.

Azotowanie

C45 nie jest stalą specjalnie przeznaczoną do azotowania. Brak odpowiedniej ilości pierwiastków silnie azotkotwórczych, takich jak aluminium, chrom czy molibden, ogranicza możliwość uzyskania bardzo twardej i stabilnej warstwy azotowanej.

Azotowanie może być stosowane w określonych technologiach, ale efekty są zwykle mniej korzystne i mniej przewidywalne niż w przypadku stali przeznaczonych do azotowania.

Jeżeli wymagane jest uzyskanie wysokiej twardości warstwy azotowanej, należy rozważyć np. 31CrMoV9 lub 34CrAlNi7.

Odporność na korozję

C45 nie jest stalą odporną na korozję. W kontakcie z wilgocią, wodą i środowiskiem atmosferycznym może ulegać korozji.

W celu zabezpieczenia powierzchni stosuje się:

oksydowanie;

fosforanowanie;

cynkowanie;

chromowanie techniczne;

powłoki malarskie;

smarowanie i zabezpieczenia antykorozyjne.

W przypadku elementów hartowanych należy uwzględnić wpływ powłok i późniejszych procesów technologicznych na właściwości warstwy powierzchniowej.

Zdjęcia i wykresy

Mikrostruktury, wykresy CTP i inne materiały graficzne dla tego gatunku. Kliknij, aby powiększyć.

Przydatne tablice

Podobne materiały

Szukaj na platformie

Kalkulatory, materiały, pytania z forum i firmy