Charakterystyki wyłączników i wkładek
Charakterystyki B, C i D wyłączników nadprądowych, prąd Ia i największa impedancja pętli Zs dla 6–63 A, klasy wkładek gG, aM, gR, aR, gPV i prądy umowne wkładek gG.
Źródło: PN-EN 60898-1, PN-EN 60269-1, PN-EN 60269-6, PN-HD 60364-4-41
Charakterystyki wyłączników nadprądowych B, C, D
| Charakterystyka | Wyzwalanie natychmiastowe | Ia — samoczynne wyłączenie | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| B | 3–5× In | 5× In | Odbiorniki o małym prądzie załączenia: gniazda i oświetlenie w budynkach mieszkalnych, długie obwody o dużej impedancji pętli zwarcia. |
| C | 5–10× In | 10× In | Odbiorniki z umiarkowanym prądem załączenia: silniki małej mocy, oświetlenie z zasilaczami i statecznikami, obwody w obiektach przemysłowych. |
| D | 10–20× In | 20× In | Duży prąd załączenia: transformatory, silniki z ciężkim rozruchem, spawarki, zasilacze z dużą pojemnością na wejściu. |
W zakresie natychmiastowym wyłącznik nie może zadziałać w czasie 0,1 s przy dolnej granicy i musi zadziałać w tym czasie przy górnej. Do sprawdzania samoczynnego wyłączenia przyjmuje się górną granicę — gwarantowaną dla każdego egzemplarza.
Człon przeciążeniowy — wspólny dla B, C i D
| Prąd | Wymaganie |
|---|---|
| 1,13× In | Prąd niezadziałania Int — wyłącznik nie może zadziałać w ciągu 1 h. |
| 1,45× In | Prąd zadziałania I₂ — wyłącznik musi zadziałać w ciągu 1 h. |
| 2,55× In | Zadziałanie po czasie dłuższym niż 1 s, ale krótszym niż 60 s (dla In ≤ 32 A). |
Pasma charakterystyk
Prąd wyłączający Ia i największa impedancja pętli zwarcia Zs
| In | B · Ia | C · Ia | D · Ia | B · Zs max | C · Zs max | D · Zs max |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 6A | 30A | 60A | 120A | 7,67Ω | 3,83Ω | 1,92Ω |
| 10A | 50A | 100A | 200A | 4,6Ω | 2,3Ω | 1,15Ω |
| 13A | 65A | 130A | 260A | 3,54Ω | 1,77Ω | 0,88Ω |
| 16A | 80A | 160A | 320A | 2,88Ω | 1,44Ω | 0,72Ω |
| 20A | 100A | 200A | 400A | 2,3Ω | 1,15Ω | 0,58Ω |
| 25A | 125A | 250A | 500A | 1,84Ω | 0,92Ω | 0,46Ω |
| 32A | 160A | 320A | 640A | 1,44Ω | 0,72Ω | 0,36Ω |
| 40A | 200A | 400A | 800A | 1,15Ω | 0,58Ω | 0,29Ω |
| 50A | 250A | 500A | 1000A | 0,92Ω | 0,46Ω | 0,23Ω |
| 63A | 315A | 630A | 1260A | 0,73Ω | 0,37Ω | 0,18Ω |
Zs = Uo / Ia przy Uo = 230 V (układ TN). Zmierzona impedancja pętli musi być mniejsza od wartości w tablicy — w praktyce z zapasem na wzrost rezystancji przewodów nagrzanych prądem.
Wymagany czas wyłączenia dla obwodów odbiorczych do 32 A przy Uo = 230 V: 0,4 s w układzie TN i 0,2 s w TT. Obwody rozdzielcze i odbiorcze powyżej 32 A: 5 s w TN i 1 s w TT. Wyzwalanie natychmiastowe spełnia oba warunki.
Klasy wkładek bezpiecznikowych
Pierwsza litera to zakres wyłączania: g — wkładka przerywa każdy prąd od najmniejszego prądu topienia do zdolności wyłączania (przeciążenia i zwarcia), a — tylko prądy zwarciowe powyżej pewnej krotności In. Druga to obiekt chroniony: G — ogólnego przeznaczenia, M — silniki, R — półprzewodniki, PV — fotowoltaika.
| Klasa | Zakres wyłączania | Obiekt chroniony | Uwagi |
|---|---|---|---|
| gG | pełnozakresowa | przewody i kable, zastosowanie ogólne | Najczęstsza wkładka w instalacjach. Wyłącza zarówno przeciążenia, jak i zwarcia. |
| gL | pełnozakresowa | przewody i kable (dawne oznaczenie VDE) | Starsze oznaczenie, dziś zastąpione przez gG. Spotykane jako gL/gG na wkładkach z okresu przejściowego. |
| aM | niepełnozakresowa | obwody silników | Znosi prąd rozruchu silnika i chroni tylko przed zwarciem. Przed przeciążeniem musi chronić osobny przekaźnik termiczny. |
| gR | pełnozakresowa | elementy półprzewodnikowe | Bardzo szybka wkładka do diod, tyrystorów i przekształtników, pełnozakresowa. |
| aR | niepełnozakresowa | elementy półprzewodnikowe | Bardzo szybka wkładka chroniąca półprzewodniki tylko przed zwarciem. |
| gPV | pełnozakresowa | instalacje fotowoltaiczne (prąd stały) | Do łańcuchów modułów PV — wyłącza mały prąd wsteczny przy napięciu stałym. Według PN-EN 60269-6: Inf = 1,13 In, If = 1,45 In. |
Prądy umowne wkładek gG
| In — prąd znamionowy | Inf — nie przepala się | If — przepala się | Czas umowny |
|---|---|---|---|
| In ≤ 4 A | 1,5× In | 2,1× In | 1h |
| 4 < In < 16 A | 1,5× In | 1,9× In | 1h |
| 16 ≤ In ≤ 63 A | 1,25× In | 1,6× In | 1h |
| 63 < In ≤ 160 A | 1,25× In | 1,6× In | 2h |
| 160 < In ≤ 400 A | 1,25× In | 1,6× In | 3h |
| In > 400 A | 1,25× In | 1,6× In | 4h |
If to prąd I₂ z warunku I₂ ≤ 1,45 · Iz (PN-HD 60364-4-43). Dla wkładek poniżej 16 A wynosi 1,9 In lub 2,1 In, a nie 1,6 In — dlatego mała wkładka gG chroni przewód przed przeciążeniem słabiej niż wyłącznik o tym samym In.
Powiązane kalkulatory
Na egzaminie zawodowym
Tematy z podstawy programowej, w których ta tablica się przydaje — z przykładowymi pytaniami i wyjaśnieniami.