Obciążalność i oznaczenia przewodów
Obciążalność długotrwała Iz przewodów miedzianych 1,5–120 mm² dla sposobów ułożenia A1–E, ze współczynnikami temperatury i grupowania. Do tego co znaczą litery w YDY, YKY i H07RN-F.
Źródło: PN-HD 60364-5-52 (IEC 60364-5-52), załącznik B; HD 361 S3
Obciążalność długotrwała Iz — przewody miedziane
Wybierz izolację i liczbę żył obciążonych, potem odczytaj wartość w kolumnie sposobu ułożenia. Obwód jednofazowy obciąża 2 żyły (L i N), trójfazowy symetryczny — 3. Przewodu PE się nie liczy.
| Przekrój mm² | A1 | A2 | B1 | B2 | C | E |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1,5 | 14,5A | 14A | 17,5A | 16,5A | 19,5A | 22A |
| 2,5 | 19,5A | 18,5A | 24A | 23A | 27A | 30A |
| 4 | 26A | 25A | 32A | 30A | 36A | 40A |
| 6 | 34A | 32A | 41A | 38A | 46A | 51A |
| 10 | 46A | 43A | 57A | 52A | 63A | 70A |
| 16 | 61A | 57A | 76A | 69A | 85A | 94A |
| 25 | 80A | 75A | 101A | 90A | 112A | 119A |
| 35 | 99A | 92A | 125A | 111A | 138A | 148A |
| 50 | 119A | 110A | 151A | 133A | 168A | 180A |
| 70 | 151A | 139A | 192A | 168A | 213A | 232A |
| 95 | 182A | 167A | 232A | 201A | 258A | 282A |
| 120 | 210A | 192A | 269A | 232A | 299A | 328A |
Wartości dotyczą jednego obwodu w powietrzu o temperaturze 30 °C. W innych warunkach Iz mnoży się przez współczynniki z tablic poniżej: Iz′ = Iz · kθ · kg.
Iz to dopiero pierwszy warunek. Przekrój musi też spełnić warunek spadku napięcia i samoczynnego wyłączenia zasilania — obie rzeczy liczą powiązane kalkulatory.
Tablica obejmuje tylko żyły miedziane i sposoby A1–E. Wartości dla żył aluminiowych i ułożenia w ziemi (sposób D) są w normie, ale tu ich nie podajemy.
Sposoby ułożenia
- A1
- Przewody jednożyłowe w rurze w ścianie izolowanej cieplnie.
- A2
- Kabel lub przewód wielożyłowy w rurze w ścianie izolowanej cieplnie.
- B1
- Przewody jednożyłowe w rurze lub listwie na ścianie albo w ścianie murowanej.
- B2
- Kabel lub przewód wielożyłowy w rurze lub listwie na ścianie.
- C
- Kabel lub przewód jedno- albo wielożyłowy bezpośrednio na ścianie lub w tynku.
- E
- Kabel wielożyłowy w powietrzu — na korytku perforowanym lub drabinie, co najmniej 0,3 średnicy od ściany.
Współczynnik temperatury otoczenia kθ
| Temperatura otoczenia | PVC | XLPE / EPR |
|---|---|---|
| 10°C | 1,22 | 1,15 |
| 15°C | 1,17 | 1,12 |
| 20°C | 1,12 | 1,08 |
| 25°C | 1,06 | 1,04 |
| 30°C | 1 | 1 |
| 35°C | 0,94 | 0,96 |
| 40°C | 0,87 | 0,91 |
| 45°C | 0,79 | 0,87 |
| 50°C | 0,71 | 0,82 |
| 55°C | 0,61 | 0,76 |
| 60°C | 0,5 | 0,71 |
| 65°C | — | 0,65 |
| 70°C | — | 0,58 |
| 75°C | — | 0,5 |
| 80°C | — | 0,41 |
Współczynnik wynika z dopuszczalnego przyrostu temperatury: kθ = √((θmax − θa) / (θmax − 30)). Kreska — przewodu w PVC nie stosuje się w takiej temperaturze.
Współczynnik grupowania kg
Liczba obwodów lub kabli wielożyłowych
| Ułożenie | Sposób | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 12 | 16 | 20 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wiązka w powietrzu, na powierzchni, w ścianie lub w osłonie | A–F | 1 | 0,8 | 0,7 | 0,65 | 0,6 | 0,57 | 0,54 | 0,52 | 0,5 | 0,45 | 0,41 | 0,38 |
| Jedna warstwa na ścianie, podłodze lub korytku nieperforowanym | C | 1 | 0,85 | 0,79 | 0,75 | 0,73 | 0,72 | 0,72 | 0,71 | 0,7 | — | — | — |
| Jedna warstwa bezpośrednio pod drewnianym sufitem | C | 0,95 | 0,81 | 0,72 | 0,68 | 0,66 | 0,64 | 0,63 | 0,62 | 0,61 | — | — | — |
| Jedna warstwa na korytku perforowanym | E, F | 1 | 0,88 | 0,82 | 0,77 | 0,75 | 0,73 | 0,73 | 0,72 | 0,72 | — | — | — |
| Jedna warstwa na drabinie kablowej lub uchwytach | E, F | 1 | 0,87 | 0,82 | 0,8 | 0,8 | 0,79 | 0,79 | 0,78 | 0,78 | — | — | — |
Dla jednej warstwy powyżej 9 obwodów nie stosuje się dalszej redukcji. Kabel obciążony nie więcej niż w 30 % swojej obciążalności po zgrupowaniu można pominąć przy ustalaniu kg dla pozostałych.
Oznaczenia przewodów i kabli
Na polskim rynku spotyka się dwa systemy: krajowe kody literowe (YDY, YKY…) i zharmonizowane oznaczenia CENELEC (H07V-K…). Oba opisują budowę przewodu, ale innym alfabetem.
Oznaczenia zharmonizowane (HD 361)
Przykłady:
- HTyptyp zharmonizowany (HD 361)
- 07Napięcie450/750 V
- RIzolacjaguma (kauczuk naturalny lub syntetyczny)
- NPowłokapolichloropren (neopren) — odporny na oleje i warunki zewnętrzne
- -FŻyłażyła giętka do przewodów ruchomych (klasa 5)
- 3G2,5Żyły3 żyły po 2,5 mm², z żyłą ochronną żółto-zieloną
| Pozycja | Symbol | Znaczenie |
|---|---|---|
| 1 — rodzaj typu | H | typ zharmonizowany (HD 361) |
| A | uznany typ krajowy | |
| 2 — napięcie znamionowe | 03 | 300/300 V |
| 05 | 300/500 V | |
| 07 | 450/750 V | |
| 3 — izolacja, potem powłoka | V2 | polwinit (PVC) ciepłoodporny, do 90 °C |
| Z1 | termoplastyczna mieszanka bezhalogenowa | |
| V | polwinit (PVC) | |
| R | guma (kauczuk naturalny lub syntetyczny) | |
| S | guma silikonowa | |
| N | polichloropren (neopren) — odporny na oleje i warunki zewnętrzne | |
| B | guma etylenowo-propylenowa (EPR) | |
| Q | poliuretan (PUR) | |
| Z | usieciowana mieszanka bezhalogenowa | |
| 4 — kształt (opcjonalnie) | H | przewód płaski, żyły dające się rozdzielić |
| H2 | przewód płaski, żyły nierozdzielne | |
| 5 — budowa żyły | -U | żyła jednodrutowa (sztywna) |
| -R | żyła wielodrutowa sztywna | |
| -K | żyła giętka do układania na stałe | |
| -F | żyła giętka do przewodów ruchomych (klasa 5) | |
| -H | żyła bardzo giętka (klasa 6) | |
| 6 — żyły i przekrój | G | z żyłą ochronną żółto-zieloną |
| X | bez żyły żółto-zielonej |
Najczęstsze typy
| Oznaczenie | Odczyt | Zastosowanie | Napięcie Uo/U |
|---|---|---|---|
| DY | D — drut, Y — izolacja PVC | Przewód jednożyłowy do układania w rurkach i listwach, wewnątrz rozdzielnic. | 450/750 V |
| LgY | L — linka, g — giętka, Y — izolacja PVC | Przewód jednożyłowy giętki: połączenia w rozdzielnicach i szafach sterowniczych. | 450/750 V |
| YDY | Y — izolacja PVC, D — żyły jednodrutowe, Y — powłoka PVC | Przewód instalacyjny okrągły do układania na stałe — na tynku, pod tynkiem, w rurkach. | 450/750 V |
| YDYp | jak YDY, p — płaski | Przewód instalacyjny płaski do układania pod tynkiem i w tynku. | 450/750 V |
| YLY | Y — izolacja PVC, L — żyły wielodrutowe (linka), Y — powłoka PVC | Przewód o żyłach giętkich do zasilania i sterowania maszyn, układany na stałe i w miejscach z drganiami. | — |
| OMY | O — oponowy, M — mieszkaniowy, Y — izolacja i powłoka PVC | Lekki przewód giętki do odbiorników domowych o małym obciążeniu mechanicznym — lampy, sprzęt RTV. | 300/300 V |
| OWY | O — oponowy, W — warsztatowy, Y — izolacja i powłoka PVC | Przewód giętki średni do przedłużaczy i elektronarzędzi pracujących w pomieszczeniach. | 300/500 V |
| YKY | Y — izolacja PVC, K — kabel, Y — powłoka PVC; żyły miedziane | Kabel elektroenergetyczny do układania w ziemi, w kanałach, na konstrukcjach i w pomieszczeniach. | 0,6/1 kV |
| YAKY | Y — izolacja PVC, A — żyły aluminiowe, K — kabel, Y — powłoka PVC | Jak YKY, ale z żyłami aluminiowymi — linie zasilające i przyłącza, gdzie liczy się masa i koszt. | 0,6/1 kV |
| YnKY | Y — izolacja PVC, n — polwinit uniepalniony, K — kabel, Y — powłoka PVC | Kabel do miejsc, gdzie wymaga się ograniczenia rozprzestrzeniania płomienia — budynki, tunele kablowe. | 0,6/1 kV |
Napięcie to wartość typowa dla danego typu. Wiążące jest oznaczenie nadrukowane na przewodzie przez producenta.
Kody krajowe — co znaczą litery
| Litera | Znaczenie |
|---|---|
| Y | polwinit (PVC) — izolacja żył albo powłoka zewnętrzna |
| A | żyły aluminiowe; brak litery A oznacza żyły miedziane |
| D | żyła jednodrutowa (drut) |
| L | żyła wielodrutowa (linka) |
| g | giętka — linka o zwiększonej giętkości |
| K | kabel (w odróżnieniu od przewodu) |
| O | przewód oponowy — giętki, do odbiorników ruchomych i przenośnych |
| M | mieszkaniowy — odmiana lekka przewodu oponowego |
| W | warsztatowy — odmiana średnia przewodu oponowego |
| n | polwinit uniepalniony — o zwiększonej odporności na rozprzestrzenianie płomienia |
| p | płaski — żyły ułożone obok siebie |
| żo | jedna z żył żółto-zielona, przeznaczona na przewód ochronny PE |
Powiązane kalkulatory
Na egzaminie zawodowym
Tematy z podstawy programowej, w których ta tablica się przydaje — z przykładowymi pytaniami i wyjaśnieniami.