Test ELM.02 — zestaw 1

Dlaczego tak

Znak zakazu przedstawia przekreśloną czynność lub przedmiot, którego zakaz dotyczy — telefon komórkowy widnieje na znaku B. Pozostałe znaki zakazują palenia (papieros), pracy w rękawicach przy maszynach wirujących (dłoń w rękawicy) i fotografowania (aparat).

Dlaczego tak

Elementy CMOS są wrażliwe na wyładowania elektrostatyczne (ESD) — wystarczy niewielki ładunek z ciała człowieka, żeby je uszkodzić. Opaska antystatyczna uziemia pracownika i odprowadza ten ładunek na bieżąco, zanim dotknie elementu.

Dlaczego tak

Przedrostek „kilo” oznacza mnożnik 1000, więc 27 kΩ = 27 × 1000 Ω = 27 000 Ω.

Dlaczego tak

Połączenie szeregowe po danej stronie polega na tym, że dolny zacisk jednego czwórnika łączy się z górnym zaciskiem drugiego — przez oba płynie wtedy ten sam prąd, a napięcia się sumują. Na schemacie tak połączono zarówno zaciski wejściowe czwórników Z1 i Z2, jak i ich zaciski wyjściowe, więc jest to połączenie szeregowo-szeregowe. Przy połączeniu równoległym obie pary zacisków byłyby dołączone do tych samych węzłów i prąd dzieliłby się między czwórniki, zamiast płynąć przez oba kolejno.

Dlaczego tak

Rezystancja całkowita dzielnika wynosi 15 + 20 + 15 = 50 kΩ, więc płynie w nim prąd I = 24 V / 50 kΩ = 0,48 mA. Przy suwaku w skrajnym dolnym położeniu napięcie wyjściowe odkłada się na samym dolnym rezystorze: U = 0,48 mA · 15 kΩ = 7,2 V. Przy suwaku w skrajnym górnym położeniu obejmuje ono rezystory 20 kΩ i 15 kΩ: U = 0,48 mA · 35 kΩ = 16,8 V. Zakres regulacji to więc (7,2÷16,8) V — dolne 15 kΩ sprawia, że napięcie nigdy nie spada do zera.

Dlaczego tak

Nastawy odczytuje się, dzieląc znaną wielkość przez liczbę działek, którą zajmuje ona na ekranie. Okres T = 0,6 s obejmuje 3 działki w poziomie, więc podstawa czasu wynosi 0,6 s / 3 = 200 ms/dz. Amplituda A = 400 mV obejmuje 2 działki w pionie, więc czułość toru Y wynosi 400 mV / 2 = 200 mV/dz, czyli 0,2 V/dz.

Dlaczego tak

Kółko na wyjściu symbolu bramki oznacza negację, więc jest to bramka NAND: jej wyjście przyjmuje stan niski tylko wtedy, gdy oba wejścia są jednocześnie w stanie wysokim. Sygnał A jest niski w taktach 1–4, więc w tym czasie wyjście pozostaje stale wysokie niezależnie od B. Dopiero od taktu 5, gdy A jest wysokie, wyjście opada w tych taktach, w których wysokie jest również B.

Dlaczego tak

Pomocnicza linia wymiarowa to cienka linia wyprowadzona z zarysu przedmiotu poza jego obrys, która wyznacza granice linii wymiarowej — wskazuje ją strzałka 3. Strzałka 1 pokazuje zarys przedmiotu rysowany linią grubą ciągłą, strzałka 2 — linię wymiarową zakończoną grotami i opisaną wymiarem 45, a strzałka 4 — oś symetrii, rysowaną linią kreskowo-kropkową cienką.

Dlaczego tak

Trzycyfrowy kod na rezystorze SMD czyta się tak, że dwie pierwsze cyfry to wartość, a trzecia to liczba zer: 105 oznacza 10 z pięcioma zerami, czyli 1 000 000 Ω = 1 MΩ. Element A z kodem 104 to 100 kΩ, czyli dziesięciokrotnie za mało. Elementy C i D nie są rezystorami — żółto-pomarańczowe obudowy z podanym napięciem pracy (16 V) to kondensatory tantalowe.

Dlaczego tak

Zgodnie z listą elementów C3 to kondensator 10 nF, a 10 nF to inaczej 0,01 µF. Na płytce pole opisane „0.01” wskazuje strzałka 2 i to tam należy wlutować ten kondensator. Pole „0.1” (czyli 0,1 µF = 100 nF) jest przeznaczone dla C2, pole „470 µF” dla kondensatora elektrolitycznego C1, a pole „1K” dla rezystora, nie dla kondensatora.

Dlaczego tak

Zakres tolerancji to 13 V ± 5% = 12,35–13,65 V oraz 5 A ± 10% = 4,5–5,5 A. Tylko pomiar 13,6 V / 5,4 A mieści się w obu przedziałach jednocześnie — pozostałe pomiary wypadają poza dopuszczalny zakres napięcia albo prądu.

Dlaczego tak

Zamiennik musi spełnić oba warunki jednocześnie: wytrzymać prąd ciągły 250 mA i napięcie wsteczne 48 V. Z kart katalogowych dioda 1N4148 ma prąd przewodzenia ciągły I_F = 300 mA oraz napięcie wsteczne V_R = 75 V, więc oba warunki są spełnione z zapasem. Diody BAS33 i BAS34 dopuszczają tylko 200 mA prądu ciągłego, a LL4154 wprawdzie przenosi 300 mA, ale jej napięcie wsteczne wynosi zaledwie 25 V — znacznie poniżej wymaganych 48 V.

Dlaczego tak

Uruchomiona analiza to przemiatanie częstotliwości (AC sweep), a jej wynikiem są charakterystyki częstotliwościowe — zależność wzmocnienia i przesunięcia fazowego od częstotliwości sygnału. Analiza czasowa dałaby przebiegi w funkcji czasu, stałoprądowa — punkt pracy, a szumowa — widmo szumów; żadna z nich nie jest tym, co uruchomiono w pokazanym programie.

Dlaczego tak

Demontaż prowadzi się od elementów największych i zamocowanych mechanicznie, które zasłaniają dostęp do pozostałych. Radiator z przykręconym do niego układem scalonym jest właśnie takim zespołem — dopóki pozostaje na płytce, nie ma swobodnego dostępu do lutowań elementów leżących pod nim i obok niego. Zaciski, potencjometr i kondensatory wylutowuje się dopiero potem.

Dlaczego tak

Rtęciowy czujnik przechyłu zawiera metaliczną rtęć — substancję toksyczną wymagającą szczególnego postępowania przy utylizacji. Rezystor drutowy, kondensator ceramiczny i scalony wzmacniacz mocy nie zawierają substancji podlegających takiej klasyfikacji.

Dlaczego tak

Przewody instalacji układa się wzdłuż ścian, wyłącznie odcinkami poziomymi i pionowymi, i nie prowadzi się ich skrótem przez środek pomieszczeń ani przez przewody kominowe. Tylko trasa czerwona biegnie w ten sposób od czujki w salonie do centrali — pozostałe warianty przecinają wnętrza pomieszczeń lub prowadzą przewód tam, gdzie zasad układania instalacji nie da się dotrzymać.

Dlaczego tak

Oznaczenie YDYt opisuje przewód z żyłami miedzianymi, izolacją i powłoką polwinitową (Y…Y) w wykonaniu płaskim z wypełniaczem (Dt) — czyli dokładnie kabel z izolacją i powłoką, jak wymaga dokumentacja. DY i LgY to przewody bez powłoki zewnętrznej, a YAKY ma żyły aluminiowe, a nie miedziane.

Dlaczego tak

Zadziałanie w czasie krótszym niż 100 ms to zadziałanie wyzwalacza zwarciowego, który przy charakterystyce B następuje przy prądzie od 3 do 5 razy większym od znamionowego, czyli od 30 do 50 A — próg ten przekracza każda z podanych wartości rzędu kiloamperów. Rozstrzyga więc drugi warunek: prąd nie może uszkodzić wyłącznika. Znamionowa zwarciowa zdolność łączenia wynosi 6000 A, zatem prąd 5 kA zostanie wyłączony bez uszkodzenia, a 10 kA tę wartość przekracza. Prądy 5 A i 10 A nie przekraczają prądu znamionowego 10 A i uruchomiłyby co najwyżej wyzwalacz termiczny, który działa w czasie liczonym w minutach, a nie milisekundach.

Dlaczego tak

W instrukcji zaciski AUX i COM to para zasilająca czujkę, a Z1 i COM to para linii dozorowej. Przewód czerwony jest dodatnim biegunem zasilania, więc idzie na AUX, czarny jest masą zasilania, więc na COM; zielony prowadzi sygnał linii dozorowej na Z1, a niebieski jest powrotem tej linii i wraca na COM. Warianty zamieniające czerwony z czarnym odwracają biegunowość zasilania, a te zamieniające zielony z niebieskim przerywają linię dozorową.

Dlaczego tak

Miernik wyświetla listę transponderów oraz wskaźniki mocy i jakości sygnału, a na obudowie ma diody 22K oraz 13V/18V. Zarówno przełączanie napięcia 13/18 V, jak i sygnał 22 kHz to komendy sterujące konwerterem satelitarnym — występują wyłącznie w instalacji satelitarnej, czyli w standardzie DVB-S. Instalacje DVB-T, DVB-C i DVB-H nie zasilają ani nie sterują konwertera w ten sposób.

Dlaczego tak

Zapis w chmurze wymaga połączenia z internetem, a jedynym urządzeniem, które go zapewnia, jest router oznaczony numerem 4. Telewizor, odtwarzacz i przełącznik sieciowy pracują wyłącznie wewnątrz sieci lokalnej — ich awaria zabrałaby podgląd na miejscu, ale nie odcięłaby wysyłania nagrań na zewnątrz.

Dlaczego tak

W dokumentacji technicznej skrót Tamb (od angielskiego „ambient temperature”) oznacza dopuszczalny zakres temperatury otoczenia, w jakim układ scalony może bezpiecznie pracować.

Dlaczego tak

Wyzwalanie zboczem narastającym określa się po angielsku jako „Positive Edge Triggering” — zbocze narastające (przejście z 0 na 1) to dodatnie zbocze sygnału zegarowego.

Dlaczego tak

Skoro uszkodzenie powstało z winy pracownika wykonawcy podczas montażu, koszty naprawy obciążają wykonawcę, a nie klienta. Zamontowany zamiennik powinien być identyczny jak uszkodzony sprzęt, bo klient zapłacił już za konkretny model — montaż tańszego odpowiednika byłby pogorszeniem jakości bez jego zgody.

Dlaczego tak

Oznaczenie ESD wskazuje element wrażliwy na wyładowanie elektrostatyczne — ładunek zgromadzony na ciele montera może przebić strukturę półprzewodnika, często bez widocznego uszkodzenia. Ochroną jest odprowadzenie tego ładunku: opaska uziemiająca, mata antystatyczna, uziemiona stacja lutownicza. Obniżona wilgotność działa dokładnie odwrotnie — sprzyja gromadzeniu się ładunku.

Dlaczego tak

1 µF = 1000 nF, więc 4700 nF ÷ 1000 = 4,7 µF. Przy przeliczaniu w dół o jeden rząd przedrostków (nano → mikro) dzieli się przez tysiąc — pomyłka o rząd wielkości to typowy błąd przy doborze kondensatora.

Dlaczego tak

Brązowy = 1, czarny = 0, więc liczba znacząca to 10. Czerwony jako mnożnik oznacza ×100, czyli 10 × 100 = 1000 Ω = 1 kΩ. Złoty pasek tolerancji to ±5% (srebrny oznaczałby ±10%).

Dlaczego tak

W kierunku przewodzenia złącze PN diody krzemowej otwiera się przy napięciu około 0,7 V (dla germanowej około 0,3 V) i dalej przewodzi z niewielką rezystancją, utrzymując na sobie mniej więcej ten spadek. Duża rezystancja i brak prądu to zachowanie w kierunku zaporowym, a przebicie dotyczy diody Zenera pracującej właśnie zaporowo.

Dlaczego tak

Warstwa tlenków uniemożliwia zwilżenie metalu przez ciekłe spoiwo — topnik ją rozpuszcza i osłania powierzchnię przed utlenianiem w trakcie lutowania, dzięki czemu spoiwo rozpływa się i tworzy trwałe połączenie. Nie zastępuje spoiwa ani nie zmienia jego temperatury topnienia.

Dlaczego tak

W montażu powierzchniowym element przylutowuje się bezpośrednio do pól lutowniczych na powierzchni płytki, bez wierconych otworów montażowych — stąd mniejsze wymiary, możliwość montażu obustronnego i łatwa automatyzacja. Montaż przewlekany wymaga przewleczenia wyprowadzeń przez otwory i zalutowania ich po drugiej stronie.

Dlaczego tak

Funkcja pomiaru ciągłości mierzy rezystancję między dwoma punktami i sygnalizuje dźwiękiem wartość bliską zeru, czyli istniejące połączenie — to najszybszy sposób potwierdzenia, że ścieżka lub lut faktycznie łączy. Oscyloskop i generator służą do badania przebiegów w układzie pracującym, a nie do weryfikacji samego połączenia.

Dlaczego tak

Rezystancja nieskończenie duża oznacza, że prąd nie ma którędy popłynąć — czyli przerwę. Poprawne połączenie daje rezystancję bliską zeru, a zwarcie objawia się właśnie zerową rezystancją tam, gdzie jej być nie powinno; to sytuacja odwrotna do opisanej.

Dlaczego tak

Kondensatory filtrujące w zasilaczu utrzymują ładunek — i wraz z nim napięcie groźne dla człowieka — jeszcze długo po wyjęciu wtyczki, dlatego odłączenie zasilania i ich rozładowanie musi poprzedzać jakąkolwiek ingerencję mechaniczną. Otwieranie obudowy pod napięciem jest wprost odwrotnością tej zasady.

Dlaczego tak

Baterie i akumulatory zawierają metale ciężkie (m.in. kadm, ołów, lit), a świetlówki podświetlenia matryc LCD — rtęć. Oba typy odpadów podlegają selektywnej zbiórce i osobnemu przetwarzaniu. Tworzywa obudów, miedź i aluminium to surowce wtórne, które trafiają do zwykłego recyklingu materiałowego.

Dlaczego tak

Odpowiedzialność zawodowa dotyczy jakości wykonanej pracy, a nie tego, czy ktoś zauważy błąd. Wada znana wykonawcy musi zostać zgłoszona i usunięta przed przekazaniem — przemilczenie jej przenosi ryzyko na użytkownika, który nie ma jak jej wykryć.

Dlaczego tak

Cała funkcja stabilizacyjna diody Zenera opiera się na zjawisku przebicia Zenera, które występuje wyłącznie przy polaryzacji zaporowej: po przekroczeniu napięcia Zenera dioda zaczyna przewodzić, a napięcie na jej zaciskach zmienia się już bardzo nieznacznie mimo dużych zmian prądu. W kierunku przewodzenia zachowuje się jak zwykła dioda krzemowa ze spadkiem około 0,7 V i nic nie stabilizuje. Prąd w obwodzie ogranicza rezystor szeregowy, a nie sama dioda.

Dlaczego tak

Prawidłowe połączenie lutowane jest gładkie, błyszczące i tworzy wklęsły menisk wokół wyprowadzenia. Matowa, ziarnista powierzchnia z pęknięciem to klasyczny obraz zimnego lutu: spoiwo nie osiągnęło temperatury pełnego stopienia albo element poruszył się, zanim zdążyło zakrzepnąć. Takie połączenie bywa początkowo przewodzące, ale ma podwyższoną rezystancję i z czasem zanika — jest jedną z najczęstszych przyczyn usterek nawracających.

Dlaczego tak

W instalacjach RTV-SAT obowiązuje impedancja falowa 75 Ω — mają ją gniazda abonenckie, wejścia antenowe odbiorników, rozgałęźniki i wzmacniacze. Dopasowanie impedancji na całej długości toru jest warunkiem przeniesienia sygnału bez odbić; przewód 50 Ω, stosowany w technice radiokomunikacyjnej i pomiarowej, wprowadziłby niedopasowanie na każdym złączu. Wartość 300 Ω odnosi się do symetrycznego wyjścia dipola, a nie do przewodu instalacyjnego.

Dlaczego tak

„Propagation delay” to czas propagacji — odstęp między zmianą sygnału wejściowego a ustaleniem się odpowiadającego mu stanu wyjścia. Jest to podstawowy parametr szybkościowy układów cyfrowych i to on ogranicza maksymalną częstotliwość pracy. Pozostałe wielkości mają w kartach katalogowych własne nazwy: prąd wyjściowy to „output current”, zakres temperatur „operating temperature range”, a napięcie progowe wejścia „input threshold voltage”.

Dlaczego tak

W połączeniu szeregowym przez oba rezystory płynie ten sam prąd: I = 12 V / (3 kΩ + 1 kΩ) = 12 V / 4 kΩ = 3 mA. Napięcie na rezystorze 1 kΩ wynosi U = I·R = 3 mA · 1 kΩ = 3 V. Ten sam wynik daje reguła dzielnika: napięcia rozkładają się proporcjonalnie do rezystancji, więc na 1 kΩ przypada jedna czwarta z 12 V. Wartość 9 V to napięcie na rezystorze 3 kΩ.