Test ELM.02 — zestaw 21

Dlaczego tak

Szkolenie okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych przeprowadza się nie rzadziej niż raz na 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych — co najmniej raz w roku. Odpowiedź „raz w roku” jest kusząca, bo kojarzy się z pracą z zagrożeniami, ale montaż elektroniki nie jest pracą szczególnie niebezpieczną. Okresy 5 i 6 lat dotyczą innych grup, np. pracowników inżynieryjno-technicznych i administracyjno-biurowych.

Dlaczego tak

Kodeks pracy wymienia poddawanie się wstępnym, okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim wśród podstawowych obowiązków pracownika, a pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby bez aktualnego orzeczenia. Pisemne oświadczenie wydaje się rozsądnym wyjściem, ale nie zwalnia z obowiązku ustawowego i nie zastępuje orzeczenia lekarskiego. Badania nie zależą od terminu szkolenia BHP ani od decyzji społecznego inspektora pracy.

Dlaczego tak

Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy sporządza się nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku, więc przy zawiadomieniu 3 marca terminem jest 17 marca. Data 10 marca wynika z przyjęcia terminu tygodniowego, a 3 kwietnia — z utożsamienia 14 dni z miesiącem. Poszkodowany zapoznaje się z protokołem przed jego zatwierdzeniem i może zgłosić do niego zastrzeżenia.

Dlaczego tak

Gdy niezdolność do pracy spowodowana wypadkiem jest trwała i nie rokuje odzyskania zdolności, ubezpieczenie wypadkowe przewiduje rentę z tytułu niezdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne jest mylące, bo też następuje po zasiłku chorobowym, ale przysługuje tylko wtedy, gdy dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy. Zasiłek chorobowy z tytułu wypadku przy pracy wynosi 100%, a nie 80%, i jest świadczeniem przejściowym.

Dlaczego tak

Izopropanol z rozpuszczonym topnikiem i drobinami lutu wylany do zlewu trafia do kanalizacji i dalej do środowiska, a takie odpady należy zbierać i przekazywać uprawnionemu odbiorcy. Gromadzenie odpadów lutu w pojemniku może się kojarzyć z ryzykiem, bo lut zawiera metale, ale właśnie tak przygotowuje się je do odbioru. Oddawanie baterii do zbiórki i stosowanie lutu bezołowiowego ograniczają zagrożenia dla środowiska.

Dlaczego tak

Najpierw ratujący musi przerwać obwód, bo dotknięcie poszkodowanego pod napięciem grozi porażeniem także jemu; dopiero potem ocenia przytomność i oddech, wzywa pomoc i przy braku prawidłowego oddechu rozpoczyna RKO. Ocena oddechu przed odłączeniem zasilania wydaje się naturalnym odruchem, ale naraża ratującego. Rozpoczynanie RKO bez oceny oddechu lub odkładanie wezwania pomocy opóźnia przybycie zespołu ratownictwa.

Dlaczego tak

Odłączenie zasilania usuwa źródło ciepła i pozwala bezpiecznie gasić ewentualny ogień, a gaśnice proszkowe i śniegowe są przeznaczone do urządzeń elektrycznych. Otwarcie okien wydaje się rozsądne, bo usuwa dym, ale doprowadza tlen i nie usuwa przyczyny. Woda przewodzi prąd, a zdejmowanie pokrywy zasilacza pod napięciem naraża pracownika na porażenie i poparzenie.

Dlaczego tak

Naświetlarki do płytek emitują promieniowanie nadfioletowe, które utwardza warstwę światłoczułą, a bez osłony może powodować zapalenie spojówek i rumień skóry. Promieniowanie rentgenowskie i gamma to promieniowanie jonizujące, które nie występuje przy takich urządzeniach, choć bywa z UV mylone jako „niewidzialne promieniowanie”. Promieniowanie mikrofalowe emitują np. kuchenki i nadajniki radiowe, a nie lampy naświetlarek.

Dlaczego tak

Zbyt słabe oświetlenie zmusza oczy do ciągłej akomodacji i wpatrywania się w drobne szczegóły, co prowadzi do zmęczenia wzroku, łzawienia i bólów głowy. Oparzenie siatkówki może się kojarzyć z pracą oczu, ale powoduje je bardzo silne źródło światła, np. laser, a nie jego niedobór. Ubytek słuchu wywołuje hałas, a alergię skórną — kontakt z topnikami lub chemikaliami.

Dlaczego tak

Prąd rzędu kilkudziesięciu miliamperów płynący przez okolice serca może zaburzyć jego rytm i wywołać migotanie komór, czyli zatrzymanie skutecznego krążenia. Oparzenia są skutkiem cieplnym, który przy takich wartościach prądu ma znaczenie drugorzędne i występuje głównie przy dużych prądach i napięciach. Uszkodzenia elementów ESD i ubytek słuchu nie są skutkami przepływu prądu przez ciało.

Dlaczego tak

Poza strefą EPA płytki muszą być chronione przed polem i wyładowaniem z zewnątrz, co zapewniają metalizowane torebki ekranujące działające jak klatka Faradaya. Różowe torebki antystatyczne są kuszące, bo także są „antystatyczne”, ale jedynie ograniczają wytwarzanie ładunków i nie ekranują zawartości przed wyładowaniem. Zwykły polietylen i folia bąbelkowa łatwo się elektryzują, więc w ogóle nie nadają się do takich płytek.

Dlaczego tak

Skuteczność miejscowego odciągu szybko spada z odległością od źródła, dlatego końcówkę ramienia ustawia się kilka do kilkunastu centymetrów od miejsca lutowania. Przy 50 cm dym zdąży unieść się do strefy oddychania montera, zanim zostanie wychwycony. Ochrona płytki przed przeciągiem nie jest powodem oddalania odciągu, a dym z topnika unosi się z ciepłym powietrzem, zamiast opadać.

Dlaczego tak

Rotacja na stanowiskach nie zmienia samego źródła zagrożenia, tylko skraca czas narażenia każdego pracownika, więc jest środkiem organizacyjnym. Rozwiązanie techniczne, np. hermetyzacja fali czy odciąg, zmniejsza emisję u źródła i dlatego bywa mylone z rotacją, która niczego w maszynie nie zmienia. Eliminacja oznaczałaby usunięcie zagrożenia, a środki ochrony indywidualnej to np. maski i okulary.

Dlaczego tak

Stacja na gorące powietrze pobiera kilkaset watów, a łączenie przedłużaczy kaskadowo sumuje obciążenie na najsłabszym przewodzie i stykach, które nagrzewają się i mogą zapalić. Gaśnica przy stanowisku jest potrzebna, ale nie zapobiega pożarowi — służy do jego gaszenia. Zwiększenie zabezpieczenia jest szczególnie groźne, bo przestaje ono chronić przewody przed przeciążeniem, a taśma nie zmniejsza nagrzewania styków.

Dlaczego tak

Środki ochrony indywidualnej nosi na sobie pracownik — należą do nich okulary ochronne, rękawice i fartuch. Odciąg miejscowy jest najczęściej mylonym elementem, bo chroni montera przed dymem, ale jest urządzeniem stanowiska chroniącym wszystkich w jego pobliżu, czyli środkiem ochrony zbiorowej. Osłona wiertarki i wyłącznik różnicowoprądowy to również środki ochrony zbiorowej.

Dlaczego tak

Przy wierceniu w suficie pył i odpryski betonu spadają prosto na twarz, dlatego niezbędne są okulary chroniące oczy i półmaska chroniąca drogi oddechowe przed pyłem. Rękawice dielektryczne kojarzą się z pracą elektryka, ale służą do prac przy urządzeniach pod napięciem, a nie do wiercenia. Opaska ESD chroni elementy elektroniczne, a rękawice termoodporne — dłonie przed gorącymi przedmiotami.

Dlaczego tak

Okulary korekcyjne nie spełniają wymagań stawianych ochronie oczu: nie mają osłon bocznych, a ich szkła mogą pęknąć od uderzenia odprysku. Dlatego na okulary korekcyjne zakłada się gogle lub okulary ochronne typu nakładanego albo stosuje okulary ochronne z korekcją. Praca w samych okularach korekcyjnych wydaje się wystarczająca, bo „coś osłania oczy”, ale nie chroni przed odpryskami z boku.

Dlaczego tak

Rękawice elektroizolacyjne podlegają okresowym badaniom napięciowym, a przed każdym użyciem ogląda się je i sprawdza szczelność, np. zwijając mankiet, by wykryć przebicia. Przecieranie rozpuszczalnikiem wydaje się dbałością o czystość, ale rozpuszczalniki niszczą gumę i osłabiają izolację. Izolacja starzeje się i ulega uszkodzeniom mechanicznym, a woda na rękawicach tworzy drogę dla prądu.

Dlaczego tak

Pęcherze z płynem surowiczym przy zachowanym, silnym bólu są typowe dla oparzenia II stopnia, w którym uszkodzony jest naskórek i część skóry właściwej. Oparzenie I stopnia daje tylko zaczerwienienie i obrzęk bez pęcherzy, dlatego bywa z nim mylone przy małej powierzchni. W oparzeniu III stopnia skóra jest biaława lub zwęglona i często mniej bolesna z powodu zniszczenia zakończeń nerwowych.

Dlaczego tak

Brak reakcji na głos i potrząśnięcie oznacza utratę przytomności, a prawidłowy oddech wskazuje, że krążenie jest zachowane — taki poszkodowany wymaga ułożenia w pozycji bezpiecznej i wezwania pomocy. Zatrzymanie krążenia rozpoznaje się przy braku prawidłowego oddechu, więc tu nie należy rozpoczynać uciśnięć. Osoba zdezorientowana reaguje na bodźce, a śpiący człowiek budzi się po potrząśnięciu.

Dlaczego tak

Przy wysokim napięciu niebezpieczny jest już obszar wokół leżącego przewodu, bo w ziemi występuje napięcie krokowe, a suche drewno czy gumowe buty nie chronią przed takim napięciem. Ratujący pozostaje w bezpiecznej odległości, nie dopuszcza innych osób i wzywa służby, które wyłączą linię. Odciąganie poszkodowanego suchym kijem jest właściwe tylko przy niskim napięciu, dlatego ta odpowiedź jest najczęstszą pułapką.

Dlaczego tak

Wytyczne zalecają, by po około 30 minutach w pozycji bezpiecznej obrócić poszkodowanego na drugi bok, ponieważ uciskane dolne ramię może ulec niedokrwieniu i uszkodzeniu nerwów. Pozostawienie bez zmian wydaje się bezpieczniejsze, ale długotrwały ucisk szkodzi poszkodowanemu, a ratujący i tak cały czas kontroluje jego oddech. Ułożenie na plecach lub w pozycji siedzącej grozi niedrożnością dróg oddechowych u osoby nieprzytomnej.

Dlaczego tak

Dyspozytor może mieć dodatkowe pytania lub przekazać instrukcje, np. jak prowadzić resuscytację, dlatego to on decyduje o zakończeniu rozmowy. Rozłączenie się po podaniu adresu wydaje się wystarczające, ale odcina ratującego od wskazówek i uniemożliwia doprecyzowanie danych. Numer PESEL nie jest potrzebny do zgłoszenia, a sztywny limit jednej minuty nie ma uzasadnienia.

Dlaczego tak

Złamanie kości długiej unieruchamia się razem z dwoma sąsiednimi stawami — dla przedramienia są to staw nadgarstkowy i łokciowy — aby odłamy nie przemieszczały się przy ruchu. Unieruchomienie barku i łokcia jest właściwe przy złamaniu kości ramiennej i dlatego bywa mylone. Samo usztywnienie miejsca złamania nie zapobiega ruchom w stawach, a unieruchamianie tułowia i drugiej ręki jest zbędne.

Dlaczego tak

W udarze liczy się czas: leczenie w szpitalu można zastosować tylko w ograniczonym oknie czasowym, dlatego trzeba natychmiast wezwać pomoc i przekazać godzinę wystąpienia objawów. Podanie aspiryny to częsta pomyłka przeniesiona z postępowania przy zawale — w udarze krwotocznym może nasilić krwawienie. Choremu nie podaje się też picia ani jedzenia, bo może mieć zaburzenia połykania.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji zalecają uciskanie klatki piersiowej dorosłego na głębokość 5–6 cm z częstością 100–120 uciśnięć na minutę. Płytsze uciśnięcia 3–4 cm to częsty błąd niewprawnych ratowników, którzy boją się złamać żebra, ale nie wytwarzają one wystarczającego przepływu krwi. Uciśnięcia głębsze niż 6 cm zwiększają ryzyko obrażeń bez korzyści dla krążenia.

Dlaczego tak

W diodach LED THT krótsze wyprowadzenie i spłaszczenie kołnierza obudowy oznaczają katodę, którą w kierunku przewodzenia łączy się z biegunem ujemnym. Pomyłka „krótsza nóżka to anoda” jest częsta, a odwrotnie wlutowana dioda nie świeci, co łatwo wziąć za jej uszkodzenie. Przy napięciu wstecznym większym od dopuszczalnego, zwykle ok. 5 V, dioda włączona odwrotnie może ulec zniszczeniu.

Dlaczego tak

Współczynnik h21E (oznaczany też β lub hFE) to stosunek prądu kolektora do prądu bazy, czyli wzmocnienie prądowe tranzystora w układzie wspólnego emitera. Częstotliwość graniczna fT bywa z nim mylona, bo też dotyczy wzmocnienia, ale określa częstotliwość, przy której wzmocnienie prądowe spada do jedności. UCE0 i Ptot to parametry graniczne określające dopuszczalne napięcie i moc wydzielaną w tranzystorze.

Dlaczego tak

Rezystor ogranicza prąd tylko wtedy, gdy płynie przez niego ten sam prąd co przez diodę, czyli musi być połączony z nią szeregowo; dioda świeci, gdy jest spolaryzowana w kierunku przewodzenia, a więc anodą do plusa. Rezystor równoległy nie ogranicza prądu diody, a jedynie dodatkowo obciąża źródło, choć na rysunku wygląda podobnie. Dioda narysowana katodą do plusa byłaby spolaryzowana zaporowo i nie świeciłaby.

Dlaczego tak

Wyjście czwórnika można zastąpić źródłem o napięciu równym napięciu stanu jałowego i rezystancji wewnętrznej równej ilorazowi tego napięcia i prądu zwarcia: 10 V / 0,05 A = 200 Ω. Wynik 2 kΩ powstaje przy podstawieniu 5 mA zamiast 50 mA, czyli z błędu przeliczenia jednostek. Wartość 500 Ω otrzymuje się po mnożeniu zamiast dzielenia (10 · 50), a 5 Ω — z odwrócenia ilorazu (50 / 10).

Dlaczego tak

Dwa równoległe rezystory 10 kΩ powinny dać 5 kΩ; wynik 10 kΩ oznacza, że prąd płynie tylko przez jeden z nich, czyli drugi ma przerwę lub nie jest przylutowany. Zwarcie jednego rezystora dałoby wynik bliski 0 Ω, a połączenie szeregowe — 20 kΩ. Słaba bateria omomierza może zafałszować pomiar, ale nie dałaby akurat wartości równej rezystancji jednego elementu.

Dlaczego tak

Prąd 0,5 mA przy 5 V wymaga łącznej rezystancji 5 V / 0,5 mA = 10 kΩ, a podział napięcia na połowy — dwóch równych rezystorów, czyli po 5 kΩ. Odpowiedź po 10 kΩ wynika z przypisania całej rezystancji każdemu rezystorowi zamiast ich sumie; taki dzielnik pobierałby 0,25 mA. Rezystory po 2,5 kΩ dałyby prąd 1 mA, a para 10 kΩ i 5 kΩ nie dzieli napięcia na połowy.

Dlaczego tak

Indukcja pola wokół prostoliniowego przewodu wynosi B = μ·I / (2π·r), więc jest odwrotnie proporcjonalna do odległości: dwukrotne oddalenie zmniejsza ją dwukrotnie. Spadek czterokrotny jest typową pomyłką wynikającą z zastosowania zależności od kwadratu odległości, właściwej np. dla pola ładunku punktowego. Indukcja zależy od odległości, więc nie może pozostać stała, a tym bardziej rosnąć przy oddalaniu.

Dlaczego tak

Dwa jednakowe kondensatory połączone szeregowo mają pojemność o połowę mniejszą, 100 µF / 2 = 50 µF, a napięcie rozkłada się na nie po równo, więc zestaw wytrzymuje 2 · 25 V = 50 V, więcej niż wymagane 40 V. Połączenie równoległe zwiększa pojemność, ale napięcie dopuszczalne pozostaje 25 V, co jest najczęstszym błędem przy tym zadaniu. Trzy kondensatory szeregowo wytrzymają 75 V, lecz mają tylko ok. 33 µF.

Dlaczego tak

Największy prąd w szeregowym obwodzie RLC oznacza rezonans napięć: reaktancje XL i XC są równe, napięcia na cewce i kondensatorze mają jednakową wartość i przeciwne fazy, więc się znoszą, a impedancja jest równa R. Największą impedancję ma w rezonansie obwód równoległy, z czym ta odpowiedź jest mylona. Skoro impedancja jest czysto rezystancyjna, prąd jest w fazie z napięciem, a całe napięcie zasilania odkłada się na rezystorze.

Dlaczego tak

Częstotliwość rezonansowa f₀ = 1 / (2π·√(L·C)); L·C = 0,01 H · 100·10⁻⁹ F = 10⁻⁹ s², pierwiastek wynosi 3,16·10⁻⁵ s, więc f₀ = 1 / (6,28 · 3,16·10⁻⁵ s) ≈ 5,03 kHz. Wartość 31,6 kHz to wynik pominięcia czynnika 2π, czyli pulsacja rezonansowa ω₀ w rad/s mylnie podana w hercach. Wyniki 503 Hz i 50,3 kHz powstają z błędu o rząd wielkości przy przeliczaniu przedrostków.

Dlaczego tak

Watomierz mnoży w każdej chwili prąd i napięcie, dlatego jego cewka prądowa musi przewodzić prąd odbiornika (połączenie szeregowe), a cewka napięciowa — mierzyć napięcie na odbiorniku (połączenie równoległe), podobnie jak amperomierz i woltomierz. Odwrotne połączenie jest częstą pomyłką; obwód prądowy o małej rezystancji włączony równolegle zwiera źródło i może uszkodzić przyrząd. Połączenie obu obwodów w ten sam sposób nie pozwala zmierzyć jednocześnie prądu i napięcia.

Dlaczego tak

Moc pozorna to S = U·I = 230 V · 0,5 A = 115 VA, a współczynnik mocy cos φ = P / S = 92 W / 115 VA = 0,8. Wartość 1,25 to odwrócony iloraz S / P, niemożliwy, bo współczynnik mocy nie przekracza 1. Wynik 0,4 powstaje z podzielenia mocy przez samo napięcie, bez uwzględnienia prądu, a 0,6 to sin φ dla kąta, przy którym cos φ = 0,8.

Dlaczego tak

Przyrost rezystancji ΔR = R · α · ΔT = 10 000 Ω · 100·10⁻⁶ 1/K · 50 K = 50 Ω, czyli rezystor będzie miał ok. 10,05 kΩ. Wynik 500 Ω powstaje po potraktowaniu 100 ppm jako 0,1% zamiast 0,01%, a 5 Ω — z błędu o rząd wielkości w drugą stronę. Wzrost o 5 kΩ oznaczałby zmianę o połowę, typową raczej dla termistorów niż dla rezystorów.

Dlaczego tak

LM358 zawiera w jednej obudowie DIP-8 dwa wzmacniacze operacyjne, które mogą pracować z pojedynczym napięciem zasilania, i jest często stosowany w prostych wzmacniaczach i komparatorach. Wzmacniacz mocy audio w tej samej obudowie to np. LM386, z którym LM358 bywa mylony z powodu podobnego oznaczenia. Regulowany stabilizator to np. LM317, a podwójny układ czasowy — 556.