Test ELM.05 — zestaw 22

Dlaczego tak

Narzędzia izolowane do prac pod napięciem do 1000 V AC mają symbol podwójnego trójkąta i oznaczenie napięcia 1000 V; tylko takie narzędzia mają badaną izolację. Symbol podwójnego kwadratu oznacza urządzenie II klasy ochronności, a nie narzędzie do prac pod napięciem. Barwa żółto-zielona jest zarezerwowana dla przewodów ochronnych PE.

Dlaczego tak

Nagle pojawiające się drażliwość, bladość, zimny pot, drżenie rąk i zaburzenia mowy u chorego na cukrzycę to typowe objawy hipoglikemii, wymagającej podania cukru, jeśli poszkodowany jest przytomny i może połykać. Przecukrzenie rozwija się powoli, z suchością skóry i pragnieniem, a nie z poceniem. Udar daje zwykle jednostronny niedowład i opadnięty kącik ust.

Dlaczego tak

Bladość, zimna i wilgotna skóra, szybkie słabe tętno i niepokój po dużej utracie krwi to objawy wstrząsu krwotocznego – stanu bezpośredniego zagrożenia życia, wymagającego zatamowania krwawienia, ułożenia, ochrony przed wychłodzeniem i wezwania pomocy. Omdlenie mija szybko po ułożeniu i nie wiąże się z utratą krwi. Uznanie objawów za reakcję na stres opóźnia pomoc.

Dlaczego tak

Ratujący najpierw ocenia, czy miejsce jest bezpieczne, następnie usuwa zagrożenie przez wyłączenie zasilania, potem ocenia stan poszkodowanego i wzywa pomoc. Ocena oddechu przed wyłączeniem zasilania (4, 1, 2, 3) oznacza dotykanie osoby, przez którą może płynąć prąd, więc naraża ratującego. Zaczynanie od oceny oddechu jest jeszcze groźniejsze, bo pomija rozpoznanie zagrożenia.

Dlaczego tak

Pozycja boczna bezpieczna nie kończy pomocy – ratujący pozostaje przy poszkodowanym i regularnie ocenia jego oddech, a gdy oddech ustanie lub stanie się nieprawidłowy, układa go na plecach i rozpoczyna resuscytację. Nieprzytomnemu nie podaje się niczego do picia, bo grozi to zachłyśnięciem. Uniesienie nóg w pozycji bocznej jest niewykonalne i nie zastępuje kontroli oddechu.

Dlaczego tak

Numer 999 to numer pogotowia ratunkowego, który działa obok ogólnoeuropejskiego numeru alarmowego 112. Numer 998 to straż pożarna, a 997 – policja; pomylenie ich opóźnia przekazanie zgłoszenia właściwemu dyspozytorowi. Numer 991 jest numerem pogotowia energetycznego, przydatnym przy awarii sieci, ale nie przy wypadku z udziałem ludzi.

Dlaczego tak

Przy podejrzeniu złamania kości długiej unieruchamia się kończynę w pozycji zastanej razem z dwoma sąsiednimi stawami – dla przedramienia łokciowym i nadgarstkowym. Nastawianie kości przez świadka grozi uszkodzeniem naczyń i nerwów. Ciasne owinięcie samego miejsca złamania nie unieruchamia odłamów i może utrudnić krążenie, a długie chłodzenie wodą stosuje się przy oparzeniach.

Dlaczego tak

Podczas napadu drgawek ratujący chroni głowę poszkodowanego, odsuwa przedmioty, o które mógłby się uderzyć, i czeka na koniec napadu, a potem ocenia oddech. Wkładanie czegokolwiek do ust grozi uszkodzeniem zębów i zadławieniem – to częsty, mylny odruch. Przytrzymywanie kończyn nie przerywa drgawek, a może spowodować złamania lub zwichnięcia.

Dlaczego tak

Według wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji u dorosłego wykonuje się 30 uciśnięć klatki piersiowej, a następnie 2 oddechy ratownicze, niezależnie od liczby ratowników. Stosunek 15 : 2 obowiązywał dawniej i nadal bywa stosowany przez profesjonalistów u dzieci, stąd częsta pomyłka. Proporcja 5 : 1 również pochodzi z dawnych wytycznych.

Dlaczego tak

Termistor NTC ma ujemny współczynnik temperaturowy: zimny ma dużą rezystancję i ogranicza udar prądu ładowania kondensatora filtru, a po nagrzaniu jego rezystancja maleje i straty spadają. Termistor PTC zachowuje się odwrotnie – jego rezystancja rośnie z temperaturą, dlatego używa się go jako bezpiecznika polimerowego. Warystor reaguje na napięcie, a fotorezystor na światło.

Dlaczego tak

Temperaturowy współczynnik rezystancji (TWR, ang. TCR) podaje względną zmianę rezystancji na każdy kelwin zmiany temperatury, zwykle w milionowych częściach na kelwin (ppm/K). Tolerancja określa dopuszczalną odchyłkę rezystancji od wartości nominalnej w chwili produkcji i wyraża się ją w procentach, a nie w ppm/K. Moc znamionowa i napięcie graniczne opisują obciążalność rezystora.

Dlaczego tak

Żółty oznacza cyfrę 4, fioletowy 7, a pomarańczowy jako trzeci pasek – mnożnik 10³, co daje 47 · 1000 Ω = 47 kΩ; złoty pasek tolerancji to ±5%. Wynik 4,7 kΩ powstaje po przyjęciu mnożnika 10² (czerwony). Tolerancję ±10% oznacza pasek srebrny, a nie złoty.

Dlaczego tak

Przedrostek kilo oznacza się małą literą k, a jednostkę rezystancji symbolem Ω, więc zapis 4,7 kΩ jest poprawny. W zapisie 15 KHz użyto wielkiej litery K, która nie jest symbolem przedrostka – to najczęstszy błąd. Zapis 220 mf jest błędny, bo farad oznacza się wielką literą F, a „Amp” nie jest symbolem ampera, którym jest litera A.

Dlaczego tak

Po sprowadzeniu do jednej jednostki: 0,5 ms = 500 µs, a 0,0006 s = 600 µs, więc kolejność rosnąca to 450 µs, 500 µs, 600 µs. Szereg zaczynający się od 0,0006 s wynika z uznania tej wartości za najmniejszą tylko dlatego, że zapisano ją w sekundach z wieloma zerami. Porównywanie wartości wymaga zawsze przeliczenia ich na tę samą jednostkę.

Dlaczego tak

Rezystor między bazą a emiterem (masą) ściąga bazę do potencjału emitera, gdy wejście sterujące jest odłączone lub w stanie wysokiej impedancji, dzięki czemu tranzystor nie włącza się od zakłóceń ani prądów upływu. Prąd kolektora ogranicza rezystancja obciążenia lub rezystor w obwodzie kolektora, a nie rezystor w obwodzie bazy. Przed przepięciami z obciążenia indukcyjnego chroni dioda lub transil.

Dlaczego tak

Rezystor ogranicza prąd tylko wtedy, gdy jest połączony szeregowo z diodą, a dioda świeci, gdy jest spolaryzowana w kierunku przewodzenia, czyli anodą do plusa. Dioda połączona katodą do plusa jest spolaryzowana zaporowo i nie świeci. Połączenie równoległe podaje na diodę pełne 12 V bez ograniczenia prądu, co ją niszczy.

Dlaczego tak

Tłumik jest czwórnikiem biernym, który obniża poziom sygnału o stałą wartość w dB niezależnie od częstotliwości, np. aby nie przesterować odbiornika zbyt silnym sygnałem. Filtr i korektor również mogą tłumić sygnał, ale celowo różnie dla różnych częstotliwości, czyli kształtują charakterystykę. Wzmacniacz zwiększa poziom sygnału, a nie go zmniejsza.

Dlaczego tak

W stanie jałowym (bez obciążenia) mierzy się napięcie wyjściowe równe sile elektromotorycznej zastępczego źródła, a w stanie zwarcia – prąd zwarciowy; ich iloraz daje rezystancję wyjściową. Stan dopasowania jest skutkiem dobrania obciążenia do już znanej rezystancji wyjściowej, więc nie służy do jej wyznaczania. Pomiar w stanie zwarcia wykonuje się tylko wtedy, gdy czwórnik jest na to odporny.

Dlaczego tak

W połączeniu łańcuchowym wzmocnienia mnoży się: 10 · 0,5 = 5, a w decybelach k = 20 · log 5 ≈ 14 dB (to samo daje 20 dB − 6 dB). Wynik 7 dB powstaje po użyciu wzoru 10 · log, właściwego dla mocy, a nie dla napięcia. Wynik 26 dB oznacza, że tłumienie tłumika dodano zamiast je odjąć.

Dlaczego tak

Z prawa Ohma rezystancja całego obwodu wynosi R = 9 V / 3 mA = 3 kΩ, a ponieważ w połączeniu szeregowym rezystancje się sumują, nieznany rezystor ma 3 kΩ − 1 kΩ = 2 kΩ. Odpowiedź 3 kΩ to rezystancja całego obwodu, a nie szukanego elementu. Sprawdzenie: na rezystorze 1 kΩ odkłada się 3 V, a na 2 kΩ – 6 V, co razem daje 9 V.

Dlaczego tak

Dla połączenia równoległego 1/2 kΩ = 1/10 kΩ + 1/R, skąd 1/R = 0,5 − 0,1 = 0,4 1/kΩ, czyli R = 2,5 kΩ; sprawdzenie: 10 · 2,5 / 12,5 = 2 kΩ. Wynik 8 kΩ powstaje po odjęciu rezystancji jak w połączeniu szeregowym. Rezystor 12 kΩ dałby rezystancję zastępczą około 5,5 kΩ.

Dlaczego tak

Przy przerwie w rezystorze dolnym przez górny rezystor płynie tylko znikomy prąd woltomierza, więc spadek napięcia na nim jest pomijalny i na wyjściu pojawia się prawie całe napięcie zasilania. Zwarcie rezystora dolnego lub przerwa w górnym dałyby na wyjściu około 0 V. Zamiana rezystorów miejscami dałaby 12 V · 30/40 = 9 V, a nie 12 V.

Dlaczego tak

Na obu rezystorach równoległych jest pełne napięcie 20 V, więc P = 20²/100 + 20²/400 = 4 W + 1 W = 5 W. Wynik 0,8 W otrzymuje się, licząc tak, jakby rezystory były połączone szeregowo (400 V² / 500 Ω). Wartość 4 W to moc tylko jednego rezystora 100 Ω.

Dlaczego tak

Każda gałąź ma napięcie 12 V, więc prądy wynoszą 1 A, 0,5 A i 2 A, a zgodnie z pierwszym prawem Kirchhoffa prąd źródła to ich suma, 3,5 A. Prąd 2 A płynie przez gałąź 6 Ω, a nie 24 Ω. Wartość 0,29 A powstaje po zsumowaniu rezystancji (42 Ω), czyli po błędnym potraktowaniu gałęzi jako połączenia szeregowego.

Dlaczego tak

Zgodnie z prawem Faradaya e = N · ΔΦ / Δt = 100 · 0,02 Wb / 0,1 s = 20 V. Wynik 0,2 V pomija liczbę zwojów i odpowiada jednemu zwojowi. Wartość 2 V powstaje po pomnożeniu zmiany strumienia przez czas zamiast podzielenia przez niego.

Dlaczego tak

Dwa jednakowe kondensatory połączone szeregowo mają pojemność zastępczą 10 · 10 / 20 = 5 µF, a napięcie dzieli się między nie po połowie, więc całość wytrzyma około 50 V (w praktyce dodaje się rezystory wyrównujące). Połączenie równoległe dałoby 20 µF przy nadal tylko 25 V. Dołączenie trzeciego kondensatora równolegle do pary szeregowej dałoby 15 µF.

Dlaczego tak

Amplituda sinusoidy jest √2 razy większa od wartości skutecznej: 230 V · 1,41 ≈ 325 V, a wartość międzyszczytowa to podwojona amplituda, czyli około 650 V. Odpowiedź 325 V to amplituda, a nie wartość międzyszczytowa – ten błąd popełnia się najczęściej. Wynik 460 V to podwojona wartość skuteczna, bez uwzględnienia współczynnika √2.

Dlaczego tak

Reaktancja kondensatora X_C = 1/(2πfC) maleje odwrotnie proporcjonalnie do częstotliwości, więc po dwukrotnym zwiększeniu f spada o połowę, a prąd I = U/X_C rośnie dwukrotnie. Odpowiedź „zmaleje dwukrotnie” opisuje zachowanie idealnej cewki, której reaktancja rośnie z częstotliwością. Czterokrotny wzrost wynikałby z zależności kwadratowej, której tu nie ma.

Dlaczego tak

Iloczyn LC = 10 · 10⁻⁶ H · 1 · 10⁻⁹ F = 10⁻¹⁴ s², jego pierwiastek to 10⁻⁷ s, więc f₀ = 1/(6,28 · 10⁻⁷ s) ≈ 1,59 MHz. Wynik 159 kHz lub 15,9 MHz to typowy błąd o rząd wielkości przy przeliczaniu przedrostków mikro i nano. Wartość 10 MHz powstaje po pominięciu czynnika 2π.

Dlaczego tak

Przy małej rezystancji stosuje się układ poprawnie mierzonego napięcia: woltomierz dołącza się wprost do zacisków rezystora, a prąd pobierany przez woltomierz jest pomijalny wobec prądu rezystora. W drugim układzie woltomierz mierzyłby także spadek napięcia na amperomierzu, którego rezystancja jest porównywalna z 1 Ω, co daje duży błąd. Ten układ nadaje się do dużych rezystancji.

Dlaczego tak

Czas, po którym kondensator ładuje się do 63% napięcia, to stała czasowa τ = R · C, więc C = 0,47 s / 100 000 Ω = 4,7 · 10⁻⁶ F = 4,7 µF. Wyniki 47 µF i 0,47 µF to błędy o rząd wielkości przy przeliczaniu kiloomów. Wartość 2,35 µF powstaje po przyjęciu, że 63% osiąga się po połowie stałej czasowej.

Dlaczego tak

U_RRM (repetitive reverse maximum) to największe powtarzalne napięcie wsteczne, jakie dioda może wytrzymać w stanie zaporowym; dobiera się je z zapasem względem amplitudy napięcia transformatora. Napięcie przewodzenia oznacza się U_F i ma ono wartość rzędu 1 V, więc pomylenie go z U_RRM prowadzi do zupełnie błędnego doboru. Napięcie progowe także należy do kierunku przewodzenia.

Dlaczego tak

Triak przewodzi prąd w obu kierunkach i daje się wyzwalać w każdej połówce napięcia przemiennego, dlatego steruje mocą odbiorników zasilanych z sieci, np. w ściemniaczach oświetlenia i regulatorach obrotów. Źródłem napięcia odniesienia jest dioda Zenera lub układ referencyjny, a nie element przełączający. Wzmacniacze w.cz. wymagają tranzystorów pracujących liniowo.

Dlaczego tak

Wzmocnienie prądowe to stosunek przyrostu prądu kolektora do przyrostu prądu bazy: β = 4 mA / 20 µA = 4000 µA / 20 µA = 200. Wynik 0,005 powstaje po odwróceniu ilorazu (prąd bazy przez prąd kolektora). Wartość 400 otrzymuje się, dzieląc 8 mA przez 20 µA, czyli mieszając dwa różne punkty pracy.

Dlaczego tak

Dodatnie sprzężenie zwrotne, czyli powrót sygnału na wejście ze zgodną fazą, wraz z obwodem rezonansowym wyznaczającym częstotliwość, to warunki pracy generatora LC. Filtr pasmowy również zawiera obwód LC, ale jest elementem biernym bez sprzężenia zwrotnego i nie wytwarza drgań. Stabilizator wykorzystuje ujemne sprzężenie zwrotne.

Dlaczego tak

LM358 zawiera dwa wzmacniacze operacyjne przystosowane do zasilania pojedynczym napięciem, z zakresem wejściowym obejmującym masę. Bardzo podobnie wyglądający i zasilany LM393 jest podwójnym komparatorem z wyjściami typu otwarty kolektor, stąd częste pomyłki. Regulowanym stabilizatorem jest np. LM317, a układem czasowym NE555.

Dlaczego tak

CMRR (współczynnik tłumienia sygnału współbieżnego) mówi, ile razy wzmacniacz słabiej wzmacnia sygnał wspólny dla obu wejść niż sygnał różnicowy; podaje się go w dB. PSRR również wyraża się w dB, ale dotyczy tłumienia zmian napięcia zasilania, stąd łatwo go pomylić. GBW to iloczyn wzmocnienia i pasma, a SR – szybkość narastania napięcia wyjściowego.

Dlaczego tak

Przerzutnik Schmitta ma dwa różne progi przełączania (histerezę), więc wolno zmieniający się i zaszumiony sygnał przełącza go jednokrotnie, a nie wielokrotnie w okolicy jednego progu. Choć na wyjściu powstaje sygnał o pełnych poziomach logicznych, celem nie jest samo wzmocnienie amplitudy, lecz pewne przełączanie. Przesunięcie fazy i zmniejszenie poboru prądu nie są jego zadaniami.

Dlaczego tak

Prosta obciążenia łączy punkt U_CE = U_CC przy I_C = 0 z punktem I_C = U_CC / R_C przy U_CE = 0, czyli 12 V / 2 kΩ = 6 mA. Wynik 24 mA powstaje po pomnożeniu napięcia przez rezystancję w kiloomach, a 0,17 mA po odwróceniu ilorazu. Na osi prądu napięcie U_CE zawsze wynosi zero, więc punkt 6 mA przy 12 V nie leży na żadnej osi.

Dlaczego tak

Moc wydzielana w rezystorze to P = I² · R = (0,02 A)² · 1000 Ω = 0,4 W, więc najmniejszy wystarczający rezystor ma moc 0,5 W. Rezystor 0,25 W wybiera się często z przyzwyczajenia, ale tu przegrzałby się, bo moc wydzielana przekracza jego moc znamionową. Rezystor 2 W także wytrzyma, ale nie jest najmniejszym spełniającym warunek.