Test ELM.06 — zestaw 17

Dlaczego tak

Pojedyncze, nieregularne westchnięcia to oddech agonalny, który często występuje w pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia. Wytyczne nakazują traktować go jak brak prawidłowego oddechu, wezwać pomoc i rozpocząć uciskanie klatki piersiowej. Ułożenie w pozycji bocznej jest właściwe tylko przy prawidłowym, regularnym oddechu, a w tej sytuacji opóźniłoby resuscytację i zmniejszyło szanse przeżycia.

Dlaczego tak

Krew może przenosić zakażenia, np. wirusy zapalenia wątroby, dlatego ratownik zabezpiecza się rękawiczkami jednorazowymi, które są szczelne, a jednocześnie cienkie i pozwalają precyzyjnie założyć opatrunek. Rękawice dielektryczne i spawalnicze są grube i sztywne, co utrudnia ucisk rany, a skórzane dodatkowo przesiąkają krwią. Półmaska przeciwpyłowa nie chroni przed kontaktem z krwią na dłoniach.

Dlaczego tak

Pozycja boczna bezpieczna utrzymuje drożność dróg oddechowych nieprzytomnego, który oddycha, i chroni go przed zachłyśnięciem treścią żołądkową. Poszkodowany, który nie oddycha, wymaga resuscytacji na plecach na twardym podłożu, a nie układania na boku. Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa przytomnego się nie przemieszcza, a osobie z bólem w klatce piersiowej pozwala się przyjąć wygodną pozycję półsiedzącą.

Dlaczego tak

Dyspozytor potrzebuje informacji pozwalających wysłać właściwe siły na właściwe miejsce: dokładnego adresu lub miejsca, opisu zdarzenia, liczby poszkodowanych i ich stanu, np. czy są przytomni i oddychają. Po zgłoszeniu nie rozłącza się jako pierwszy, bo dyspozytor może udzielić instrukcji. Dane osobowe poszkodowanego nie są potrzebne do wysłania karetki, a przyczynę wypadku ustala się dopiero później, w postępowaniu powypadkowym.

Dlaczego tak

Chłodzenie letnią wodą przez co najmniej 10–20 minut odprowadza ciepło z tkanek i ogranicza głębokość oparzenia, a jałowy opatrunek chroni przed zakażeniem; wcześniej zdejmuje się pierścionki i zegarek. Tłuszcz i maści zatrzymują ciepło w skórze i utrudniają późniejsze opatrzenie rany. Pęcherzy nie przekłuwa się, bo chronią one ranę, a lód przyłożony bezpośrednio do skóry może spowodować dodatkowe odmrożenie.

Dlaczego tak

Napadu drgawkowego nie da się przerwać z zewnątrz, dlatego zadaniem ratownika jest ochrona poszkodowanego przed urazem, np. przez podłożenie czegoś miękkiego pod głowę i odsunięcie przedmiotów. Wkładanie czegokolwiek do ust grozi złamaniem zębów i zadławieniem, a przytrzymywanie kończyn może spowodować zwichnięcia lub złamania. Po ustąpieniu drgawek ocenia się oddech i układa poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej.

Dlaczego tak

Wytyczne zalecają u dorosłego uciskanie środka klatki piersiowej na głębokość 5–6 cm w tempie 100–120 uciśnięć na minutę, z pełnym odprężeniem klatki po każdym uciśnięciu. Zbyt wolne tempo, np. 60–80 na minutę, nie zapewnia wystarczającego przepływu krwi przez mózg nawet przy prawidłowej głębokości. Uciskanie głębsze niż 6 cm i szybsze niż 120 na minutę zwiększa ryzyko urazów i skraca czas wypełniania serca krwią.

Dlaczego tak

Jeden mikrofarad to 1000 nanofaradów, więc 4700 nF dzieli się przez 1000 i otrzymuje 4,7 µF. Odpowiedź 47 µF i 0,47 µF to typowe pomyłki o jeden rząd wielkości przy przesuwaniu przecinka. Wartość 4700 µF powstaje, gdy pomyli się przedrostek nano z mikro i przepisze liczbę bez przeliczenia — byłaby to pojemność tysiąc razy większa.

Dlaczego tak

Rezystancja i reaktancja są przesunięte względem siebie o 90°, więc impedancję oblicza się z twierdzenia Pitagorasa: Z = √(30² + 40²) = √2500 = 50 Ω. Najczęstszym błędem jest arytmetyczne dodanie wartości, co daje 70 Ω, jak dla dwóch rezystorów w szeregu. Odejmowanie wartości lub liczenie średniej nie ma uzasadnienia fizycznego.

Dlaczego tak

Węzłami są tylko punkty, w których łączą się co najmniej trzy gałęzie, czyli A i B. Liczbę oczek niezależnych oblicza się ze wzoru o = g − w + 1 = 3 − 2 + 1 = 2 i tyle równań z II prawa Kirchhoffa trzeba ułożyć. W obwodzie da się wprawdzie wskazać trzy zamknięte drogi, ale trzecia jest kombinacją dwóch pierwszych i nie wnosi nowego równania.

Dlaczego tak

Dyrektywa RoHS ogranicza stosowanie ołowiu i kadmu w sprzęcie elektronicznym, dlatego w produkcji stosuje się luty bezołowiowe, najczęściej stopy cyny z dodatkiem srebra i miedzi (SAC). Lut Sn60Pb40 był standardem przed wprowadzeniem RoHS i dziś dopuszcza się go tylko w nielicznych wyłączeniach. Mosiądz ma zbyt wysoką temperaturę topnienia do lutowania miękkiego elementów elektronicznych.

Dlaczego tak

Elektroliza polega na tym, że jony w roztworze pod wpływem prądu stałego wędrują do elektrod i tam wydzielają się jako substancja, np. warstwa cynku na katodzie. Do jej zajścia potrzebny jest prąd stały, bo stały kierunek przepływu jonów decyduje, na której elektrodzie osadza się metal. Zjawisko Peltiera dotyczy wydzielania lub pochłaniania ciepła na styku dwóch różnych przewodników, a naskórkowość występuje przy prądzie przemiennym.

Dlaczego tak

Okres napięcia o częstotliwości 50 Hz wynosi 20 ms, a przesunięcie 120° to jedna trzecia okresu, czyli 20 ms : 3 ≈ 6,67 ms. Odpowiedź 5 ms odpowiada przesunięciu o 90°, czyli ćwierci okresu, co jest typowym błędem przy przenoszeniu kątów na czas. Wartość 10 ms to pół okresu, czyli przesunięcie o 180°, a 3,33 ms odpowiada 60°.

Dlaczego tak

Reaktancja pojemnościowa wynosi Xc = 1/(2πfC), czyli jest odwrotnie proporcjonalna do częstotliwości: dwukrotny wzrost f zmniejsza ją dwukrotnie, do 50 Ω. Odpowiedź 200 Ω wynika z pomylenia kondensatora z cewką, której reaktancja rośnie proporcjonalnie do częstotliwości. Reaktancja nie jest stała, jak rezystancja rezystora, a 25 Ω odpowiadałoby czterokrotnemu wzrostowi częstotliwości.

Dlaczego tak

Napięcie to praca przypadająca na jednostkę ładunku, więc W = Q · U = 2 C · 12 V = 24 J. Wynik 6 J powstaje z dzielenia napięcia przez ładunek, co jest pomyleniem wzoru. Dodanie liczb (14) nie ma sensu fizycznego, bo sumowane wielkości mają różne jednostki, a 0,17 J to odwrotność ilorazu ładunku i napięcia.

Dlaczego tak

W połączeniu szeregowym kondensatorów sumuje się odwrotności pojemności: 1/C = 1/3 + 1/6 = 1/2, więc C = 2 µF — zawsze mniej niż najmniejsza z pojemności. Wynik 9 µF to suma pojemności, właściwa dla połączenia równoległego, i jest najczęstszą pomyłką wynikającą z przeniesienia reguły dla rezystorów. Wartość 4,5 µF to średnia, a 18 µF to iloczyn bez podzielenia przez sumę.

Dlaczego tak

Indukcja magnetyczna jest iloczynem przenikalności i natężenia pola: B = μ₀ · H = 4π·10⁻⁷ · 1000 ≈ 1,26·10⁻³ T, czyli 1,26 mT. Odpowiedzi 1,26 T i 1,26 µT to błędy o trzy rzędy wielkości przy zamianie potęg dziesięciu na przedrostki. Wartość 1000 T powstaje, gdy pomija się przenikalność i utożsamia natężenie pola z indukcją.

Dlaczego tak

Po wyłączeniu prądu w rdzeniu ferromagnetycznym pozostaje pozostałość magnetyczna (remanencja); w przekaźnikach ogranicza się jej wpływ niemagnetyczną przekładką lub kołkiem, które utrzymują małą szczelinę. Gdy przekładka się zużyje, strumień szczątkowy może wystarczyć do utrzymania zwory. Duża szczelina i niskie napięcie cewki prowadziłyby do przeciwnego objawu — przekaźnik nie przyciągałby zwory lub robiłby to niepewnie.

Dlaczego tak

Prawo Ohma dla obwodu magnetycznego ma postać Φ = Θ / Rμ, więc Φ = 400 / (2·10⁶) = 2·10⁻⁴ Wb, czyli 0,2 mWb. Wynik 8·10⁸ Wb powstaje z pomnożenia przepływu przez reluktancję zamiast dzielenia. Wynik 2 mWb to błąd o rząd wielkości przy zamianie 2·10⁻⁴ na miliweber, a 5 kWb to odwrócony iloraz.

Dlaczego tak

Z prawa Faradaya SEM indukowana w cewce wynosi e = N · ΔΦ / Δt = 200 · 0,01 Wb / 0,1 s = 20 V. Wynik 2 V otrzymuje się, gdy pominie się dzielenie przez czas zmiany strumienia, a 0,1 V — gdy zapomni się o liczbie zwojów i policzy SEM jednego zwoju. Wynik 0,2 V powstaje przy pomnożeniu przez czas zamiast podzielenia.

Dlaczego tak

Z II prawa Kirchhoffa suma napięć źródeł w oczku, z uwzględnieniem ich zwrotów, równa się spadkowi napięcia na rezystorze: 24 V − 12 V = I · 6 Ω, stąd I = 2 A. Wynik 6 A powstaje, gdy napięcia źródeł doda się, czyli zignoruje ich przeciwne zwroty. Wynik 4 A uwzględnia tylko większe źródło, a 0,5 A to odwrócony iloraz rezystancji i napięcia.

Dlaczego tak

Rezystancja zastępcza połączenia równoległego wynosi R = 6 · 3 / (6 + 3) = 2 Ω, więc prąd ze źródła to I = 12 V / 2 Ω = 6 A; jest to suma prądów gałęzi 2 A i 4 A, zgodnie z I prawem Kirchhoffa. Wynik 1,33 A powstaje, gdy rezystory potraktuje się jak połączone szeregowo (9 Ω). Wartości 4 A i 2 A to prądy pojedynczych gałęzi, a nie prąd całkowity.

Dlaczego tak

Linia ciągła narysowana równolegle do symbolu uzwojenia oznacza rdzeń ferromagnetyczny, który zwiększa indukcyjność cewki; dwie takie linie oznaczają często rdzeń z blach, a linia przerywana — rdzeń ferrytowy lub proszkowy. Cewkę powietrzną rysuje się bez żadnej linii obok uzwojenia. Element nastawny oznacza się ukośną strzałką, a nie linią równoległą, dlatego pomylenie tych symboli wynika z nieuważnego czytania.

Dlaczego tak

Kreska katody z odgięciami w kształcie litery Z jest symbolem diody Zenera, pracującej w kierunku zaporowym jako źródło napięcia odniesienia lub ogranicznik. Dioda Schottky'ego ma na końcach kreski zagięcia przypominające literę S, co jest najczęstszym źródłem pomyłki między tymi symbolami. Warikap rysuje się z symbolem kondensatora przy katodzie, a diak jako dwa przeciwsobne trójkąty między dwiema kreskami.

Dlaczego tak

Cztery diody połączone w romb tworzą prostownik dwupołówkowy mostkowy (Graetza): w każdej połówce okresu przewodzą dwie diody, a prąd w obciążeniu ma zawsze ten sam kierunek. Stabilizator z diodą Zenera ma jedną diodę równolegle do obciążenia i rezystor szeregowy. Falownik zamienia napięcie stałe na przemienne, czyli działa odwrotnie, i buduje się go z tranzystorów, a nie z samych diod.

Dlaczego tak

Strzałki skierowane do elementu oznaczają, że jest on sterowany światłem, a symbol tranzystora bez bazy wskazuje, że rolę prądu bazy pełni prąd generowany przez padające światło — jest to fototranzystor. Fotodioda ma te same strzałki, ale jej symbolem jest dioda, a nie tranzystor. Dioda elektroluminescencyjna ma strzałki skierowane na zewnątrz, bo emituje światło.

Dlaczego tak

Seria 78xx to stabilizatory liniowe napięcia dodatniego, a dwie ostatnie cyfry podają napięcie wyjściowe, więc 7805 daje stałe 5 V. Stabilizatory napięcia ujemnego mają oznaczenie 79xx, np. 7905, i to jest najczęstsza pomyłka. Regulowany stabilizator 1,2–37 V to układ typu LM317, który w tej samej obudowie wymaga zewnętrznego dzielnika rezystorowego.

Dlaczego tak

Przekroczenie napięcia znamionowego niszczy warstwę dielektryka kondensatora elektrolitycznego i może doprowadzić do jego rozszczelnienia, dlatego do 24 V dobiera się zwykle kondensator na 35 V. Prąd nasycenia jest parametrem cewek i dławików z rdzeniem, a nie kondensatorów. Rezystancja znamionowa i współczynnik temperaturowy rezystancji to parametry rezystora.

Dlaczego tak

Dioda prostownicza w każdej połówce okresu jest polaryzowana zaporowo napięciem równym co najmniej wartości szczytowej napięcia przemiennego, dlatego jej napięcie wsteczne musi być dobrane z zapasem. Prąd podtrzymania jest parametrem tyrystora i triaka, a nie diody. Napięcie Zenera dotyczy diod stabilizacyjnych, a współczynnik β — tranzystorów bipolarnych.

Dlaczego tak

Prąd ciemny to niewielki prąd wsteczny płynący przez fotodiodę bez oświetlenia; im jest mniejszy, tym słabsze światło fotodioda potrafi wykryć. Prąd przewodzenia dotyczy pracy diody w kierunku przewodzenia, a fotodiodę używa się zwykle w kierunku zaporowym. Prąd podtrzymania jest parametrem tyrystora, a prąd nasycenia — cewek z rdzeniem lub tranzystorów.

Dlaczego tak

Sprawność to stosunek mocy oddanej do obciążenia do mocy czynnej pobranej z sieci; różnica zamienia się w ciepło w zasilaczu. Współczynnik mocy opisuje stosunek mocy czynnej do pozornej pobieranej z sieci, czyli jakość obciążenia sieci, a nie straty energii w zasilaczu — dlatego łatwo go pomylić ze sprawnością. Tętnienia i stabilizacja obciążeniowa dotyczą jakości napięcia wyjściowego.

Dlaczego tak

Brązowy oznacza cyfrę 1, czarny cyfrę 0, a trzeci pasek czerwony to mnożnik 100, więc R = 10 · 100 = 1000 Ω, czyli 1 kΩ; złoty pasek oznacza tolerancję ±5%. Wartość 100 Ω wynika z odczytania czerwonego jako mnożnika 10, a 10 kΩ — z dopisania trzech zer zamiast dwóch. Tolerancję ±10% oznacza pasek srebrny, nie złoty.

Dlaczego tak

W stanie aktywnym prąd kolektora jest β razy większy od prądu bazy, więc IB = IC / β = 200 mA / 100 = 2 mA. Wynik 20 mA i 0,2 mA to pomyłki o rząd wielkości przy przeliczaniu miliamperów, a 20 A powstaje z mnożenia zamiast dzielenia. W praktyce, gdy tranzystor ma pracować jako klucz w nasyceniu, podaje się prąd bazy kilka razy większy od tego minimum.

Dlaczego tak

Na rezystorze odkłada się różnica napięć 24 V − 2 V = 22 V, więc R = 22 V / 0,02 A = 1100 Ω, a moc strat 22 V · 0,02 A = 0,44 W wymaga rezystora co najmniej 0,5 W. Wynik 1,2 kΩ powstaje, gdy pominie się spadek napięcia na diodzie i podzieli całe 24 V przez prąd. Wynik 110 Ω to pomyłka o rząd wielkości przy zamianie 20 mA na ampery.

Dlaczego tak

Stabilizator liniowy przenosi cały prąd obciążenia, a nadmiar napięcia odkłada się na nim, więc moc strat wynosi P = (Uwe − Uwy) · I = (12 V − 5 V) · 0,5 A = 3,5 W. Wynik 2,5 W to moc oddawana do obciążenia, a nie tracona w stabilizatorze. Wynik 6 W to cała moc pobierana ze źródła, a 8,5 W powstaje po błędnym dodaniu napięć wejściowego i wyjściowego.

Dlaczego tak

Tolerancja to różnica odchyłek: T = es − ei = −0,025 − (−0,050) = 0,025 mm, a wymiar dolny graniczny A = N + ei = 40 − 0,050 = 39,950 mm. Wynik 0,075 mm powstaje, gdy doda się wartości bezwzględne odchyłek, nie zwracając uwagi na ich znaki. Wymiar 39,975 mm to wymiar górny graniczny, wynikający z odchyłki górnej es.

Dlaczego tak

Luz najmniejszy to różnica między najmniejszym otworem a największym wałkiem: 0 − (−0,007) = 0,007 mm, a luz największy — między największym otworem a najmniejszym wałkiem: 0,021 − (−0,020) = 0,041 mm. Ponieważ oba luzy są dodatnie, jest to pasowanie luźne. Wartość ujemna oznaczałaby wcisk, który w tym pasowaniu nie występuje — błąd wynika z pominięcia znaku odchyłki es.

Dlaczego tak

Litera M oznacza gwint metryczny, liczba 10 — średnicę nominalną w milimetrach, a podany po znaku × skok 1 mm wskazuje gwint drobnozwojny. Gwint metryczny zwykły M10 ma skok 1,5 mm, którego w oznaczeniu się nie podaje, dlatego dopisanie skoku zawsze oznacza gwint drobny. Głębokość gwintu podaje się osobnym wymiarem, a gwinty calowe mają inne oznaczenia, np. G lub UNC.

Dlaczego tak

Schemat kinematyczny przedstawia za pomocą umownych symboli człony i pary kinematyczne, czyli drogę przenoszenia ruchu, bez odwzorowania kształtu i wymiarów części. Rysunek złożeniowy też pokazuje wszystkie przekładnie, ale w rzeczywistym kształcie i z wieloma szczegółami, przez co bieg ruchu odczytuje się z niego znacznie trudniej. Rysunek wykonawczy dotyczy jednej części, a karta technologiczna opisuje sposób jej obróbki.

Dlaczego tak

Współrzędne biegunowe podaje się jako długość i kąt, a znak @ oznacza, że liczy się je od ostatnio wskazanego punktu, więc @50<30 daje odcinek 50 mm pod kątem 30°. Zapis @50,30 to przesunięcie o 50 mm w osi X i 30 mm w osi Y, co da odcinek o innej długości i kącie. Zapis bez znaku @ odnosi się do początku układu współrzędnych, a nie do bieżącego punktu.