Test ELM.06 — zestaw 22

Dlaczego tak

Rozwiązanie organizacyjne zmienia sposób wykonywania i kontrolowania pracy — lista kontrolna i sprawdzenie przez drugą osobę nie wymagają zmian w urządzeniu. Kodowane złącza, tester czy fabryczna wiązka to rozwiązania techniczne, bo zmieniają wyposażenie lub konstrukcję. Kodowanie złączy jest zresztą bardzo skuteczne, ale właśnie dlatego, że technicznie uniemożliwia pomyłkę, a nie zmienia organizacji.

Dlaczego tak

Diagram Ishikawy, zwany też diagramem rybiej ości, porządkuje możliwe przyczyny problemu w kategorie, takie jak człowiek, maszyna, metoda, materiał i środowisko, dzięki czemu dyskusja jest uporządkowana. Analiza Pareto bywa z nim mylona, ale służy do uszeregowania przyczyn według częstości, a nie do ich grupowania. Wykres Gantta i macierz kompetencji dotyczą planowania zadań i ludzi.

Dlaczego tak

Każda modernizacja zmienia zagrożenia na stanowisku, więc przed wdrożeniem na stałe trzeba ocenić ryzyko i sprawdzić rozwiązanie w próbie z ludźmi, którzy będą na nim pracować. Zamawianie podajników na wszystkie stanowiska przed próbą wydaje się oszczędnością czasu, ale powiela ewentualne błędy projektu. Zakończenie konsultacji odbiera zespołowi możliwość zgłoszenia uwag z próby.

Dlaczego tak

Przy równym rozłożeniu 40 h na 5 dni plan przewiduje 8 h dziennie, czyli 24 h po trzech dniach; wykonano 18 h, więc opóźnienie wynosi 6 h. Wynik 22 h powstaje, gdy od całego planu odejmie się wykonaną pracę, ale część tej różnicy przypada jeszcze na dwa pozostałe dni. Stwierdzenie opóźnienia w połowie prac pozwala zareagować, np. dołożyć osobę lub zmienić kolejność zadań.

Dlaczego tak

Hałas, drgania mechaniczne i promieniowanie optyczne, w tym nadfioletowe, są czynnikami fizycznymi. Pary rozpuszczalnika i mgła olejowa to czynniki chemiczne, a bakterie rozwijające się w emulsji chłodząco-smarującej — czynnik biologiczny. Każdy z błędnych zestawów zawiera dwa czynniki fizyczne i jeden z innej grupy, dlatego łatwo go przeoczyć przy pobieżnym czytaniu.

Dlaczego tak

Drgania miejscowe przenoszą się na dłonie i ramiona z trzymanych w rękach narzędzi udarowych i obrotowych, takich jak klucze udarowe, młotki pneumatyczne czy szlifierki. Transformator spawalniczy jest źródłem hałasu i pola elektromagnetycznego, ale nie trzyma się go w dłoniach podczas pracy. Przemiennik częstotliwości może emitować zakłócenia elektromagnetyczne, a nie drgania przenoszone na ręce.

Dlaczego tak

Rotacja stanowisk nie zmienia narzędzia ani poziomu drgań, lecz skraca czas, przez jaki każdy pracownik jest im poddany — to typowy środek organizacyjny. Środkiem technicznym byłoby np. zastosowanie narzędzia o mniejszej emisji drgań lub rękojeści antywibracyjnej. Eliminacją źródła byłoby zastąpienie dokręcania udarowego np. wkrętarką impulsową o niskich drganiach lub zmiana technologii.

Dlaczego tak

Olej hydrauliczny spływający do kanalizacji zanieczyszcza wody i grunt, a już niewielka ilość tworzy na wodzie rozległą warstwę, dlatego wyciek trzeba natychmiast odgrodzić od kratki i zebrać sorbentem. Śliska posadzka jest realnym zagrożeniem, ale dla ludzi, a nie dla środowiska. Olej mineralny ma niską lotność i temperaturę zapłonu powyżej 150 °C, więc ani odparowanie, ani samozapłon w hali nie są głównym problemem.

Dlaczego tak

Przy oparzeniu chemicznym oka najważniejsze jest szybkie i długie rozcieńczanie substancji wodą, kierując strumień od wewnętrznego kącika na zewnątrz, a potem wezwanie pomocy medycznej. Neutralizowanie kwasu zasadą wydaje się logiczne, ale reakcja wydziela ciepło, a sama zasada również uszkadza rogówkę. Zasłonięcie oka bez płukania zostawia kwas na powierzchni oka, a pocieranie pogłębia uszkodzenia.

Dlaczego tak

Zgodnie z podziałem pożarów na grupy w normie PN-EN 2 palące się ciecze, takie jak olej hydrauliczny, benzyna czy rozpuszczalniki, należą do grupy B. Grupa F obejmuje tylko oleje i tłuszcze spożywcze w urządzeniach kuchennych, dlatego słowo „olej” bywa tu mylące. Do gaszenia pożaru grupy B dobiera się gaśnicę z oznaczeniem B, np. proszkową, śniegową lub pianową.

Dlaczego tak

Strefa normalnego zasięgu to obszar, do którego dłonie sięgają przy łokciach blisko tułowia, bez pochylania i skręcania ciała, więc częste sięganie w jej obrębie najmniej obciąża mięśnie i stawy. Strefę maksymalnego zasięgu przeznacza się dla przedmiotów używanych rzadko. Półka nad głową i szuflada wymuszają unoszenie rąk lub schylanie się przy każdym pobraniu części.

Dlaczego tak

Przy wymianie oleju wyposażenie musi zapobiegać rozlewom i zapewniać właściwe gromadzenie odpadów: wanny wychwytowe, sorbenty i oznakowane pojemniki na zużyty olej i zaolejone czyściwo. Hydrant wydaje się dobrym zabezpieczeniem przeciwpożarowym, ale wodą nie gasi się palących się olejów, bo rozprzestrzenia to pożar. Mata i opaska antystatyczna służą ochronie elektroniki przed wyładowaniami.

Dlaczego tak

Ta sama liczba osób rozdzielona na trzy zmiany oznacza mniejszą obsadę każdej z nich, a praca ciągła powoduje, że naprawy często zaczyna jedna zmiana, a kończy inna. Dlatego rośnie znaczenie rzetelnego przekazania zmiany i dokumentowania stanu urządzeń. Przekonanie, że ciągła praca maszyn czyni przekazywanie zmiany zbędnym, jest odwrotne do rzeczywistości.

Dlaczego tak

Rozporządzenie (UE) 2016/425 zalicza do kategorii III m.in. sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości, porażeniem prądem, substancjami niebezpiecznymi i szkodliwym hałasem. Okulary przeciwsłoneczne i rękawice do łagodnych detergentów to kategoria I, chroniąca przed zagrożeniami minimalnymi. Hełm przemysłowy jest ważnym środkiem ochrony, ale należy do kategorii II, obejmującej zagrożenia spoza obu pozostałych kategorii.

Dlaczego tak

Nitryl jest odporny na oleje i rozpuszczalniki węglowodorowe, a oznaczenie zgodne z PN-EN ISO 374 potwierdza ochronę przed chemikaliami. Rękawice lateksowe wydają się wystarczające, bo są szczelne dla wody, ale benzyna szybko przez nie przenika i powoduje ich pęcznienie. Rękawice bawełniane i skórzane nasiąkają zmywaczem, utrzymując go przy skórze dłoni.

Dlaczego tak

Piankowa wkładka tłumi skutecznie dopiero wtedy, gdy po ściśnięciu i włożeniu głęboko rozpręży się i szczelnie wypełni przewód słuchowy; odciągnięcie małżowiny ku górze i do tyłu prostuje przewód. Płytkie wsunięcie bez zwijania wydaje się wygodniejsze, ale wkładka nie uszczelnia przewodu i tłumienie spada wielokrotnie. Hałas w hali dociera do obu uszu, także przez odbicia.

Dlaczego tak

Udar cieplny to stan, w którym organizm przestaje regulować temperaturę: ciało przegrzewa się do ok. 40 °C i więcej, skóra jest gorąca i często sucha, pojawiają się zaburzenia świadomości. Omdlenie z przegrzania to krótkotrwała utrata przytomności z bladą, spoconą skórą, po której poszkodowany szybko dochodzi do siebie. Udar cieplny zagraża życiu i wymaga natychmiastowego schładzania oraz wezwania pomocy.

Dlaczego tak

W regule dziewiątek przednia powierzchnia tułowia dorosłego to 18 %, a cała kończyna górna 9 %, co razem daje 27 % powierzchni ciała. Wynik 18 % pomija kończynę, a 36 % powstaje, gdy kończynę górną liczy się jak dolną (18 %). Taka rozległość oparzenia oznacza ciężki stan zagrażający wstrząsem, dlatego konieczne jest wezwanie pogotowia.

Dlaczego tak

Przed udzieleniem pomocy ratownik musi zadbać, by on i poszkodowany nie zostali potrąceni przez kolejny pojazd, dlatego najpierw wstrzymuje ruch i oznakowuje miejsce. Przeciągnięcie poszkodowanego wydaje się szybkim sposobem na usunięcie zagrożenia, ale przy możliwym urazie kręgosłupa może pogłębić obrażenia, a przemieszcza się go tylko, gdy zagrożenia nie da się usunąć inaczej. Notatka z wypadku nie ma pierwszeństwa przed ratowaniem.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji zalecają, aby po około 30 minutach w pozycji bocznej obrócić poszkodowanego na drugi bok, co odciąża uciskaną kończynę górną leżącą pod nim. Oddech trzeba nadal regularnie sprawdzać, bo stan nieprzytomnego może się pogorszyć. Ułożenie na plecach z uniesionymi nogami grozi niedrożnością dróg oddechowych i zachłyśnięciem treścią żołądkową.

Dlaczego tak

Numer 998 to numer alarmowy Państwowej Straży Pożarnej, a 112 jest ogólnym numerem alarmowym, z którego dyspozytor przekazuje zgłoszenie odpowiedniej służbie. Numer 999 jest przypisany pogotowiu ratunkowemu, 997 Policji, a 991 pogotowiu energetycznemu. Pomylenie 998 z 999 zdarza się najczęściej, bo oba numery są do siebie podobne.

Dlaczego tak

Amputowaną część owija się jałowym opatrunkiem, umieszcza w szczelnym woreczku i wkłada do drugiego worka z wodą i lodem, a następnie przekazuje zespołowi ratownictwa razem z poszkodowanym. Bezpośredni kontakt z lodem wydaje się najlepszym chłodzeniem, ale powoduje odmrożenie tkanek i utrudnia replantację. Spirytus i moczenie w wodzie niszczą tkanki.

Dlaczego tak

Takie objawy u osoby z cukrzycą wskazują najczęściej na niedocukrzenie, a przytomnemu poszkodowanemu, który może połykać, podaje się cukier w łatwo przyswajalnej postaci, np. słodki napój lub tabletki glukozy. Podanie insuliny wydaje się właściwe, bo to lek na cukrzycę, ale jeszcze bardziej obniży poziom cukru i może doprowadzić do utraty przytomności. Pozycja boczna jest dla nieprzytomnych.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji i Polskiej Rady Resuscytacji zalecają ułożenie nadgarstka jednej dłoni na środku klatki piersiowej, co odpowiada dolnej połowie mostka, a drugiej dłoni na niej. Uciskanie po lewej stronie, „nad sercem”, jest częstym błędem i grozi złamaniem żeber bez skutecznego ucisku serca. Ucisk na wyrostek mieczykowaty może uszkodzić narządy jamy brzusznej.

Dlaczego tak

Amperogodzina jest jednostką ładunku elektrycznego: 1 Ah to ładunek przepływający przy prądzie 1 A w ciągu godziny, czyli 3600 C, i tak wyraża się pojemność akumulatora. Energię zgromadzoną w akumulatorze wyraża się w watogodzinach, tu 48 V · 20 Ah = 960 Wh. Ampery w jednostce sugerują natężenie prądu, ale mnożenie przez czas zmienia wielkość na ładunek.

Dlaczego tak

1 kWh to 1000 W · 3600 s = 3 600 000 J, czyli 3,6 MJ, więc 7,2 MJ : 3,6 MJ/kWh = 2 kWh. Wynik 0,5 kWh powstaje po odwróceniu dzielenia, a ok. 26 kWh — po pomnożeniu przez 3,6 zamiast dzielenia. Wartość 7,2 kWh to przepisanie liczby bez przeliczenia, jakby megadżul był równy kilowatogodzinie.

Dlaczego tak

Rezystancję przewodu oblicza się ze wzoru R = ρ · l / S = 0,0175 Ω·mm²/m · 100 m / 2,5 mm² = 0,7 Ω. Wynik 4,375 Ω powstaje, gdy przekrój mnoży się zamiast przez niego dzielić, choć grubszy przewód ma mniejszą rezystancję. Wyniki 7 Ω i 0,07 Ω to błędy rzędu wielkości przy przesuwaniu przecinka.

Dlaczego tak

Liczbę oczek niezależnych oblicza się ze wzoru o = g − w + 1 = 6 − 4 + 1 = 3, gdzie g to liczba gałęzi, a w — liczba węzłów. Wynik 4 to liczba węzłów, z której wynikają tylko trzy niezależne równania prądowe (w − 1). Razem 3 równania prądowe i 3 napięciowe dają 6 równań, czyli tyle, ile jest niewiadomych prądów gałęziowych.

Dlaczego tak

Srebro ma największą konduktywność ze wszystkich metali, a jego tlenki i siarczki słabo pogarszają przewodzenie styku; stopy AgNi i AgSnO2 dodatkowo zwiększają odporność na opalanie łukiem. Konstantan jest stopem oporowym o dużej rezystywności, stosowanym w rezystorach i tensometrach, a nie w stykach. Aluminium szybko pokrywa się izolującym tlenkiem.

Dlaczego tak

Siłę elektrodynamiczną działającą na przewód z prądem w polu magnetycznym wyznacza reguła lewej dłoni: linie pola wchodzą w dłoń, palce wskazują kierunek prądu, a odchylony kciuk — kierunek siły. Regułę prawej dłoni stosuje się do wyznaczania kierunku napięcia indukowanego w przewodzie poruszanym w polu, czyli w prądnicy. Reguła śruby prawoskrętnej określa kierunek linii pola wokół przewodu z prądem.

Dlaczego tak

Dla połączenia równoległego 1/Rz = 1/R1 + 1/R2, więc 1/R2 = 1/20 − 1/60 = 3/60 − 1/60 = 2/60, czyli R2 = 30 Ω; sprawdzenie: 60 · 30 / (60 + 30) = 20 Ω. Wynik 40 Ω powstaje przy odejmowaniu rezystancji jak w połączeniu szeregowym. Połączenie równoległe zawsze daje rezystancję mniejszą od najmniejszej z rezystancji składowych.

Dlaczego tak

W obwodzie szeregowym reaktancje cewki i kondensatora odejmują się, bo ich napięcia są przesunięte w fazie o 180°: X = 60 Ω − 30 Ω = 30 Ω, a Z = √(40² + 30²) = 50 Ω. Wynik 130 Ω to arytmetyczna suma wszystkich wartości, a 70 Ω powstaje, gdy do rezystancji doda się wypadkową reaktancję bez dodawania geometrycznego. Wynik około 78 Ω uzyskuje się, dodając geometrycznie obie reaktancje, zamiast je najpierw odjąć.

Dlaczego tak

W rezonansie reaktancje się znoszą, więc impedancja jest równa R, a prąd I = 20 V / 10 Ω = 2 A. Napięcie na kondensatorze wynosi UC = I · XC = 2 A · 50 Ω = 100 V, czyli pięć razy więcej niż napięcie zasilania. Odpowiedź 0 V myli zerową sumę napięć UL i UC z napięciem na każdym z tych elementów osobno.

Dlaczego tak

Prędkość obrotowa prądnicy synchronicznej wynika ze wzoru n = 60 · f / p = 60 · 50 / 2 = 1500 obr/min, gdzie p to liczba par biegunów. Wynik 3000 obr/min dotyczy maszyny o jednej parze biegunów, a 750 obr/min powstaje, gdy w mianowniku wstawi się liczbę biegunów (4) zamiast par. Wynik 1000 obr/min odpowiada trzem parom biegunów.

Dlaczego tak

W połączeniu w gwiazdę na każdej grzałce jest napięcie fazowe 230 V, więc prąd fazowy wynosi 230 V / 46 Ω = 5 A i jest równy prądowi przewodowemu. Wynik 8,7 A powstaje po podzieleniu napięcia przewodowego 400 V przez rezystancję jednej grzałki, co byłoby słuszne dla połączenia w trójkąt. Wynik 15 A to suma prądów trzech faz, które w odbiorniku symetrycznym nie płyną jednym przewodem.

Dlaczego tak

W idealnej cewce napięcie samoindukcji przeciwdziała zmianom prądu, dlatego prąd osiąga maksimum o ćwierć okresu później niż napięcie, czyli jest opóźniony o 90°. Wyprzedzanie prądu o 90° występuje w idealnym kondensatorze i te dwa przypadki są najczęściej mylone. Zgodność w fazie dotyczy rezystora.

Dlaczego tak

Ładunek kondensatora oblicza się ze wzoru Q = C · U = 470 · 10⁻⁶ F · 10 V = 4,7 · 10⁻³ C, czyli 4,7 mC. Wyniki 47 mC i 0,47 mC to błędy przy przeliczaniu mikrofaradów na farady. Wynik 4,7 C oznacza pominięcie przedrostka mikro, a ładunek tej wielkości wymagałby kondensatora o pojemności 0,47 F.

Dlaczego tak

Pojemność zastępcza połączenia szeregowego wynosi 2 · 4 / (2 + 4) ≈ 1,33 µF, a ładunek Q = 1,33 µF · 12 V = 16 µC jest taki sam na obu kondensatorach. Napięcie na kondensatorze 2 µF to 16 µC / 2 µF = 8 V, a na 4 µF — 4 V. Odpowiedź 4 V wynika z założenia, że większe napięcie odkłada się na większej pojemności, jak na większej rezystancji.

Dlaczego tak

Indukcja magnetyczna zależy od natężenia pola i przenikalności materiału: B = μ0 · μr · H, więc przy tym samym H wzrasta proporcjonalnie do μr, czyli około 1000 razy. Wynik 32 razy powstaje po błędnym wyciągnięciu pierwiastka z μr. Dlatego elektromagnesy, przekaźniki i transformatory mają rdzenie ferromagnetyczne — przy małym prądzie uzyskuje się w nich silne pole.

Dlaczego tak

W stanie nasycenia prawie wszystkie domeny magnetyczne są już uporządkowane, dlatego krzywa magnesowania się spłaszcza, a dalszy wzrost natężenia pola daje bardzo mały przyrost indukcji. Proporcjonalny przyrost występuje tylko na prostoliniowej części krzywej, poniżej kolana nasycenia. Praktycznym skutkiem nasycenia transformatora jest gwałtowny wzrost i odkształcenie prądu jałowego oraz nagrzewanie uzwojeń.