Test INF.02 — zestaw 3

Dlaczego tak

Oznaczenie „≥1” w prostokącie wskazuje funkcję OR — wyjście jest aktywne, gdy co najmniej jedno wejście ma stan 1; kółko na wyjściu neguje wynik, więc powstaje NOR. Sama bramka OR nie ma kółka na wyjściu. NAND ma w prostokącie znak „&” z negacją, a XNOR — oznaczenie „=1” z negacją.

Dlaczego tak

Y = 1 tylko wtedy, gdy wyrażenie (A XOR B) OR C ma wartość 0, czyli gdy C = 0 i jednocześnie A XOR B = 0, tzn. A = B. Spełniają to kombinacje A = 0, B = 0, C = 0 oraz A = 1, B = 1, C = 0, czyli dwie. Wynik 6 to liczba kombinacji, dla których Y = 0, a 4 otrzymuje się, uwzględniając tylko warunek A = B i pomijając wejście C.

Dlaczego tak

Zgodnie z prawem Joule'a–Lenza moc cieplna wynosi P = I² · R = 4² · 0,5 = 16 · 0,5 = 8 W. Wynik 2 W to iloczyn I · R, który daje spadek napięcia na przewodzie (2 V), a nie moc. Wynik 16 W powstaje po pominięciu rezystancji i podniesieniu do kwadratu samego prądu.

Dlaczego tak

Na rezystancji przewodu powstaje spadek napięcia U = I · R = 1 A · 2 Ω = 2 V, więc do kamery dociera 12 − 2 = 10 V, co może spowodować jej niestabilną pracę lub restarty. Wynik 11 V powstaje, gdy uwzględni się rezystancję tylko jednej żyły, choć prąd płynie przewodem w obie strony. Pozostawienie 12 V oznacza pominięcie spadku napięcia na przewodzie.

Dlaczego tak

Amperomierz mierzy prąd, który przez niego przepływa, więc musi być włączony szeregowo — przerywa się obwód i wstawia miernik między zasilacz a wentylator, na zakresie prądu stałego. Amperomierz ma bardzo małą rezystancję, więc połączenie go równolegle do odbiornika powoduje zwarcie i może uszkodzić bezpiecznik miernika. Omomierza nie podłącza się do elementów pod napięciem.

Dlaczego tak

Chipset, nazywany w platformach Intela PCH, jest połączony z procesorem szybką magistralą (DMI lub PCIe) i obsługuje porty SATA, USB, dodatkowe linie PCIe i kontroler sieci. Układ Super I/O odpowiada za starsze i proste interfejsy, np. PS/2, czujniki temperatur i sterowanie wentylatorami. VRM zasila procesor, a pamięć flash przechowuje oprogramowanie UEFI.

Dlaczego tak

Skaner, mikrofon, tablet graficzny i czytnik kodów kreskowych przekazują dane do komputera, więc wszystkie są urządzeniami wejściowymi. Projektor, głośniki i ploter odbierają dane z komputera i prezentują je użytkownikowi, czyli są urządzeniami wyjściowymi. Wystarczy jedno takie urządzenie, aby zestaw przestał spełniać warunek „wyłącznie wejściowe”.

Dlaczego tak

Projektor jedynie wyświetla obraz przesłany z komputera, więc jest urządzeniem wyjściowym. Monitor z ekranem dotykowym jednocześnie wyświetla obraz i przekazuje dotyk do komputera, więc jest urządzeniem wejścia-wyjścia. Dysk zewnętrzny jest pamięcią masową, z której dane się odczytuje i na którą się je zapisuje, a kamera z mikrofonem przekazuje obraz i dźwięk do komputera.

Dlaczego tak

VRM (Voltage Regulator Module) to przetwornica, która z napięcia 12 V dostarczanego wtyczką EPS wytwarza stabilne napięcie rdzenia procesora rzędu 1–1,4 V i reaguje na szybkie zmiany obciążenia. Zamianę 230 V AC na napięcia stałe wykonuje zasilacz komputera, a zegar czasu rzeczywistego podtrzymuje bateria na płycie. Ochronę przed przepięciami z sieci zapewniają listwy przeciwprzepięciowe i zasilacze UPS.

Dlaczego tak

Moduły DDR4 DIMM mają 288 styków i standardowe napięcie 1,2 V. Moduły DDR5 DIMM również mają 288 styków, ale pracują przy napięciu 1,1 V, a ich wycięcie jest w innym miejscu, co uniemożliwia pomyłkowy montaż. DDR3 DIMM ma 240 styków i napięcie 1,5 V (lub 1,35 V w wersji DDR3L), a DDR4 SO-DIMM do laptopów — 260 styków.

Dlaczego tak

ALU wykonuje dodawanie, odejmowanie, porównania oraz operacje logiczne AND, OR, XOR na liczbach całkowitych. FPU obsługuje działania na liczbach zmiennoprzecinkowych, dlatego bywa z ALU mylona. Jednostka sterująca dekoduje rozkazy i steruje pracą pozostałych bloków, a licznik rozkazów przechowuje adres następnego rozkazu do pobrania.

Dlaczego tak

Dioda LED lub laser oświetla podłoże, mała kamera (czujnik CMOS) wykonuje tysiące zdjęć na sekundę, a procesor sygnałowy porównuje kolejne obrazy i na podstawie przesunięcia szczegółów faktury oblicza ruch. Kulka obracająca rolki z tarczami to zasada działania starszej myszy mechanicznej. Mysz optyczna nie wymaga specjalnej podkładki z siatką ani czujników nachylenia.

Dlaczego tak

Pamięć DDR4-3200 wykonuje 3200 milionów transferów na sekundę, a każdy transfer przenosi 64 bity, czyli 8 bajtów, więc jeden kanał daje 3200 · 8 = 25 600 MB/s = 25,6 GB/s. W trybie dwukanałowym przepustowość się podwaja i wynosi 51,2 GB/s. Wynik 25,6 GB/s dotyczy jednego kanału, a 6,4 GB/s powstaje po pomnożeniu przez 2 zamiast przez 8 bajtów.

Dlaczego tak

Gęstość pikseli oblicza się, dzieląc długość przekątnej w pikselach przez przekątną w calach: dla 27″ 4K to √(3840² + 2160²) / 27 ≈ 4406 / 27 ≈ 163 PPI. Monitor 32″ o tej samej rozdzielczości ma tylko około 138 PPI, bo te same piksele rozkładają się na większej powierzchni. Monitor 27″ 1440p ma około 109 PPI, a 24″ Full HD — około 92 PPI.

Dlaczego tak

Zapis oznacza, że gniazdo M2_2 i porty SATA 5 oraz 6 korzystają z tych samych linii chipsetu; zajęcie gniazda M.2 wyłącza te dwa porty. Przy planowaniu montażu dyski SATA trzeba więc podłączyć do innych portów. Instrukcja nie uzależnia działania M2_2 od dysków SATA, nie mówi o przyspieszeniu portów ani o ograniczeniu gniazda do dysków SATA.

Dlaczego tak

Wtyk EPS12V dostarcza napięcie 12 V do sekcji zasilania procesora, dlatego jego gniazdo znajduje się na płycie głównej zwykle w lewym górnym rogu, przy VRM. Karta graficzna używa wtyków PCIe 6+2 pin, które wyglądają podobnie, ale mają inny rozkład styków i nie wolno ich zamieniać z EPS. Dyski SATA i pompy zasilane są innymi, mniejszymi złączami.

Dlaczego tak

Platforma AM5 (procesory Ryzen serii 7000 i nowsze) ma kontroler pamięci obsługujący wyłącznie DDR5, więc każda płyta z tym gniazdem ma gniazda DDR5. Pamięć DDR4 obsługiwała poprzednia platforma AM4. Wybór DDR4 lub DDR5 zależny od modelu płyty dotyczy niektórych platform Intela, np. LGA1700, ale nie da się go zmienić aktualizacją BIOS — o typie decydują gniazda na płycie.

Dlaczego tak

Łączny pobór mocy wynosi 105 + 200 + 40 + 2 · 5 + 8 + 12 = 375 W, a z zapasem 30% potrzeba 375 · 1,3 = 487,5 W. Najmniejszy zasilacz z szeregu, który przekracza tę wartość, ma 500 W. Zasilacz 400 W pokrywa sam pobór bez wymaganego zapasu, a 650 W i 850 W spełniają warunek, ale nie są najmniejszą wystarczającą mocą.

Dlaczego tak

Procesor, jego chłodzenie i pamięć najwygodniej zamontować na płycie leżącej na płaskiej, antystatycznej powierzchni, bo w obudowie dostęp do gniazda jest ograniczony. Potem płytę przykręca się do dystansów w obudowie, montuje zasilacz i dyski, a duża karta graficzna trafia na końcu, aby nie zasłaniała gniazd i złączy. Montaż karty graficznej przed procesorem utrudnia pracę i grozi uszkodzeniem styków gniazda.

Dlaczego tak

Alkohol izopropylowy rozpuszcza pastę, szybko odparowuje i nie pozostawia osadu, a niestrzępiąca się ściereczka nie zostawia włókien na powierzchni procesora. Papier ścierny i wkrętak rysują pokrywę procesora, co pogarsza przewodzenie ciepła i może uszkodzić podzespół. Woda z płynem zostawia wilgoć przy stykach, a ręcznik papierowy — włókna.

Dlaczego tak

Procesor ma tylko jedno prawidłowe położenie, wyznaczone trójkątnym znacznikiem i wycięciami w laminacie, które pasują do wypustek gniazda; kładzie się go pionowo i bez nacisku, a dociska dopiero dźwignia z ramką. Dociskanie palcem lub przesuwanie po stykach może zgiąć delikatne piny gniazda LGA. Pastę termoprzewodzącą nakłada się na pokrywę procesora, nigdy na styki.

Dlaczego tak

Pamięć uruchamia się domyślnie z bezpiecznymi parametrami standardu JEDEC, a deklarowaną przez producenta szybkość i opóźnienia zapisuje w profilu XMP (Intel) lub EXPO (AMD), który trzeba włączyć w UEFI. Secure Boot dotyczy weryfikacji podpisów programu rozruchowego, CSM — zgodności ze starszymi systemami, a AHCI — trybu pracy dysków SATA. Żadne z nich nie zmienia taktowania pamięci.

Dlaczego tak

Plik oprogramowania musi pochodzić od producenta i pasować dokładnie do modelu oraz rewizji płyty; wbudowane narzędzia aktualizacji UEFI zwykle odczytują pendrive w systemie FAT32. Przerwanie zasilania w trakcie zapisu pamięci flash może uniemożliwić uruchomienie płyty. Plik dla innej płyty z tym samym chipsetem może mieć inny układ złączy i uszkodzić oprogramowanie, a wyjęcie baterii CMOS tylko kasuje ustawienia.

Dlaczego tak

UEFI liczy pamięć przed uruchomieniem systemu, więc brak połowy pojemności oznacza, że jeden moduł nie jest wykrywany — najczęściej nie zatrzasnął się w gnieździe, rzadziej jest uszkodzony lub gniazdo jest wadliwe. Ograniczenia 32-bitowego systemu dotyczą tylko tego, ile pamięci system wykorzysta, a nie tego, co wykrywa UEFI. Profil XMP zmienia taktowanie, a grafika zintegrowana rezerwuje zwykle najwyżej kilkaset megabajtów.

Dlaczego tak

Po włączeniu zasilacz stabilizuje napięcia i wysyła sygnał Power Good, po którym procesor wychodzi ze stanu resetu i zaczyna wykonywać kod oprogramowania UEFI z pamięci flash. Oprogramowanie przeprowadza test POST, inicjuje urządzenia, wybiera nośnik zgodnie z kolejnością rozruchu i przekazuje sterowanie programowi rozruchowemu systemu. Procesor nie może wykonać kodu UEFI, zanim zasilanie się ustabilizuje.

Dlaczego tak

Polecenie lspci wyświetla wszystkie urządzenia na magistrali PCI i PCI Express wraz z nazwami producentów i modeli, co pozwala ustalić aktualną konfigurację przed modernizacją. lsusb wyświetla urządzenia USB, lsblk — urządzenia blokowe, czyli dyski i partycje, a lsmod — załadowane moduły jądra. Nazwy są podobne, ale każde z tych poleceń dotyczy innego zasobu.

Dlaczego tak

Gniazdo M.2 może obsługiwać interfejs SATA, PCIe (NVMe) lub oba; jeśli dokumentacja podaje tylko SATA, dysk NVMe zmieści się mechanicznie, ale nie zostanie wykryty. Długość 2280 (22 mm × 80 mm) musi też pasować do miejsca na wkręt mocujący. mSATA to starszy, inny standard złącza, niezgodny z M.2.

Dlaczego tak

Najpierw wykonuje się kopię zapasową, aby błąd przy klonowaniu nie spowodował utraty danych. Następnie klonuje się dysk, montuje SSD jako dysk systemowy i ustawia w UEFI kolejność rozruchu, po czym sprawdza uruchomienie systemu. Formatowanie starego dysku przed wykonaniem kopii lub ustawianie rozruchu z dysku, na którym nie ma jeszcze systemu, prowadzi do utraty danych lub błędu startu.

Dlaczego tak

Litera w oznaczeniu gniazda wskazuje kanał pamięci, więc tryb dwukanałowy wymaga modułów w kanałach A i B; dla dwóch modułów producenci płyt zalecają gniazda A2 i B2. Moduł w gnieździe A1 trafiłby do tego samego kanału A i pamięć pracowałaby jednokanałowo. Trybu dwukanałowego nie włącza się w UEFI — wynika on wyłącznie z rozmieszczenia modułów w gniazdach różnych kanałów.

Dlaczego tak

Dioda VGA sygnalizuje, że podczas testu POST nie zainicjowano karty graficznej, czyli problem występuje jeszcze przed uruchomieniem systemu — najczęściej karta nie jest dociśnięta w gnieździe albo nie podłączono przewodów PCIe 6+2 pin. Warto też sprawdzić, czy monitor jest podłączony do karty, a nie do wyjścia na płycie. Sterowniki, rozdzielczość i aktywacja dotyczą systemu, który jeszcze się nie uruchomił.

Dlaczego tak

Procesory Intela od wielu generacji mają programowy moduł TPM 2.0 wbudowany w firmware, nazywany PTT; na płytach AMD analogiczna opcja nosi nazwę fTPM. Często jest on fabrycznie wyłączony, a jego włączenie usuwa problem bez instalowania osobnego modułu. VT-x odpowiada za wirtualizację, Hyper-Threading za wielowątkowość, a Turbo Boost za podnoszenie taktowania.

Dlaczego tak

Na płytach z procesorami AMD wirtualizacja sprzętowa nazywa się AMD-V i w UEFI włącza się ją opcją SVM Mode; na platformach Intela jest to Intel VT-x. Po jej włączeniu i zapisaniu ustawień Hyper-V może się uruchomić. Secure Boot i CSM dotyczą rozruchu systemu, a Fast Boot skraca test POST — żadna z tych opcji nie udostępnia instrukcji wirtualizacji.

Dlaczego tak

Dysk PCIe 4.0 jest wstecznie zgodny, ale w gnieździe PCIe 3.0 ×4 pracuje z prędkością tego standardu, ograniczoną do około 3,9 GB/s, co w praktyce daje około 3500 MB/s. Trzeba sprawdzić w dokumentacji, które gniazdo M.2 jest podłączone do linii PCIe 4.0. System plików NTFS i brak TRIM nie zmniejszają o połowę odczytu sekwencyjnego nowego dysku, a ilość RAM nie ogranicza przepustowości magistrali.

Dlaczego tak

mdsched.exe uruchamia Diagnostykę pamięci systemu Windows, która po ponownym uruchomieniu komputera testuje pamięć RAM przed załadowaniem systemu. chkdsk sprawdza system plików i powierzchnię dysku, sfc weryfikuje integralność plików systemowych, a dfrgui otwiera narzędzie optymalizacji dysków. Błędy pamięci mogą objawiać się uszkodzeniem plików, ale ich przyczyny nie wykryje żadne narzędzie dyskowe.

Dlaczego tak

Tablica MBR adresuje najwyżej 2 TiB przy sektorach 512 B, więc z dysku 4 TB część pojemności byłaby niedostępna, także przy użyciu partycji rozszerzonej. GPT nie ma tego ograniczenia i pozwala na 128 partycji w Windows. Windows 11 wymaga rozruchu UEFI, a uruchamianie z dysku GPT w trybie Legacy nie jest przez Windows obsługiwane.

Dlaczego tak

Parametr size w poleceniu create partition primary podaje się w megabajtach binarnych (MiB), więc 100 GiB to 100 · 1024 = 102 400. Wartość 100 utworzy partycję 100 MiB, a 100000 da około 97,7 GiB, bo pomnożono przez 1000 zamiast 1024. Polecenie create volume służy do tworzenia woluminów na dyskach dynamicznych i nie przyjmuje jednostki „GB” w parametrze.

Dlaczego tak

Instalator Ubuntu wykrywa istniejący Windows i konfiguruje program rozruchowy GRUB z pozycją do uruchomienia obu systemów. Instalator Windows nie rozpoznaje Linuksa i ustawia swój menedżer rozruchu jako domyślny, więc po instalacji Windows jako drugiego Ubuntu przestałoby się uruchamiać bez naprawy GRUB. Kolejność partycji na dysku nie ma przy tym znaczenia.

Dlaczego tak

apt update pobiera z repozytoriów aktualne listy pakietów i informuje, ile pakietów można zaktualizować, ale niczego nie instaluje. apt upgrade instaluje nowsze wersje pakietów, a full-upgrade dodatkowo usuwa lub dodaje zależności, gdy wymaga tego aktualizacja. Nazwy update i upgrade są łudząco podobne, dlatego w praktyce wykonuje się je jedno po drugim.

Dlaczego tak

Kod 28 oznacza, że system rozpoznał urządzenie, ale nie ma dla niego sterownika — należy go pobrać na innym komputerze lub z nośnika producenta płyty i zainstalować. Wyłączone urządzenie sygnalizuje kod 22, konflikt zasobów — kod 12, a kod 43 informuje o zgłoszonym przez urządzenie problemie. Brak sterownika nie świadczy o uszkodzeniu karty.

Dlaczego tak

Przycisk „Przywróć sterownik” jest aktywny, gdy system zachował poprzednią wersję sterownika, i przywraca ją jednym działaniem. Odinstalowanie urządzenia i restart spowoduje zwykle ponowną instalację sterownika dostępnego w systemie, którym może być ten sam wadliwy. Wyłączenie karty pozbawi komputer obrazu z tej karty, a skanowanie zmian tylko ponownie wykrywa urządzenia.