Pytanie 1
Pasowanie H7/f7 stosuje się typowo do
Dlaczego tak
Wałek f7 jest zawsze mniejszy od otworu H7, co daje pasowanie luźne z luzem odpowiednim dla połączeń obrotowych i przesuwnych. Połączenia wciskowe wymagają pasowań ciasnych, np. H7/s6.
Test MEC.05 — zestaw 2
40 pytań z egzaminu MEC.05 (Użytkowanie obrabiarek skrawających). Wybierz odpowiedź — poprawna i wyjaśnienie pokażą się od razu, a wynik liczy się na bieżąco.
Poprawne 0 z 0 · odpowiedziano 0 z 40
Pytanie 2
W dokumentacji wykonawczej tulei przy otworze podano Ø25H7 i Ra 0,8. Sugeruje to, że otwór wykańcza się
Dlaczego tak
Klasa IT7 i chropowatość Ra 0,8 µm są poza zasięgiem samego wiercenia (ok. IT11–12, Ra 6,3–12,5 µm), dlatego po wierceniu otwór rozwierca się lub szlifuje. Cięcie piłą i piłowanie nie dają takich parametrów.
Pytanie 3
W programie CAD wymiar liniowy powiązany z geometrią (asocjacyjny) po wydłużeniu narysowanej krawędzi
Dlaczego tak
Wymiar asocjacyjny jest powiązany z punktami geometrii, więc zmiana krawędzi aktualizuje wartość wymiaru, co zapobiega niezgodnościom w dokumentacji. Wymiary nieasocjacyjne trzeba poprawiać ręcznie.
Pytanie 4
Dokumentem, z którego operator odczyta zakres obsługi codziennej tokarki, np. punkty smarowania i poziomy olejów, jest
Dlaczego tak
Instrukcja obsługi producenta obrabiarki zawiera plan smarowania, poziomy olejów i czynności codzienne. Karta technologiczna opisuje proces wykonania wyrobu, a świadectwo jakości — właściwości materiału.
Pytanie 5
Z dokumentacji tokarki wynika, że zmiana prędkości obrotowej wrzeciona odbywa się dźwigniami skrzynki prędkości wyłącznie przy zatrzymanym wrzecionie. Przełączanie przy obracającym się wrzecionie
Dlaczego tak
W skrzynkach prędkości z przesuwnymi kołami zębatymi zazębianie kół przy ruchu powoduje uderzenia i wykruszanie zębów. Instrukcja zabrania tego, aby chronić mechanizm. Dlatego przed zmianą położenia dźwigni zawsze czeka się na zatrzymanie wrzeciona.
Pytanie 6
Na podstawie dokumentacji tokarki mechanizmem zamieniającym ruch obrotowy wałka pociągowego na posuw wzdłużny suportu jest
Dlaczego tak
Podczas toczenia wzdłużnego napęd z wałka pociągowego trafia przez skrzynkę suportową na koło zębate zazębione z listwą zębatą na łożu, co przesuwa suport. Konik i uchwyt służą do mocowania przedmiotu.
Pytanie 7
W obrabiarce grupą części służących do przenoszenia ruchu obrotowego z silnika na wrzeciono z możliwością zmiany prędkości są
Dlaczego tak
Skrzynka prędkości zawiera wały i przekładnie zębate, które przenoszą napęd i pozwalają zmieniać prędkość obrotową wrzeciona. Prowadnice prowadzą suporty, a śruby i uszczelki pełnią funkcje złączne i uszczelniające.
Pytanie 8
W dłutownicy i strugarce poprzecznej ruch posuwisto-zwrotny narzędzia uzyskuje się często mechanizmem
Dlaczego tak
Mechanizm jarzmowy zamienia obrót koła na ruch posuwisto-zwrotny suwaka z szybszym ruchem powrotnym, co skraca czas jałowy. Mechanizm zapadkowy służy tam do okresowego posuwu stołu, a nie do ruchu roboczego.
Pytanie 9
Okresowy posuw poprzeczny stołu strugarki po każdym skoku noża realizuje się mechanizmem
Dlaczego tak
Mechanizm zapadkowy przesuwa stół o stałą wartość w chwili powrotu noża, a w czasie skrawania stół stoi. Mechanizm korbowy daje ruch ciągły, nieprzydatny do posuwu przerywanego. Wielkość posuwu ustawia się zmieniając liczbę zębów koła zapadkowego przesuwanych w jednym cyklu.
Pytanie 10
Stal oznaczona 11SMnPb30 należy do stali
Dlaczego tak
Stale automatowe zawierają siarkę i ołów, które łamią wiór i ułatwiają obróbkę na automatach tokarskich przy dużych prędkościach. Ołów i siarka pogarszają jednak spawalność i właściwości mechaniczne, dlatego nie stosuje się ich na części silnie obciążone.
Pytanie 11
Żeliwo szare podczas toczenia daje wiór
Dlaczego tak
Grafit płatkowy w żeliwie przerywa ciągłość osnowy, więc wiór kruszy się na drobne fragmenty. Wiór wstęgowy powstaje przy obróbce materiałów plastycznych, np. stali niskowęglowej czy aluminium.
Pytanie 12
Do chłodzenia i smarowania przy toczeniu stali konstrukcyjnej na tokarce konwencjonalnej dobiera się najczęściej
Dlaczego tak
Emulsja chłodzi (dzięki wodzie) i smaruje (dzięki olejowi), a dodatki chronią przed korozją. Czysta woda powoduje korozję obrabiarki i przedmiotu, a benzyna stwarza zagrożenie pożarowe.
Pytanie 13
Na prowadnicach tokarki nieużywanej przez kilka tygodni w wilgotnej hali pojawiły się rude plamy. Jest to objaw
Dlaczego tak
Wilgoć skraplająca się na niezabezpieczonej stali powoduje powstawanie rdzy; prowadnice pokrywa się cienką warstwą oleju, zwłaszcza przed dłuższym postojem. Zużycie ścierne objawia się rysami, a nie rudymi plamami.
Pytanie 14
Aby zabezpieczyć przed korozją obrobione, niemalowane powierzchnie gotowych części przed wysyłką do klienta, stosuje się
Dlaczego tak
Konserwacja czasowa chroni powierzchnie i łatwo ją usunąć przed montażem, nie zmieniając wymiarów. Malowanie i cynkowanie zmieniłyby wymiary powierzchni pasowanych, a emulsja nie jest środkiem do długotrwałego przechowywania.
Pytanie 15
Konserwując tokarkę przed dłuższym postojem, należy
Dlaczego tak
Resztki emulsji i wiórów zatrzymują wilgoć, a woda bez osuszenia przyspiesza korozję; dlatego tokarkę się czyści, osusza i konserwuje. Folia bez oczyszczenia zatrzymuje wilgoć pod spodem.
Pytanie 16
Połączeniem stosowanym do mocowania uchwytu tokarskiego na końcówce wrzeciona z możliwością jego wymiany jest połączenie
Dlaczego tak
Uchwyty tokarskie wymienia się na tarcze zabierakowe lub uchwyty innego typu, dlatego mocuje się je rozłącznie na kołnierzu lub zamku (Camlock) wrzeciona. Połączenia nierozłączne uniemożliwiłyby wymianę.
Pytanie 17
Połączenie oprawki narzędziowej z wrzecionem frezarki za pomocą stożka narzędziowego i ściągacza to połączenie
Dlaczego tak
Stożek centruje oprawkę, a ściągacz dociąga ją, przez co moment przenosi tarcie i zabieraki; oprawkę można szybko wymienić. Połączenia spawane czy lutowane uniemożliwiłyby wymianę narzędzi.
Pytanie 18
Kołki ustalające stosuje się w obrabiarkach do
Dlaczego tak
Kołki ustalające zapewniają powtarzalne położenie części po demontażu i montażu, np. przy przekładniach i łożyskach. Moment przenoszą wpusty lub połączenia wciskowe, a uszczelnianie zapewniają uszczelki.
Pytanie 19
Do wymiany płytki skrawającej przykręcanej śrubą Torx w nożu tokarskim należy dobrać
Dlaczego tak
Śruby mocujące płytki mają małe łby Torx; dokręcenie niewłaściwym narzędziem lub zbyt dużym momentem niszczy gniazdo i gwint w korpusie noża. Śrubokręt płaski i szczypce uszkodzą łeb śruby.
Pytanie 20
Wałki wykonane z prętów ciągnionych na zimno w porównaniu z walcowanymi na gorąco mają
Dlaczego tak
Ciągnienie na zimno przez ciągadło daje pręty o dokładności ok. IT9–IT11 i gładkiej powierzchni, często obrabiane tylko w wybranych miejscach. Walcowanie na gorąco pozostawia zgorzelinę i większe odchyłki.
Pytanie 21
Które zadanie wykonuje się typowo obróbką ręczną, a nie maszynową?
Dlaczego tak
Gratowanie i fazowanie krawędzi pilnikiem to typowe czynności wykańczające wykonywane ręcznie. Dokładne toczenie, frezowanie rowków i szlifowanie wymagają obrabiarek. Obróbka ręczna jest tu szybsza i tańsza niż przygotowanie dodatkowej operacji na obrabiarce.
Pytanie 22
Planując toczenie czopa wałka z Ø45 na Ø40 mm w dwóch przejściach, zgrubnym i wykańczającym, głębokość skrawania dla przejścia zgrubnego przy naddatku 0,5 mm na średnicy na wykańczanie wynosi
Dlaczego tak
Łączny naddatek na średnicy wynosi 5 mm; po odjęciu 0,5 mm na wykańczanie zostaje 4,5 mm na średnicy, czyli 2,25 mm na stronę — głębokość skrawania dotyczy promienia. Wynik 4,5 mm to wartość na średnicy, a 2,5 mm pomija naddatek na wykańczanie.
Pytanie 23
Przyrządem pomiarowym z noniuszem służącym do pomiaru wysokości i trasowania na płycie pomiarowej jest
Dlaczego tak
Wysokościomierz suwmiarkowy stawia się na płycie pomiarowej i mierzy wysokości od płyty lub trasuje rysikiem. Mikrometr mierzy wymiary zewnętrzne między kowadełkami, a sprawdzian tłoczkowy sprawdza otwory.
Pytanie 24
Do sprawdzenia średnicy 200 wałków Ø20h7 w produkcji seryjnej najszybciej dobrać
Dlaczego tak
Sprawdzian szczękowy pozwala w kilka sekund stwierdzić, czy średnica mieści się w tolerancji (strona przechodnia i nieprzechodnia). Suwmiarka 0,1 mm jest za mało dokładna dla tolerancji 0,021 mm, a przymiar tym bardziej.
Pytanie 25
Zero noniusza suwmiarki (0,02 mm) znajduje się za kreską 52 mm, a z kreską podziałki głównej pokrywa się 14. kreska noniusza. Wynik pomiaru wynosi
Dlaczego tak
Odczyt = 52 + 14·0,02 = 52 + 0,28 = 52,28 mm. Wynik 52,14 mm zakłada działkę noniusza 0,01 mm, a 52,70 mm — działkę 0,05 mm; trzeba znać działkę konkretnego noniusza. Noniusz 0,02 mm ma zwykle 50 działek, a jego kolejne kreski odpowiadają setnym częściom milimetra co 0,02.
Pytanie 26
Moment siły skrawania 1500 N działającej na promieniu 40 mm toczonego wałka wynosi
Dlaczego tak
M = F·r = 1500 N · 0,04 m = 60 N·m (promień 40 mm trzeba przeliczyć na metry). Wyniki 6000 N·m i 600 N·m powstają po błędnym przeliczeniu milimetrów na metry, a 37,5 N·m po podzieleniu siły przez promień zamiast mnożenia.
Pytanie 27
Suport tokarki pozostaje w spoczynku pod działaniem siły posuwowej 800 N i siły oporu 800 N o przeciwnym zwrocie na tej samej prostej. Warunek równowagi jest spełniony, ponieważ
Dlaczego tak
Dwie siły równe co do wartości, przeciwnie skierowane i działające na tej samej prostej, równoważą się — ich suma wynosi zero. Siły o tym samym zwrocie dodają się, dając wypadkową 1600 N, co wykluczałoby równowagę.
Pytanie 28
Belka o długości 2 m podparta na końcach jest obciążona siłą 600 N w odległości 0,5 m od podpory A. Reakcja w podporze A wynosi
Dlaczego tak
Z równania momentów względem B: RA·2 = 600·1,5, więc RA = 450 N, a RB = 150 N. Podpora bliższa sile przejmuje większą część obciążenia; wynik 300 N zakłada błędnie rozkład symetryczny.
Pytanie 29
Wydłużenie pręta po zdjęciu obciążenia całkowicie zanikło. Świadczy to o tym, że pręt był obciążony
Dlaczego tak
Odkształcenie sprężyste zanika po odciążeniu, co zachodzi, gdy naprężenia nie przekraczają granicy sprężystości. Przekroczenie granicy plastyczności pozostawia trwałe odkształcenie.
Pytanie 30
Naprężenie dopuszczalne na rozciąganie stali o granicy plastyczności 300 MPa przy współczynniku bezpieczeństwa 2,5 wynosi
Dlaczego tak
k_r = Re / x = 300 / 2,5 = 120 MPa. Wynik 750 MPa to iloczyn zamiast ilorazu, a pozostałe wartości powstają po dodaniu lub odjęciu współczynnika bezpieczeństwa. Współczynnik bezpieczeństwa uwzględnia niepewność obciążeń i właściwości materiału.
Pytanie 31
Jednostką mocy silnika napędu głównego tokarki podawaną na tabliczce znamionowej jest
Dlaczego tak
Moc silnika podaje się w kilowatach, np. 7,5 kW; kilowolt to jednostka napięcia, kiloom rezystancji, a kiloamper natężenia prądu. Pomylenie jednostek prowadzi do błędnego doboru zabezpieczeń i przewodów.
Pytanie 32
Obwody sterowania nowoczesnych obrabiarek zasila się zwykle
Dlaczego tak
Niskie napięcie sterowania zmniejsza ryzyko porażenia podczas obsługi przycisków i czujników. Zasilanie sterowania pełnym napięciem sieci jest niebezpieczne i niezgodne z dobrą praktyką.
Pytanie 33
Elementem obwodu elektrycznego obrabiarki, który chroni silnik przed przeciążeniem długotrwałym, jest
Dlaczego tak
Przekaźnik termiczny nagrzewa się proporcjonalnie do prądu silnika i przy długotrwałym przeciążeniu wyłącza stycznik, chroniąc uzwojenia. Przycisk START i transformator nie pełnią funkcji zabezpieczającej.
Pytanie 34
Dwa rezystory 40 Ω i 60 Ω połączone równolegle mają rezystancję zastępczą
Dlaczego tak
R = R1·R2/(R1 + R2) = 40·60/100 = 24 Ω — mniej niż najmniejsza z rezystancji. Wynik 100 Ω odpowiada połączeniu szeregowemu, a 50 Ω to średnia arytmetyczna. W połączeniu równoległym prąd dzieli się między gałęzie, dlatego rezystancja zastępcza maleje.
Pytanie 35
Elementem automatyki obrabiarki, który zatrzymuje ruch stołu w położeniu krańcowym po jego mechanicznym naciśnięciu, jest
Dlaczego tak
Wyłącznik krańcowy uruchamiany zderzakiem stołu przerywa obwód sterowania napędem posuwu, chroniąc przed przekroczeniem zakresu ruchu. Termometr i manometr są przyrządami pomiarowymi, niedziałającymi na ruch stołu.
Pytanie 36
W strukturze konwencjonalnego układu mechatronicznego, jakim jest podajnik pneumatyczny z czujnikami, elementem wykonawczym jest
Dlaczego tak
Siłownik wykonuje ruch, przemieszczając detal; czujniki dostarczają informacji o położeniu, sterownik przetwarza sygnały, a przycisk jest elementem wejściowym. Każdy z tych elementów pełni inną funkcję w strukturze układu.
Pytanie 37
W układzie mechatronicznym zmiana nastawy czujnika położenia siłownika wpływa na
Dlaczego tak
Czujnik położenia jest źródłem informacji dla sterownika; przesunięcie czujnika zmienia chwilę sygnału końca ruchu, a więc przebieg całej sekwencji. Nie wpływa na ciśnienie zasilania ani napięcie.
Pytanie 38
Układem wykonawczym urządzenia mechatronicznego, który zapewnia precyzyjne pozycjonowanie osi z informacją zwrotną o położeniu, jest
Dlaczego tak
Serwonapęd porównuje położenie z enkodera z wartością zadaną i koryguje ruch, co zapewnia precyzyjne pozycjonowanie. Silnik indukcyjny bez sprzężenia zwrotnego ani siłownik bez czujników nie dają informacji o położeniu.
Pytanie 39
Czujnikiem stosowanym do bezstykowego wykrywania metalowego przedmiotu w uchwycie przed rozpoczęciem obróbki jest
Dlaczego tak
Czujnik indukcyjny reaguje na metal w strefie działania, sygnalizując obecność przedmiotu. Termopara mierzy temperaturę, higrometr wilgotność, a barometr ciśnienie atmosferyczne. Czujnik indukcyjny nie reaguje na materiały niemetalowe, np. tworzywa.
Pytanie 40
Elementem układu sterowania pneumatycznego, który realizuje funkcję logiczną LUB, jest
Dlaczego tak
Przełącznik obiegu przepuszcza sygnał na wyjście, gdy ciśnienie pojawi się na dowolnym z wejść — tak realizuje funkcję LUB. Zawór podwójnego sygnału wymaga ciśnienia na obu wejściach, co odpowiada funkcji I.
Sprawdź się na czas
Symulacja losuje 40 pytań z całej bazy i odmierza 60 minut, jak na egzaminie. Trenażer podsuwa częściej to, co sprawia Ci trudność.