Test MEC.09 — zestaw 15

Dlaczego tak

Od 480 min odejmuje się 30 + 15 + 15 = 60 min, co daje 420 min, czyli 7 h pracy maszyny. Wynik 7 h 30 min uwzględnia tylko przerwę planowaną, a 6 h 30 min powstaje po dwukrotnym odjęciu czasu przezbrojenia i przestoju.

Dlaczego tak

Przekroczenie dopuszczalnej masy grozi uszkodzeniem prowadnic i napędów posuwu oraz utratą dokładności, dlatego dobiera się obrabiarkę zgodnie z jej danymi. Zmniejszenie posuwu wydaje się ostrożnym kompromisem, ale nie zmienia obciążenia statycznego stołu i prowadnic.

Dlaczego tak

Płaskość ocenia się, przykładając liniał w kilku kierunkach i mierząc szczeliny szczelinomierzem lub przesuwając czujnik nad płytą na płycie kontrolnej. Suwmiarka mierzy grubość płyty, co może sugerować kontrolę jej kształtu, ale płyta o stałej grubości może być wygięta.

Dlaczego tak

Oba źródła wytwarzają prąd stały w wyniku reakcji chemicznych, ale w akumulatorze reakcje są odwracalne i można go ładować, a w ogniwie pierwotnym — nie. Odpowiedź o prądzie przemiennym wynika z błędnego przekonania, że różne źródła dają różne rodzaje prądu.

Dlaczego tak

W siłowniku beztłoczyskowym wysuwane tłoczysko nie wymaga dodatkowego miejsca, więc długość zabudowy jest zbliżona do skoku, a długie tłoczysko nie ugina się. Siłownik tłoczyskowy wykona ten ruch, dlatego kusi, ale wymaga prawie dwukrotnie większej długości zabudowy i ma długie, podatne na wyboczenie tłoczysko.

Dlaczego tak

Sam przedrostek IEC oznacza dokument międzynarodowy; po przyjęciu w Europie i w Polsce otrzymałby oznaczenie EN IEC i PN-EN IEC (często z tym samym numerem). Odczytanie go jako normy europejskiej wynika z tego, że wiele norm IEC rzeczywiście ma europejskie odpowiedniki, ale oznacza się je wtedy przedrostkiem EN.

Dlaczego tak

Wymiar dolny graniczny wynosi 20 − 0,021 = 19,979 mm, a zmierzone 19,975 mm leży poniżej, więc wałek jest za mały. Materiału nie da się dołożyć, dlatego jest to brak nienaprawialny. Mylące jest porównanie samej różnicy 0,025 mm z tolerancją bez odniesienia do położenia pola tolerancji — liczy się to, czy wymiar mieści się między granicami.

Dlaczego tak

Tolerancja to różnica wymiaru górnego i dolnego: 60,05 − 59,95 = 0,10 mm, czyli suma wartości bezwzględnych obu odchyłek. Odpowiedź 0,05 mm jest kusząca, bo tę liczbę widać w zapisie, ale to tylko jedna odchyłka. 60,05 mm to wymiar górny graniczny, a nie tolerancja.

Dlaczego tak

Największy wcisk powstaje przy najmniejszym otworze (40,000 mm) i największym wałku (40,018 mm): 0,018 − 0 = 0,018 mm. Wartość 0,023 mm to największy luz (największy otwór i najmniejszy wałek: 0,025 − 0,002), więc pasowanie jest mieszane. 0,043 mm powstaje z błędnego dodania odchyłek otworu i wałka.

Dlaczego tak

W zasadzie stałego wałka wałek ma zawsze pole tolerancji h (odchyłka górna równa zero), a rodzaj pasowania zmienia się przez dobór pola otworu — stąd F8/h7. Zapisy z otworem H należą do zasady stałego otworu, co jest częstszą pomyłką, bo te pasowania pojawiają się w dokumentacji najczęściej. K7/m6 nie zawiera ani podstawowego otworu H, ani podstawowego wałka h.

Dlaczego tak

Koło zamachowe o dużym momencie bezwładności rozpędza się w czasie biegu jałowego i oddaje energię w chwili tłoczenia, dzięki czemu silnik może mieć mniejszą moc, a prędkość mniej spada. Przekładnia pasowa często napędza koło zamachowe, co myli, ale sama tylko przenosi moc i zmienia prędkość, nie magazynuje energii. Hamulec rozprasza energię, a nie ją gromadzi.

Dlaczego tak

Ramię z zapadką wykonuje ruch wahadłowy; w jednym kierunku zapadka zabiera koło zapadkowe o kilka zębów, w drugim ślizga się po nich, więc koło obraca się skokowo i tylko w jedną stronę. Odpowiedź o zamianie ruchu obrotowego na posuwisto-zwrotny opisuje mechanizm korbowy, który w strugarce napędza suwak, dlatego łatwo pomylić te dwa mechanizmy.

Dlaczego tak

Para śruba–nakrętka zamienia ruch obrotowy na prostoliniowy, a mały skok gwintu daje duże przełożenie siły: niewielki moment na pokrętle wytwarza dużą siłę osiową. Gwint jest zwykle samohamowny, więc szczęka nie cofa się pod obciążeniem. Mechanizm krzywkowy też daje ruch prostoliniowy, ale jego przebieg wyznacza zarys krzywki i nie pozwala płynnie ustawiać dowolnego położenia.

Dlaczego tak

Suwnica pomostowa porusza się po torach nad halą, a wciągarka na wózku przejeżdża wzdłuż mostu, więc obsługuje całą powierzchnię i przenosi ładunki ponad maszynami. Jest urządzeniem dozorowym UDT, a obsługa wymaga uprawnień. Przenośnik rolkowy kusi, bo transportuje wyroby w hali, ale tylko po stałej trasie i dla ładunków o znacznie mniejszej masie.

Dlaczego tak

Stal sprężynowa po hartowaniu i odpuszczaniu w średniej temperaturze ma wysoką granicę sprężystości i wytrzymałość zmęczeniową, więc sprężyna wraca do kształtu po wielu cyklach. Stal S235 kusi, bo jest tania i łatwa w obróbce, ale ma niską granicę plastyczności i sprężyna szybko by się trwale odkształciła (osiadła).

Dlaczego tak

Powyżej ok. 60–70% wilgotności względnej na powierzchni metalu utrzymuje się cienka warstewka wody, która działa jak elektrolit i umożliwia korozję elektrochemiczną; zanieczyszczenia (chlorki, SO₂) jeszcze obniżają tę granicę. Odpowiedź 95–100% kusi, bo kojarzy się z widoczną rosą, ale korozja zachodzi intensywnie już wcześniej. Dlatego magazyny części utrzymuje się w suchym powietrzu.

Dlaczego tak

W wąskiej szczelinie elektrolit ulega stagnacji, brakuje w nim tlenu i gromadzą się jony agresywne, przez co metal w szczelinie staje się anodą i koroduje znacznie szybciej niż otoczenie. Korozja naprężeniowa kusi, bo dotyczy połączeń śrubowych, ale objawia się pęknięciami w miejscach naprężeń rozciągających, a nie ubytkami ograniczonymi do szczeliny.

Dlaczego tak

Przy lutowaniu nagrzewa się części do temperatury niższej od ich temperatury topnienia; stopiony lut wnika w szczelinę i zwilża powierzchnie, tworząc połączenie. Przy spawaniu topi się materiał rodzimy. Odpowiedź o połączeniu rozłącznym kusi, bo lut da się czasem odlutować, ale formalnie lutowanie należy do połączeń nierozłącznych, podobnie jak spawanie.

Dlaczego tak

Siłę wcisku przykłada się do pierścienia pasowanego ciasno, bo wtedy przechodzi ona bezpośrednio na wał, nie przez elementy toczne. Nacisk na pierścień zewnętrzny jest częstym błędem — siła przechodzi wtedy przez kulki, które wybijają odciski na bieżniach (tzw. brinelling), a łożysko po montażu hałasuje i szybko się zużywa.

Dlaczego tak

Dokręcanie na krzyż w kilku przejściach (np. 30%, 70%, 100% momentu) równomiernie dociska pokrywę i uszczelkę, dzięki czemu nie powstaje szczelina ani odkształcenie pokrywy. Dokręcanie kolejno po obwodzie od razu do pełnego momentu kusi, bo jest szybsze, ale pierwsza śruba przekosza pokrywę, a uszczelka jest ściśnięta nierównomiernie i przecieka.

Dlaczego tak

Głębokościomierz mikrometryczny ma bęben z podziałką 0,01 mm i belkę opartą na powierzchni czołowej, co zapewnia prostopadłość pomiaru. Suwmiarka z wysuwką kusi, bo też mierzy głębokość, ale zwykle z rozdzielczością 0,02–0,05 mm (lub 0,01 mm w wersji cyfrowej z gorszą dokładnością) i cienka wysuwka łatwo się przechyla. Przymiar kreskowy ma działkę 1 mm.

Dlaczego tak

Liniał krawędziowy ma bardzo dokładnie wykonaną, zaokrągloną krawędź; po przyłożeniu go do powierzchni i ustawieniu pod światło widać szczelinę, której szerokość ocenia się nawet do kilku mikrometrów. Kątownik też ma krawędzie robocze i służy do sprawdzania pod światło, ale bada prostopadłość dwóch powierzchni, a nie płaskość jednej.

Dlaczego tak

Ciśnienie p = F/A; powierzchnię trzeba przeliczyć na metry kwadratowe: 4 cm² = 4·10⁻⁴ m². p = 2000 / 0,0004 = 5 000 000 Pa = 5 MPa. Wynik 500 Pa daje podzielenie 2000 przez 4 bez przeliczenia jednostek, a 0,5 MPa lub 50 MPa — błędne przyjęcie 1 cm² jako 10⁻³ lub 10⁻⁵ m² (właściwie 1 cm² = 10⁻⁴ m²).

Dlaczego tak

Z twierdzenia o trzech siłach: jeśli trzy nierównoległe siły w płaszczyźnie się równoważą, ich linie działania przecinają się w jednym punkcie, a wektory sił tworzą zamknięty trójkąt. Odpowiedź o trójkącie bez punktu wspólnego jest kusząca, bo zamknięty wielobok sił jest prawdziwym warunkiem, ale bez zbieżności linii działania pozostałby niezrównoważony moment.

Dlaczego tak

Z warunku równowagi momentów względem osi: 400 · 0,2 = F · 0,8, czyli 80 N·m = F · 0,8, skąd F = 100 N. Wynik 1600 N daje odwrócenie proporcji (mnożenie zamiast dzielenia przez stosunek ramion). Zasada jest intuicyjna: na dłuższym ramieniu wystarczy proporcjonalnie mniejsza siła.

Dlaczego tak

Moment w utwierdzeniu równa się iloczynowi siły i jej odległości od utwierdzenia: M = 5 kN · 2 m = 10 kN·m; jest to największy moment w belce. Wynik 2,5 kN·m powstaje z pomylenia ze schematem belki swobodnie podpartej z siłą w środku (F·l/4) albo dzielenia przez długość. Reakcja pionowa w utwierdzeniu wynosi 5 kN, co myli z wartością momentu.

Dlaczego tak

Mały prąd bazy (lub napięcie bramki w tranzystorze MOSFET) steruje znacznie większym prądem kolektora płynącym przez cewkę, więc tranzystor pracuje jak sterowany łącznik — w stanie nasycenia lub zatkania. Prostownik kusi, bo to też element półprzewodnikowy, ale funkcję prostowania pełni dioda; przy cewce stosuje się dodatkowo diodę gaszącą przepięcia.

Dlaczego tak

Elektrozawór na podstawie sygnału elektrycznego ze sterownika przełącza drogi przepływu i kieruje sprężone powietrze do jednej lub drugiej komory siłownika — jest elementem sterującym (nastawczym) przepływu energii. Odpowiedź o elemencie wykonawczym kusi, bo zawór ma cewkę i rdzeń, które się poruszają, ale pracę na obiekcie wykonuje siłownik.

Dlaczego tak

Enkoder obrotowy daje setki lub tysiące impulsów na obrót (inkrementalny) albo kod pozycji kątowej (absolutny), z których sterownik wyznacza położenie i prędkość. Czujnik indukcyjny kusi, bo bywa montowany przy wałach do zliczania obrotów (np. przez wykrywanie zęba), ale daje tylko kilka impulsów na obrót i nie zapewnia potrzebnej rozdzielczości.

Dlaczego tak

W sterowaniu czasowym przejście do następnego kroku wyzwala upływ czasu odmierzanego np. przekaźnikiem czasowym lub timerem PLC. Jest proste, ale jeśli siłownik nie dojedzie (np. spadek ciśnienia), układ i tak przejdzie dalej. Sterowanie zależne od drogi kusi jako podobne sekwencyjne, ale wymaga potwierdzenia położenia przez czujniki krańcowe.

Dlaczego tak

Standardem w automatyce przemysłowej jest 24 V DC z zasilacza stabilizowanego: to napięcie bezpieczne dla obsługi, odporne na zakłócenia i obsługiwane przez wejścia i wyjścia większości sterowników i czujników. Napięcie 230 V kusi, bo również bywa stosowane w obwodach sterowania stycznikowych, ale jest przemienne (AC), a nie stałe, i stwarza większe zagrożenie porażeniem.

Dlaczego tak

W kontroli wyrywkowej bada się próbkę o liczności wynikającej z planu badania, a o przyjęciu lub odrzuceniu partii decyduje liczba wadliwych sztuk w próbce. Pozwala ograniczyć koszty i jest konieczna przy badaniach niszczących. Kontrola pierwszej sztuki kusi, bo też obejmuje jedną lub kilka sztuk, ale sprawdza poprawność ustawienia procesu, a nie jakość partii.

Dlaczego tak

Strona przechodnia szczęk odpowiada wymiarowi górnemu wałka, a nieprzechodnia — dolnemu. Skoro wałek przeszedł przez stronę przechodnią (nie jest za duży) i nie wszedł w nieprzechodnią (nie jest za mały), mieści się w tolerancji. Odpowiedź o dodatkowym pomiarze kusi, bo sprawdzian nie podaje wartości liczbowej, ale do oceny zgodności wystarcza jego dwustanowy wynik.

Dlaczego tak

Znak Ø przed wymiarem informuje, że dana powierzchnia jest walcowa, więc jeden rzut z osią symetrii w pełni opisuje bryłę obrotową; dodatkowe widoki lub przekroje dodaje się tylko dla elementów nieobrotowych, np. rowka wpustowego czy spłaszczenia. Odpowiedź, że szkice zawsze mają jeden rzut, kusi uproszczeniem, ale liczbę rzutów dobiera się do kształtu części.

Dlaczego tak

STEP (ISO 10303) jest neutralnym formatem wymiany danych CAD, który przenosi dokładną geometrię brył i złożeń między programami różnych producentów. PDF kusi, bo jest uniwersalny i otworzy się wszędzie, ale wersja 2D zawiera tylko obraz rysunku, z którego nie da się odtworzyć modelu do dalszej edycji. JPG jest zwykłym obrazem rastrowym.

Dlaczego tak

Książka lub karta eksploatacji (paszport maszyny) gromadzi historię obsługi: daty przeglądów, zakres napraw, wymienione części i przyczyny awarii, co pozwala planować remonty i analizować niezawodność. Instrukcja stanowiskowa kusi, bo też jest przypisana do maszyny, ale opisuje bezpieczne wykonywanie pracy, a nie rejestruje historii obsługi.

Dlaczego tak

Klasyfikacja ISO VG grupuje oleje przemysłowe według średniej lepkości kinematycznej w 40°C w mm²/s (cSt); VG 220 oznacza ok. 220 mm²/s (zakres 198–242). Zastosowanie oleju o innej klasie zmienia grubość filmu smarnego. Temperatura zapłonu kusi, bo też jest liczbą na karcie oleju, ale nie wchodzi do oznaczenia klasy lepkości.

Dlaczego tak

Do czasowej ochrony obrobionych powierzchni stosuje się środki konserwujące, które tworzą film odcinający wilgoć i dają się łatwo zmyć bez naruszenia wymiarów i chropowatości. Cynkowanie ogniowe kusi, bo bardzo skutecznie chroni stal, ale nakłada grubą warstwę zmieniającą wymiary pasowanych powierzchni, więc nie nadaje się do wałka z tolerowanymi czopami.

Dlaczego tak

Obróbkę prowadzi się od zgrubnej do wykańczającej: frezowanie zgrubne usuwa większość naddatku, wykańczające nadaje kształt i wymiar, a szlifowanie pozwala uzyskać Ra 0,8 µm i dużą płaskość. Szlifowanie na początku jest kuszące jako sposób na „wyrównanie” surówki, ale usuwanie dużego naddatku ściernicą byłoby nieekonomiczne i powodowało przypalenia.

Dlaczego tak

Wyjście PLC nie przeniesie prądu silnika ani nie może pracować przy 400 V, więc steruje cewką stycznika (czasem przez przekaźnik pośredniczący), a styki główne stycznika załączają obwód silnika. Zasilacz 24 V kusi, bo jest w tej samej szafie i zasila sterownik, ale nie pośredniczy w przekazywaniu sygnału do obwodu mocy.