Test MEC.11 — zestaw 17

Dlaczego tak

Produkty korozji aluminium to głównie białe lub szarawe tlenki i wodorotlenki glinu, a w miejscach uszkodzenia warstwy pasywnej powstają drobne wżery. Rdza stali jest rudobrązowa, a patyna na miedzi i jej stopach — zielonkawa. Zgorzelina to ciemna warstwa tlenków żelaza powstająca na stali w wysokiej temperaturze, a nie w wilgotnym magazynie.

Dlaczego tak

W połączeniu wielowypustowym moment przenoszą wypusty wału wchodzące we wpusty piasty — o przeniesieniu obciążenia decyduje kształt, a połączenie można rozebrać bez niszczenia części. Połączenia skurczowe i wciskowe są połączeniami ciernymi (spoczynkowymi), w których moment przenosi tarcie wywołane wciskiem. Połączenie klejone jest nierozłączne i spójnościowe.

Dlaczego tak

Średnicę wiertła pod gwint metryczny oblicza się w przybliżeniu jako średnica nominalna minus skok: 12 − 1,75 = 10,25 mm, a w praktyce stosuje się znormalizowane wiertło 10,2 mm. Wiertło 12 mm usunęłoby cały materiał na zarys gwintu, a 11 mm dałoby zbyt płytkie zwoje. Wiertło 8,8 mm zostawiłoby za dużo materiału i grozi złamaniem gwintownika.

Dlaczego tak

Powłoka chroni tylko wtedy, gdy dobrze przylega, dlatego najpierw usuwa się rdzę, zgorzelinę i tłuszcz, potem nakłada farbę podkładową (gruntującą) z pigmentami antykorozyjnymi, a na końcu farbę nawierzchniową odporną na czynniki zewnętrzne. Malowanie przed odtłuszczeniem daje powłokę, która się łuszczy. Podkład nałożony na farbę nawierzchniową nie chroni stali, bo nie ma z nią kontaktu.

Dlaczego tak

Zapis 3 × 400 V, 50 Hz oznacza sieć trójfazową prądu przemiennego, w której napięcie międzyfazowe wynosi 400 V, a częstotliwość 50 Hz — z takiej sieci zasila się silniki obrabiarek. Napięcie 230 V występuje między fazą a przewodem neutralnym, czyli w obwodach jednofazowych. Prąd stały nie ma częstotliwości, a prąd pulsujący powstaje dopiero za prostownikiem.

Dlaczego tak

Dioda przewodzi prąd w kierunku przewodzenia, a w kierunku zaporowym praktycznie go nie przepuszcza, dlatego w układzie mostka zamienia napięcie przemienne na jednokierunkowe w zasilaczach. Kondensator elektrolityczny w zasilaczu wygładza napięcie za prostownikiem, ale sam nie prostuje. Rezystor ogranicza prąd niezależnie od kierunku, a dławik przeciwdziała zmianom prądu.

Dlaczego tak

Struktura kartezjańska (prostokątna) ma trzy osie liniowe prostopadłe do siebie, więc przestrzeń robocza jest prostopadłościanem — tak działają roboty bramowe obsługujące obrabiarki. Robot SCARA ma dwa przeguby obrotowe o osiach pionowych i oś liniową. Robot przegubowy ma wyłącznie przeguby obrotowe, a cylindryczny łączy obrót kolumny z dwoma ruchami liniowymi.

Dlaczego tak

Koboty mają ograniczoną siłę i prędkość oraz czujniki wykrywające kontakt, dlatego po ocenie ryzyka mogą pracować w przestrzeni dzielonej z człowiekiem, np. przy obsłudze obrabiarki w produkcji małoseryjnej. Duże udźwigi i prędkości są domeną klasycznych robotów, które ze względu na zagrożenie pracują za wygrodzeniem. Gdy człowiek nie ma dostępu do strefy, zalety kobota nie mają znaczenia.

Dlaczego tak

Programy CAD mają biblioteki elementów znormalizowanych, a producenci części udostępniają w internetowych katalogach modele w formatach neutralnych, np. STEP — wstawienie gotowego modelu trwa chwilę i daje poprawne wymiary normowe. Modelowanie z pomiaru jest czasochłonne i obarczone błędem pomiaru. Instrukcja obrabiarki nie zawiera modeli elementów złącznych, a skan rysunku nie jest modelem 3D.

Dlaczego tak

Strategia warstwicowa prowadzi narzędzie po konturach na kolejnych poziomach Z, więc na stromych ścianach odstęp między przejściami jest stały i powierzchnia ma równomierną chropowatość. Strategia równoległa w XY dobrze sprawdza się na płaskich obszarach, ale na stromych ścianach odstępy między ścieżkami mierzone po powierzchni silnie rosną i zostają duże grzbiety. Ścieżka trochoidalna służy do zgrubnego usuwania materiału.

Dlaczego tak

Jednym z celów normalizacji jest usuwanie barier technicznych w handlu oraz zwiększenie zrozumienia między producentem a odbiorcą — wspólna norma sprawia, że zapis tolerancji znaczy to samo w obu krajach. Normy nie służą ochronie przed konkurencją, lecz przeciwnie, ułatwiają wymianę towarów. Nie zastępują umów handlowych i nie obniżają wymagań jakościowych.

Dlaczego tak

Zgodnie z ustawą o normalizacji Polskie Normy stosuje się dobrowolnie; obowiązek pojawia się, gdy powołuje je przepis prawa albo strony zapiszą je w umowie lub na rysunku, np. w wymaganiach odbiorcy. Normy nie są aktami prawnymi powszechnie obowiązującymi, więc nie można ich traktować jako obowiązkowych dla wszystkich. Ich stosowanie nie wymaga zgody żadnego organu.

Dlaczego tak

Przedrostek PN bez członów EN i ISO oznacza normę opracowaną w kraju; litera po nim, np. M, wskazuje w starszym systemie oznaczeń dziedzinę, tu mechanikę. Wprowadzenie normy europejskiej daje oznaczenie PN-EN, a normy ISO — PN-ISO lub PN-EN ISO, gdy jest ona także normą europejską. Normy zakładowe nie noszą przedrostka PN.

Dlaczego tak

Polskie Normy są chronione prawem autorskim PKN — pełny tekst można kupić w PKN w postaci elektronicznej lub papierowej albo przeczytać w czytelniach norm. Dziennik Ustaw publikuje akty prawne, a nie normy. ISO sprzedaje swoje normy i udostępnia bezpłatnie tylko ich opisy, a katalogi producentów narzędzi zawierają co najwyżej odwołania do norm.

Dlaczego tak

Dogładzanie oscylacyjne (superfinisz) wykorzystuje drobnoziarniste osełki wykonujące krótkie, szybkie ruchy oscylacyjne przy obracającym się przedmiocie — zmniejsza chropowatość, nie zmieniając zasadniczo wymiaru. Honowanie także używa osełek, ale służy do wykańczania otworów głowicą wykonującą ruch obrotowy i posuwisto-zwrotny. Docieranie odbywa się luźnym ścierniwem w paście, a szlifowanie — wirującą ściernicą.

Dlaczego tak

Wysokość kłów to odległość osi wrzeciona od prowadnic łoża, czyli największy promień przedmiotu, który obróci się nad łożem — średnica jest więc dwa razy większa: 2 · 200 = 400 mm. Przyjęcie wysokości kłów za średnicę daje 200 mm, a podzielenie jej przez dwa — 100 mm. Nad suportem dopuszczalna średnica jest mniejsza niż nad łożem.

Dlaczego tak

W zapisie T0303 dwie pierwsze cyfry to numer pozycji narzędzia w głowicy, a dwie ostatnie — numer korektora. W oznaczeniu płytki gwintowej 16 to długość krawędzi (wielkość płytki), E — gwint zewnętrzny, R — wykonanie prawe, 1.5 ISO — skok 1,5 mm zarysu metrycznego. Płytkę do gwintu wewnętrznego oznacza litera I, a liczba 16 nie jest ani skokiem, ani liczbą zwojów na cal.

Dlaczego tak

Zapis „0,01 mm na długości 100 mm” oznacza, że przy przesunięciu czujnika wzdłuż 100 mm szczęki stałej różnica między największym a najmniejszym wskazaniem nie może przekroczyć 0,01 mm. Wartość 0,1 mm to dziesięciokrotnie większa odchyłka, która przy dłuższym przedmiocie dałaby wyraźnie skośne powierzchnie i ścianki. Częsty błąd to mylenie działki czujnika 0,01 mm z jednym obrotem wskazówki.

Dlaczego tak

Posuw minutowy jest iloczynem posuwu na obrót i prędkości obrotowej: vf = f · n = 0,15 mm/obr · 1600 obr/min = 240 mm/min. Przy G94 adres F oznacza właśnie mm/min, więc w programie wpisuje się F240. Wynik 2400 mm/min to przesunięcie przecinka o jedno miejsce, a 1067 mm/min powstaje, gdy błędnie podzieli się obroty przez posuw.

Dlaczego tak

Sterowania mają kilka niezależnych przesunięć punktu zerowego (G54–G59 i dodatkowe), aby w jednym programie obrabiać przedmioty w różnych miejscach stołu — dla drugiego imadła wpisuje się np. G55 i aktywuje je przed jego obróbką. Nadpisanie G54 zgubiłoby położenie pierwszego przedmiotu. Korekcja długości opisuje narzędzie, a nie przedmiot, a punktu referencyjnego maszyny operator nie zmienia.

Dlaczego tak

System VDI (DIN 69880) ma walcowy chwyt z zębatką, którą docisk w głowicy zaciąga i ustala oprawkę — jest typowy dla głowic rewolwerowych tokarek. HSK to krótki stożek pusty, a SK 7:24 to stożek z trzpieniem zaciąganym, stosowane głównie we wrzecionach frezarek i centrów obróbkowych. Weldon oznacza chwyt walcowy narzędzia ze ścięciem pod śrubę, a nie system mocowania oprawki w maszynie.

Dlaczego tak

Płytka trójkątna ma trzy naroża na jednej stronie, a płytka negatywna z łamaczem po obu stronach może pracować obiema stronami, więc daje 3 · 2 = 6 naroży roboczych. Po zużyciu jednego naroża płytkę obraca się w gnieździe na kolejne, dopiero po wykorzystaniu wszystkich wymienia się ją na nową. Odpowiedź 3 dotyczy płytki pozytywnej, jednostronnej.

Dlaczego tak

Korekcja G41/G42 przesuwa tor narzędzia o promień, więc wpisuje się połowę rzeczywistej, zmierzonej średnicy: 19,96 : 2 = 9,98 mm. Wpisanie wartości nominalnej 10,00 mm dałoby kontury zewnętrzne mniejsze o 0,04 mm na średnicy i kieszenie odpowiednio większe. Wpisanie średnicy zamiast promienia odsunęłoby narzędzie o dodatkowe 10 mm od konturu.

Dlaczego tak

Ten sam numer może oznaczać inną wersję programu, dlatego przed nadpisaniem trzeba ustalić, która jest obowiązująca — w razie wątpliwości wczytuje się nowy program pod innym numerem albo zastępuje stary dopiero po uzgodnieniu. Automatyczne nadpisanie może zniszczyć program z poprawkami wprowadzonymi na maszynie. Uruchomienie starego programu bez sprawdzenia grozi obróbką według nieaktualnej wersji.

Dlaczego tak

Postprocesor przekłada ścieżki z CAM na składnię konkretnego sterowania i maszyny — program dla Heidenhaina ma inną budowę bloków, cykli i funkcji niż program dla Fanuca, więc na innej maszynie nie wykona się poprawnie lub zachowa się nieprzewidywalnie. Ograniczenie posuwu czy praca blok po bloku nie zmieniają składni programu. Ręczne poprawki kilku bloków nie usuną niezgodności w całym programie.

Dlaczego tak

Funkcja wyszukiwania bloku pozwala rozpocząć program od wskazanego miejsca, a sterowanie odtwarza stan modalny, np. aktywne narzędzie, korektory, obroty i posuw — najbezpieczniej wybrać blok z wywołaniem narzędzia. Ręczne prowadzenie narzędzia pokrętłem nie odtworzy konturu z wymaganą dokładnością. Usuwanie bloków niszczy program, a powrót do punktu referencyjnego nie wznawia obróbki.

Dlaczego tak

Dokumentacja używana przy kontroli musi być spójna i aktualna; rozbieżność rewizji rysunku i karty kontrolnej oznacza, że jeden z dokumentów jest nieaktualny i trzeba to wyjaśnić z osobą odpowiedzialną, zanim części trafią dalej. Samodzielne wybranie karty lub łagodniejszej tolerancji może przepuścić części niezgodne z wymaganiami klienta. To, według czego ustawiono maszynę, nie rozstrzyga, który dokument obowiązuje.

Dlaczego tak

Bicie czołowe to zmiana położenia punktów powierzchni czołowej w kierunku osi podczas obrotu wokół osi bazowej — mierzy się je czujnikiem dotykającym czoła prostopadle, zwykle na dużej średnicy, gdzie odchyłka jest najlepiej widoczna, i odczytuje różnicę wskazań w czasie pełnego obrotu. Czujnik na powierzchni walcowej mierzy bicie promieniowe. Przesuwanie czujnika po nieruchomym czole ocenia raczej płaskość niż bicie.

Dlaczego tak

Przy G96 adres S oznacza stałą prędkość skrawania w m/min, więc obniżenie o 20% daje 200 · 0,8 = 160 m/min, czyli G96 S160. Wartość S240 to podwyższenie zamiast obniżenia, a S180 odpowiada obniżeniu tylko o 10%. Zmiana G96 na G97 przełączyłaby sterowanie na stałe obroty, więc S160 oznaczałoby 160 obr/min, co jest zupełnie innym parametrem.

Dlaczego tak

Korektor zostaje uaktywniony w chwili wywołania narzędzia, np. T0202, dlatego ponowną obróbkę rozpoczyna się od bloku z tym wywołaniem — wtedy narzędzie, jego korektor, obroty i posuw są właściwe. Start od przypadkowego bloku ruchu może wykonać przejście z innym narzędziem lub bez nowej korekty. Zmiana G54 przesunęłaby wszystkie narzędzia, a korekta narzędzia zgrubnego nie ma tu znaczenia.

Dlaczego tak

Maszyna pracuje 16 h · 5 dni = 80 h tygodniowo, więc 250 h odpowiada około 250 : 80 ≈ 3 tygodniom. Odstęp 12 tygodni to w przybliżeniu termin wymiany filtra po 1000 h, a nie jego czyszczenia. Odpowiedź „tydzień” wynika z pomylenia godzin pracy z godzinami kalendarzowymi przy pracy trzyzmianowej, której tu nie ma.

Dlaczego tak

Stężenie emulsji mierzy się refraktometrem: kropla cieczy daje odczyt w skali Brixa, który mnoży się przez współczynnik podany przez producenta koncentratu. Zbyt rzadka emulsja słabiej chroni przed korozją i sprzyja rozwojowi bakterii, a zbyt gęsta podrażnia skórę i zwiększa koszty. Lepkość, temperatura czy ciśnienie nie informują o udziale koncentratu w wodzie.

Dlaczego tak

Dokumentacja obsługi ma pokazać, kto, kiedy i co zrobił oraz w jakim stanie była maszyna — na tej podstawie planuje się konserwację, a w razie awarii ustala jej przyczynę. Sam podpis nie informuje, które czynności wykonano, a pomijanie czynności bez uwag uniemożliwia sprawdzenie, czy w ogóle je przeprowadzono. Licznik godzin jest przydatny, lecz bez opisu i danych wykonującego nie wystarczy.

Dlaczego tak

Naroże płytki może odwzorować wklęsły promień tylko wtedy, gdy jest od niego mniejsze lub co najwyżej mu równe — płytka R0,8 mm przy włączonej korekcji promienia ostrza wykona zaokrąglenie R3 dokładnie. Płytki o promieniu 3,2, 4 lub 6 mm są większe od wymaganego zaokrąglenia, więc nie zmieszczą się w nim i pozostawią zaokrąglenie o promieniu własnego naroża. Duży promień naroża poprawia chropowatość, ale nie nadaje się do małych wklęsłości.

Dlaczego tak

Cykl G70 wykańcza zarys zdefiniowany w blokach od P do Q, który wcześniej posłużył cyklom zgrubnym G71, G72 lub G73 — przejście biegnie po konturze z posuwem i obrotami zapisanymi w blokach zarysu. G72 to zgrubne toczenie poprzeczne (wzdłuż czoła), G76 — wieloprzejściowe nacinanie gwintu, a G74 — wiercenie lub toczenie czołowe z wycofywaniem. Żaden z nich nie dokończy konturu po G71.

Dlaczego tak

Środek otworu w danej osi leży w połowie między dwoma przeciwległymi punktami styku, dlatego cykl pomiarowy dotyka ścianki w dwóch punktach w osi X i dwóch w osi Y, a sterowanie oblicza środek i wpisuje go do przesunięcia punktu zerowego. Jeden punkt nie wystarczy, bo nie wiadomo, gdzie jest przeciwległa ścianka. Dwa punkty w osi X wyznaczają środek tylko w tej osi.

Dlaczego tak

Szczęka stała jest ustawiona prostopadle do stołu, więc dociśnięcie do niej obrobionej bazy zapewnia prostopadłość kolejnej powierzchni; między szczęką ruchomą a przedmiotem często wkłada się wałeczek, aby docisk nie przekoszył przedmiotu. Szczęka ruchoma ma luz w prowadzeniu i odchyla się przy zacisku, więc nie zapewni prostopadłości. Dno imadła bez podkładek nie gwarantuje równoległego podparcia.

Dlaczego tak

Symbol dwóch współśrodkowych okręgów oznacza tolerancję współosiowości (współśrodkowości); znak Ø przed wartością mówi, że polem tolerancji jest walec o średnicy 0,02 mm wokół osi bazy A. Okrągłość oznacza się pojedynczym okręgiem i nie wymaga bazy, a walcowość — okręgiem między dwiema liniami. Ramka tolerancji geometrycznej nie zmienia odchyłek wymiaru średnicy.

Dlaczego tak

Strona przechodnia sprawdzianu ma wymiar dolny otworu i w dobrym otworze musi swobodnie wejść — jeśli nie wchodzi, otwór jest mniejszy od wymiaru dolnego. Taki otwór można jeszcze powiększyć, np. rozwiercić lub dotoczyć, więc jest to brak poprawialny. Brak niepoprawialny wskazałoby wejście strony nieprzechodniej, wykonanej na wymiar górny otworu.

Dlaczego tak

Kieszeń jest za głęboka, więc narzędzie musi kończyć ruch 0,05 mm wyżej. Zwiększenie długości w korektorze o 0,05 mm sprawia, że sterowanie uznaje narzędzie za dłuższe i zatrzymuje wrzeciono odpowiednio wyżej. Zmiana o −0,05 mm pogłębiłaby kieszeń do 8,10 mm, a dzielenie wartości przez dwa dotyczy korekcji promienia, a nie długości.