Kody IK, klasy ochronności, strefy
Odporność obudów na uderzenia IK00–IK10, klasy ochronności 0, I, II i III ze znakami oraz strefy 0, 1 i 2 w łazience — wymiary, wymagany stopień IP i co wolno w nich zainstalować.
Źródło: PN-EN 62262, PN-EN 61140, PN-HD 60364-7-701
Kody IK — odporność obudowy na uderzenia
| Kod | Energia uderzenia | Masa bijaka | Wysokość spadku |
|---|---|---|---|
| IK00 | brak ochrony | — | — |
| IK01 | 0,14J | 0,25kg | 56mm |
| IK02 | 0,2J | 0,25kg | 80mm |
| IK03 | 0,35J | 0,25kg | 140mm |
| IK04 | 0,5J | 0,25kg | 200mm |
| IK05 | 0,7J | 0,25kg | 280mm |
| IK06 | 1J | 0,25kg | 400mm |
| IK07 | 2J | 0,5kg | 400mm |
| IK08 | 5J | 1,7kg | 300mm |
| IK09 | 10J | 5kg | 200mm |
| IK10 | 20J | 5kg | 400mm |
Kod IK podaje się osobno, nie jako część kodu IP. Energia to E = m · g · h — ta sama wartość uzyskana z bijaka i wysokości spadku podanych w tablicy. Obudowa IK08 wytrzymuje uderzenie o energii 5 J.
Klasy ochronności urządzeń
| Klasa | Oznaczenie | Zasada ochrony | Wymaganie wobec instalacji |
|---|---|---|---|
| Klasa 0 | brak znaku | Tylko izolacja podstawowa. Brak zacisku ochronnego, części przewodzące dostępne nie są z niczym połączone. | Ochronę przy uszkodzeniu musi zapewnić otoczenie: izolowane stanowisko albo separacja elektryczna. |
| Klasa I | Izolacja podstawowa oraz połączenie części przewodzących dostępnych z przewodem ochronnym PE. | Przyłącza się przewodem z żyłą ochronną do gniazda ze stykiem ochronnym. Przy zwarciu do obudowy zabezpieczenie samoczynnie wyłącza zasilanie. | |
| Klasa II | Izolacja podwójna lub wzmocniona. Nie ma zacisku ochronnego. | Przewodu ochronnego nie przyłącza się. Typowe dla elektronarzędzi i sprzętu AGD. | |
| Klasa III | Zasilanie bardzo niskim napięciem SELV lub PELV — nie wyższym niż 50 V AC lub 120 V DC. | Zasila się ze źródła bezpiecznego, np. transformatora bezpieczeństwa. Urządzenie nie może wytwarzać napięcia wyższego niż ELV. |
Klasa ochronności opisuje urządzenie, nie instalację. Gniazdo ze stykiem ochronnym nie czyni urządzenia klasy II urządzeniem klasy I — i nie musi.
Strefy w łazience
Strefy wyznacza się od wanny lub brodzika. Im bliżej wody, tym mniej wolno w niej zainstalować i tym wyższy stopień ochrony obudowy.
| Strefa | Zasięg | Stopień ochrony | Co wolno zainstalować |
|---|---|---|---|
| Strefa 0 | Wnętrze wanny lub brodzika. Przy natrysku bez brodzika: warstwa 0,10 m nad podłogą w obrębie strefy 1. | IPX7 | Tylko urządzenia stałe przeznaczone do tej strefy, zasilane napięciem SELV nie wyższym niż 12 V AC lub 30 V DC ze źródła umieszczonego poza strefami 0 i 1. |
| Strefa 1 | Nad strefą 0 do wysokości 2,25 m nad podłogą, w obrysie wanny lub brodzika. Przy natrysku bez brodzika: 1,20 m w poziomie od punktu wypływu wody. | IPX4 | Urządzenia stałe na stałe przyłączone: wanny z hydromasażem, pompy natrysków, wentylatory, suszarki ręczników, podgrzewacze wody, oprawy oświetleniowe; urządzenia SELV/PELV do 25 V AC lub 60 V DC. Bez gniazd i łączników poza obwodami SELV do 12 V AC lub 30 V DC. |
| Strefa 2 | Pas 0,60 m w poziomie poza krawędzią strefy 1, do wysokości 2,25 m nad podłogą. | IPX4 | Urządzenia stałe o stopniu ochrony co najmniej IPX4. Bez gniazd wtyczkowych — poza gniazdami obwodów SELV i gniazdami do golarek z transformatorem separacyjnym (PN-EN 61558-2-5). |
Wszystkie obwody w łazience chroni się wyłącznikiem różnicowoprądowym o prądzie IΔn nie większym niż 30 mA. Gniazda wtyczkowe instaluje się poza strefami 0, 1 i 2.
Tam, gdzie do mycia używa się strumienia wody — np. w łazienkach publicznych — w strefach 1 i 2 wymaga się IPX5.
Dawna norma PN-IEC 60364-7-701:1999 wyznaczała też strefę 3. Obecna jej nie ma — poza strefą 2 obowiązują wymagania ogólne i ochrona RCD.
Co dokładnie znaczą IPX4 i IPX7, wyjaśnia tablica Stopnie ochrony IP.
Skrót wymagań. Przed projektem sprawdź pełny tekst PN-HD 60364-7-701 — w tym wyjątki dla urządzeń zasilanych z SELV i PELV.
Na egzaminie zawodowym
Tematy z podstawy programowej, w których ta tablica się przydaje — z przykładowymi pytaniami i wyjaśnieniami.