Symbole elektryczne na schematach
Ponad 50 symboli według PN-EN 60617: elementy bierne, półprzewodniki, łączniki i zabezpieczenia, maszyny, przyrządy pomiarowe i bramki logiczne — z uwagami, gdzie symbol amerykański wygląda inaczej.
Źródło: PN-EN 60617 (IEC 60617)
Symbole w formie z PN-EN 60617. Zestyki rysuje się w stanie spoczynku — bez napięcia na cewce i bez naciśnięcia przycisku. Jeśli na schemacie symbol wygląda inaczej, uwaga przy symbolu podaje najczęstszą odmianę amerykańską lub dawną polską.
53 z tablicy
Elementy bierne
Rezystor
Prostokąt. W dokumentacji amerykańskiej rezystor rysuje się linią zygzakowatą — to ten sam element.
Rezystor nastawny
Strzałka przechodząca ukośnie przez symbol oznacza regulację wartości.
Potencjometr
Strzałka dotykająca rezystora to ruchomy styk (suwak) — element ma trzy wyprowadzenia.
Fotorezystor
Strzałki skierowane do elementu oznaczają, że reaguje on na światło padające z zewnątrz.
Kondensator
Dwie równoległe okładki.
Kondensator elektrolityczny (biegunowy)
Znak + przy okładce dodatniej. W stylu amerykańskim jedna okładka jest wygięta w łuk.
Cewka (induktor)
Szereg półokręgów. W starszej dokumentacji polskiej cewkę rysowano jako zaczerniony prostokąt.
Cewka z rdzeniem ferromagnetycznym
Linia równoległa do uzwojenia oznacza rdzeń magnetyczny.
Półprzewodniki
Dioda prostownicza
Trójkąt wskazuje kierunek przewodzenia: od anody do katody (kreska).
Dioda Zenera
Katoda z załamanymi końcami. Pracuje w kierunku zaporowym, stabilizując napięcie.
Dioda elektroluminescencyjna (LED)
Strzałki skierowane na zewnątrz — element emituje światło.
Fotodioda
Strzałki skierowane do elementu — element odbiera światło.
Tranzystor bipolarny NPN
Strzałka na emiterze skierowana na zewnątrz. Okrąg obudowy jest opcjonalny.
Tranzystor bipolarny PNP
Strzałka na emiterze skierowana do bazy.
Tranzystor MOSFET z kanałem N (wzbogacany)
Przerywana linia kanału oznacza typ wzbogacany. Strzałka podłoża skierowana do kanału.
Tranzystor MOSFET z kanałem P (wzbogacany)
Jak kanał N, ale strzałka podłoża skierowana od kanału.
Tyrystor
Dioda z elektrodą bramki przy katodzie. Załączony impulsem bramki przewodzi do zaniku prądu.
Triak
Dwa przeciwsobne trójkąty z bramką — przewodzi w obu kierunkach, stosowany w regulatorach prądu przemiennego.
Diak
Jak triak, ale bez bramki. Przewodzi po przekroczeniu napięcia przełączania; wyzwala triaki.
Źródła
Ogniwo
Dłuższa, cieńsza kreska to biegun dodatni.
Bateria ogniw (akumulator)
Kilka ogniw połączonych szeregowo.
Źródło napięcia przemiennego
Okrąg z sinusoidą.
Prąd stały (oznaczenie)
Znak rodzaju prądu na tabliczkach i schematach. Spotykany też w postaci samej kreski.
Prąd przemienny (oznaczenie)
Znak rodzaju prądu na tabliczkach i schematach.
Łączniki i zabezpieczenia
Zestyk zwierny (NO)
Rysowany w stanie bezprądowym: otwarty, zamyka się po zadziałaniu.
Zestyk rozwierny (NC)
Rysowany w stanie bezprądowym: zamknięty, otwiera się po zadziałaniu.
Zestyk przełączny
Jeden styk ruchomy, dwa nieruchome — rozwierny i zwierny.
Przycisk zwierny
Zestyk zwierny z napędem ręcznym przez naciśnięcie (linia przerywana to połączenie mechaniczne). Typowo „start”.
Przycisk rozwierny
Zestyk rozwierny napędzany naciśnięciem. Typowo „stop”.
Cewka przekaźnika lub stycznika
Prostokąt. Zestyki tego samego aparatu oznacza się na schemacie tym samym symbolem literowym, np. K1.
Zestyk główny stycznika
Zestyk zwierny z półokręgiem przy styku nieruchomym.
Wyłącznik (nadprądowy)
Zestyk z krzyżykiem przy styku nieruchomym. Tak oznacza się m.in. wyłącznik instalacyjny (eską).
Odłącznik
Kreska poprzeczna przy styku nieruchomym. Odłącznik zapewnia przerwę izolacyjną, ale nie przerywa prądu obciążenia.
Bezpiecznik
Prostokąt przecięty przewodem.
Wyłącznik różnicowoprądowy
Uproszczony zapis: wyłącznik z oznaczeniem IΔ. Pełny symbol pokazuje przekładnik Ferrantiego połączony mechanicznie z łącznikiem.
Maszyny i transformatory
Silnik
Okrąg z literą M. Dopisek 3~ oznacza silnik trójfazowy, znak prądu stałego — silnik prądu stałego.
Prądnica (generator)
Okrąg z literą G.
Transformator dwuuzwojeniowy
Dwa nakładające się okręgi — każdy to jedno uzwojenie.
Instalacje i połączenia
Lampa (źródło światła)
Okrąg z krzyżykiem. Ten sam znak oznacza lampkę sygnalizacyjną.
Gniazdo wtyczkowe ze stykiem ochronnym
Symbol na planach instalacji. Bez kreski nad półokręgiem — gniazdo bez styku ochronnego.
Uziemienie
Kreski malejące ku dołowi.
Uziemienie ochronne (PE)
Znak uziemienia w okręgu. Ten sam znak przy zacisku oznacza zacisk przewodu ochronnego.
Masa, obudowa
Połączenie z obudową lub korpusem urządzenia — nie jest uziemieniem.
Połączenie przewodów
Kropka w miejscu skrzyżowania oznacza połączenie elektryczne.
Skrzyżowanie przewodów bez połączenia
Brak kropki — przewody tylko się krzyżują.
Przewód trójżyłowy
Liczba kresek ukośnych to liczba żył. Przy wielu żyłach rysuje się jedną kreskę z liczbą obok.
Przyrządy pomiarowe
Amperomierz
Włączany szeregowo z odbiornikiem.
Woltomierz
Włączany równolegle do mierzonego elementu.
Watomierz
Ma cewkę prądową (szeregowo) i napięciową (równolegle).
Bramki logiczne
Bramka AND
Znak & w prostokącie. W normie amerykańskiej bramka ma kształt litery D.
Bramka OR
Znak ≥1: wyjście w stanie 1, gdy co najmniej jedno wejście jest w stanie 1.
Bramka NOT (negator)
Znak 1 i kółko negacji na wyjściu. Kółko dodane do AND lub OR daje NAND i NOR.
Bramka XOR
Znak =1: wyjście w stanie 1, gdy dokładnie jedno z dwóch wejść jest w stanie 1.
Na egzaminie zawodowym
Tematy z podstawy programowej, w których ta tablica się przydaje — z przykładowymi pytaniami i wyjaśnieniami.