Test ELE.05 — zestaw 30

Dlaczego tak

Dokumentacja powykonawcza musi odpowiadać rzeczywistemu stanowi instalacji, dlatego każdą zmianę numeracji nanosi się na schematy powykonawcze i opisy w rozdzielnicy — inaczej przy przyszłej awarii ktoś wyłączy niewłaściwy obwód. Zatwierdzony projekt pozostaje w archiwum, ale nie zastępuje dokumentacji powykonawczej. Informacja ustna lub notatka prywatna giną i nie trafiają do kolejnych użytkowników.

Dlaczego tak

Kontrola efektów pracy polega na porównaniu wyniku z wymaganiem: 420 lx jest mniej niż wymagane 500 lx, więc zadanie nie zostało wykonane zgodnie z projektem i przed odbiorem trzeba ustalić przyczynę, np. błędne rozmieszczenie lub typ opraw. Wymagana wartość natężenia jest minimalna, a nie nominalna z tolerancją. To, że oprawy są nowe, nie zastępuje pomiaru, a ocenę wykonuje się przy odbiorze.

Dlaczego tak

Kabel leży o 0,2 m za płytko, więc może zostać uszkodzony przy pracach ziemnych, a folia położona bezpośrednio na nim nie ostrzeże koparki odpowiednio wcześnie — zadaniem folii jest sygnalizowanie kabla, zanim narzędzie do niego dotrze. Oba wymagania warunków technicznych nie zostały spełnione. Sama obecność folii nie wystarcza, a ocena tylko jednego parametru pomija drugą niezgodność.

Dlaczego tak

Objęcie cęgami przewodów L i N obwodu jednofazowego daje sumę prądów, które w obwodzie bez upływu się znoszą, więc miernik pokazuje prąd różnicowy, czyli upływ; mierząc sam przewód L, elektryk widzi prąd obciążenia. Gdy w cęgach znajdzie się też PE, prąd upływu wracający tym przewodem znosi się z resztą i wynik będzie bliski zeru. Para L i PE nie daje żadnej sensownej sumy prądów.

Dlaczego tak

Analiza łączy powtarzający się rodzaj usterki z warunkami pracy: bez narzędzi dynamometrycznych monterzy dokręcają zaciski „na wyczucie”, więc część połączeń ma zbyt mały moment i z czasem się luzuje. Rozwiązaniem technicznym jest wyposażenie zespołu w takie narzędzia. Tempo pracy i liczba monterów nie wpływają bezpośrednio na moment dokręcenia, a dane nie wskazują na winę klientów.

Dlaczego tak

Rozwiązanie techniczne usuwa przyczynę błędu: wskaźnik kolejności faz pozwala sprawdzić pole wirujące przed podłączeniem silnika, a jednolite oznaczenie żył L1, L2, L3 w całym zakładzie ułatwia prawidłowe połączenie. Apelowanie o uwagę i kary nie dają narzędzi, które zapobiegną pomyłce. Rezygnacja z próbnego uruchomienia ukryłaby błąd do czasu pracy maszyny, co może ją uszkodzić.

Dlaczego tak

Wskaźnik napięcia sprawdza się na części pod napięciem bezpośrednio przed sprawdzeniem braku napięcia i po nim, aby mieć pewność, że brak wskazania wynika z braku napięcia, a nie z uszkodzenia wskaźnika. Brak napięcia sprawdza się na wszystkich biegunach, bo jeden styk wyłącznika może być sczepiony. Położenie napędu nie dowodzi rozwarcia styków, a pomiar rezystancji pod napięciem uszkodzi miernik.

Dlaczego tak

Zgodnie z wymaganiami dla stanowisk z monitorami ekran ustawia się tak, by jego górna krawędź znajdowała się na wysokości oczu lub nieco niżej, w odległości ok. 40–75 cm od oczu — wtedy wzrok kieruje się lekko w dół, a szyja się nie męczy. Monitor ustawiony powyżej oczu wymusza odchylanie głowy. Zbyt mała odległość męczy wzrok, a odbicia światła z okna powodują olśnienie.

Dlaczego tak

Przy połączeniu równoległym jednakowych źródeł SEM zastępcza pozostaje równa 12 V, a rezystancja wewnętrzna zastępcza maleje do 0,1 / 2 = 0,05 Ω, więc I = 12 / (1,15 + 0,05) = 12 / 1,2 = 10 A. Wynik 9,6 A powstaje po przyjęciu rezystancji wewnętrznej jednego akumulatora, a 10,4 A — po jej pominięciu. Wynik 20 A to błędne podwojenie SEM, właściwe dla połączenia szeregowego bez uwzględnienia rezystancji.

Dlaczego tak

Amplituda napięcia sinusoidalnego wynosi Um = √2 · U = 1,414 · 400 ≈ 566 V, a wartość międzyszczytowa to dwie amplitudy: 2 · 566 ≈ 1131 V — taką wartość pokaże oscyloskop jako wysokość przebiegu. Wynik 566 V to sama amplituda, a 800 V powstaje po pomnożeniu wartości skutecznej przez 2 bez uwzględnienia √2. Wartość 693 V to iloczyn 400 · √3, który nie ma związku z kształtem jednego przebiegu.

Dlaczego tak

Prąd rezystora jest w fazie z napięciem, a prąd kondensatora wyprzedza je o 90°, więc prądy sumuje się geometrycznie: I = √(3² + 4²) = √25 = 5 A. Wynik 7 A to suma arytmetyczna, poprawna tylko dla prądów w fazie, np. dwóch rezystorów. Wynik 1 A powstaje po odjęciu prądów, co byłoby właściwe dla prądów cewki i kondensatora, przesuniętych o 180°.

Dlaczego tak

W gwieździe na każdej grzałce jest napięcie 230 V, a w trójkącie 400 V, czyli √3 razy większe; moc grzałki rośnie z kwadratem napięcia, więc wzrasta (√3)² = 3 razy, do 9 kW. Wynik 5,2 kW powstaje po pomnożeniu mocy tylko przez √3, a nie przez jego kwadrat. Dlatego grzałki 230 V przełączone omyłkowo w trójkąt w sieci 400 V przegrzewają się i ulegają zniszczeniu.

Dlaczego tak

Na rezystorze musi odłożyć się różnica napięć 12 V − 2 V = 10 V przy prądzie 20 mA, więc R = 10 V / 0,02 A = 500 Ω. Wynik 600 Ω powstaje po pominięciu napięcia przewodzenia diody, a 100 Ω — po podzieleniu samego napięcia diody przez prąd. Wynik 50 Ω to skutek pomylenia miliamperów: 20 mA to 0,02 A, a nie 0,2 A.

Dlaczego tak

LM317 to scalony stabilizator liniowy napięcia dodatniego, którego napięcie wyjściowe ustawia się dzielnikiem rezystorowym w zakresie od ok. 1,25 V do kilkudziesięciu woltów. Stabilizator o stałym napięciu 5 V to układ typu 7805, z którym LM317 łatwo pomylić, bo też ma trzy wyprowadzenia. Wzmacniacze operacyjne i przetworniki A/C mają zwykle więcej wyprowadzeń i inne oznaczenia.

Dlaczego tak

Impedancję dławika wyznacza się z pomiaru napięcia i prądu przy zasilaniu przemiennym, Z = U/I, a rezystancję uzwojenia z pomiaru prądem stałym; reaktancja to X = √(Z² − R²), a indukcyjność L = X / (2πf). Sam pomiar rezystancji prądem stałym nie zawiera informacji o indukcyjności, bo przy prądzie stałym w stanie ustalonym cewka jej nie ujawnia. Megaomomierz bada izolację, a nie parametry uzwojenia.

Dlaczego tak

Analizator jakości energii mierzy przebieg prądu i rozkłada go na harmoniczne, podając zawartość poszczególnych harmonicznych i współczynnik THD, co pozwala ocenić odkształcenie wywołane przez zasilacze impulsowe. Multimetr bez True RMS przy przebiegu odkształconym nawet wartość skuteczną wskazuje błędnie, a harmonicznych nie mierzy wcale. Megaomomierz i watomierz analogowy służą do innych pomiarów.

Dlaczego tak

Przekładnia przekładnika wynosi 15 000 / 100 = 150, więc napięcie pierwotne to 98 V · 150 = 14 700 V. Wynik 15 000 V to napięcie znamionowe, które odpowiada wskazaniu 100 V, a nie 98 V. Wynik 1470 V powstaje po pomnożeniu przez 15 zamiast przez 150, a 98 V to wskazanie przyrządu bez uwzględnienia przekładni.

Dlaczego tak

Strzałki skierowane od symbolu diody na zewnątrz oznaczają, że element emituje promieniowanie, czyli jest diodą elektroluminescencyjną LED. W symbolu fotodiody strzałki są skierowane do diody, bo element odbiera światło — to najczęstsza pomyłka. Dioda Zenera ma charakterystycznie zagiętą kreskę katody, a warikap — symbol kondensatora przy diodzie.

Dlaczego tak

Bezpośredni styk aluminium z miedzią w obecności wilgoci tworzy ogniwo galwaniczne, a aluminium dodatkowo pokrywa się tlenkiem i płynie pod naciskiem, więc połączenie się luzuje i grzeje; stosuje się złączki przeznaczone do łączenia Al z Cu, często z pastą przeciwkorozyjną. Skręcanie żył i owijanie taśmą jest niedopuszczalne w każdej instalacji. Zwykła złączka do miedzi nie kompensuje płynięcia aluminium.

Dlaczego tak

Wspólny przewód pełniący jednocześnie funkcję neutralnego i ochronnego to przewód PEN, a jego obecność na całej długości sieci przy uziemionym punkcie neutralnym oznacza układ TN-C. W układzie TN-S przewody N i PE są rysowane osobno na całej długości. W układzie TT obudowy łączy się z osobnym uziomem odbiorcy, a w układzie IT punkt neutralny jest izolowany od ziemi lub uziemiony przez dużą impedancję.

Dlaczego tak

Wyzwalacz elektromagnetyczny wyłącznika o charakterystyce D działa bezzwłocznie dopiero przy prądzie 10–20 In, więc przenosi krótkotrwały prąd załączania transformatora toroidalnego, sięgający kilkunastu prądów znamionowych. Charakterystyka C, typowa dla silników, przy takim udarze może zadziałać. Mniejszy prąd znamionowy wyłącznika B pogorszyłby sytuację; przy doborze D trzeba też sprawdzić warunek samoczynnego wyłączenia.

Dlaczego tak

Złączki dźwigniowe pozwalają pewnie zacisnąć zarówno żyły drutowe, jak i linkowe, bo zacisk otwiera się dźwignią, a nie siłą wsuwanego przewodu. Złączki wciskane do żył drutowych wymagają sztywnej żyły — linka się w nich rozwarstwia i nie tworzy pewnego styku, chyba że zakończono ją tulejką. Skręcanie żył i owijanie taśmą nie jest dopuszczalnym sposobem łączenia przewodów.

Dlaczego tak

Dopuszczalna długotrwała temperatura żyły dla izolacji XLPE wynosi 90 °C, a dla PVC 70 °C, więc przewód z XLPE może przenosić większy prąd przy tym samym przekroju — dlatego tablice obciążalności podają osobne wartości dla obu izolacji. Obciążalność nie zależy tylko od przekroju, ale też od materiału izolacji, sposobu ułożenia i temperatury otoczenia. Rezystancja żyły zależy od jej materiału, a nie od izolacji.

Dlaczego tak

Prawo budowlane wymaga kontroli co najmniej raz w roku m.in. instalacji gazowych i przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych), a instalację elektryczną i piorunochronną bada się w ramach kontroli co najmniej raz na pięć lat. Pomylenie tych terminów jest częste, bo oba rodzaje kontroli wymienia ten sam przepis. Oświetlenie zewnętrzne należy do instalacji elektrycznej i nie ma odrębnego terminu rocznego.

Dlaczego tak

Przegląd wykonuje się przy wyłączonym urządzeniu: obejmuje oględziny, częściowy demontaż, pomiary, konserwację i usunięcie drobnych usterek, a jego zakres i terminy określa instrukcja eksploatacji. Oględziny to sprawdzenie stanu urządzenia zmysłami, często w czasie jego pracy, bez demontażu — to najczęstsze pomylenie. Naprawa przywraca sprawność po uszkodzeniu, a obsługa bieżąca to codzienne czynności ruchowe.

Dlaczego tak

Naciśnięcie przycisku TEST w sprawnym wyłączniku powoduje jego zadziałanie i odłączenie zasilania wszystkich obwodów za nim, dlatego użytkowników trzeba uprzedzić, aby zapisali pracę i wyłączyli urządzenia. Pomiar rezystancji izolacji pod napięciem jest niedopuszczalny i nie ma związku z testem. Odłączanie przewodu PE lub zwieranie styków wyłącznika niszczy ochronę przeciwporażeniową.

Dlaczego tak

Po rozbudowie lub przebudowie instalacji wykonuje się sprawdzenie odbiorcze nowej części oraz sprawdza, czy zmiany nie pogorszyły bezpieczeństwa części istniejącej, np. obciążenia przewodu zasilającego, wybiórczości zabezpieczeń czy warunków ochrony w rozdzielnicy. Pomiar samego nowego obwodu pomija ten wpływ. Odkładanie badań do kontroli okresowej lub do zgłoszenia usterki oznacza użytkowanie niesprawdzonej instalacji.

Dlaczego tak

W metodzie Wennera przez dwie skrajne sondy przepuszcza się prąd, a między dwiema środkowymi mierzy napięcie; z wyniku i rozstawu sond oblicza się rezystywność gruntu potrzebną do projektowania uziemień. Rezystancję pojedynczego uziomu bez sond mierzy się metodą dwucęgową. Pętlę zwarcia mierzy się w obwodzie elektrycznym, a ciągłość połączeń wyrównawczych — miernikiem małych rezystancji.

Dlaczego tak

Ciągłość połączeń wyrównawczych sprawdza się miernikiem małych rezystancji, dołączając go między szynę lub zacisk wyrównawczy a każdą część przewodzącą obcą, np. rurę lub wannę, i zwykle stosując przewód przedłużający. Megaomomierz mierzy rezystancję izolacji, a nie ciągłość połączeń. Woltomierz i miernik cęgowy mogą wykazać napięcie lub prąd, ale nie potwierdzą, że połączenie ma małą rezystancję.

Dlaczego tak

Wyłącznik typu B ma wykrywać także prądy różnicowe stałe wygładzone, więc jego działanie sprawdza się miernikiem, który oprócz prądu przemiennego i pulsującego wytwarza prąd stały. Miernik generujący tylko prąd sinusoidalny sprawdzi wyłącznik jak typu AC i nie potwierdzi jego zdolności do wykrywania upływu stałego. Megaomomierz 2500 V i luksomierz służą do innych pomiarów.

Dlaczego tak

Ograniczniki przepięć mogą przewodzić przy napięciu probierczym megaomomierza, co zaniża wynik pomiaru izolacji, a wyższe napięcie może je uszkodzić, dlatego przed pomiarem się je odłącza; jeśli jest to niemożliwe, norma dopuszcza obniżenie napięcia probierczego do 250 V. Zwiększenie napięcia do 2500 V pogłębia problem. Zwarcie ograniczników z PE uniemożliwia rzetelny pomiar.

Dlaczego tak

Ochrona przez samoczynne wyłączenie jest skuteczna, gdy zmierzona impedancja pętli jest nie większa od dopuszczalnej, a tu 3,1 Ω > 2,3 Ω, więc ocena powinna być negatywna — protokół z taką sprzecznością wprowadza w błąd. Poprawne jednostki nie czynią zapisu prawidłowym. Impedancję dopuszczalną podaje się w omach, a wartości liczbowe są w protokole niezbędne, bo pozwalają zweryfikować ocenę.

Dlaczego tak

Rezystancja izolacji wielokrotnie przekracza wymagany 1 MΩ, wyłącznik różnicowoprądowy zadziałał w przedziale od 0,5 do 1 IΔn (15–30 mA) i w czasie krótszym niż dopuszczalne 300 ms, a impedancja 0,9 Ω jest mniejsza od 230 / (5 · 16) ≈ 2,9 Ω. Zadziałanie poniżej 30 mA jest wymagane, a nie błędem, bo IΔn to prąd, przy którym wyłącznik musi już zadziałać. Duża rezystancja izolacji świadczy o jej dobrym stanie.

Dlaczego tak

Łuk szeregowy powstaje w miejscu przerwanej lub nadłamanej żyły albo luźnego połączenia, w szereg z odbiornikiem, więc prąd jest ograniczony przez odbiornik i nie przekracza znamionowego — wyłącznik nadprądowy go nie wykryje, choć iskrzenie może wywołać pożar. Do wykrywania takich uszkodzeń służą urządzenia AFDD. Zwarcie i przeciążenie dają prąd większy od znamionowego, a doziemienie — prąd upływu wykrywany przez RCD.

Dlaczego tak

Gdy łącznik przerywa przewód neutralny, po jego wyłączeniu przewód fazowy nadal dochodzi do oprawy, a przez źródło światła potencjał fazy przenosi się także na drugi zacisk, więc oba zaciski są pod napięciem względem PE — to groźne przy wymianie źródła światła. Uszkodzone źródło światła nie wywołałoby napięcia na zacisku N. Przerwa PE nie zmienia napięcia na zaciskach L i N, a duża rezystancja izolacji to stan prawidłowy.

Dlaczego tak

Reflektometr wysyła do kabla krótki impuls i mierzy czas powrotu odbicia od niejednorodności, np. przerwy lub zwarcia żył; znając prędkość rozchodzenia się impulsu w kablu, oblicza odległość do uszkodzenia. Metoda techniczna wyznacza rezystancję, a nie odległość, a metoda dwucęgowa służy do pomiaru uziemień. Termowizja wymaga dostępu do widocznej, nagrzewającej się części, więc nie zlokalizuje przerwy w kablu w ziemi.

Dlaczego tak

Pęknięta obudowa nie zapewnia ochrony przed dotykiem, a luźne styki grzeją się i iskrzą, dlatego gniazdo wymienia się na nowe, a po montażu sprawdza ciągłość przewodu ochronnego i poprawność podłączenia przewodów. Klejenie czy oklejanie taśmą nie przywraca właściwości izolacyjnych i mechanicznych obudowy. Dogięcie styków jest doraźne — sprężystość styku po przegrzaniu jest trwale osłabiona.