Test ELM.05 — zestaw 28

Dlaczego tak

Wymaganie dotyczy każdego obwodu osobno: wynik 0,8 MΩ jest mniejszy od 1 MΩ, więc ten obwód nie spełnia warunków odbioru i trzeba znaleźć przyczynę, np. zawilgocenie lub uszkodzoną izolację. Uśrednianie wyników jest błędem – dobra izolacja jednego obwodu nie poprawia izolacji drugiego. Duża rezystancja izolacji (120 MΩ) jest wynikiem korzystnym, a rozrzut wyników sam w sobie nie świadczy o wadzie.

Dlaczego tak

Czujka PIR reaguje na zmiany promieniowania podczerwonego, więc nasłonecznione okno i grzejnik mogą wywoływać fałszywe alarmy – instrukcje producentów zalecają montaż z dala od źródeł ciepła i nie naprzeciw okien. Zmniejszenie czułości do minimum osłabia wykrywanie intruza w całym chronionym obszarze. Zaklejanie soczewki to nieprofesjonalne obejście problemu, które tworzy martwe strefy.

Dlaczego tak

Udział reklamacji wynosi 14 / 200 = 0,07, czyli 7% montaży, a udział złączy RJ45 w reklamacjach 10 / 14 ≈ 0,71, czyli ok. 71%. Wynik 5% powstaje z odniesienia 10 reklamacji do wszystkich 200 montaży, a 14% i 10% to liczby reklamacji potraktowane jak procenty. Analiza pokazuje, że działania poprawiające jakość należy zacząć od zarabiania złączy RJ45.

Dlaczego tak

Zaciskarki z przekładnią dźwigniową lub zapadkową zmniejszają siłę potrzebną do zaciśnięcia złącza, a rotacja zadań skraca czas powtarzania tego samego ruchu – razem ograniczają przeciążenie nadgarstków. Zwiększenie normy nasila przyczynę dolegliwości. Tańsze zaciskarki bez przekładni wymagają większej siły, a przerwy odsunięte na koniec pracy nie dają mięśniom wypoczynku w jej trakcie.

Dlaczego tak

Drgania miejscowe przenoszone przez ręce wywołują zespół wibracyjny – chorobę zawodową z zaburzeniami krążenia (napadowe blednięcie palców), czucia oraz zmianami w kościach i stawach rąk. Pył betonowy może uszkodzić oczy lub płuca, ale jest odrębnym czynnikiem, a pylica wynika z wdychania pyłu, nie z drgań. Ołów nie występuje przy wierceniu w betonie.

Dlaczego tak

Czynnik szkodliwy działa powoli – po dłuższym czasie narażenia prowadzi do choroby, np. hałas powyżej NDN powoduje trwały ubytek słuchu. Prąd elektryczny, praca na wysokości i ruchome części narzędzi to czynniki niebezpieczne, które mogą wywołać nagły uraz lub śmierć w jednej chwili. Rozróżnienie to jest podstawą oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy.

Dlaczego tak

Stężenie 0,3 NDS jest mniejsze od najwyższego dopuszczalnego stężenia, więc normatywu nie przekroczono, ale według przepisów o badaniach czynników szkodliwych przy stężeniu powyżej 0,1 do 0,5 NDS pomiary wykonuje się co najmniej raz na dwa lata. Częstotliwość co najmniej raz w roku dotyczy stężeń powyżej 0,5 NDS. Od pomiarów można odstąpić dopiero przy wynikach poniżej 0,1 NDS w kolejnych badaniach, a nie przy każdym wyniku poniżej normatywu.

Dlaczego tak

Zasilacz UPS po odłączeniu od sieci przechodzi na pracę z akumulatorów, a jego falownik nadal wytwarza na wyjściu napięcie przemienne 230 V – dlatego przed pracą trzeba go wyłączyć i odłączyć baterię akumulatorów. Same akumulatory dają napięcie stałe (np. 24 V, 48 V lub więcej w połączeniu szeregowym), a nie 230 V AC, choć ich duży prąd zwarciowy też jest groźny. Przewód zasilający odłączony od gniazda nie utrzymuje napięcia sieci.

Dlaczego tak

Z prawa Ohma I = U / R = 230 V / 1000 Ω = 0,23 A, czyli 230 mA – prąd przemienny 50 Hz o takiej wartości płynący przez klatkę piersiową może wywołać migotanie komór i zatrzymanie krążenia. Wynik 23 mA powstaje z przesunięcia przecinka; zresztą już taki prąd powoduje skurcze mięśni uniemożliwiające puszczenie przewodu, a nie tylko mrowienie. Wyniki 2,3 mA i 2,3 A to kolejne błędy rzędu wielkości.

Dlaczego tak

Hierarchia środków ograniczania zagrożeń obejmuje kolejno: eliminację, substytucję (zastąpienie czymś mniej szkodliwym), środki techniczne, organizacyjne i na końcu ochronę indywidualną. Zamiana topnika na taki, który nie wydziela szkodliwych oparów rozpuszczalników, ogranicza zagrożenie u źródła, więc jest substytucją. Odciąg oparów to środek techniczny, który usuwa opary już powstałe, a nie zapobiega ich powstawaniu.

Dlaczego tak

Akumulatory litowo-jonowe mogą ulec niekontrolowanemu przegrzaniu (thermal runaway), dlatego ładuje się je ładowarką przewidzianą przez producenta, na podłożu niepalnym, z dala od materiałów palnych i pod nadzorem, a nie przez noc. Ładowarka o pasującym złączu, ale innych parametrach, może przeładować ogniwa. Zamknięta drewniana szuflada nie ugasi pożaru ogniwa, a utrudni jego zauważenie, zaś ładowanie gorącego akumulatora zwiększa ryzyko przegrzania.

Dlaczego tak

Szmaty nasączone łatwopalnym izopropanolem w otwartym koszu, w pobliżu gorącej lutownicy, stwarzają realne zagrożenie pożarowe – należy je zbierać do zamykanego, niepalnego (metalowego) pojemnika i regularnie usuwać. Gaśnica w zasięgu ręki, podstawka pod lutownicę i wolna droga ewakuacyjna to właściwe rozwiązania wymagane na takim stanowisku. Ocena stanowiska polega na wskazaniu elementu odbiegającego od wymagań, a nie tych, które je spełniają.

Dlaczego tak

Środki ochrony indywidualnej zakłada i używa sam pracownik – w przypadku słuchu są to nauszniki przeciwhałasowe i wkładki douszne. Ekrany akustyczne, obudowy dźwiękochłonne i tłumiki ograniczają hałas u źródła lub na drodze jego rozchodzenia się, chroniąc wszystkie osoby w otoczeniu, więc należą do środków ochrony zbiorowej. Środki ochrony zbiorowej mają pierwszeństwo, a indywidualne stosuje się, gdy tamte nie wystarczają.

Dlaczego tak

Cięcie metalu szlifierką powoduje wyrzut iskier i odłamków, hałas oraz ryzyko skaleczenia o ostre krawędzie, dlatego potrzebna jest ochrona oczu i twarzy (przyłbica lub gogle), ochronniki słuchu oraz rękawice odporne na przecięcie. Rękawice i obuwie elektroizolacyjne chronią przed porażeniem przy pracach pod napięciem, a nie przed odłamkami. Opaska antystatyczna chroni elementy elektroniczne przed ESD, a półmaska z pochłaniaczem par organicznych służy do pracy z rozpuszczalnikami.

Dlaczego tak

Wkładki piankowe przed włożeniem roluje się czystymi palcami w cienki wałek, wprowadza głęboko do przewodu słuchowego (pomaga lekkie odciągnięcie małżowiny) i przytrzymuje, aż się rozprężą i szczelnie go wypełnią. Włożone płytko lub bez zrolowania nie uszczelniają przewodu i tłumią hałas znacznie słabiej, niż podaje producent. Zdejmowanie ochronników w czasie hałaśliwej pracy gwałtownie zmniejsza ich skuteczność, bo nawet krótka ekspozycja wnosi dużą dawkę hałasu.

Dlaczego tak

Łuk elektryczny wytwarza bardzo wysoką temperaturę i intensywne promieniowanie, dlatego chroni się twarz osłoną (przyłbicą) odporną na łuk, a ciało – odzieżą z materiału trudnopalnego, który nie topi się i nie podtrzymuje palenia. Tkanina poliestrowa i folia topią się pod wpływem łuku i przyklejają do skóry, pogłębiając oparzenia. Nauszniki i kamizelka odblaskowa chronią przed innymi zagrożeniami niż łuk.

Dlaczego tak

Udar cieplny to stan zagrożenia życia, w którym zawodzi termoregulacja: temperatura ciała przekracza zwykle 40 °C, skóra jest gorąca i często sucha, a pojawiają się zaburzenia świadomości (splątanie, drgawki). Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności z bladością, bez wysokiej temperatury ciała. Hipoglikemia daje bladą, spoconą skórę i drżenie, a zawał – ból w klatce piersiowej, a nie przegrzanie.

Dlaczego tak

Dwa prawidłowe oddechy w ciągu 10 sekund odpowiadają częstości około 12 oddechów na minutę, co mieści się w normie dla dorosłego – poszkodowanego układa się w pozycji bocznej bezpiecznej, wzywa pomoc i stale kontroluje oddech. Resuscytację rozpoczyna się, gdy oddech jest nieobecny lub nieprawidłowy, np. ma postać pojedynczych westchnięć. Pozostawienie nieprzytomnego na plecach bez kontroli grozi niedrożnością dróg oddechowych przez zapadający się język.

Dlaczego tak

W studzience gromadzi się gaz, który może być toksyczny lub wybuchowy i prawdopodobnie spowodował utratę przytomności montera – wejście bez aparatu oddechowego grozi drugą ofiarą. Ratujący wzywa służby (straż pożarna ma sprzęt ochrony dróg oddechowych), zabezpiecza teren i nie dopuszcza do źródeł zapłonu. Zapalniczka lub urządzenie elektryczne nieprzystosowane do strefy zagrożenia wybuchem mogą spowodować wybuch, a krótkie przewietrzenie nie gwarantuje bezpiecznej atmosfery.

Dlaczego tak

Pozycję boczną bezpieczną stosuje się tylko u nieprzytomnego, który prawidłowo oddycha; gdy oddech ustaje, poszkodowanego należy niezwłocznie odwrócić na plecy, na twardym podłożu, i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową, informując dyspozytora o zmianie stanu. Dalsza obserwacja w pozycji bocznej oznacza stratę cennych minut. Uniesienie nóg stosuje się np. przy omdleniu, a podawanie płynów nieprzytomnemu grozi zachłyśnięciem.

Dlaczego tak

Art. 234 § 2 Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do niezwłocznego zawiadomienia okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy, a także o każdym innym wypadku, który wywołał takie skutki. ZUS otrzymuje dokumentację wypadku w związku ze świadczeniami, ale nie jest instytucją niezwłocznie zawiadamianą o samym zdarzeniu. Inspekcja sanitarna zajmuje się chorobami zawodowymi, a nie wypadkami przy pracy.

Dlaczego tak

Przy oparzeniu chemicznym oka najważniejsze jest natychmiastowe i długotrwałe płukanie dużą ilością czystej, letniej wody, od wewnętrznego kącika na zewnątrz, a następnie skierowanie poszkodowanego do lekarza. Neutralizowanie kwasu zasadą w oku jest błędem – reakcja wydziela ciepło, a sam roztwór dodatkowo drażni tkanki. Pocieranie oka i opatrunek uciskowy mogą pogłębić uszkodzenie rogówki, a kilka kropli wody nie usunie kwasu.

Dlaczego tak

Objawy wskazują na hipoglikemię (niedocukrzenie); u przytomnego, który może połykać, podaje się szybko wchłaniany cukier – glukozę, słodki napój lub sok – i obserwuje, czy stan się poprawia, a jeśli nie, wzywa pomoc. Podanie insuliny jeszcze bardziej obniżyłoby poziom cukru i mogło doprowadzić do utraty przytomności. Zakaz podawania czegokolwiek doustnie dotyczy nieprzytomnych, a uciśnięcia klatki piersiowej wykonuje się tylko przy braku prawidłowego oddechu.

Dlaczego tak

Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji nadgarstek jednej dłoni układa się na środku klatki piersiowej, czyli na dolnej połowie mostka, drugą dłoń kładzie na niej, a ramiona trzyma wyprostowane. Uciskanie po lewej stronie „nad sercem” jest częstym błędem – zmniejsza skuteczność i grozi złamaniem żeber. Ucisk nadbrzusza może uszkodzić narządy jamy brzusznej, a ucisk górnej części mostka jest nieskuteczny.

Dlaczego tak

Bezpiecznik polimerowy PTC (polyswitch) przy przetężeniu nagrzewa się, a jego rezystancja rośnie skokowo, ograniczając prąd; po usunięciu przyczyny i ostygnięciu sam powraca do stanu przewodzenia. Termistor NTC działa odwrotnie – jego rezystancja maleje ze wzrostem temperatury. Warystor reaguje na przepięcie, a nie na prąd, a bezpiecznik topikowy po zadziałaniu trzeba wymienić.

Dlaczego tak

Moc znamionowa transformatora podawana w woltoamperach (VA) określa moc pozorną, jaką może on długotrwale oddawać przy napięciu znamionowym bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury. Przekładnia określa stosunek napięć uzwojeń, a nie dopuszczalne obciążenie. Napięcie zwarcia i prąd stanu jałowego to parametry wyznaczane w próbach zwarcia i biegu jałowego, opisujące spadki napięcia i straty.

Dlaczego tak

Litera R w kodzie rezystora pełni funkcję przecinka dziesiętnego, więc „4R7” oznacza 4,7 Ω. Odczytanie jako 47 Ω pomija znaczenie litery R, a 4,7 kΩ powstaje z pomylenia R z literą K, która oznacza przecinek z mnożnikiem kilo. Wartość 0,47 Ω byłaby oznaczona kodem „R47”.

Dlaczego tak

Przedrostek oznaczony małą literą m (mili) oznacza 10⁻³, więc 10 mΩ = 10 · 0,001 Ω = 0,01 Ω – typowa wartość bocznika. Wielka litera M (mega) oznacza 10⁶; pomylenie wielkości liter daje 10 000 000 Ω, czyli różnicę o dziewięć rzędów wielkości. Wynik 10 000 Ω odpowiada zapisowi 10 kΩ, a 0,1 Ω to 100 mΩ.

Dlaczego tak

1 A = 1000 mA, więc 0,047 A · 1000 = 47 mA – przecinek przesuwa się o trzy miejsca w prawo. Wynik 4,7 mA powstaje z przesunięcia przecinka tylko o dwa miejsca, a 470 mA – o cztery. Wartość 0,47 mA jest sto razy mniejsza od właściwej i powstaje z przesunięcia przecinka o jedno miejsce.

Dlaczego tak

Kondensator ceramiczny o małej pojemności umieszczony blisko wyprowadzeń stabilizatora zapobiega wzbudzaniu się układu i zwiera do masy zakłócenia o dużej częstotliwości, czego duże kondensatory elektrolityczne nie robią skutecznie. Napięcie wyjściowe 7805 jest ustalone wewnętrznie (5 V) i kondensator go nie zmienia. Ograniczeniem prądu zajmuje się wewnętrzne zabezpieczenie układu, a prostowaniem – mostek diodowy.

Dlaczego tak

Kondensatory filtrujące i blokujące łączy się równolegle do zasilania, czyli między wejście a masę oraz między wyjście a masę stabilizatora, aby zwierały tętnienia i zakłócenia do masy. Kondensator włączony szeregowo w tor zasilania przerwałby przepływ prądu stałego i układ nie działałby. Kondensator w wyprowadzeniu masy odciąłby masę stabilizatora, a kondensatory przy diodach prostownika służą co najwyżej do tłumienia zakłóceń, a nie do filtrowania wyjścia.

Dlaczego tak

Filtr górnoprzepustowy przepuszcza sygnały powyżej częstotliwości granicznej i tłumi niższe – chroni to głośnik wysokotonowy przed sygnałami basowymi, które mogłyby go uszkodzić. Filtr dolnoprzepustowy działa odwrotnie i zasila głośnik niskotonowy. Filtr pasmowoprzepustowy stosuje się dla głośnika średniotonowego w zwrotnicy trójdrożnej, a pasmowozaporowy wycina wąski zakres częstotliwości.

Dlaczego tak

Rezystancję wyjściową oblicza się jako stosunek napięcia stanu jałowego do prądu stanu zwarcia: R = 6 V / 0,03 A = 200 Ω. Wynik 0,2 Ω powstaje, gdy prąd podstawi się w miliamperach bez przeliczenia na ampery (6 / 30). Wartość 180 Ω to iloczyn liczb 6 i 30 zamiast ich ilorazu, a 2 kΩ – błąd przesunięcia przecinka.

Dlaczego tak

W kaskadzie tłumienia wyrażone w decybelach się sumują: 3 · 6 dB = 18 dB. Tłumienie 6 dB odpowiada zmniejszeniu napięcia około dwa razy, więc trzy tłumiki zmniejszają je 2 · 2 · 2 = 8 razy (10^(18/20) ≈ 7,9). Odpowiedź 18 razy myli decybele z krotnością, a 3 lub 6 razy wynika z dodawania krotności zamiast ich mnożenia.

Dlaczego tak

Zgodnie z drugim prawem Kirchhoffa napięcia źródeł włączonych przeciwnie odejmują się: wypadkowe napięcie wynosi 12 V − 5 V = 7 V, więc I = 7 V / 70 Ω = 0,1 A. Wynik 0,24 A powstaje z dodania napięć źródeł (17 V / 70 Ω). Wynik 0,17 A to 12 V / 70 Ω, czyli pominięcie drugiego źródła, a 0,07 A powstaje z dzielenia 5 V przez 70 Ω.

Dlaczego tak

Przy równoległym połączeniu n jednakowych rezystorów rezystancja zastępcza wynosi R / n, więc 1000 Ω / n = 250 Ω daje n = 4. Trzy rezystory dałyby około 333 Ω, a dwa – 500 Ω, czyli za dużo. Pięć rezystorów dałoby 200 Ω, czyli za mało.

Dlaczego tak

Obciążenie łączy się równolegle z dolnym rezystorem dzielnika i zmniejsza wypadkową rezystancję tej gałęzi; wpływ ten jest pomijalny, gdy rezystancja obciążenia jest wielokrotnie (np. co najmniej 10–100 razy) większa od rezystancji dolnego rezystora. Obciążenie równe dolnemu rezystorowi zmniejsza jego rezystancję zastępczą o połowę i wyraźnie obniża napięcie wyjściowe. Mała rezystancja obciążenia praktycznie zwiera wyjście dzielnika.

Dlaczego tak

Rezystancja odbiornika wynosi R = U² / P = 144 / 24 = 6 Ω, więc przy 6 V moc P = 36 / 6 = 6 W. Moc zależy od kwadratu napięcia, więc dwukrotne zmniejszenie napięcia zmniejsza moc czterokrotnie, a nie dwukrotnie – stąd błędna odpowiedź 12 W. Wartość 24 W zakłada, że moc nie zależy od napięcia zasilania, a 3 W oznacza ośmiokrotny spadek.

Dlaczego tak

Prądy gałęzi wynoszą: 24 W / 12 V = 2 A, 36 W / 12 V = 3 A oraz 12 V / 12 Ω = 1 A; zgodnie z pierwszym prawem Kirchhoffa prąd pobierany ze źródła jest ich sumą i wynosi 6 A. Wyniki 5 A i 4 A powstają po pominięciu jednej z gałęzi (rezystora albo żarówki). Wynik 7 A otrzymuje się, gdy prąd rezystora błędnie policzy się jako 2 A.

Dlaczego tak

Energię pola elektrycznego kondensatora oblicza się ze wzoru W = ½ · C · U² = 0,5 · 100 · 10⁻⁶ F · (200 V)² = 0,5 · 10⁻⁴ · 40 000 = 2 J. Wynik 4 J powstaje po pominięciu współczynnika ½, a 0,01 J – z użycia napięcia w pierwszej, a nie w drugiej potędze. Taka energia w kondensatorze zasilacza jest groźna dla serwisanta, dlatego kondensatory rozładowuje się przed pracą.