Test ELM.06 — zestaw 35

Dlaczego tak

Przepisy o profilaktycznych posiłkach i napojach nakazują zapewnić napoje pracownikom w pomieszczeniu pracy, gdy temperatura przekracza 28 °C, co jest jednym ze sposobów przeciwdziałania skutkom gorącego mikroklimatu. Wartość 25 °C dotyczy pracy na otwartej przestrzeni, stąd częsta pomyłka. Oprócz napojów stosuje się wentylację, ekrany osłaniające przed promieniowaniem cieplnym i przerwy w chłodniejszym miejscu.

Dlaczego tak

Świetlówki zawierają rtęć, która po stłuczeniu przedostaje się do powietrza, gleby i wody, dlatego zużyte świetlówki są odpadem niebezpiecznym i oddaje się je w całości do wyspecjalizowanej zbiórki. Wrzucenie ich do szkła wydaje się logiczne, bo to szklane rurki, ale uwalnia rtęć przy przetwarzaniu stłuczki. Rozbijanie świetlówek przed oddaniem jest szczególnie szkodliwe.

Dlaczego tak

Chmura gazu przemieszcza się z wiatrem, dlatego ewakuuje się w kierunku, z którego wieje wiatr, lub prostopadle do niego, i jednocześnie alarmuje innych oraz służby. Oddalanie się z wiatrem wydaje się szybką ucieczką, ale oznacza poruszanie się razem z gazem. Zamykanie zaworu bez środków ochrony dróg oddechowych grozi ciężkim zatruciem.

Dlaczego tak

Rozprężający się dwutlenek węgla silnie schładza dyszę (nawet do ok. −78 °C), więc trzyma się ją wyłącznie za izolowany uchwyt, aby uniknąć odmrożeń. CO2 wypiera tlen, dlatego po gaszeniu w małym pomieszczeniu trzeba je przewietrzyć, zanim się do niego wejdzie. Strumień kieruje się na źródło ognia z bliskiej odległości, bo gaśnica śniegowa ma mały zasięg.

Dlaczego tak

Prawidłowo ustawione krzesło pozwala oprzeć stopy całą powierzchnią na podłodze lub podnóżku, a kąt w stawach kolanowych wynosi ok. 90°, co odciąża kręgosłup i nie uciska naczyń krwionośnych ud. Zwisające stopy wydają się wygodne, ale krawędź siedziska uciska wtedy uda i utrudnia krążenie. Kolana wyżej niż siedzisko i uda oparte o blat wymuszają niewłaściwą postawę.

Dlaczego tak

Podczas ładowania akumulatorów kwasowych wydziela się wodór, który z powietrzem tworzy mieszaninę wybuchową, dlatego potrzebna jest wentylacja, a ryzyko kontaktu z elektrolitem wymaga dostępu do płuczki do oczu lub natrysku. Gaśnica śniegowa może być przydatna, ale nie usuwa głównych zagrożeń tego stanowiska. Wyciąg oparów lutowniczych i podnóżek dotyczą innych stanowisk.

Dlaczego tak

Premiowanie wyłącznie liczby napraw zachęca do szybkiego zamykania zleceń, co sprzyja pomijaniu blokady energii, prowizorycznym naprawom i powtórnym awariom. Zmniejszenie liczby napraw jest mało prawdopodobne, bo system nagradza ich przyrost. Dłuższe dokumentowanie i konsultacje zmniejszyłyby liczbę napraw, więc taki system raczej by do nich zniechęcał.

Dlaczego tak

Środki ochrony zbiorowej chronią jednocześnie wszystkie osoby w strefie zagrożenia i są związane z maszyną lub pomieszczeniem: wentylacja miejscowa, osłony stałe i ruchome czy kurtyny świetlne. Okulary, rękawice i nauszniki to środki ochrony indywidualnej, które chronią tylko osobę, która je nosi. W pozostałych zestawach obok środków zbiorowych znalazł się jeden środek indywidualny, co łatwo przeoczyć.

Dlaczego tak

Norma PN-EN 388 określa odporność rękawic na zagrożenia mechaniczne: ścieranie, przecięcie, rozdarcie i przekłucie, więc do pracy z ostrymi krawędziami blach dobiera się rękawice z wysokim poziomem odporności na przecięcie. Rękawice wg PN-EN 374 chronią przed chemikaliami i mogą być łatwo przecięte. PN-EN 407 dotyczy zagrożeń termicznych, a PN-EN 60903 — rękawic elektroizolacyjnych.

Dlaczego tak

Rękawice elektroizolacyjne przed użyciem ogląda się pod kątem uszkodzeń i sprawdza ich szczelność próbą powietrzną: zwija się mankiet, a uwięzione powietrze ujawnia nawet małe przebicie; sprawdza się też datę ostatniego badania. Pomiar megaomierzem wydaje się dokładniejszy, ale okresowe badania napięciowe wykonuje laboratorium, a nie użytkownik. Rozpuszczalniki niszczą materiał izolacyjny.

Dlaczego tak

Gniotący ból zamostkowy promieniujący do lewej ręki lub żuchwy, trwający dłużej niż kilka minut, z bladością, potami i dusznością to typowe objawy zawału serca. Udar mózgu objawia się przede wszystkim niedowładem jednej strony ciała, opadnięciem kącika ust i zaburzeniami mowy. Hipoglikemia także daje poty i bladość, ale nie powoduje bólu w klatce piersiowej promieniującego do ręki.

Dlaczego tak

Brak możliwości mówienia, kaszlu i nabrania powietrza oznacza ciężką niedrożność dróg oddechowych, która wymaga natychmiastowych uderzeń w okolicę międzyłopatkową, a potem uciśnięć nadbrzusza. Przy łagodnej niedrożności poszkodowany kaszle i może mówić, a ratownik zachęca go wtedy do dalszego kaszlu. Gest chwytania się za szyję jest charakterystyczny dla zadławienia, a nie dla zawału.

Dlaczego tak

Piktogram z trupią czaszką oznacza substancję o toksyczności ostrej, a utrata przytomności poszkodowanego wskazuje, że w pomieszczeniu jest jej groźne stężenie. Ratownik bez ochrony nie może wchodzić do strefy, bo stanie się kolejną ofiarą — wzywa służby, informuje o substancji i nie dopuszcza innych osób. Wejście na wstrzymanym oddechu wydaje się szybkim ratunkiem, ale kontakt ze skórą i oparami nadal grozi zatruciem.

Dlaczego tak

Pozycja boczna bezpieczna jest przeznaczona dla nieprzytomnych, którzy oddychają prawidłowo; gdy oddech ustaje, poszkodowanego układa się na plecach na twardym podłożu i rozpoczyna resuscytację, potwierdzając wezwanie pomocy. Obrócenie na drugi bok wydaje się właściwe, bo wytyczne zalecają zmianę strony po 30 minutach, ale dotyczy to osoby oddychającej. Czekanie lub uniesienie nóg nie zastąpi uciskania klatki piersiowej.

Dlaczego tak

U dorosłego z zatrzymaniem krążenia ratownik dzwoni na numer alarmowy natychmiast po stwierdzeniu braku prawidłowego oddechu, a tryb głośnomówiący pozwala mu rozpocząć uciskanie klatki i jednocześnie słuchać poleceń dyspozytora. Opóźnianie wezwania o minutę resuscytacji dotyczy innych sytuacji, np. dzieci lub topielców, i dlatego bywa mylone. Szukanie AED przed wezwaniem pomocy opóźnia przyjazd zespołu ratownictwa.

Dlaczego tak

Przy oparzeniu chemicznym usuwa się skażoną odzież i długo płucze skórę dużą ilością chłodnej, bieżącej wody, aby rozcieńczyć i spłukać substancję. Neutralizacja kwasem wydaje się logiczna, bo zasada i kwas się zobojętniają, ale reakcja wydziela ciepło i może pogłębić uszkodzenie tkanek. Tłuste kremy zatrzymują substancję na skórze, a przecieranie rozprowadza ją po większej powierzchni.

Dlaczego tak

Narastająca duszność i obrzęk po użądleniu u osoby uczulonej oznaczają wstrząs anafilaktyczny, w którym najważniejsze jest szybkie podanie adrenaliny z autowstrzykiwacza w zewnętrzną część uda i wezwanie pomocy. Usunięcie żądła jest właściwe, ale nie zatrzyma reakcji uczuleniowej, a zwlekanie z wezwaniem pomocy zagraża życiu. Przy duszności poszkodowany zwykle przyjmuje pozycję siedzącą, a nie leżącą.

Dlaczego tak

Wytyczne zalecają uciskanie z częstotliwością 100–120 na minutę, więc 30 uciśnięć zajmuje od 30/120 · 60 s = 15 s do 30/100 · 60 s = 18 s. Seria trwająca 30–35 s odpowiada częstotliwości ok. 50–60 na minutę, czyli zbyt wolnemu uciskaniu, wynikającemu z utożsamienia jednego uciśnięcia z jedną sekundą. Seria trwająca 8–10 s oznaczałaby zbyt szybkie uciskanie, przy którym klatka nie zdąży się w pełni odprężyć.

Dlaczego tak

Kilowatogodzina to jednostka energii: 1 kWh to energia pobrana przez odbiornik o mocy 1 kW w ciągu godziny, czyli 3,6 MJ. Obecność „kW” w nazwie jednostki sprawia, że często myli się ją z mocą czynną, ale moc wyraża się w kilowatach, a nie w kilowatogodzinach. Moc pozorną wyraża się w VA, a ładunek w kulombach lub amperogodzinach.

Dlaczego tak

Pojemność 2000 mAh to 2 Ah, a 1 Ah = 1 A · 3600 s = 3600 C, więc ładunek wynosi 2 · 3600 C = 7200 C. Wynik 2000 C powstaje z utożsamienia miliamperogodziny z kulombem, a 120 C — z przeliczenia godzin na minuty zamiast na sekundy. Wartość 7,2 C wynika z pominięcia przedrostka mili przy przeliczaniu.

Dlaczego tak

Rezystywność jest odwrotnością konduktywności: ρ = 1/γ = 1/56 ≈ 0,0179 Ω·mm²/m, co zgadza się z wartością przyjmowaną w obliczeniach przewodów miedzianych. Przepisanie liczby 56 bez odwrócenia myli te dwie wielkości, które mają odwrotne jednostki. Wyniki 0,179 i 1,79 Ω·mm²/m to błędy przesunięcia przecinka, które dziesięcio- lub stukrotnie zawyżyłyby rezystancję przewodu.

Dlaczego tak

Z I prawa Kirchhoffa układa się równania dla wszystkich węzłów oprócz jednego, czyli n − 1 = 5 − 1 = 4, bo równanie dla ostatniego węzła wynika z pozostałych. Wartość 5 to liczba wszystkich węzłów, a 9 — liczba gałęzi, czyli niewiadomych prądów. Brakujące równania (9 − 4 = 5) daje II prawo Kirchhoffa zastosowane do oczek niezależnych.

Dlaczego tak

Ceramika elektrotechniczna, np. steatyt lub porcelana, łączy dobre właściwości izolacyjne z odpornością na temperaturę rzędu kilkuset stopni i nie ulega zwęgleniu. Guma silikonowa jest najbardziej odporna na ciepło spośród tworzyw w odpowiedziach, ale wytrzymuje zwykle ok. 180–200 °C, więc nie nadaje się na podstawy grzałek. PVC i polietylen miękną już w temperaturze ok. 70–90 °C.

Dlaczego tak

Zjawisko Peltiera polega na pochłanianiu lub wydzielaniu ciepła na złączu dwóch różnych materiałów podczas przepływu prądu, zależnie od jego kierunku, co wykorzystuje się w chłodziarkach termoelektrycznych. Zjawisko Seebecka jest do niego odwrotne: różnica temperatur złączy wytwarza napięcie, jak w termoparze. Ciepło Joule'a wydziela się zawsze, niezależnie od kierunku prądu, i nie daje chłodzenia.

Dlaczego tak

Trzy równoległe rezystory po 300 Ω powinny dać 300/3 = 100 Ω, a wynik 150 Ω = 300/2 odpowiada dwóm sprawnym rezystorom, więc trzeci ma przerwę. Zwarcie któregokolwiek rezystora sprowadziłoby wskazanie do zera, a przerwa w dwóch rezystorach dałaby 300 Ω. Uznanie wyniku za prawidłowy wynika z pomylenia połączenia równoległego trzech rezystorów z dwoma.

Dlaczego tak

Impedancja obwodu Z = √(30² + (80 − 40)²) = 50 Ω, prąd I = 230/50 = 4,6 A, a moc czynna wydziela się tylko na rezystancji: P = I²R = 4,6² · 30 = 634,8 W. Wynik 1058 W to iloczyn U · I, czyli moc pozorna. Wartość 1763 W powstaje z wzoru U²/R, który pomija reaktancje, a 846,4 W to iloczyn I² i wypadkowej reaktancji, czyli moc bierna wyrażona w złej jednostce.

Dlaczego tak

Dobroć szeregowego obwodu rezonansowego to Q = XL/R = 100/10 = 10, a szerokość pasma B = f0/Q = 1000/10 = 100 Hz. Odwrócenie stosunku daje Q = 0,1 i nierealnie szerokie pasmo. Wynik 10 kHz powstaje z pomnożenia częstotliwości rezonansowej przez dobroć zamiast podzielenia — im większa dobroć, tym węższe pasmo.

Dlaczego tak

W połączeniu w gwiazdę z przewodem neutralnym dostępne są napięcia fazowe (między fazą a N, np. 230 V) i przewodowe (między fazami, np. 400 V), przy czym przewodowe jest √3 razy większe. Dlatego sieć 400/230 V zasila zarówno odbiorniki trójfazowe, jak i jednofazowe. Przy symetrycznym źródle napięcia w fazach są jednakowe, a napięcie między fazą a N jest przemienne.

Dlaczego tak

Bateria musi dostarczyć tyle mocy biernej, ile pobiera silnik, a oblicza się ją ze wzoru Q = √3 · U · I · sin φ, a przy cos φ = 0,8 sin φ = 0,6, więc Q = 1,732 · 400 · 10 · 0,6 ≈ 4157 var ≈ 4,16 kvar. Wynik 5,54 kvar powstaje po użyciu cos φ zamiast sin φ, czyli jest liczbowo równy mocy czynnej. Wartość 2,40 kvar pomija czynnik √3, a 6,93 to moc pozorna w kVA.

Dlaczego tak

Dla przebiegu sinusoidalnego amplituda jest √2 razy większa od wartości skutecznej: 230 · 1,414 ≈ 325 V, dlatego np. kondensatory filtru za prostownikiem ładują się do ok. 325 V. Wartość 163 V powstaje z podzielenia zamiast pomnożenia przez √2. Napięcie 400 V to wartość skuteczna napięcia przewodowego sieci trójfazowej, a nie amplituda napięcia fazowego.

Dlaczego tak

Ładunek elementarny wynosi ok. 1,6·10⁻¹⁹ C, więc na 1 C przypada 1/(1,6·10⁻¹⁹) ≈ 6,24·10¹⁸ elektronów. Wartość 1,6·10⁻¹⁹ to ładunek jednego elektronu w kulombach, a nie liczba elektronów. Liczba 6,02·10²³ to stała Avogadra, którą łatwo pomylić, bo również jest bardzo dużą liczbą stosowaną w fizyce.

Dlaczego tak

Przy połączeniu szeregowym 1/C = 1/C1 + 1/C2, więc 1/C2 = 1/2 − 1/10 = 0,4 1/µF i C2 = 2,5 µF; sprawdzenie: 10 · 2,5 / 12,5 = 2 µF. Wynik 8 µF powstaje z odejmowania pojemności jak przy rezystorach szeregowych, a 12 µF — z dodawania, właściwego dla połączenia równoległego. Kondensator 5 µF dałby pojemność zastępczą 3,33 µF.

Dlaczego tak

Z prawa indukcji e = ΔΦ/Δt wynika, że strumień ma jednostkę wolt razy sekunda: 1 Wb = 1 V·s, co odpowiada też 1 T·m². Jednostka V/s powstaje z pomylenia mnożenia z dzieleniem we wzorze. Amperosekunda to jednostka ładunku (kulomb), a A/m — jednostka natężenia pola magnetycznego H, a nie strumienia.

Dlaczego tak

Powietrze ma przenikalność wielokrotnie mniejszą niż ferromagnetyk, więc szczelina zwiększa reluktancję obwodu i zmniejsza indukcyjność, ale rdzeń nasyca się dopiero przy większym prądzie, co w dławikach jest pożądane. Mniejsza reluktancja byłaby skutkiem usunięcia szczeliny, a nie jej wprowadzenia. Szczelina nie zmienia rodzaju materiału i nie likwiduje strat w samym rdzeniu.

Dlaczego tak

Indukcyjność cewki na rdzeniu wynosi L = N²/Rm = 200²/(4·10⁵) = 40 000/400 000 = 0,1 H. Wynik 0,5 mH powstaje, gdy liczbę zwojów weźmie się w pierwszej potędze zamiast w kwadracie. Wartość 2000 H wynika z odwrócenia ilorazu, a 10 H — z błędu rzędu wielkości przy dzieleniu.

Dlaczego tak

Zmiana prądu w cewce indukuje w niej SEM samoindukcji e = L · ΔI/Δt = 0,5 · 2/0,01 = 100 V, skierowaną przeciw zmianie prądu. Wynik 1 V powstaje po pominięciu czasu zmiany, a 10 V — po przyjęciu 10 ms jako 0,1 s. Wartość 400 V wynika z podzielenia zmiany prądu przez iloczyn L · Δt; właśnie dlatego przy szybkim wyłączaniu cewek stosuje się diody gaszące.

Dlaczego tak

Odbiorniki są połączone równolegle, więc zgodnie z I prawem Kirchhoffa prąd zasilacza jest sumą prądów gałęzi: 3 · 0,25 A + 10 · 0,03 A = 0,75 A + 0,30 A = 1,05 A. Wynik 0,55 A powstaje, gdy uwzględni się tylko jeden elektrozawór zamiast trzech. Wartość 3,75 A wynika z potraktowania 30 mA jako 0,3 A.

Dlaczego tak

Wejście połączone równolegle z dolnym rezystorem daje 10 kΩ ∥ 10 kΩ = 5 kΩ, więc napięcie na nim wynosi 24 · 5/(10 + 5) = 8 V. Wynik 12 V to napięcie nieobciążonego dzielnika i powstaje po pominięciu wpływu dołączonego wejścia. Wartość 16 V odpowiada napięciu na górnym rezystorze, a 6 V nie wynika z żadnego poprawnego przekształcenia.

Dlaczego tak

Współczynnik mocy to stosunek mocy czynnej do pozornej: cos φ = P/(U · I) = 920/(230 · 5) = 920/1150 = 0,8. Wynik 1,25 powstaje z odwrócenia ilorazu, a współczynnik mocy nie może przekraczać 1. Wartość 0,6 to sin φ dla tego odbiornika, a 0,92 wynika z podzielenia mocy przez 1000.

Dlaczego tak

Stała czasowa τ = R · C = 10 000 Ω · 0,0001 F = 1 s, a kondensator ładuje się praktycznie całkowicie po ok. 5τ, czyli po 5 s. Czas 1 s to jedna stała czasowa, po której napięcie osiąga tylko ok. 63 % wartości końcowej, co jest częstą pomyłką. Wyniki 0,1 s i 50 s to błędy w przeliczeniu mikrofaradów lub kiloomów.