Test ELM.06 — zestaw 36

Dlaczego tak

Ukośna kreska zakończona krótkim odcinkiem prostopadłym oznacza nastawianie elementu narzędziem podczas regulacji układu, czyli kondensator dostrojczy (trymer). Element o pojemności zmienianej przez operatora w czasie pracy ma ukośną strzałkę z grotem — to drobna, ale istotna różnica, łatwa do przeoczenia. Kondensator elektrolityczny oznacza się znakiem „+” lub pustą i pełną okładką.

Dlaczego tak

Strzałka w symbolu tranzystora bipolarnego wskazuje kierunek przepływu prądu przez złącze baza–emiter: w tranzystorze PNP prąd wpływa emiterem, więc strzałka jest skierowana do środka. W tranzystorze NPN strzałka wychodzi z symbolu na zewnątrz. Tranzystory polowe mają inne oznaczenia elektrod (bramka, dren, źródło) i nie mają emitera.

Dlaczego tak

Trójkąt z jednym wejściem oznacza bufor, a kółko na wyjściu — negację sygnału, więc cały symbol to negator (bramka NOT). Bez kółka byłby to bufor nieodwracający, stąd łatwość pomyłki. Wzmacniacz operacyjny ma dwa wejścia oznaczone „+” i „−”, a przerzutnik rysuje się jako prostokąt z opisanymi wejściami.

Dlaczego tak

Strzałki skierowane od elementu na zewnątrz oznaczają emisję światła, więc symbol przedstawia diodę LED. W fotodiodzie strzałki są skierowane do diody, bo światło na nią pada — to najczęstsza pomyłka przy tych dwóch symbolach. Dioda Zenera ma charakterystycznie zagiętą kreskę katody, a fotorezystor to rezystor ze strzałkami skierowanymi do niego.

Dlaczego tak

Pasek na obudowie diody oznacza katodę i odpowiada kresce w symbolu graficznym diody, więc ułatwia prawidłowe wlutowanie elementu. Pomylenie go z anodą prowadzi do wlutowania diody odwrotnie, przez co nie przewodzi ona w zamierzonym kierunku. Parametry, takie jak napięcie wsteczne, odczytuje się z karty katalogowej na podstawie oznaczenia typu.

Dlaczego tak

Zaczerniona kropka w miejscu skrzyżowania oznacza węzeł, czyli połączenie elektryczne przewodów. Przewody krzyżujące się bez kropki uznaje się za niepołączone, dlatego brak lub nadmiarowa kropka zmienia działanie układu i jest częstym błędem w czytaniu dokumentacji. Ekran oznacza się linią przerywaną wokół przewodu, a rezystor — osobnym symbolem.

Dlaczego tak

Zapis „2000 h @ 105 °C” oznacza, że przy temperaturze 105 °C kondensator zachowa parametry przez co najmniej 2000 h; w niższej temperaturze trwałość jest znacznie dłuższa, w przybliżeniu podwaja się na każde 10 K mniej. Dlatego w zasilaczach dobiera się kondensatory na wyższą temperaturę i o dłuższej trwałości. Kondensatora nie wolno eksploatować powyżej napięcia znamionowego.

Dlaczego tak

IGT (gate trigger current) to prąd bramki, który gwarantuje załączenie tyrystora przy określonym napięciu anoda–katoda, dlatego układ wyzwalania musi go zapewnić z zapasem. Najmniejszy prąd anodowy, przy którym tyrystor pozostaje włączony, to prąd podtrzymania IH, łatwy do pomylenia z IGT. Prąd średni przewodzenia i prąd upływu to osobne parametry.

Dlaczego tak

Transoptor przekazuje sygnał światłem, zapewniając separację galwaniczną, a Viso określa napięcie, jakie ta izolacja wytrzymuje między obwodem wejściowym a wyjściowym — to kluczowy parametr przy oddzielaniu obwodów sieciowych od sterowania. Napięcie przebicia kolektor–emiter jest osobnym parametrem i wynosi zwykle kilkadziesiąt woltów. Dioda nadawcza pracuje przy napięciu ok. 1,2 V.

Dlaczego tak

Napięcie niezrównoważenia wynika z niesymetrii wewnętrznych stopni wzmacniacza i jest równoważne napięciu, które trzeba podać między wejścia, by wyjście miało 0 V. Na wyjściu pojawia się ono pomnożone przez wzmocnienie układu, dlatego przy dużym wzmocnieniu błąd może być znaczny. Nie jest to ani napięcie zasilania, ani graniczny sygnał wejściowy.

Dlaczego tak

W kodzie rezystorów litera R zastępuje przecinek dziesiętny w wartościach wyrażonych w omach, więc „4R7” oznacza 4,7 Ω. Odczytanie R jako zwykłej cyfry prowadzi do wyniku 47 Ω, a potraktowanie ostatniej cyfry jak mnożnika z kodu trzycyfrowego — do 470 Ω. Kilooomy oznacza się literą k, np. „4k7” to 4,7 kΩ.

Dlaczego tak

Całkowita dopuszczalna rezystancja termiczna to (150 − 40)/10 = 11 K/W; po odjęciu 1,5 K/W i 0,5 K/W na radiator pozostaje 9 K/W. Wynik 11 K/W pomija rezystancje złącze–obudowa i przekładki, przez co złącze by się przegrzało. Radiator 7 K/W także by wystarczył, ale pytanie dotyczy wartości największej dopuszczalnej, a nie dowolnej bezpiecznej.

Dlaczego tak

Czułość fotodiody określa prąd na jednostkę mocy padającego promieniowania, więc I = 0,5 A/W · 0,002 W = 0,001 A = 1 mA. Wynik 4 mA powstaje po podzieleniu mocy przez czułość, a 0,25 mA — po podzieleniu czułości przez moc. Wartość 2,5 mA wynika z dodania liczb zamiast ich pomnożenia.

Dlaczego tak

W prostowniku dwupołówkowym kondensator jest doładowywany 100 razy na sekundę, więc do wzoru wstawia się f = 100 Hz: ΔU ≈ 1/(100 · 0,0047) ≈ 2,1 V. Wynik 4,3 V powstaje po wstawieniu częstotliwości sieci 50 Hz, właściwej dla prostownika jednopołówkowego. Wartości 0,21 V i 21 V to błędy przy przeliczaniu mikrofaradów na farady.

Dlaczego tak

Norma przewiduje szereg grubości linii, w którym linia gruba jest dwa razy grubsza od cienkiej, a bardzo gruba — dwa razy grubsza od grubej, czyli stosunek bardzo gruba : gruba : cienka = 4 : 2 : 1. Stosunek 4 : 1 dotyczy więc linii bardzo grubej i cienkiej, stąd pomyłka. Utrzymanie stałych proporcji zapewnia czytelność rysunku po jego pomniejszeniu.

Dlaczego tak

Zgodnie z zasadami rysunku technicznego części pełne, takie jak wałki, śruby, kołki, nity czy kliny, przecięte wzdłuż swojej osi rysuje się w widoku, bez kreskowania, bo przekrój nie pokazałby w nich niczego nowego. Korpusy, tuleje, pokrywy i piasty kreskuje się normalnie. Tuleje łatwo pomylić z wałkami, ale są wydrążone, więc ich przekrój niesie informację.

Dlaczego tak

Wymiar dolny graniczny to 50,012 − 0,025 = 49,987 mm, więc odchyłka dolna EI = 49,987 − 50 = −0,013 mm. Wynik +0,013 mm ma poprawną wartość, ale zły znak — wymiar dolny jest mniejszy od nominalnego. Wartość −0,025 mm to tolerancja z dopisanym znakiem minus, a +0,037 mm powstaje z dodania tolerancji do odchyłki górnej.

Dlaczego tak

Element przesuwny wymaga stałego, niewielkiego luzu, który zapewnia pasowanie luźne, np. H7/g6. Pasowanie mieszane H7/n6 wydaje się kompromisem, ale przy niekorzystnych wymiarach daje wcisk, który zablokuje przesuw. Pasowania wciskowe s6 i u6 stosuje się do połączeń nieruchomych przenoszących obciążenie przez tarcie.

Dlaczego tak

Symbol „Tr” oznacza gwint trapezowy symetryczny, stosowany w śrubach pociągowych, a po nim podaje się średnicę nominalną i skok, tu 20 mm i 4 mm. Gwint metryczny oznacza się literą M, np. M20×1,5, a trapezowy niesymetryczny — symbolem S. Liczby w oznaczeniu gwintu nie określają długości gwintowanej części ani liczby zwojów.

Dlaczego tak

Rysunek wykonawczy zawiera wszystkie informacje potrzebne do wykonania jednej części: pełne wymiary z tolerancjami, chropowatość, materiał i obróbkę cieplną. Rysunek złożeniowy pokazuje wzajemne położenie części, numery pozycji oraz wymiary gabarytowe i przyłączeniowe zespołu. Numery pozycji są typowe właśnie dla rysunku złożeniowego, dlatego nie mogą być poprawną odpowiedzią.

Dlaczego tak

Polecenie zaokrąglenia zastępuje narożnik łukiem o zadanym promieniu, stycznym do obu przecinających się elementów, i automatycznie przycina ich końce. Fazowanie także modyfikuje narożnik, ale ścina go odcinkiem prostym, a nie łukiem. Przycięcie skraca elementy do krawędzi tnącej, a odsunięcie tworzy kopię równoległą w zadanej odległości.

Dlaczego tak

Deklaracja zgodności to oświadczenie producenta, że wyrób spełnia mające zastosowanie wymagania przepisów UE, i wraz z oznakowaniem CE towarzyszy maszynie przy wprowadzeniu do obrotu. Dokumentacja techniczno-ruchowa opisuje budowę, obsługę i konserwację maszyny, ale nie jest oświadczeniem o zgodności. Karta charakterystyki dotyczy substancji chemicznych, a protokół odbioru — przekazania maszyny użytkownikowi.

Dlaczego tak

Załączenie co 2 minuty daje 60/2 = 30 załączeń na godzinę, czyli o 10 więcej, niż dopuszcza producent; częste rozruchy przegrzewają uzwojenia silnika. Rozwiązaniem jest zwiększenie różnicy między poziomem załączenia a wyłączenia, by pompa pracowała dłużej, a rzadziej. Wynik 120 na godzinę powstaje z pomnożenia 60 przez 2 zamiast podzielenia.

Dlaczego tak

Przy wsuwaniu ciśnienie działa na powierzchnię pierścieniową: A = π/4 · (50² − 20²) ≈ 1649 mm², a 6 bar = 0,6 MPa, więc F = 1649 · 0,6 ≈ 990 N. Wynik 1178 N to siła wysuwania, liczona dla pełnej powierzchni tłoka, a 188 N — siła liczona tylko dla przekroju tłoczyska. Wartość 1649 to pole powierzchni w mm², a nie siła.

Dlaczego tak

Przy d = 14 mm drugi składnik wzoru wynosi 8 · (14 − 14) = 0, więc S = 2000 · 0,15 = 300 mm. Wynik 412 mm powstaje, gdy doda się 8 · 14 = 112 mm, pomijając odejmowanie 14 mm w nawiasie. Wartości 30 mm i 3000 mm to błędy przesunięcia przecinka przy mnożeniu prędkości przez czas.

Dlaczego tak

Pompa zębata jest smarowana tłoczonym olejem, więc nawet krótka praca na sucho może zatrzeć koła i uszczelnienia; dlatego najpierw się ją napełnia, a dopiero potem sprawdza kierunek obrotów impulsem. Olej nie wpływa na kierunek obrotów ani na napięcie zasilania. Silnik bez oleju w pompie obraca się łatwiej, a nie trudniej.

Dlaczego tak

Litera S w oznaczeniu stali według PN-EN 10027-1 oznacza stal konstrukcyjną, a liczba 235 — minimalną granicę plastyczności w MPa; S235JR to stal niestopowa ogólnego przeznaczenia. Staliwa oznacza się przedrostkiem G, np. GE240, a stale nierdzewne — składem chemicznym, np. X5CrNi18-10. Stale narzędziowe mają oznaczenia zaczynające się od składu, np. 90MnCrV8.

Dlaczego tak

Wydłużenie cieplne ΔL = α · L · ΔT = 23·10⁻⁶ · 2000 mm · 40 = 1,84 mm, co trzeba uwzględnić np. przy łączeniu aluminium ze stalą. Wyniki 0,184 mm i 18,4 mm to błędy przeliczenia długości z metrów na milimetry. Wartość 0,96 mm odpowiada stali o współczynniku 12·10⁻⁶ 1/K, której rozszerzalność jest prawie dwa razy mniejsza.