Test MEC.05 — zestaw 4

Dlaczego tak

Grubość warstwy skrawanej h = f·sin κr; dla κr = 90° sin κr = 1, więc h = f = 0,4 mm. Dla κr = 45° grubość wynosiłaby ok. 0,28 mm, a wióra byłby szerszy. Grubość warstwy skrawanej wpływa na siłę skrawania i kształt wióra.

Dlaczego tak

n = 1000·vc/(π·D) = 180 000/(3,14·60) ≈ 955 obr/min; na tokarce konwencjonalnej wybiera się najbliższą niższą dostępną prędkość. Wynik 3000 obr/min powstaje po pominięciu π, a 95 obr/min po pominięciu przelicznika 1000.

Dlaczego tak

tm = L/(f·n) = 150/(0,25·600) = 150/150 = 1 min, bo posuw minutowy wynosi 0,25·600 = 150 mm/min. Wyniki 10 min i 0,1 min to błędy o rząd wielkości, a 37,5 min powstaje po pomnożeniu długości przez posuw zamiast podzielenia przez posuw minutowy.

Dlaczego tak

Q = 150 m/min · 0,3 mm · 2 mm = 150 000 mm/min · 0,6 mm² = 90 000 mm³/min = 90 cm³/min. Błędy o rząd wielkości wynikają z niewłaściwego przeliczenia metrów na milimetry lub mm³ na cm³.

Dlaczego tak

Symbole ustalenia w dokumentacji technologicznej pokazują powierzchnie bazowe i liczbę odbieranych stopni swobody; płaszczyzna podparta w trzech punktach odbiera trzy stopnie. Liczba nie oznacza liczby przejść ani chropowatości.

Dlaczego tak

Otwór i czoło są bazami technologicznymi: trzpień ustala oś, a czoło położenie osiowe; nakrętka dociska przedmiot. Taki sposób zapewnia współosiowość powierzchni zewnętrznej z otworem.

Dlaczego tak

Trzpień w otworze sprawia, że oś obrotu pokrywa się z osią otworu, więc toczona powierzchnia zewnętrzna jest z nim współosiowa. Mocowanie za surową powierzchnię zewnętrzną nie gwarantuje współosiowości.

Dlaczego tak

Bryła ma sześć stopni swobody; trzy punkty na płaszczyźnie głównej, dwa na bocznej i jeden na czołowej ustalają ją jednoznacznie. Sześć punktów na jednej płaszczyźnie przeustala przedmiot i nie ustala go w bok.

Dlaczego tak

Cienkie ścianki odkształcają się pod lokalnym naciskiem trzech szczęk, a po zdjęciu z uchwytu tuleja przybiera kształt „trójkąta”. Szczęki miękkie z dużą powierzchnią styku i uchwyty tulejkowe rozkładają nacisk równomiernie.

Dlaczego tak

Przyrząd z ustalaczami zapewnia tę samą pozycję każdego przedmiotu bez ustawiania, a szybkie zaciski skracają czas pomocniczy — to opłaca się przy dużej liczbie sztuk. Mocowanie na łapach z ustawianiem sprawdza się w produkcji jednostkowej.

Dlaczego tak

Mikrometr do gwintów ma końcówki stożkową i pryzmatyczną wchodzące w bruzdy gwintu, a metoda trzech wałeczków pozwala obliczyć średnicę podziałową z pomiaru przez wałeczki. Przymiar i kątomierz nie mierzą średnicy podziałowej.

Dlaczego tak

Działka elementarna określa najmniejszą różnicę wymiaru, którą można odczytać bez szacowania. Największa mierzalna wartość to zakres pomiarowy, a temperatura odniesienia pomiarów długości wynosi 20°C.

Dlaczego tak

Norma ustala temperaturę odniesienia 20°C; przyrządy wzorcowane są w tej temperaturze, a pomiar w innej wymaga uwzględnienia rozszerzalności cieplnej przedmiotu i przyrządu. Pomiar gorącego przedmiotu zaraz po obróbce daje wynik zawyżony.

Dlaczego tak

Niepewność pomiaru powinna stanowić niewielki ułamek tolerancji (zwykle ok. 1/10), inaczej nie da się wiarygodnie stwierdzić zgodności. Suwmiarka z noniuszem 0,1 mm ma działkę pięciokrotnie większą od całej tolerancji.

Dlaczego tak

Maszyna współrzędnościowa mierzy położenie punktów w przestrzeni z dokładnością rzędu mikrometrów i pozwala ocenić tolerancje położenia. Przymiar taśmowy i suwmiarka 0,1 mm nie zapewniają takiej dokładności.

Dlaczego tak

CBN jest bardzo twardy i stabilny chemicznie w kontakcie z żelazem, dlatego nadaje się do toczenia na twardo stali hartowanych. Stal szybkotnąca jest za miękka, a diament reaguje z żelazem w wysokiej temperaturze.

Dlaczego tak

Podzielnica pozwala obracać przedmiot o ułamek obrotu, co umożliwia frezowanie równomiernie rozmieszczonych rowków, zębów czy ścian. Podtrzymka i konik są wyposażeniem tokarki. Przełożenie typowej podzielnicy wynosi 40:1, co ułatwia obliczanie liczby obrotów korbki.

Dlaczego tak

b = ap / sin κr; dla κr = 90° b = ap = 3 mm. Przy mniejszym kącie przystawienia szerokość warstwy rośnie, np. dla 45° wynosi ok. 4,2 mm, a grubość maleje. Szerokość warstwy skrawanej odpowiada długości czynnej krawędzi skrawającej.

Dlaczego tak

Karta instrukcyjna operacji zawiera wszystkie informacje potrzebne do jej wykonania: szkic z bazami, zabiegi, narzędzia, vc, f, ap oraz sprawdziany. Dane handlowe nie mają znaczenia dla wykonania operacji.

Dlaczego tak

Kontrola przed uruchomieniem obejmuje smarowanie, osłony i zabezpieczenia — od nich zależy bezpieczeństwo i trwałość obrabiarki. Klucz pozostawiony w uchwycie zostanie wyrzucony po uruchomieniu wrzeciona.

Dlaczego tak

Próba na biegu jałowym przy małej prędkości pozwala wykryć nieprawidłowości (hałas, grzanie, brak smarowania) bez ryzyka uszkodzenia. Obróbka z pełnymi parametrami od razu może zniszczyć źle zmontowany zespół.

Dlaczego tak

Szczęki uchwytu samocentrującego są napędzane wspólną spiralą lub zębatką, więc przesuwają się równocześnie i ustawiają przedmiot okrągły w osi. W uchwycie czteroszczękowym niezależnym każdą szczękę przestawia się osobno.

Dlaczego tak

Wałek toczony w kłach nie jest zaciśnięty w uchwycie, więc napęd przekazuje zabierak zamocowany na wałku i zabierany przez tarczę na wrzecionie. Podtrzymywanie środka wałka realizuje podtrzymka.

Dlaczego tak

Imadło maszynowe mocuje przedmioty prostopadłościenne, a podkładki równoległe unoszą przedmiot tak, by frezowana powierzchnia wystawała ponad szczęki. Uchwyt trójszczękowy i kły służą do przedmiotów obrotowych.

Dlaczego tak

Tarcza tokarska ma rowki teowe, w których mocuje się łapy i kątowniki trzymające przedmiot; przeciwwaga równoważy niesymetryczną masę. Kły i trzpień wymagają otworów centralnych lub nakiełków.

Dlaczego tak

Odpowiednia długość zamocowania zapewnia sztywność i zapobiega wyrwaniu przedmiotu, a wyjęcie klucza jest podstawową zasadą BHP. Zaciskanie przy obracającym się wrzecionie grozi urazem.

Dlaczego tak

Czujnik pokazuje bicie powierzchni przedmiotu, a przestawianie odpowiednich szczęk zmniejsza je do wymaganej wartości. Ocena na oko nie pozwala osiągnąć dokładności setnych części milimetra.

Dlaczego tak

Siła docisku przedmiotu jest tym większa, im bliżej niego znajduje się śruba, a podkładka pod drugim końcem powinna być na wysokości przedmiotu lub nieco wyżej. Przy śrubie bliżej podkładki większa część siły przechodzi na podkładkę.

Dlaczego tak

Imak nożowy na suporcie narzędziowym pozwala zamocować kilka noży i szybko je zmieniać, obracając imak lub wymieniając oprawki. Uchwyt wiertarski i tuleje zaciskowe służą do narzędzi obrotowych.

Dlaczego tak

Stożek Morse'a jest samohamowny — tarcie na powierzchni stożka przenosi moment, a płetwa ułatwia wybijanie klinem. Tuleje redukcyjne pozwalają zamocować mniejszy stożek w większym gnieździe.

Dlaczego tak

Tuleja zaciskowa i oprawka Weldon pewnie przenoszą moment i zapewniają małe bicie frezu. Uchwyt wiertarski nie jest przeznaczony do obciążeń bocznych i frez mógłby się w nim obrócić lub wysunąć.

Dlaczego tak

Frez tarczowy ma otwór, więc nakłada się go na trzpień frezarski, ustala położenie pierścieniami i podpiera koniec trzpienia wspornikiem, co zwiększa sztywność. Tuleja zaciskowa służy do narzędzi z chwytem.

Dlaczego tak

Wierzchołek na wysokości osi zapewnia właściwe kąty ostrza w czasie skrawania i pozwala dotoczyć czoło do środka bez pozostawienia czopka; mały wysięg zwiększa sztywność. Zbyt wysokie ustawienie zmniejsza kąt przyłożenia i powoduje tarcie.

Dlaczego tak

Wierzchołek kła wyznacza oś obrotu, więc łatwo z nim porównać ostrze; pozostały na czole czopek wskazuje, że nóż jest za nisko lub za wysoko. Długość i masa noża nie mówią nic o jego wysokości.

Dlaczego tak

Zarys noża do gwintów musi odpowiadać zarysowi gwintu (60° dla metrycznego), a jego ustawienie szablonem zapewnia symetrię zarysu. Przecinak i zdzierak nie mają zarysu gwintu. Po nacięciu gwintu sprawdza się go sprawdzianem pierścieniowym lub nakrętką kontrolną.

Dlaczego tak

Nóż rowkowy z ostrzem o szerokości rowka wykonuje go jednym ruchem poprzecznym, z kontrolą głębokości na podziałce. Wiertło i frez kątowy nie są przeznaczone do tego zabiegu na tokarce.

Dlaczego tak

Toczenie w kłach wymaga ustawienia konika na długość wałka i współosiowości kłów; przesunięcie konika spowodowałoby stożkowatość wałka. Kieł obrotowy zmniejsza tarcie przy dużych prędkościach.

Dlaczego tak

Gdy konik jest przesunięty poprzecznie, oś wałka nie jest równoległa do prowadnic i nóż toczy stożek; koryguje się to śrubami poprzecznego przesuwu konika, sprawdzając próbnym toczeniem. Prędkość i chłodziwo nie powodują stożkowatości.

Dlaczego tak

ap (depth of cut) to głębokość skrawania — grubość warstwy zdejmowanej w jednym przejściu, mierzona prostopadle do powierzchni obrobionej. Posuw oznacza się f, a prędkość skrawania vc.

Dlaczego tak

Przyjęcie niższej prędkości wydłuża trwałość ostrza i nie przekracza zalecanej prędkości skrawania; wyższa prędkość przyspiesza zużycie narzędzia. Zbyt niska prędkość obniża wydajność i może sprzyjać narostowi.