Test MEC.11 — zestaw 33

Dlaczego tak

W przeciąganiu nie ma osobnego ruchu posuwowego: każdy kolejny ząb przeciągacza jest wyższy od poprzedniego o grubość warstwy skrawanej, więc posuw jest zawarty w konstrukcji narzędzia. Dlatego rowek powstaje w jednym przejściu. Poprzeczny przesuw po każdym skoku jest cechą dłutowania i strugania, a obrót przedmiotu lub narzędzia zniszczyłby prosty rowek.

Dlaczego tak

Pole przekroju warstwy skrawanej jest iloczynem głębokości skrawania i posuwu: A = a_p · f = 3 · 0,25 = 0,75 mm². Wartość 12 mm² powstaje po podzieleniu głębokości przez posuw. Wyniki 1,5 i 0,375 mm² odpowiadają błędnemu pomnożeniu lub podzieleniu iloczynu przez dwa, np. przez pomylenie głębokości z naddatkiem na średnicy.

Dlaczego tak

Karta ustawcza dotyczy wykonania konkretnej części: określa położenie punktu zerowego, sposób zamocowania oraz narzędzia i ich pozycje, więc należy do dokumentacji technologicznej. Schemat smarowania i instrukcja obsługi pulpitu opisują samą maszynę i są częścią jej dokumentacji techniczno-ruchowej. Karta przeglądów dokumentuje eksploatację obrabiarki, a nie proces obróbki części.

Dlaczego tak

Długa pryzma odbiera wałkowi cztery stopnie swobody: przesunięcia w dwóch kierunkach poprzecznych i obroty wokół dwóch osi poprzecznych, a opór czołowy odbiera przesunięcie wzdłuż osi, razem pięć. Obrót wokół własnej osi pozostaje swobodny, dlatego wynik 6 jest błędny. Wartość 4 pomija opór czołowy, a 3 odpowiada ustaleniu na płaszczyźnie.

Dlaczego tak

Szczęki miękkie toczy się na obrabiarce na średnicę mocowanego czopa, więc przylegają do niego całą powierzchnią, nie rysują go i zapewniają bardzo małe bicie w każdej sztuce serii. Szczęki twarde z rowkami zostawiają ślady na obrobionej powierzchni. Uchwyt czteroszczękowy wymaga wyosiowania każdej sztuki, co w serii jest zbyt pracochłonne, a zabierak sercowy wymaga kłów.

Dlaczego tak

Średnicówka czujnikowa mierzy otwór metodą porównawczą: ustawia się ją na zero w pierścieniu wzorcowym, a mostek centrujący samoczynnie ustawia końcówki na średnicy, więc czujnik wskazuje odchyłkę od wymiaru. Głębokościomierz mierzy głębokość, a nie średnicę. Sprawdzian tłoczkowy daje tylko ocenę dobry–zły, bez czujnika i wartości odchyłki.

Dlaczego tak

Grzechotka ślizga się po osiągnięciu określonego momentu, więc każdy pomiar wykonuje się z tą samą siłą docisku powierzchni pomiarowych, co zapewnia powtarzalność wyników i niezależność od wyczucia operatora. Rozdzielczość wynika ze skoku śruby i podziałki bębna, a zakres z budowy kabłąka. Wpływ temperatury ogranicza się izolacją cieplną kabłąka, a nie sprzęgłem.

Dlaczego tak

Sprawdzian tłoczkowy do gwintów M10-6H szybko pokazuje, czy gwint mieści się w tolerancji: strona przechodnia musi się wkręcić, a nieprzechodnia nie, co nadaje się do kontroli każdej sztuki w serii. Wzornik do gwintów sprawdza tylko skok. Mikrometr do gwintów mierzy średnicę podziałową gwintu zewnętrznego, a suwmiarka nie oceni zarysu gwintu.

Dlaczego tak

Enkoder na silniku mierzy kąt obrotu śruby, a sterowanie przelicza go na przesunięcie, zakładając idealny skok, więc błędy skoku, wydłużenie cieplne śruby i odkształcenia napędu nie są wykrywane. Liniał zamocowany na saniach i łożu mierzy położenie bezpośrednio i eliminuje te błędy. Enkoder działa przy każdej prędkości i w obu kierunkach, a bazowania nie powtarza się przy zmianie narzędzia.

Dlaczego tak

Współrzędne w układzie przedmiotu to różnica między położeniem w układzie maszyny a przesunięciem punktu zerowego: −300 − (−350) = 50, −200 − (−210) = 10 i −400 − (−420) = 20. Wynik z minusami powstaje po odjęciu w odwrotnej kolejności. Zsumowanie obu wartości daje X−650 Y−410 Z−820, a X350 Y210 Z420 to jedynie przesunięcia punktu zerowego ze zmienionym znakiem.

Dlaczego tak

Funkcja blokady maszyny pozwala wykonać program w sterowaniu, z aktualizacją współrzędnych i grafiką, ale bez fizycznego ruchu osi, co służy do bezpiecznego sprawdzenia programu. W trybie DRY RUN osie się poruszają, tylko posuwy robocze zastępuje się posuwem próbnym. Praca blok po bloku i pomijanie bloków także wykonują ruchy osi.

Dlaczego tak

Taki blok bezpieczeństwa wybiera płaszczyznę XY (G17), jednostki metryczne (G21), wymiarowanie absolutne (G90) oraz odwołuje korekcję promienia (G40), długości (G49) i cykle stałe (G80), aby program nie przejął stanu pozostawionego przez poprzedni. Nie zawiera on funkcji M03 i M08, które włączają wrzeciono i chłodziwo. Nie ma w nim także najazdu na punkt referencyjny ani wywołania podprogramu.

Dlaczego tak

W tym formacie adres P zawiera liczbę powtórzeń przed czterocyfrowym numerem podprogramu, więc P51234 oznacza pięciokrotne wykonanie podprogramu O1234. Odczytanie całej liczby jako numeru programu daje O51234 wywołany raz. Podział na O5123 i cztery powtórzenia odwraca znaczenie cyfr, a M98 nie ma funkcji opóźnienia czasowego.

Dlaczego tak

Funkcja G98 sprawia, że po wywierceniu otworu narzędzie wraca na poziom, z którego rozpoczęto cykl, więc można go ustawić ponad przeszkodą. Przy G99 wiertło wraca tylko do płaszczyzny R, zwykle kilka milimetrów nad materiałem, i uderzyłoby w łapę. G80 kończy cykl, a G91 zmienia jedynie sposób wymiarowania.

Dlaczego tak

Gotowe czoło, na którym leży punkt W, powstanie po zdjęciu 1 mm naddatku, więc surowe czoło leży 1 mm w dodatnim kierunku osi Z, czyli w Z1. Przyjęcie Z0 przesunęłoby cały przedmiot o 1 mm i czoło nie zostałoby splanowane. Wartość Z−1 ma odwrócony znak, a Z0,5 wynika z błędnego dzielenia naddatku na dwa, jak przy średnicy.

Dlaczego tak

Przy korekcji promienia środek freza jest prowadzony w odległości równej wpisanemu promieniowi, czyli tu 16 mm zamiast 8 mm, więc z każdej strony czopa zostanie 8 mm materiału za dużo: 40 + 2 · 8 = 56 mm. Wynik 48 mm wynika z policzenia nadwyżki tylko raz na wymiar. Przy zarysie zewnętrznym zbyt duży promień nie zmniejsza czopa, a sterowanie nie zgaduje, że wpisano średnicę.

Dlaczego tak

Liczba „0..2” zawiera dwa znaki dziesiętne, więc sterowanie nie potrafi jej odczytać i zgłasza błąd formatu, zanim wykona jakikolwiek ruch. Funkcje G90 i M03 są modalne i mogły zostać zapisane we wcześniejszych blokach, a ich brak nie powoduje błędu składni. Średnica 42,5 mm jest poprawną wartością adresu X.

Dlaczego tak

W zapisie czterocyfrowym na tokarkach ze sterowaniem typu Fanuc dwie pierwsze cyfry adresu T oznaczają pozycję narzędzia w głowicy, a dwie ostatnie numer korektora. Używa się tego, gdy jedno narzędzie pracuje z różnymi korektorami, np. osobno w obróbce zgrubnej i wykańczającej. Zamiana kolejności cyfr wybrałaby inne narzędzie, a zapis T nie podaje wysięgu.

Dlaczego tak

Różnica skrajnych wskazań czujnika przy obrocie jest równa podwojonemu mimośrodowi, więc oś przedmiotu jest przesunięta o 0,08 / 2 = 0,04 mm i o tyle trzeba ją przesunąć w stronę przeciwną do największego wskazania. Przesunięcie o 0,08 mm dałoby mimośród po przeciwnej stronie. Wartość 0,02 mm to dopuszczalne bicie, a nie potrzebna korekta.

Dlaczego tak

W oznaczeniu płytek gwintowych litera I oznacza gwint wewnętrzny, R wykonanie prawe, 2.0 skok w milimetrach, a ISO zarys metryczny 60°, co odpowiada gwintowi M36×2. Płytka ER służy do gwintów zewnętrznych. Płytka 1.5 ISO nacięłaby inny skok, a UN to zarys calowy unifikowany.

Dlaczego tak

Najpierw oblicza się prędkość obrotową: n = 1000 · 180 / (π · 80) ≈ 716 obr/min, a potem posuw minutowy: v_f = 716 · 6 · 0,12 ≈ 516 mm/min. Wynik 86 mm/min pomija liczbę ostrzy, a 1031 mm/min powstaje po podstawieniu promienia zamiast średnicy. Wartość 1620 mm/min wynika z pominięcia liczby π we wzorze na obroty.

Dlaczego tak

Korekta ruchu szybkiego (rapid override) zmniejsza prędkość ruchów G00, dzięki czemu przy pierwszym przebiegu operator zdąży zareagować, zanim narzędzie zbliży się do przedmiotu lub uchwytu. Posuwy robocze reguluje osobne pokrętło korekty posuwu. Obroty wrzeciona zmienia korekta wrzeciona, a przesuw skokowy wybiera się w trybie ręcznym INC.

Dlaczego tak

Adres T wybiera narzędzie z magazynu, a funkcja M06 wykonuje jego wymianę we wrzecionie, więc blok T05 M06 założy narzędzie z gniazda 5. Adres H wskazuje numer korektora długości, a D korektora promienia i same nie zmieniają narzędzia. G43 H05 włącza jedynie korekcję długości.

Dlaczego tak

Po zmianie kierunku ruchu napęd najpierw kasuje luz w łańcuchu kinematycznym, a dopiero potem przesuwa sanie, więc sanie nie wracają do zera o wartość tego luzu, czyli o około 0,012 mm. Podwojenie wyniku nie ma uzasadnienia, bo kierunek zmieniono tylko raz. Błąd skoku mierzy się wzdłuż długiego przesuwu w jednym kierunku, a 0,012 mm to dla precyzyjnej obróbki wartość istotna.

Dlaczego tak

Płyta elektropermanentna zawiera magnesy trwałe, których pole przełącza się impulsem prądu, więc przedmiot pozostaje zamocowany nawet po zaniku zasilania. Płyta elektromagnetyczna wymaga ciągłego zasilania, a po jego zaniku zwalnia przedmiot, co stanowi zagrożenie. Uchwyt podciśnieniowy działa dzięki różnicy ciśnień, a imadło hydrauliczne zaciska szczękami.

Dlaczego tak

Szczęki odwrócone (zewnętrzne) mają stopnie skierowane na zewnątrz, więc mocują przedmioty o dużych średnicach, a tarcza opiera się o stopnie i jest ustalona osiowo. Tarcza bez otworów nakiełkowych nie da się zamocować w kłach. Tuleje zaciskowe stosuje się do prętów o małej średnicy, a zaciskanie tylko końcami szczęk daje niepewne mocowanie grożące wyrwaniem.

Dlaczego tak

Siła odśrodkowa działająca na szczęki rośnie z kwadratem prędkości obrotowej i odciąga je od przedmiotu, więc przy dużych obrotach i ciężkich szczękach rzeczywista siła zacisku może spaść tak, że przedmiot się przesunie. Dlatego producent uchwytu podaje dopuszczalne obroty zależnie od masy szczęk. Siła zacisku przy zacisku zewnętrznym nie rośnie z obrotami, a prędkość skrawania nie wpływa na trzymanie przedmiotu.

Dlaczego tak

W chwili dotknięcia krawędzi oś trzpienia leży 5 mm od niej, więc wpisanie samego położenia osi, bez uwzględnienia promienia, przesuwa punkt zerowy, a z nim wszystkie elementy przedmiotu, właśnie o 5 mm. Odjęcie promienia zamiast dodania dałoby błąd dwa razy większy, czyli 10 mm. Korektor długości wpływa tylko na oś Z, a luz zwrotny ma wartość rzędu setnych części milimetra.

Dlaczego tak

Wspólne przesunięcie (zewnętrzne, np. EXT lub 00) dodaje się do każdego układu G54–G59, więc jedna zmiana koryguje wszystkie przedmioty naraz; skoro powierzchnie podniosły się o 0,20 mm, wartość w osi Z musi wzrosnąć o +0,20 mm. Wpisanie −0,20 mm przesunęłoby punkty zerowe w złą stronę i narzędzia zagłębiłyby się o 0,40 mm za głęboko. Zmiana tylko G54 pomija pozostałe układy, a korektory narzędzi nie służą do przesunięć przedmiotu.

Dlaczego tak

Oprawki BT i SK (DIN 69871) mają ten sam stożek 7:24 wielkości 40, ale różnią się kształtem i wymiarami kołnierza z rowkiem chwytaka oraz trzpieniem mocującym, więc nie pasują do chwytaka magazynu i mechanizmu zacisku drugiego systemu. Wspólna wielkość stożka nie oznacza zamienności. Wymiana samego trzpienia nie zmienia kołnierza, a ograniczenie obrotów nie usuwa niezgodności geometrycznej.

Dlaczego tak

Bez synchronizacji posuw osi Z nie odpowiada dokładnie skokowi gwintu przy rozpędzaniu i hamowaniu wrzeciona, dlatego oprawka z kompensacją osiową (pływająca) pozwala gwintownikowi przesunąć się o różnicę i chroni go przed złamaniem i zerwaniem zwojów. Oprawki hydrauliczne, termokurczliwe i Weldon mocują narzędzie sztywno, więc każda niezgodność posuwu przenosi się na gwintownik. Ich małe bicie lub sztywność nie rozwiązuje problemu synchronizacji.

Dlaczego tak

Nawet drobny wiór lub warstewka zabrudzenia na stożku oprawki albo w gnieździe wrzeciona przechyla oprawkę, co daje bicie na końcu narzędzia wielokrotnie większe niż na urządzeniu pomiarowym. Dlatego przed założeniem czyści się oba stożki. Korektor długości nie wpływa na bicie, a zużycie płytek nie zmieniłoby wyniku pomiaru wykonanego tuż przed założeniem narzędzia.

Dlaczego tak

Narost powstaje, gdy przy małej prędkości skrawania cząstki ciągliwego materiału przywierają do krawędzi i warstwami się na niej nadbudowują, a odrywając się, wyrywają fragmenty ostrza i pogarszają powierzchnię. Zużycie kraterowe to wgłębienie na powierzchni natarcia wytarte przez wiór przy wysokiej temperaturze. Odkształcenie plastyczne i starcie przyłożenia nie polegają na przyklejaniu się materiału.

Dlaczego tak

Na jedną sztukę przypada 0,12 / 40 = 0,003 mm przyrostu VB, więc granica 0,30 mm zostanie osiągnięta po 0,30 / 0,003 = 100 sztukach. Wynik 60 sztuk to liczba sztuk, które pozostały jeszcze do wykonania, a nie łączna liczba. Pozostałe wartości wynikają z błędnych proporcji; w praktyce wynik takiego szacunku sprawdza się kolejnymi pomiarami, bo zużycie nie jest idealnie liniowe.

Dlaczego tak

Korekta −0,04 mm kompensowała starcie poprzedniego naroża, a nowe naroże ma pełny wymiar, więc pozostawienie korekty dałoby średnice o około 0,04 mm za małe. Dlatego korektę zużycia się zeruje, a po obróbce pierwszej sztuki sprawdza wymiar i w razie potrzeby wprowadza niewielką poprawkę. Dodanie kolejnej korekty pogłębiłoby błąd, a bazowanie pozostałych narzędzi jest zbędne.

Dlaczego tak

Rejestry H przechowują korektory długości narzędzi, czyli odległość od punktu odniesienia wrzeciona do ostrza, wywoływane funkcją G43. Rejestry G54 i G55 oraz wspólne przesunięcie opisują położenie punktu zerowego przedmiotu w układzie maszyny. Zmiana korektora wpływa tylko na jedno narzędzie, a zmiana przesunięcia na wszystkie narzędzia pracujące w danym układzie.

Dlaczego tak

Nowy frez dotknął czujnika o 300,00 − 265,40 = 34,60 mm wyżej, więc jest o tyle dłuższy od wzorca, a korektor względny ma wartość dodatnią +34,60 mm. Znak ujemny oznaczałby narzędzie krótsze od wzorca. Wartości 265,40 i 565,40 mm to odczyt współrzędnej lub suma odczytów, a nie różnica długości narzędzi.

Dlaczego tak

Wierzchołek kuli leży o promień, czyli 5 mm, dalej od wrzeciona niż jej środek, więc długość do wierzchołka wynosi 120,00 + 5,00 = 125,00 mm i taką wartość trzeba wpisać, skoro program odnosi się do wierzchołka. Wpisanie 120,00 mm spowodowałoby frezowanie o 5 mm za głęboko. Wartość 115,00 mm ma odwrócony znak poprawki, a 130,00 mm dodaje całą średnicę zamiast promienia.

Dlaczego tak

Przy zmiennym przydziale gniazd sterowanie samo prowadzi tabelę, które narzędzie jest w którym miejscu, więc narzędzie trzeba wyładować przez funkcję rozładunku, aby tabela odpowiadała stanowi rzeczywistemu. Ręczne wyjęcie zostawi w tabeli fałszywy zapis i przy wywołaniu chwytak sięgnie do pustego gniazda lub wstawi inne narzędzie na to miejsce. Zerowanie korektora czy zmiany w programach nie aktualizują tabeli miejsc.

Dlaczego tak

Klawisz EOB (End Of Block) wstawia znak końca bloku, widoczny zwykle jako średnik, który sterowanie traktuje jako granicę między blokami programu. W trybie edycji bloki nie są wykonywane, tylko zapisywane w pamięci sterowania. Do kopiowania programu na USB służą funkcje obsługi plików, a do kasowania osobny klawisz.