Test ELE.05 — zestaw 22

Dlaczego tak

Litera M w okręgu oznacza silnik (motor), a symbol „3~” informuje, że jest zasilany prądem przemiennym trójfazowym. Prądnicę oznacza się w okręgu literą G (generator), co jest najczęstszą pomyłką. Mierniki mają w okręgu symbol mierzonej wielkości, np. W dla watomierza, a silnik prądu stałego oznacza się znakiem „=” lub kreską zamiast tyldy.

Dlaczego tak

Klasa dokładności analogowego przyrządu oznacza dopuszczalny błąd w procentach zakresu pomiarowego, więc ΔU = 1,5% · 300 V = 4,5 V w całym zakresie. Wynik 1,5 V otrzymuje się, traktując klasę jak błąd w woltach, a 0,45 V i 45 V to błędy o rząd wielkości w liczeniu procentu. Z tego względu przyrząd analogowy powinno się stosować tak, aby wskazanie było w ostatniej części zakresu.

Dlaczego tak

Zapis 40 ±0,2 oznacza wymiar nominalny 40 mm z odchyłką górną +0,2 mm i dolną −0,2 mm, czyli wymiar graniczny dolny 39,8 mm i górny 40,2 mm. Przedział 39,6–40,4 mm powstaje, gdy tolerancję 0,4 mm odłoży się w każdą stronę od nominału. Przedział 40,0–40,2 mm uwzględnia tylko odchyłkę górną, a 38–42 mm traktuje 0,2 jak 2 mm lub 5%.

Dlaczego tak

W metodzie europejskiej przedmiot znajduje się między obserwatorem a rzutnią, dlatego widok z lewej strony rysuje się po prawej stronie widoku z przodu, a widok z góry pod nim. Umieszczenie widoku z lewej po lewej stronie jest zasadą metody amerykańskiej (A), z którą metoda E jest najczęściej mylona. Nad widokiem z przodu w metodzie E umieszcza się widok z dołu.

Dlaczego tak

Odsyłacze, czyli referencje krzyżowe, to funkcja, która na podstawie wspólnego oznaczenia aparatu wyświetla przy cewce tzw. lustro styków z adresem strony i ścieżki każdego styku, a przy styku — adres cewki. Zestawienie materiałów tworzy listę aparatów do zamówienia, a nie powiązania między symbolami. Numeracja przewodów nadaje numery połączeniom, a warstwy służą do porządkowania grafiki.

Dlaczego tak

Polska jako członek europejskiej organizacji normalizacyjnej zobowiązała się do spójności zbioru norm krajowych z normami europejskimi, dlatego wprowadza normy EN bez zmian merytorycznych i wycofuje normy krajowe z nimi sprzeczne. Dobrowolność dotyczy tego, czy norma musi być stosowana, a nie jej treści. Jawność i konsens opisują sposób prowadzenia prac i przyjmowania norm, a nie ich zgodność z EN.

Dlaczego tak

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę normalizacyjną, ustalający zasady lub charakterystyki do powszechnego i wielokrotnego stosowania. Dokument wewnętrzny jednej firmy nie spełnia tych warunków. Brak obowiązkowości nie jest powodem, bo Polskie Normy również stosuje się dobrowolnie, a normy nie publikuje się w Dzienniku Ustaw, bo nie są aktami prawnymi.

Dlaczego tak

Przedrostek IEC oznacza normę Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej, czyli normę międzynarodową. EN i HD to dokumenty europejskie CENELEC — norma europejska i dokument harmonizacyjny — często powstające przez przyjęcie normy IEC, co bywa źródłem pomyłek. Przedrostek PN-EN oznacza Polską Normę wprowadzającą normę europejską, a więc dokument krajowy.

Dlaczego tak

Normy zharmonizowane to normy europejskie opracowane na zlecenie Komisji Europejskiej, a domniemanie zgodności dają dopiero od publikacji ich numerów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Dziennik Ustaw zawiera polskie akty prawne, a nie wykazy norm. Katalog producenta i deklaracja zgodności informują o konkretnym wyrobie i powołują się na normy, ale nie są urzędowym wykazem norm zharmonizowanych.

Dlaczego tak

Aparaty zajmują 3 + 4 + 4 + 10 = 21 modułów, więc obudowa musi mieć co najmniej 21 miejsc. Obudowa 2 × 12 daje 24 moduły i pozostawia niewielką rezerwę, a 1 × 18 i 2 × 8 (16 modułów) są za małe. Częstym błędem jest liczenie aparatów zamiast biegunów — 13 aparatów zmieściłoby się w jednym rzędzie, ale aparaty wielobiegunowe zajmują kilka modułów.

Dlaczego tak

PN-HD 60364-5-51 wymaga, aby przy rozdzielnicy lub w niej znajdował się schemat albo opis obwodów, wskazujący rodzaj i przeznaczenie każdego obwodu oraz jego zabezpieczenie — bez tego nie da się bezpiecznie wyłączyć właściwego obwodu podczas prac czy awarii. Umowa z dostawcą energii jest dokumentem handlowym. Dziennik budowy dokumentuje proces budowy, a instrukcje odbiorników przechowuje użytkownik.

Dlaczego tak

Naprawa obwodu nie kończy się na wymianie elementów — trzeba wykazać, że obwód jest bezpieczny, dlatego w dokumentacji zapisuje się wyniki pomiarów po naprawie (np. ciągłości przewodu ochronnego, izolacji, impedancji pętli zwarcia) i dane użytego miernika. Spis odbiorników nie dotyczy naprawy. Dane osobowe właściciela nie są potrzebne, a ceny materiałów należą do rozliczenia, nie do protokołu technicznego.

Dlaczego tak

Obciążalność długotrwała Iz zależy od przekroju, materiału żył, rodzaju izolacji, sposobu ułożenia i temperatury otoczenia, dlatego odczytuje się ją z tablic PN-HD 60364-5-52 lub danych producenta i koryguje współczynnikami — nie da się jej zmierzyć miernikiem instalacji. Impedancję pętli zwarcia, rezystancję izolacji i czas zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego mierzy się podczas sprawdzeń. Błędem jest mylenie Iz z prądem obciążenia, który można zmierzyć cęgami.

Dlaczego tak

Gdy wyniki różnią się o kilka rzędów wielkości, podziałka logarytmiczna przypisuje każdej dekadzie (0,5–5, 5–50, 50–500 MΩ itd.) jednakowy odcinek osi, więc zarówno wartości małe, jak i duże są czytelne. Na osi liniowej wartości poniżej kilkudziesięciu megaomów zlałyby się z zerem, a właśnie one są istotne przy ocenie izolacji. Przesunięcie początku osi do 0,5 MΩ tego nie zmienia, a podziałka procentowa nie ma tu wartości odniesienia.

Dlaczego tak

Wymaganie ma postać wartości minimalnej 1 MΩ, więc nie spełnia go tylko wynik 0,8 MΩ; pozostałe obwody, także ten z wynikiem 1,8 MΩ, są zgodne z dokumentacją. Wynik 1,8 MΩ jest jednak znacznie niższy niż w innych obwodach i warto go obserwować przy kolejnych pomiarach. Uznawanie 1,8 MΩ lub 12 MΩ za niezgodne wynika z przyjęcia błędnego progu, np. 2 MΩ lub 20 MΩ, zamiast wymaganego 1 MΩ.

Dlaczego tak

Jeżeli w gnieździe zamieniono lub zmostkowano N z PE, część prądu roboczego odbiornika wraca przewodem ochronnym z pominięciem wyłącznika różnicowoprądowego, który wykrywa to jako różnicę prądów i wyzwala. Uszkodzenie czajnika jest wykluczone, bo w innym obwodzie z takim samym wyłącznikiem działa on poprawnie. Za mały prąd znamionowy wyłącznika nadprądowego spowodowałby zadziałanie tego wyłącznika, a nie różnicowoprądowego.

Dlaczego tak

Wyłącznik różnicowoprądowy porównuje prąd płynący przewodami fazowymi z prądem powracającym przewodem neutralnym, więc przewód N obwodu musi przechodzić przez ten sam wyłącznik co jego przewód fazowy. Przyłączenie N do szyny przed wyłącznikiem lub za innym wyłącznikiem powoduje, że prąd roboczy „ucieka” z pomiaru i wyłączniki wyzwalają przy zwykłym obciążeniu. Połączenie N z PE za punktem rozdziału jest niedopuszczalne.

Dlaczego tak

Dla prądu jednopołówkowego pulsującego norma dopuszcza zadziałanie wyłącznika typu A w przedziale 0,35–1,4 IΔn, czyli 10,5–42 mA przy IΔn = 30 mA, więc wynik 38 mA jest poprawny. Przedział 0,5–1,0 IΔn obowiązuje przy prądzie sinusoidalnym i jego przeniesienie na prąd pulsujący prowadzi do błędnej oceny. Typ A jest właśnie przeznaczony do wykrywania prądów pulsujących, a czas zadziałania ocenia się osobnym pomiarem.

Dlaczego tak

Czujnik Halla wytwarza napięcie proporcjonalne do indukcji magnetycznej, więc przetwornik z hallotronem w szczelinie rdzenia mierzy prąd przewodu bez połączenia galwanicznego i działa także przy prądzie stałym. Klasyczny przekładnik prądowy zapewnia separację, ale działa tylko przy prądzie przemiennym, bo wykorzystuje zmiany strumienia. Bocznik nie zapewnia separacji, a transoptor przenosi sygnał, lecz sam prądu nie mierzy.

Dlaczego tak

Jednoczesne zamknięcie styczników gwiazdy i trójkąta zwarłoby zaciski uzwojeń przez stycznik gwiazdy, dlatego styk rozwierny K2 włącza się w obwód cewki K3, a styk rozwierny K3 w obwód cewki K2. Stycznik sieciowy K1 pracuje przez cały czas razem z K2, a potem z K3, więc blokada z nim uniemożliwiłaby rozruch. Blokowanie wszystkich trzech styczników wzajemnie jest więc błędem.

Dlaczego tak

S3 to praca przerywana okresowa: w cyklu, standardowo 10-minutowym, silnik pracuje z obciążeniem znamionowym przez podany procent czasu, a w pozostałym czasie stoi i stygnie. Przy 40% oznacza to 4 min pracy i 6 min postoju. Liczba 40% nie dotyczy mocy ani napięcia, a praca ciągła z obciążeniem znamionowym przegrzałaby silnik przewidziany do S3.

Dlaczego tak

Łożysko ogrzane do ok. 100–120 °C rozszerza się i daje się nasunąć na czop bez siły, a po ostygnięciu uzyskuje właściwe pasowanie; nagrzewnica indukcyjna zapewnia równomierne i kontrolowane nagrzanie. Uderzanie w pierścień zewnętrzny przenosi siłę przez elementy toczne i uszkadza bieżnie. Nagrzanie palnikiem do czerwoności niszczy hartowanie stali i smar, a nacisk na koszyk go odkształca.

Dlaczego tak

Wpis w karcie maszyny ma umożliwić odtworzenie historii eksploatacji, dlatego musi zawierać datę, zakres wykonanych czynności, wyniki pomiarów (np. rezystancji izolacji) oraz podpis osoby odpowiedzialnej. Sama ocena „OK” nie pozwala porównać wyników z poprzednimi i wychwycić pogarszania się stanu maszyny. Dane łożysk, telefon serwisu i informacje finansowe nie są podstawową treścią wpisu z przeglądu.

Dlaczego tak

W metodzie dwóch watomierzy cewki prądowe włącza się w dwa dowolne przewody fazowe, a cewki napięciowe — między przewód, w którym jest cewka prądowa danego watomierza, a trzeci przewód bez cewki prądowej; moc całkowita jest sumą algebraiczną wskazań. Układ ten stosuje się właśnie wtedy, gdy nie ma przewodu neutralnego, więc dołączanie cewek napięciowych do N lub PE jest błędne. Watomierz musi mierzyć prąd i napięcie, które razem dają moc.

Dlaczego tak

Dla miedzi stosuje się zależność R75 = R20 · (235 + 75) / (235 + 20) = 2,00 · 310 / 255 ≈ 2,43 Ω, bo rezystancja miedzi rośnie z temperaturą. Wynik 1,65 Ω powstaje po odwróceniu ilorazu, czyli przeliczeniu „w dół” zamiast „w górę”. Wartość 7,50 Ω otrzymuje się z błędnej proporcji 75/20, a pozostawienie 2,00 Ω pomija wpływ temperatury, który dla uzwojeń jest istotny.

Dlaczego tak

Złącze i układ pomiarowy przed licznikiem to początek instalacji, gdzie występują największe przepięcia i energia zwarcia, dlatego wymagana jest kategoria CAT IV, a 600 V wystarcza dla sieci 230/400 V. Wyższe napięcie przy niższej kategorii, np. CAT II 1000 V, nie zapewnia odporności na udary w tym miejscu — to częsty błąd przy wyborze miernika. Kategoria CAT III jest przeznaczona dla rozdzielnic i obwodów w budynku.

Dlaczego tak

Charakterystyka zewnętrzna pokazuje, jak zmienia się napięcie wtórne wraz z prądem obciążenia; przy obciążeniu rezystancyjnym napięcie lekko spada z powodu spadków na rezystancji i reaktancji rozproszenia uzwojeń. Zależność I₁ = f(U₁) w biegu jałowym to charakterystyka biegu jałowego, a η = f(P₂) to charakterystyka sprawności. Straty w rdzeniu praktycznie nie zależą od prądu obciążenia, tylko od napięcia.

Dlaczego tak

Rezystancja jest mniejsza od fabrycznej o 12% jednakowo we wszystkich fazach, co oznacza, że uzwojenie wykonano inaczej niż oryginał — z mniejszą liczbą zwojów lub drutem o większym przekroju — i należy to wyjaśnić z warsztatem, bo zmienia to parametry silnika. Zwarcie międzyzwojowe dawałoby asymetrię, a przerwa — rezystancję nieskończenie dużą w jednej fazie. Mniejsza rezystancja nie świadczy o poprawności, gdy odbiega od danych projektowych.

Dlaczego tak

Moc pobierana P₁ = √3 · U · I · cos φ = 1,732 · 400 · 20 · 0,85 ≈ 11 780 W, więc η = 10 000 / 11 780 ≈ 0,85, czyli ok. 85%. Wynik 72% powstaje po pominięciu współczynnika mocy, a 49% — po użyciu mnożnika 3 zamiast √3. Wartość 118% to odwrócony iloraz mocy, a sprawność nie może przekraczać 100%.

Dlaczego tak

Regularne prążki na bieżni są charakterystycznym śladem elektroerozji: napięcia wspólne generowane przez przemiennik powodują przepływ prądu przez łożysko i drobne wyładowania w filmie smarnym. Łuszczenie zmęczeniowe daje nieregularne wykruszenia, korozja — plamy rdzy, a zatarcie — przebarwienia i zgrzanie elementów. Zapobiega się temu m.in. łożyskami izolowanymi lub szczotkami uziemiającymi wał.

Dlaczego tak

W tym miejscu montażu przez przekaźnik płynie prąd fazowy uzwojenia połączonego w trójkąt, a nie prąd przewodu sieciowego, więc nastawa wynosi IN / √3 = 26 / 1,732 ≈ 15 A. Nastawienie 26 A to błąd wynikający z pominięcia miejsca montażu i pozbawia silnik ochrony przed przeciążeniem. Wynik 45 A to mnożenie przez √3, a 8,7 A — dzielenie przez 3.

Dlaczego tak

W układzie IT pierwsze zwarcie doziemne powoduje przepływ jedynie małego prądu pojemnościowego, więc zasilanie może pozostać załączone, a urządzenie do kontroli stanu izolacji sygnalizuje uszkodzenie, które usuwa się w dogodnym czasie. W układach TN i TT pierwsze zwarcie do obudowy wymaga samoczynnego wyłączenia zasilania, czyli dokładnie tego, czego chce się uniknąć. Wyłącznik różnicowoprądowy 30 mA wyłączyłby maszynę natychmiast.

Dlaczego tak

Zgodnie z PN-HD 60364-5-54 przewód PEN przyłącza się najpierw do zacisku lub szyny przewodu ochronnego, a od niej wykonuje połączenie z szyną N, dzięki czemu przerwa w połączeniu z N nie pozbawia ochrony części przewodzących. Za punktem rozdziału przewodów N i PE nie wolno ponownie łączyć — powstałby układ TN-C, a wyłączniki różnicowoprądowe działałyby niepoprawnie. Przyłączenie PEN do szyny N odwraca hierarchię funkcji ochronnej.

Dlaczego tak

Urządzenie do kontroli stanu izolacji ma zasygnalizować spadek rezystancji izolacji poniżej nastawy, dlatego sprawdza się je wbudowaną funkcją testu lub przez dołączenie rezystora o wartości mniejszej od nastawy między przewód fazowy a ziemię i obserwację, czy pojawi się alarm. Pomiar impedancji pętli zwarcia służy ocenie samoczynnego wyłączenia w TN. Przycisk TEST wyłącznika różnicowoprądowego sprawdza inny aparat, a w układzie IT punkt neutralny nie jest bezpośrednio uziemiony.

Dlaczego tak

W układzie TT warunek skuteczności ochrony ma postać RA · IΔn ≤ 50 V; tutaj 120 Ω · 0,3 A = 36 V, więc warunek jest spełniony. Wartość 10 Ω nie jest wymaganiem dla układu TT z wyłącznikiem różnicowoprądowym, a 36 000 V to wynik pomnożenia przez prąd w miliamperach zamiast w amperach. Wyłącznik 30 mA dałby jeszcze większy zapas, ale nie jest tu konieczny.

Dlaczego tak

Dostawca informuje, że styczników chwilowo nie ma w magazynie („out of stock”), nowa dostawa nastąpi za około trzy tygodnie, a zamówienie zostanie wysłane zaraz po niej — główną myślą jest więc opóźnienie realizacji. Zamówienie nie zostało anulowane, bo dostawca obiecuje je wysłać. Nie wymaga się też ponownego zamawiania, a „three weeks” to trzy tygodnie, nie dni.

Dlaczego tak

Skuteczność świetlna to iloraz strumienia świetlnego i mocy: 4200 lm / 32 W ≈ 131 lm/W, więc trzeba odnaleźć w karcie pozycje „Luminous flux” i „Power”. Wynik 120 lm/W powstaje po podzieleniu strumienia przez temperaturę 35 zamiast przez moc. Wartość 0,0076 to iloraz odwrócony, a 65 to fragment oznaczenia IP65, który nie ma związku ze skutecznością.

Dlaczego tak

„Otherwise” znaczy „w przeciwnym razie” i łączy zdania zależnością warunkową: jeżeli uziemnik nie zostanie otwarty, wyłącznika nie da się zamknąć — to opis blokady. Drugie zdanie nie jest przykładem ani kolejnym krokiem, bo nie dodaje nowej czynności, tylko konsekwencję jej pominięcia. Nie zestawia też dwóch typów łączników, choć oba się w tekście pojawiają.

Dlaczego tak

Najpierw silnik odłącza się od zasilania (2), potem przykłada napięcie probiercze przez minutę (3), odczytuje i zapisuje wynik (4), a na końcu rozładowuje uzwojenie (1), które po pomiarze jest naładowane jak kondensator. Rozładowanie przed pomiarem nie zastępuje rozładowania po nim, a pominięcie go na końcu grozi porażeniem przy odłączaniu przewodów. Zapis wyniku przed pomiarem jest oczywiście niemożliwy.

Dlaczego tak

Zdanie „makes a loud grinding noise and is getting hot” jest poprawne gramatycznie i oddaje oba zjawiska: zgrzytanie i narastające nagrzewanie. Forma „do” zamiast „makes” jest błędem zgody podmiotu z orzeczeniem w trzeciej osobie liczby pojedynczej. „Getting cold” zmienia sens na przeciwny, a „is making loudly grind and is heats” zawiera kilka błędów gramatycznych.