Test ELE.05 — zestaw 21

Dlaczego tak

Prąd o wartości ok. 20 mA przekracza próg samouwolnienia (ok. 10 mA), więc powoduje mimowolne skurcze mięśni, przez które poszkodowany nie może puścić przewodu, oraz utrudnia oddychanie. Słabe mrowienie odpowiada prądom rzędu 1 mA, czyli progowi odczuwania. Migotanie komór przy tak krótkim czasie wymaga znacznie większych prądów, a zwęglenie tkanek jest skutkiem prądów rzędu amperów i łuku.

Dlaczego tak

Kodeks pracy wymaga spełnienia dwóch warunków łącznie: choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy musi wykazać, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowały ją czynniki szkodliwe w środowisku pracy. Samo wystąpienie choroby w czasie zatrudnienia nie wystarcza, bo może ona mieć przyczyny pozazawodowe. Obecność w wykazie bez narażenia też nie wystarcza, a staż pracy nie jest kryterium.

Dlaczego tak

Napadowe blednięcie palców wywołane zimnem (objaw Raynauda) jest typowe dla naczyniowej postaci zespołu wibracyjnego, wywołanego wieloletnią pracą narzędziami udarowymi. Nocne drętwienie trzech pierwszych palców i ból przy zginaniu nadgarstka to klasyczne objawy ucisku nerwu pośrodkowego, czyli zespołu cieśni nadgarstka. Osłabienie chwytu może wystąpić w obu schorzeniach, więc ich nie różnicuje.

Dlaczego tak

Według Kodeksu pracy pracownik ma obowiązek poddawać się badaniom lekarskim wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz stosować się do wskazań lekarza, a także używać przydzielonych środków ochrony. Zapewnienie odzieży i środków ochrony indywidualnej na własny koszt jest błędem — dostarcza je nieodpłatnie pracodawca. Szkolenia BHP oraz ocenę ryzyka zawodowego organizuje i dokumentuje pracodawca.

Dlaczego tak

Instrukcje przeciwpożarowe nakazują najpierw zaalarmować osoby zagrożone i powiadomić straż, bo opóźnienie alarmu może kosztować życie, jeśli gaszenie się nie powiedzie. Następnie, o ile jest to bezpieczne, wyłącza się zasilanie, co usuwa źródło zapłonu i zagrożenie porażeniem, a dopiero potem podejmuje gaszenie podręcznym sprzętem. Rozpoczęcie od gaszenia lub od wyłączenia bez alarmu odkłada wezwanie pomocy.

Dlaczego tak

Dwutlenek węgla odparowuje bez śladu, więc po ugaszeniu nie trzeba czyścić aparatury, natomiast proszek wnika w styki, złącza i radiatory, często niszcząc elektronikę skuteczniej niż sam pożar. Proszek gaśniczy BC lub ABC nie przewodzi prądu i jest dopuszczony do urządzeń pod napięciem do 1 kV, więc argument o porażeniu jest fałszywy. Gaśnica CO₂ ma przy tym mały zasięg i krótki czas działania.

Dlaczego tak

Detal mocuje się w imadle, bo wiertło może go porwać i obrócić, raniąc dłoń, a oczy chroni się okularami przed wiórami. Przy obracających się narzędziach nie wolno używać rękawic — rękawica może zostać pochwycona przez wiertło lub wrzeciono i wciągnąć rękę. Wióry usuwa się szczotką po zatrzymaniu wiertarki, a osłony nie wolno zdejmować.

Dlaczego tak

Przy pracy precyzyjnej płaszczyzna pracy powinna być nieco wyżej niż łokcie, bo pozwala to oprzeć przedramiona i widzieć szczegóły bez pochylania głowy i tułowia. Wysokość 15–40 cm poniżej łokci jest właściwa dla pracy ciężkiej, wymagającej nacisku z góry. Praca na wysokości kolan lub bioder zmusza do stałego pochylenia i przeciąża kręgosłup.

Dlaczego tak

Czyściwo nasączone olejem i rozpuszczalnikami jest łatwopalne, a nawet może ulec samozapaleniu, dlatego przechowuje się je w zamykanym niepalnym pojemniku i usuwa jako odpad niebezpieczny po zakończeniu pracy. Pozostawianie go na maszynie stwarza zagrożenie pożarowe i bałagan na stanowisku. Kosz na odpady komunalne jest niewłaściwy, a suszenie na grzejniku sprzyja zapłonowi oparów.

Dlaczego tak

Według PN-EN 60903 rękawice klasy 00 są przeznaczone do 500 V, klasy 0 do 1000 V, klasy 1 do 7,5 kV, a klasy 2 do 17 kV napięcia przemiennego. Dla 6 kV najniższą wystarczającą klasą jest więc klasa 1. Klasa 0 kończy się na 1 kV i jest typowym błędem osób myślących tylko o sieciach niskiego napięcia, a klasa 2 również się nadaje, ale nie jest najniższą klasą spełniającą wymaganie.

Dlaczego tak

Balustrada z poręczą i krawężnikiem chroni każdego, kto znajduje się na pomoście, bez względu na jego zachowanie, więc jest środkiem ochrony zbiorowej i ma pierwszeństwo przed środkami indywidualnymi. Szelki z linką i amortyzatorem chronią przed upadkiem, ale tylko osobę, która je założyła, czyli są środkiem ochrony indywidualnej. Hełm i obuwie również są środkami ochrony indywidualnej.

Dlaczego tak

Okulary chronią tylko osobę, która je nosi, a wentylacja mechaniczna usuwa wodór i opary z całego pomieszczenia, chroniąc wszystkich w nim przebywających. Para „osłona szyn – rękawice” ma odwróconą kolejność: osłona jest środkiem zbiorowym, rękawice indywidualnym. Hełm i szelki to dwa środki indywidualne, a balustrada i ogrodzenie — dwa zbiorowe.

Dlaczego tak

Sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości, który zatrzymał upadek, musi zostać natychmiast wycofany z użytku i może wrócić do eksploatacji wyłącznie po pisemnej ocenie kompetentnej osoby lub producenta. Brak widocznych uszkodzeń nie wystarcza, bo udarowe obciążenie może osłabić taśmy i szwy w sposób niewidoczny. Szelki przenosiły siłę hamowania, a rozerwany amortyzator jest jednorazowy.

Dlaczego tak

Zielone prostokątne lub kwadratowe znaki to znaki ewakuacyjne i znaki dotyczące pierwszej pomocy, np. kierunek drogi ewakuacyjnej, wyjście ewakuacyjne czy apteczka. Lokalizację gaśnic, hydrantów i przycisków alarmowych wskazują znaki ochrony przeciwpożarowej, które również są prostokątne, ale mają tło czerwone. Nakazy oznacza się niebieskimi kołami, a niebezpieczeństwo — żółtymi trójkątami.

Dlaczego tak

Tablica zakazu „Nie załączać – pracują ludzie” zabezpiecza miejsce pracy przed przypadkowym podaniem napięcia: obwód wyłączono, a przy urządzeniach zasilanych przez ten łącznik pracują ludzie, którzy mogą być niewidoczni z miejsca obsługi. Tablica nie informuje o uszkodzeniu ani o obecności napięcia — do tego służą inne oznaczenia, np. znak ostrzegawczy z błyskawicą. Zdjąć ją i załączyć można dopiero po zakończeniu prac i zgodzie osoby kierującej.

Dlaczego tak

Kondensatory po odłączeniu od sieci długo utrzymują napięcie, dlatego przed pracą trzeba sprawdzić działanie rezystorów rozładowczych, odczekać wymagany czas, a następnie rozładować i zewrzeć zaciski. Wodór i opary kwasu siarkowego są zagrożeniem przy bateriach akumulatorów kwasowych, a nie kondensatorach. Dielektryk kondensatora nie emituje promieniowania nadfioletowego.

Dlaczego tak

Hierarchia środków przeciwdziałania zagrożeniom stawia na pierwszym miejscu eliminację lub ograniczenie zagrożenia u źródła rozwiązaniami technicznymi, potem środki organizacyjne, a dopiero na końcu środki ochrony indywidualnej. Ochronniki słuchu są potrzebne, ale nie usuwają przyczyny i nie zwalniają z ograniczania hałasu. Badania audiometryczne i oznakowanie strefy jedynie wykrywają skutki i informują o zagrożeniu.

Dlaczego tak

Przy zbliżającej się burzy prace przy liniach napowietrznych przerywa się, a pracownicy schodzą ze słupów i oddalają od linii, bo wyładowanie, nawet odległe, może wprowadzić do przewodów przepięcie zagrażające życiu mimo wyłączenia i uziemienia. Pośpiech dodatkowo zwiększa ryzyko błędu i upadku. Rękawice elektroizolacyjne nie chronią przed udarem piorunowym, a czekanie na wyładowania nad głową jest spóźnioną reakcją.

Dlaczego tak

Odsłonięte zaciski pod napięciem w miejscu dostępnym dla osób nieuprawnionych stanowią bezpośrednie zagrożenie porażeniem, więc trzeba natychmiast ograniczyć dostęp (zamknąć, wygrodzić), zgłosić usterkę i doprowadzić do założenia osłony po wyłączeniu napięcia. Odkładanie sprawy do przeglądu pozostawia zagrożenie na wiele miesięcy. Owijanie zacisków taśmą pod napięciem jest pracą niebezpieczną i nie zastępuje osłony, a ustne ostrzeżenie nie jest środkiem technicznym.

Dlaczego tak

We wstrząsie organizm próbuje utrzymać krążenie przy zmniejszonej objętości krwi, dlatego tętno przyspiesza i słabnie, skóra jest blada, zimna i spocona, a poszkodowany staje się niespokojny lub splątany. Krótka utrata przytomności z szybkim powrotem po ułożeniu to obraz omdlenia, które samo ustępuje. Wolne, pełne tętno nie pasuje do wstrząsu, a drgawki z następową sennością sugerują napad padaczkowy.

Dlaczego tak

Poszkodowany, który krzyczy, jest przytomny i oddycha, więc jego życie nie jest bezpośrednio zagrożone, natomiast osoba leżąca cicho może być nieprzytomna i nie oddychać, co wymaga natychmiastowego działania. Dlatego ocenę zaczyna się od osoby niereagującej. Unieruchamianie złamania przed oceną nieprzytomnego jest najczęstszym błędem wynikającym z kierowania się głośnością objawów, a przenoszenie poszkodowanych może pogorszyć ich urazy.

Dlaczego tak

Poszkodowany traci najwięcej ciepła przez kontakt z zimnym podłożem, dlatego podkłada się pod niego koc, kurtkę lub karimatę, a z góry okrywa folią NRC lub kocem. Nie podaje się niczego do picia, bo poszkodowany może wymagać zabiegu lub stracić przytomność i się zachłysnąć. Przenoszenie i masowanie kończyn obciąża krążenie, a pozostawienie odkrytego tułowia nie chroni przed wychłodzeniem.

Dlaczego tak

Pozycja boczna bezpieczna jest przeznaczona dla osób nieprzytomnych, które oddychają prawidłowo — utrzymuje drożność dróg oddechowych i pozwala wypłynąć wymiocinom. Poszkodowany bez prawidłowego oddechu musi leżeć na plecach na twardym podłożu, bo wymaga natychmiastowej resuscytacji. Wymioty u nieprzytomnego, oddychającego poszkodowanego są wręcz wskazaniem do ułożenia go na boku.

Dlaczego tak

Kodeks pracy zobowiązuje pracownika, który zauważył wypadek przy pracy, do niezwłocznego zawiadomienia przełożonego; pracodawca organizuje następnie zabezpieczenie miejsca i postępowanie powypadkowe. To pracodawca, a nie pracownik, zawiadamia inspektora pracy i prokuratora o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym. ZUS i pogotowie energetyczne nie są adresatami zawiadomienia o wypadku przy pracy.

Dlaczego tak

Amputowaną część zabezpiecza się w jałowym, suchym lub lekko zwilżonym opatrunku, w szczelnym woreczku, który umieszcza się w drugim pojemniku z wodą i lodem — chłodzenie wydłuża czas, w którym można ją przyszyć. Bezpośredni kontakt z lodem powoduje odmrożenie tkanek i uniemożliwia replantację. Nie przykłada się części na kikut i nie zanurza jej w środkach dezynfekcyjnych, bo niszczą one komórki.

Dlaczego tak

Gniotący ból zamostkowy promieniujący do ręki i trwający dłużej niż kilka minut to typowy obraz zawału serca, dlatego natychmiast wzywa się pomoc, a poszkodowanego sadza w pozycji półsiedzącej i ogranicza jego wysiłek, co zmniejsza obciążenie serca. Ułożenie płasko z uniesionymi nogami stosuje się przy omdleniu, a u osoby z zawałem może nasilić duszność. Spacer zwiększa zapotrzebowanie serca na tlen.

Dlaczego tak

Tempo uciśnięć to 30 : 25 s = 1,2 na sekundę, czyli 1,2 · 60 = 72 uciśnięcia na minutę. Wytyczne ERC zalecają 100–120 uciśnięć na minutę, więc tempo jest wyraźnie za wolne i perfuzja narządów byłaby niewystarczająca. Wartość 120/min uzyskuje się przy 30 uciśnięciach w 15 s, a uznanie 72/min za normę wynika z mylenia tempa uciskania z częstością pracy serca w spoczynku.

Dlaczego tak

Element nieliniowy ma charakterystykę prądowo-napięciową, która nie jest linią prostą, czyli jego rezystancja zależy od napięcia lub prądu. Dioda półprzewodnikowa praktycznie nie przewodzi w kierunku zaporowym, a w kierunku przewodzenia prąd rośnie wykładniczo z napięciem. Rezystor metalizowany w dopuszczalnym zakresie mocy, kondensator i cewka bez rdzenia ferromagnetycznego mają stałe parametry, więc są elementami liniowymi.

Dlaczego tak

Tolerancja 5% wartości 470 Ω wynosi 0,05 · 470 = 23,5 Ω, więc rezystancja może się mieścić od 470 − 23,5 = 446,5 Ω do 470 + 23,5 = 493,5 Ω. Przedział 465–475 Ω powstaje, gdy tolerancję potraktuje się jak ±5 Ω, a przedział 423–517 Ω odpowiada tolerancji ±10%. Tolerancja „±” obejmuje odchyłkę w obie strony, a nie tylko w górę.

Dlaczego tak

Jednostka mikrofarad wskazuje na kondensator, a oznaczenie bieguna ujemnego paskiem z minusem jest typowe dla kondensatorów elektrolitycznych, które są elementami spolaryzowanymi i ulegają uszkodzeniu przy odwrotnym podłączeniu. Kondensator foliowy jest bezbiegunowy, więc nie ma oznaczenia wyprowadzenia. Dioda Zenera i warystor nie są opisywane pojemnością w µF.

Dlaczego tak

Automat schodowy to przekaźnik czasowy, który po krótkim impulsie z dowolnego przycisku załącza oświetlenie na nastawiony czas, a potem samoczynnie je wyłącza, oszczędzając energię. Przełączanie stanu przy każdym naciśnięciu realizuje przekaźnik bistabilny (impulsowy), a nie automat schodowy. Świecenie tylko przy wciśniętym przycisku i regulacja jasności to funkcje odpowiednio bezpośredniego zasilania przez przycisk i ściemniacza.

Dlaczego tak

W schematach rozwiniętych elementy jednego aparatu rozmieszcza się w obwodach, w których pracują, a ich przynależność określa wspólne oznaczenie referencyjne, np. K1, uzupełnione numerami zacisków i odsyłaczami. Nadanie stykowi oznaczenia K2 sugeruje, że jest to inny aparat, co prowadzi do błędów przy montażu. Przesuwanie styku do cewki niszczy czytelność obwodów, a kolor linii nie jest normowym sposobem oznaczania przynależności.

Dlaczego tak

Rezystancja zastępcza połączenia równoległego wynosi 20 · 30 / (20 + 30) = 600 / 50 = 12 Ω, a po dodaniu szeregowego rezystora 10 Ω otrzymuje się 22 Ω. Wynik 60 Ω powstaje, gdy wszystkie trzy rezystory zsumuje się jak przy połączeniu szeregowym. Wartość 5,45 Ω odpowiada połączeniu równoległemu wszystkich trzech rezystorów, a 15 Ω — połączeniu (10 + 20) Ω równolegle z 30 Ω.

Dlaczego tak

W polu jednorodnym natężenie pola elektrycznego E = U / d = 400 V / 0,002 m = 200 000 V/m, czyli 200 kV/m. Wynik 200 V/m otrzymuje się, dzieląc 400 przez 2 bez zamiany milimetrów na metry. Wartość 20 kV/m to błąd o rząd wielkości przy przeliczaniu jednostek, a 800 V/m powstaje przez pomnożenie napięcia przez odległość zamiast dzielenia.

Dlaczego tak

Z prawa indukcji elektromagnetycznej Faradaya e = N · ΔΦ / Δt = 200 · 0,006 Wb / 0,02 s = 60 V. Wynik 0,3 V otrzymuje się po pominięciu liczby zwojów, czyli dla jednego zwoju. Wartość 0,024 V powstaje przez pomnożenie przez czas zamiast dzielenia, a 6 V — przez błąd w przeliczeniu milisekund lub miliweberów.

Dlaczego tak

Tyrystor konwencjonalny SCR, triak (tyrystor dwukierunkowy) i tyrystor GTO, wyłączalny prądem bramki, to elementy o strukturze czterowarstwowej pnpn, należące do rodziny tyrystorów. IGBT, MOSFET i JFET są tranzystorami, które często pełnią podobną funkcję łączników w energoelektronice, co bywa źródłem pomyłek. Diody Schottky'ego, Zenera i warikapy to diody, a fotodioda, fototranzystor i transoptor to elementy optoelektroniczne.

Dlaczego tak

Kondensator ładuje się do wartości szczytowej napięcia wyprostowanego i oddaje energię do obciążenia między kolejnymi pulsami, dzięki czemu zmniejsza tętnienia i podnosi wartość średnią napięcia. Podwajacz napięcia wymaga układu kilku kondensatorów i diod połączonych w specjalny sposób. Kondensator równoległy nie ogranicza prądu obciążenia, a układ różniczkujący tworzy kondensator szeregowy z rezystorem.

Dlaczego tak

Kondensatory odsprzęgające stabilizatora 7805 włącza się równolegle do zasilania — jeden między wejściem a masą, drugi między wyjściem a masą — możliwie blisko wyprowadzeń, aby zapobiec wzbudzaniu się układu i tłumić zakłócenia. Kondensator szeregowy w przewodzie zasilającym przerwałby przepływ prądu stałego. Kondensator między wejściem a wyjściem nie odsprzęga zasilania, a wstawiony w przewód masy odciąłby masę stabilizatora.

Dlaczego tak

Woltomierz dołączony równolegle do dolnego rezystora tworzy z nim rezystancję 1 · 10 / (1 + 10) ≈ 0,909 MΩ, więc napięcie wynosi 10 · 0,909 / (1 + 0,909) ≈ 4,76 V. Wartość 5,00 V to napięcie bez obciążenia, którą otrzymałby idealny woltomierz o nieskończonej rezystancji. Rozbieżność pokazuje błąd metody wynikający z poboru prądu przez miernik, istotny przy pomiarach w obwodach wysokoomowych.

Dlaczego tak

Analiza AC wyznacza odpowiedź układu na sygnał sinusoidalny w zadanym zakresie częstotliwości i daje bezpośrednio charakterystyki amplitudowe i fazowe, np. w postaci wykresu Bodego. Analiza transient pokazuje przebiegi w czasie dla jednego sygnału wejściowego, więc charakterystykę trzeba by składać z wielu symulacji. Punkt pracy DC podaje tylko napięcia i prądy stałe, a Monte Carlo bada wpływ tolerancji elementów.