Test ELE.05 — zestaw 26

Dlaczego tak

Znamiona prądowe powstają w miejscach styku skóry z przewodnikiem, gdzie gęstość prądu jest największa i wydziela się ciepło; są twarde, szarobiałe, często niebolesne i mają zagłębienie. Metalizacja skóry daje zabarwienie od osadzonych cząstek metalu (szare, zielonkawe), a oparzenia łukiem obejmują rozległe powierzchnie odsłonięte na promieniowanie. Elektroliza jest skutkiem chemicznym i nie tworzy takich zmian na skórze.

Dlaczego tak

Długotrwałe narażenie na promieniowanie podczerwone podgrzewa soczewkę i prowadzi do jej zmętnienia, dlatego zaćma wywołana czynnikami fizycznymi figuruje w wykazie chorób zawodowych (historycznie zwana zaćmą hutników). Ostre zapalenie spojówek i rogówki to skutek jednorazowej ekspozycji na nadfiolet, np. z łuku spawalniczego, a nie choroba przewlekła. Odwarstwienie siatkówki po urazie jest wypadkiem, a nie chorobą zawodową.

Dlaczego tak

Napadowa duszność ze świstami, która nasila się w pracy i ustępuje w czasie urlopu, to typowy obraz astmy zawodowej, a dym z kalafonii jest znanym czynnikiem uczulającym drogi oddechowe. Pylica rozwija się powoli, nie ma charakteru napadowego i nie ustępuje po przerwie w narażeniu. Zatrucie ołowiem objawia się raczej bólami brzucha, niedokrwistością i zmęczeniem, a nie świstami oddechowymi.

Dlaczego tak

Przepisy BHP przy ręcznych pracach transportowych dopuszczają dla mężczyzny przenoszenie ładunku o masie do 30 kg przy pracy stałej i do 50 kg przy pracy dorywczej. Wartość 30 kg dotyczy więc pracy wykonywanej stale, przez całą zmianę, i jest najczęściej mylona z limitem dorywczym. Cięższe silniki przenosi się zespołowo lub za pomocą wciągnika czy wózka.

Dlaczego tak

Gdy droga ewakuacyjna jest odcięta, zamknięte i uszczelnione mokrą tkaniną drzwi opóźniają napływ dymu, a sygnalizowanie obecności w oknie i telefon pod 112 pozwalają strażakom szybko odnaleźć osobę. Przebieganie przez zadymiony korytarz grozi utratą przytomności po kilku oddechach toksycznymi gazami. Otwarcie drzwi wpuszcza dym i ogień do pomieszczenia, a chowanie się utrudnia odnalezienie przez ratowników.

Dlaczego tak

Koc gaśniczy odcina dopływ powietrza do płomieni i nie szkodzi poszkodowanemu, a narzuca się go tak, by płomienie i gorące gazy kierować od twarzy w stronę nóg. Gaśnica śniegowa grozi odmrożeniem skóry i uduszeniem, a proszek podrażnia drogi oddechowe i oczy, więc stosuje się je na ludzi tylko w ostateczności. Środki gaśnicze dobiera się nie tylko do grupy pożaru, ale i do tego, co się gasi.

Dlaczego tak

Wymianę narzędzia roboczego wykonuje się po odłączeniu elektronarzędzia od źródła zasilania, czyli po wyjęciu wtyczki z gniazda, bo tylko wtedy przypadkowe naciśnięcie spustu nie uruchomi wrzeciona. Samo wyłączenie włącznikiem nie chroni przed jego przypadkowym wciśnięciem przy dokręcaniu uchwytu. Blokada pracy ciągłej i zmniejszenie obrotów zwiększają zagrożenie zamiast je usuwać.

Dlaczego tak

Przedmioty używane najczęściej umieszcza się w normalnym obszarze pracy, czyli w zasięgu rąk bez schylania się i skręcania tułowia, co ogranicza zmęczenie i liczbę zbędnych ruchów. Rzadziej używane rzeczy mogą leżeć dalej, np. w szufladach wózka. Kładzenie narzędzi na podłodze wymusza ciągłe schylanie się i stwarza ryzyko potknięcia, więc jest sprzeczne z zasadami ergonomii.

Dlaczego tak

Przewody leżące w przejściu powodują potknięcia i mogą zostać uszkodzone przez wózki, dlatego prowadzi się je wzdłuż ścian albo zabezpiecza osłonami najazdowymi. Ułożenie luzem na środku przejścia nie usuwa zagrożenia, nawet jeśli przewód jest widoczny. Przewód rozpięty nisko między regałami tworzy linkę, o którą łatwo się przewrócić, a zwinięty w kłębek przedłużacz pod obciążeniem nagrzewa się.

Dlaczego tak

Elektrolit akumulatora kwasowego to roztwór kwasu siarkowego, który przy rozbryzgu parzy oczy i skórę, dlatego dobiera się gogle szczelne chroniące przed kroplami cieczy oraz rękawice i fartuch kwasoodporny. Okulary przeciwsłoneczne nie osłaniają oka z boków, a bawełniane i skórzane rękawice nasiąkają kwasem. Półmaska przeciwpyłowa nie chroni przed rozbryzgiem.

Dlaczego tak

Wodór jest znacznie lżejszy od powietrza i gromadzi się pod stropem, dlatego wywiew powietrza z akumulatorowni umieszcza się w najwyższym miejscu pomieszczenia; wentylacja chroni wszystkie osoby naraz, więc jest środkiem ochrony zbiorowej. Wywiew przy posadzce jest właściwy dla gazów cięższych od powietrza, np. propanu. Półmaska jest środkiem ochrony indywidualnej, a gaśnica nie zapobiega powstaniu mieszaniny wybuchowej.

Dlaczego tak

Środek ochrony indywidualnej to wyposażenie noszone lub trzymane przez pracownika, które chroni wyłącznie jego, np. rękawice, hełm czy szelki; środek ochrony zbiorowej, np. bariera lub wentylacja, chroni jednocześnie wiele osób. Badaniom okresowym podlegają zarówno rękawice elektroizolacyjne, jak i drążki czy uziemiacze, więc nie jest to kryterium podziału. Materiał wykonania i źródło zakupu również nie decydują o rodzaju ochrony.

Dlaczego tak

Guma rękawic elektroizolacyjnych starzeje się pod wpływem światła słonecznego, ciepła, ozonu i olejów, a zagięcia powodują pęknięcia, dlatego przechowuje się je w opakowaniu, w chłodnym i ciemnym miejscu, bez zgniatania. Suszenie na nasłonecznionym parapecie przyspiesza starzenie, a kontakt z olejem i ostrymi narzędziami w skrzynce niszczy izolację. Wieszanie w rozdzielni naraża je na kurz, ozon i uszkodzenia.

Dlaczego tak

W znakach ewakuacyjnych strzałka pozioma wskazuje kierunek drogi na tym samym poziomie, a strzałka ukośna skierowana w dół oznacza drogę prowadzącą schodami w dół w stronę, w którą wskazuje. Odczytanie jej jako kierunku w lewo bez zmiany kondygnacji to najczęstszy błąd. Znak nie informuje o włazie ani o tym, że wyjście znajduje się w piwnicy — wskazuje tylko kierunek ruchu.

Dlaczego tak

Okrągły znak z czerwoną obwódką i ukośnym pasem jest znakiem zakazu, a przekreślony piktogram wody lanej na ogień oznacza zakaz gaszenia wodą — w rozdzielni grozi to porażeniem przez strumień wody i zwarciami. Zakaz palenia ma inny piktogram, przekreślonego papierosa. Hydranty i urządzenia gaśnicze oznacza się czerwonymi kwadratowymi znakami ochrony przeciwpożarowej, a nie znakami zakazu.

Dlaczego tak

Pomiary diagnostyczne wykonuje się przy pracującej maszynie, więc najpoważniejszym zagrożeniem jest kontakt z ruchomymi częściami — nieosłonięte sprzęgło może pochwycić luźną odzież, rękaw, włosy czy przewód miernika. Dlatego sprzęgła muszą mieć osłony, a pomiarowiec nosi przylegającą odzież. Łuk przy zaciskach grozi dopiero po otwarciu skrzynki zaciskowej, a przymocowany korpus nie stwarza zagrożenia przygnieceniem.

Dlaczego tak

W przestrzeniach ograniczonych o przewodzących ścianach lampy ręczne zasila się napięciem bardzo niskim SELV, a źródło, czyli transformator bezpieczeństwa, umieszcza się na zewnątrz tej przestrzeni. Autotransformator nie zapewnia separacji galwanicznej — jego uzwojenie wtórne jest połączone z siecią, więc 24 V względem ziemi nie jest gwarantowane. Wyłącznik różnicowoprądowy przy 230 V jest tu tylko ochroną uzupełniającą, a nie wystarczającym środkiem.

Dlaczego tak

Woda na aparatach i posadzce tworzy drogi przepływu prądu, a stojąc w kałuży przed zalaną rozdzielnicą, można zostać porażonym, dlatego zasilanie odłącza się z miejsca bezpiecznego, czyli w rozdzielnicy nadrzędnej. Dopiero po wyłączeniu napięcia usuwa się wodę i ocenia stan aparatów. Podejście do zalanego wyłącznika głównego wydaje się najszybsze, ale naraża technika na porażenie.

Dlaczego tak

Rozlany olej grozi poślizgnięciem i zanieczyszczeniem środowiska, więc trzeba go zebrać sorbentem, oznakować miejsce do czasu sprzątnięcia i zgłosić wyciek, aby usunąć jego przyczynę. Czyściwo i sorbent nasączone olejem są odpadem niebezpiecznym i nie mogą trafić do odpadów komunalnych. Spłukanie oleju do kanalizacji deszczowej zanieczyszcza wody, a pozostawienie plamy przerzuca zagrożenie na innych.

Dlaczego tak

Wysoka temperatura ciała z gorącą skórą i zaburzeniami świadomości, takimi jak splątanie czy bełkotliwa mowa, to objawy udaru cieplnego, w którym zawodzi termoregulacja — trzeba wezwać pomoc i intensywnie schładzać poszkodowanego. Hipoglikemia też daje splątanie, ale bez wysokiej temperatury, zwykle z bladą, spoconą skórą. Omdlenie to krótka utrata przytomności, po której szybko wraca pełna świadomość.

Dlaczego tak

Według reguły dziewiątek u dorosłego cała kończyna górna to 9% powierzchni ciała, kończyna dolna 18%, przód i tył tułowia po 18%, a głowa 9%. Wynik 4,5% odpowiada tylko jednej stronie ręki, a 18% to wartość dla całej nogi, często mylona z ręką. Do oceny małych oparzeń stosuje się regułę dłoni, w której dłoń poszkodowanego to ok. 1% powierzchni ciała.

Dlaczego tak

Poza obszarem zabudowanym trójkąt ostrzegawczy ustawia się 30–50 m za pojazdem, aby nadjeżdżający kierowcy zdążyli zwolnić i ominąć miejsce wypadku. Odległość 100 m obowiązuje na autostradzie i drodze ekspresowej, a ustawienie bezpośrednio za pojazdem lub na nim — w obszarze zabudowanym. Zabezpieczenie miejsca zdarzenia chroni ratującego przed potrąceniem, zanim zacznie pomagać poszkodowanym.

Dlaczego tak

W pozycji bocznej głowa musi być odchylona do tyłu, a usta skierowane ku ziemi, aby drogi oddechowe pozostały drożne, a wymiociny i krew mogły swobodnie wypływać. Przygięcie brody do klatki piersiowej zamyka drogi oddechowe, mimo że poszkodowany leży na boku. Ułożenie na plecach z zwiniętym ubraniem pod głową lub wysoka poduszka również zginają szyję i grożą zachłyśnięciem.

Dlaczego tak

Numer 112 łączy z centrum powiadamiania ratunkowego, które jednocześnie dysponuje straż pożarną i zespół ratownictwa medycznego, a informacja o urządzeniach pod napięciem pozwala strażakom przygotować bezpieczne działania. Zgłoszenie tylko pogotowia pomija pożar transformatora, którego obsługa sama zwykle nie ugasi. Policja i straż miejska nie są właściwe do pierwszego zgłoszenia pożaru z poszkodowanym.

Dlaczego tak

Ciała obcego tkwiącego w ranie nie usuwa się, bo może ono tamować krwawienie z uszkodzonych naczyń, a wyciąganie powiększa uraz; stabilizuje się je opatrunkiem założonym wokół i wzywa pomoc. Usunięcie pręta i uciśnięcie rany wydaje się logiczne przy krwotoku, ale może wywołać silne krwawienie, którego nie da się opanować. Opaskę uciskową zakłada się tylko przy krwotoku niemożliwym do zatamowania uciskiem.

Dlaczego tak

W czasie napadu drgawek chroni się głowę poszkodowanego, np. podkładając pod nią coś miękkiego, i usuwa z otoczenia przedmioty, o które może się uderzyć, nie krępując jego ruchów; po napadzie, jeśli oddycha, układa się go w pozycji bocznej. Wkładanie czegokolwiek do ust grozi złamaniem zębów i zadławieniem. Przytrzymywanie kończyn nie przerywa napadu, a może spowodować urazy.

Dlaczego tak

U dorosłego jedną elektrodę AED przykleja się pod prawym obojczykiem, obok mostka, a drugą na lewym boku w linii pachowej środkowej, tak aby prąd przepływał przez mięsień sercowy. Układ odwrócony, pod lewym obojczykiem i na prawym boku, prowadzi prąd poza większą częścią serca. Elektrody leżące blisko siebie na mostku lub na ramionach zamykają drogę prądu poza sercem i defibrylacja jest nieskuteczna.

Dlaczego tak

Cewka gromadzi energię w polu magnetycznym, a przy prądzie stałym w stanie ustalonym nie indukuje się w niej napięcie, więc idealna cewka zachowuje się jak zwarcie. Kondensator gromadzi energię w polu elektrycznym i dla prądu stałego w stanie ustalonym stanowi przerwę — to najczęściej mylona para. Rezystor jest elementem rozpraszającym energię, a ogniwo — elementem źródłowym.

Dlaczego tak

Zmiana rezystancji wynosi ΔR = R · α · ΔT = 100 Ω · 200 · 10⁻⁶ 1/K · 50 K = 1 Ω, więc po nagrzaniu rezystancja to 101 Ω. Wynik 100,02 Ω powstaje, gdy pominie się przyrost temperatury o 50 K, a 110 Ω — gdy pomyli się ppm (milionowe części) z dziesięciotysięcznymi. Temperaturowy współczynnik rezystancji jest ważnym parametrem rezystorów w układach pomiarowych.

Dlaczego tak

Skrót NTC oznacza ujemny współczynnik temperaturowy, czyli termistor, którego rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury; „10k” to jego rezystancja 10 kΩ w temperaturze odniesienia, zwykle 25 °C. Termistor o rezystancji rosnącej z temperaturą oznacza się PTC i to z nim najczęściej się myli NTC. Warystor reaguje na napięcie, a fotorezystor na natężenie światła.

Dlaczego tak

Styk rozwierny jednego stycznika w obwodzie cewki drugiego to blokada wzajemna: gdy K1 jest załączony, jego styk przerywa obwód cewki K2 i odwrotnie, co np. w układzie nawrotnym chroni przed zwarciem międzyfazowym. Podtrzymanie zapewnia styk zwierny połączony równolegle z przyciskiem START, a nie styk rozwierny drugiego stycznika. Przełączanie gwiazda–trójkąt wymaga przekaźnika czasowego, a przed przeciążeniem chroni przekaźnik termiczny.

Dlaczego tak

Na schemacie jednokreskowym wszystkie przewody obwodu rysuje się jedną linią, a ich liczbę oznacza się krótkimi ukośnymi kreskami przecinającymi linię lub jedną kreską z cyfrą podającą liczbę przewodów. Rysowanie trzech równoległych linii to cecha schematu wielokreskowego, więc przeczy idei schematu jednokreskowego. Kropka na schemacie oznacza połączenie przewodów, a nie ich liczbę.

Dlaczego tak

Dla połączenia równoległego 1/Rz = 1/R1 + 1/R2, więc 1/R2 = 1/20 − 1/60 = 3/60 − 1/60 = 2/60, czyli R2 = 30 Ω; sprawdzenie: 60 · 30 / (60 + 30) = 20 Ω. Wynik 40 Ω to różnica 60 − 20, która byłaby poprawna tylko dla połączenia szeregowego. Rezystor 20 Ω dałby w połączeniu z 60 Ω rezystancję zastępczą 15 Ω.

Dlaczego tak

Natężenie pola magnetycznego wokół długiego przewodu prostoliniowego wynosi H = I / (2πr) = 31,4 A / (2 · 3,14 · 0,05 m) = 31,4 / 0,314 = 100 A/m. Wynik 200 A/m powstaje po pominięciu dwójki w mianowniku, a 628 A/m — po podzieleniu prądu tylko przez odległość. Natężenie pola maleje odwrotnie proporcjonalnie do odległości od przewodu.

Dlaczego tak

Prawo Joule'a–Lenza mówi, że ciepło wydzielone w przewodniku wynosi Q = I² · R · t = 5² · 4 · 600 s = 100 W · 600 s = 60 000 J = 60 kJ. Wynik 1 kJ powstaje, gdy czas podstawi się w minutach zamiast w sekundach, a 12 kJ — gdy prądu nie podniesie się do kwadratu. Ciepło rośnie z kwadratem prądu, dlatego przeciążenie przewodu tak szybko go nagrzewa.

Dlaczego tak

Tranzystor IGBT przewodzi, dopóki na bramce jest napięcie sterujące, i wyłącza się po jego usunięciu, więc jest elementem w pełni sterowalnym — dlatego stosuje się go w falownikach. Tyrystor SCR i triak można sygnałem bramki tylko załączyć, a wyłączają się dopiero po spadku prądu poniżej prądu podtrzymania. Dioda prostownicza w ogóle nie ma elektrody sterującej.

Dlaczego tak

Bez sprzężenia zwrotnego ogromne wzmocnienie wzmacniacza operacyjnego powoduje, że wyjście przyjmuje stan bliski dodatniego lub ujemnego napięcia zasilania, zależnie od tego, czy sygnał czujnika jest większy od 2,5 V — tak działa komparator. Wtórnik wymaga połączenia wyjścia z wejściem odwracającym, integrator — kondensatora w sprzężeniu zwrotnym. Wzmocnienie wzmacniacza odwracającego wyznaczają rezystory, a nie napięcie odniesienia.

Dlaczego tak

W kluczu z tranzystorem NPN obciążenie włącza się między kolektor a dodatni biegun zasilania, a emiter łączy z masą; sygnał sterujący podaje się na bazę przez rezystor ograniczający prąd bazy. Lampka w obwodzie bazy dostałaby tylko mały prąd bazy i nie świeciłaby. Połączenie kolektora z bazą zmienia tranzystor w diodę, a lampka równoległa do złącza baza–emiter nie byłaby przez niego sterowana.

Dlaczego tak

Odczyt z ekranu to 3 dz · 0,5 V/dz = 1,5 V, ale sonda 10:1 dziesięciokrotnie tłumi sygnał, a oscyloskop ustawiony na 1:1 tego nie uwzględnia, więc rzeczywista amplituda wynosi 1,5 V · 10 = 15 V. Wynik 1,5 V to odczyt bez korekty, a 0,15 V — podzielenie zamiast pomnożenia przez współczynnik sondy. Dlatego ustawienie sondy w oscyloskopie musi odpowiadać jej przełącznikowi.

Dlaczego tak

W jednej godzinie mieści się 6 interwałów 10-minutowych, w dobie 24 · 6 = 144, a w tygodniu 7 · 144 = 1008 rekordów. Wynik 168 to liczba godzin w tygodniu, a 10 080 to liczba minut — oba powstają przy pomyleniu jednostki interwału. Tygodniowy okres rejestracji z uśrednianiem 10-minutowym stosuje się przy ocenie jakości napięcia według PN-EN 50160.