Test ELM.02 — zestaw 14

Dlaczego tak

Ocena możliwości wykonania instalacji obejmuje warunki techniczne i bezpieczeństwo: dostęp (praca na wysokości), wytrzymałość podłoża, widoczność satelity (brak drzew, budynków) oraz ochronę odgromową masztu. Kolor elewacji, liczba mieszkańców czy odległość od sklepu nie decydują o tym, czy instalację można wykonać.

Dlaczego tak

Okablowanie systemu alarmowego prowadzi się po stronie chronionej i tak, aby trudno było je uszkodzić lub zmostkować z zewnątrz; odsunięcie od przewodów 230 V ogranicza zakłócenia. Przewody na elewacji są narażone na sabotaż, wspólne rurki z siecią 230 V sprzyjają zakłóceniom i naruszają zasady separacji, a przewody luzem łatwo uszkodzić.

Dlaczego tak

Logiczna kolejność prac to najpierw wyznaczenie tras i miejsc, następnie ułożenie i zakończenie okablowania, montaż urządzeń, podłączenie, konfiguracja i testy, a na końcu dokumentacja powykonawcza. Konfiguracja przed montażem czy montaż kamer przed ułożeniem okablowania prowadzą do przeróbek, a dokumentacja przed wykonaniem nie opisuje rzeczywistego stanu.

Dlaczego tak

Zasilanie centrali z wydzielonego, opisanego obwodu z własnym zabezpieczeniem chroni system przed przypadkowym wyłączeniem i ułatwia serwis; przewód instalacyjny o przekroju 1,5 mm² z żyłą PE zapewnia też ochronę przeciwporażeniową metalowej obudowy. Przedłużacz łatwo odłączyć, przewód telefoniczny nie jest przeznaczony do sieci 230 V, a brak żyły ochronnej przy obudowie metalowej (klasa I) jest niedopuszczalny.

Dlaczego tak

Prace przy instalacji 230 V wykonuje się po wyłączeniu i zabezpieczeniu obwodu oraz sprawdzeniu braku napięcia; następnie łączy się przewody fazowy, neutralny i ochronny zgodnie z oznaczeniami. Praca pod napięciem grozi porażeniem, celowe zwarcie jest niebezpieczne, a odłączenie PE likwiduje ochronę przy uszkodzeniu.

Dlaczego tak

Kamera skierowana na słońce lub silne źródło światła daje prześwietlony obraz z utratą szczegółów (nawet z funkcją WDR), a długotrwałe nasłonecznienie może przyspieszyć zużycie matrycy. Prawidłowe rozmieszczenie uwzględnia warunki oświetlenia w ciągu doby. Dodatkowe światło padające wprost w obiektyw pogarsza obraz, a kierunek ma duże znaczenie.

Dlaczego tak

Miernik zastępuje odbiornik — podłącza się go do gniazda SAT przewodem z wtykiem F, a ponieważ konwerter wymaga zasilania (np. 13/18 V z odbiornika), miernik musi je dostarczyć, chyba że zasila je multiswitch. Gniazdo 230 V, przewód PE czy gniazdo sieci komputerowej nie dostarczają sygnału satelitarnego.

Dlaczego tak

Poziom sygnału w instalacjach RTV wyraża się w decybelach względem 1 µV (dBµV), a jakość sygnału cyfrowego opisują parametry MER i BER — wszystkie te wartości zapisuje się dla każdego gniazda. Omy to jednostka rezystancji, waty — mocy, a luksy — natężenia oświetlenia.

Dlaczego tak

Opis usunięcia usterki powinien zawierać miejsce, przyczynę, wykonane czynności i wynik pomiaru kontrolnego — pozwala to ocenić jakość naprawy i ułatwia serwis w przyszłości. Ogólnik „naprawiono” nic nie mówi, a stwierdzenia o samoistnym ustąpieniu czy winie klienta są nieprawdziwe w opisanej sytuacji.

Dlaczego tak

Obudowy czujek i sygnalizatorów mają styki sabotażowe — ich otwarcie w trybie czuwania wywoła alarm. Tryb serwisowy lub wyłączenie systemu i odłączenie zasilania awaryjnego pozwala bezpiecznie demontować elementy. Przecinanie przewodów pod napięciem grozi zwarciem, a uszkadzanie urządzeń pianką uniemożliwia ich ponowne wykorzystanie.

Dlaczego tak

Urządzenia, które przeszły test działania i nie mają uszkodzeń, mogą zostać użyte ponownie (np. jako zapas serwisowy). Przewody z uszkodzoną izolacją, zdeformowane puszki i połamane obudowy nie zapewniają bezpieczeństwa ani trwałości i kieruje się je do przetworzenia.

Dlaczego tak

Przewody z uszkodzoną izolacją nie nadają się do ponownego montażu, ale zawierają miedź i tworzywa, które odzyskuje się w procesie recyklingu — dlatego przekazuje się je do punktu zbierania lub firmy recyklingowej. Spalanie izolacji uwalnia toksyczne związki (np. z PVC), a wrzucanie do odpadów zmieszanych uniemożliwia odzysk surowców.

Dlaczego tak

Baterie litowe i akumulatory kwasowo-ołowiowe (żelowe) zawierają związki metali i elektrolity, które są szkodliwe dla środowiska i stanowią odpady niebezpieczne — muszą trafić do wyznaczonych punktów zbiórki. Plastikowe uchwyty, naklejki i papierowe instrukcje nie zawierają substancji niebezpiecznych w takim rozumieniu.

Dlaczego tak

Środki ochrony indywidualnej nosi konkretny pracownik — okulary ochronne chronią jego oczy przed odpryskami gorącego lutu i topnika, np. przy obcinaniu wyprowadzeń. Odciąg miejscowy, wentylacja ogólna i stała osłona przy stanowisku chronią wszystkie osoby w pomieszczeniu lub przy stanowisku, więc są środkami ochrony zbiorowej.

Dlaczego tak

Zagrożenia przy tej pracy to opary topnika i rozpuszczalnika, gorące powietrze i odpryski — chronią przed nimi okulary, odciąg i wentylacja, a rękawice nitrylowe ograniczają kontakt skóry z alkoholem. Rękawice spawalnicze i kask nie są dobrane do precyzyjnych czynności, nauszniki chronią przed hałasem, którego tu praktycznie nie ma, a obuwie z podnoskiem chroni stopy przed upadającymi ciężkimi przedmiotami.

Dlaczego tak

Opaska odprowadza ładunek tylko wtedy, gdy ma dobry kontakt ze skórą i jest połączona przewodem (z rezystorem ok. 1 MΩ) z punktem uziemienia ESD — odpięta lub założona na odzież nie spełnia zadania. Przewód odłącza się dopiero przy odchodzeniu od stanowiska; noszenie opaski w kieszeni lub z odłączonym przewodem daje jedynie złudzenie ochrony.

Dlaczego tak

Nagłe zaburzenia mowy, asymetria twarzy i niedowład kończyny to typowe objawy udaru mózgu (test FAST); liczy się czas — trzeba natychmiast wezwać pogotowie i zanotować godzinę wystąpienia objawów. Zatrucie oparami daje raczej podrażnienie, kaszel czy ból głowy, a zmęczenie i oparzenie nie powodują niedowładów ani zaburzeń mowy.

Dlaczego tak

Pojedyncze, nieregularne westchnięcia (oddech agonalny) nie są prawidłowym oddechem — u osoby nieprzytomnej oznaczają zatrzymanie krążenia, więc wzywa się pomoc (i AED) oraz rozpoczyna uciskanie klatki piersiowej. Uznanie ich za oddech i ułożenie w pozycji bocznej, a tym bardziej czekanie, opóźnia resuscytację w sytuacji, w której liczy się każda minuta.

Dlaczego tak

Bezpieczeństwo ratującego jest pierwszym krokiem: trzeba odciąć zasilanie (wyłącznik awaryjny stanowiska, wyjęcie wtyczki), aby nie stać się kolejnym poszkodowanym; potem ocenia się stan i podejmuje resuscytację. Dotykanie poszkodowanego lub urządzenia bez odłączenia napięcia grozi porażeniem, a woda zwiększa przewodność.

Dlaczego tak

Pozycja bezpieczna utrzymuje drożność dróg oddechowych, ale stan nieprzytomnego może się pogorszyć — dlatego ratujący stale kontroluje oddech, a gdy ten ustanie, odwraca poszkodowanego na plecy i rozpoczyna resuscytację. Nieprzytomnemu nie podaje się płynów ani nie sadza go, bo grozi to zachłyśnięciem.

Dlaczego tak

Dyspozytor potrzebuje dokładnej lokalizacji (adres, budynek, wejście), opisu zdarzenia i stanu poszkodowanego; często udziela też instrukcji, np. do prowadzenia resuscytacji, dlatego nie rozłącza się samemu. Pośpieszne rozłączenie, zwlekanie czy dzwonienie do znajomego opóźniają przyjazd profesjonalnej pomocy.

Dlaczego tak

Ciała obcego wbitego w gałkę oczną nie usuwa się samodzielnie; zakrywa się oba oczy, aby ograniczyć ich ruchy, i kieruje poszkodowanego do okulisty. Usunięcie drobiny pęsetą wydaje się naturalne, ale może pogłębić uszkodzenie rogówki, a pocieranie przesuwa drobinę i rani oko.

Dlaczego tak

Objawy wskazują na niedocukrzenie (hipoglikemię); u przytomnej osoby, która może połykać, podaje się szybko wchłaniający się cukier (słodki napój, glukozę) i obserwuje poprawę, a przy braku poprawy wzywa pomoc. Podanie insuliny pogłębiłoby hipoglikemię, a pozostawienie bez cukru lub odesłanie do pracy grozi utratą przytomności.

Dlaczego tak

Pełne odprężenie klatki piersiowej pozwala sercu wypełnić się krwią przed kolejnym uciśnięciem, a dłonie pozostają na mostku, by nie zmieniać miejsca uciskania. Utrzymywanie stałego ucisku wydaje się wzmacniać działanie, ale uniemożliwia napływ krwi; oddechy wykonuje się dopiero po 30 uciśnięciach.

Dlaczego tak

1 µF = 1000 nF, więc 0,0047 µF = 0,0047·1000 nF = 4,7 nF (co odpowiada 4700 pF). 47 nF i 0,47 nF to błędy o rząd wielkości przy przesuwaniu przecinka, a 4700 nF pomyliłoby nanofarady z pikofaradami.

Dlaczego tak

1 mA = 1000 µA, więc 0,25 mA = 0,25·1000 µA = 250 µA. 25 µA i 2,5 µA to błędy o jeden lub dwa rzędy wielkości przy przesunięciu przecinka, a 2500 µA odpowiada 2,5 mA. Przeliczając jednostki, zawsze sprawdza się, czy wynik ma sens: mniejsza jednostka (µA) musi dać większą liczbę.

Dlaczego tak

Kondensator elektrolityczny za prostownikiem wygładza tętnienia napięcia wyprostowanego, a układ 7812 jest scalonym stabilizatorem napięcia dodatniego 12 V. Generator, wzmacniacz audio i przetwornik A/C mają zupełnie inną budowę i oznaczenia.

Dlaczego tak

Przy połączeniu kaskadowym wzmocnienia i tłumienia wyrażone w decybelach dodaje się algebraicznie: 30 dB − 12 dB = 18 dB. 42 dB powstaje, gdy tłumienie potraktuje się jak wzmocnienie, 360 dB — z mnożenia decybeli (mnoży się krotności, nie decybele), a 2,5 dB — z ich dzielenia.

Dlaczego tak

Z drugiego prawa Kirchhoffa na rezystorze odkłada się 12 − 2 = 10 V, więc I = 10 V/100 Ω = 0,1 A = 100 mA — zdecydowanie za dużo dla typowej diody LED (ok. 20 mA). 120 mA to wynik bez uwzględnienia spadku na diodzie, 20 mA to typowy prąd LED, a nie wynik obliczenia, a 10 mA — błąd o rząd wielkości.

Dlaczego tak

Moce odbiorników połączonych równolegle sumują się: 24 + 12 = 36 W, więc I = P/U = 36 W/12 V = 3 A (reflektor 2 A, sygnalizator 1 A). 2 A i 1 A to prądy pojedynczych odbiorników, a 36 A powstaje, gdy sumę mocy pomyli się z prądem.

Dlaczego tak

Z pierwszego prawa Kirchhoffa suma prądów dopływających równa się sumie prądów odpływających: 40 + 25 = 15 + I, więc I = 50 mA. 80 mA to suma wszystkich prądów bez uwzględnienia kierunku, 30 mA wynika z błędnego odjęcia, a 0 mA oznaczałoby, że prądy się znoszą, co nie wynika z danych.

Dlaczego tak

Wartość międzyszczytowa to podwójna amplituda: Um = 340/2 = 170 V, a wartość skuteczna U = Um/√2 = 170/1,414 ≈ 120 V. 170 V to amplituda, 240 V powstaje, gdy wartość międzyszczytową podzieli się tylko przez √2, a 340 V to sama wartość międzyszczytowa.

Dlaczego tak

Domieszka donorowa (pierwiastek V grupy, np. fosfor w krzemie) ma o jeden elektron walencyjny więcej, który łatwo staje się swobodny — w półprzewodniku typu n elektrony są nośnikami większościowymi. Domieszki akceptorowe (np. bor) tworzą półprzewodnik typu p z przewagą dziur. Domieszkowanie nie zamienia półprzewodnika w przewodnik metaliczny ani w izolator.

Dlaczego tak

RDS(on) to rezystancja dren–źródło w stanie włączenia; straty przewodzenia wynoszą P = I²·RDS(on), więc im mniejsza ta rezystancja, tym mniej ciepła wydziela się w kluczu. hFE to wzmocnienie prądowe tranzystora bipolarnego, UZ — napięcie diody Zenera, a IF(AV) — średni prąd przewodzenia diody.

Dlaczego tak

W fototranzystorze prąd kolektora zależy od natężenia światła padającego na złącze, dlatego wykorzystuje się go do detekcji światła: w czujnikach zmierzchowych, barierach (np. w bramach), enkoderach i transoptorach. Do stabilizacji służą diody Zenera i stabilizatory, do prostowania — diody, a do magazynowania energii — kondensatory i akumulatory.

Dlaczego tak

Wzrost napięcia o 0,1 V zwiększył prąd dziesięciokrotnie — to typowa, wykładnicza charakterystyka złącza p-n w kierunku przewodzenia, dlatego diodę LED czy prostowniczą zasila się przez rezystor ograniczający prąd. Rezystor miałby prąd proporcjonalny do napięcia, a przewodzenie odbywa się w kierunku przewodzenia, nie zaporowym; prąd rośnie, a nie maleje.

Dlaczego tak

Na rezystorze kolektorowym odkłada się różnica napięć zasilania i UCE: 12 − 6 = 6 V, a płynie przez niego prąd kolektora 2 mA, więc RC = 6 V/2 mA = 3 kΩ. 6 kΩ wychodzi po podzieleniu 12 V przez 2 mA, 12 kΩ i 2 kΩ wynikają z błędów w podstawieniu napięć.

Dlaczego tak

Zamiennik diody musi wytrzymać napięcie wsteczne występujące w układzie (URRM z zapasem), przenieść wymagany prąd (IF(AV), a często także prąd udarowy) i mieć odpowiednią obudowę do montażu; w zasilaczach impulsowych ważny jest też czas wyłączania. Kolor, masa czy kraj producenta nie decydują o przydatności zamiennika.

Dlaczego tak

45 = 32 + 8 + 4 + 1, czyli bity o wagach 2⁵, 2³, 2² i 2⁰ mają wartość 1: 101101. 110101 to 53, 101011 to 43, a 100110 to 38 — powstają przy pomyleniu wag lub kolejności bitów. Sprawdzenie: 32 + 8 + 4 + 1 = 45.

Dlaczego tak

Z prawa De Morgana A + B = ¬(¬A·¬B), więc potrzebne są dwie bramki NAND z połączonymi wejściami jako negatory A i B oraz trzecia NAND łącząca ich wyjścia — razem 3 bramki. Odpowiedź 2 pomija jedną z negacji wejść, a 4 bramki potrzebne są do realizacji funkcji NOR, w której wynik trzeba jeszcze zanegować.