Test ELM.02 — zestaw 28

Dlaczego tak

Dielektryk C0G (NP0) ma praktycznie stałą pojemność w funkcji temperatury i napięcia, dlatego stosuje się go w obwodach czasowych i filtrach; X7R może zmieniać pojemność o ±15% w zakresie temperatur i traci ją pod napięciem, a do tego ma tolerancję 10%. Zgodność pojemności i obudowy wydaje się wystarczająca, ale parametry dielektryka są częścią specyfikacji i decydują o stabilności częstotliwości. Kondensatory ceramiczne X7R nie są polaryzowane, a C0G pracuje w co najmniej tak szerokim zakresie temperatur.

Dlaczego tak

Na karcie HIC pole niebieskie oznacza suche warunki, a różowe — przekroczenie wskazanego progu wilgotności, więc elementy mogły wchłonąć wilgoć i przed lutowaniem rozpływowym wygrzewa się je zgodnie z J-STD-033, aby nie doszło do pękania obudów. Odpowiedź o szczelnym worku jest kusząca, bo kojarzy zmianę koloru z prawidłowym działaniem pochłaniacza, ale właśnie odwrotna zmiana — z niebieskiego na różowy — świadczy o zawilgoceniu. Niska temperatura nie usuwa wilgoci, a kolor karty nie zależy od przegrzania.

Dlaczego tak

Cienki drut o średnicy 0,3–0,5 mm pozwala dozować bardzo małe ilości lutu na drobne pola, dzięki czemu nie powstają mostki ani nadmiarowe kule lutu. Drut 1,0–1,2 mm jest kuszący, bo to typowa średnica do lutowania elementów przewlekanych, ale przy polach 0603 podaje zbyt dużo lutu naraz. Druty 1,5–2,0 mm i 3,0 mm stosuje się do masywnych połączeń, np. przewodów i dużych złączy.

Dlaczego tak

Trwałość kondensatora elektrolitycznego silnie zależy od temperatury — orientacyjnie spada o połowę na każde 10 °C wzrostu — dlatego umieszcza się je z dala od radiatorów, rezystorów mocy i innych źródeł ciepła, najlepiej w strumieniu chłodzącego powietrza. Umieszczenie przy radiatorze stabilizatora jest kuszące, bo skraca połączenia filtra, ale gorący radiator przyspiesza wysychanie elektrolitu. Montaż pod rezystorem mocy lub w miejscu bez przepływu powietrza powoduje ten sam problem.

Dlaczego tak

Wyprowadzenie powinno wystawać ponad lut na niewielką długość, ok. 1–1,5 mm, tak aby jego koniec był widoczny lub wyczuwalny w połączeniu; świadczy to o przejściu wyprowadzenia przez cały otwór i nie grozi zwarciem. Cięcie równo z płytką wydaje się najbardziej estetyczne, ale przecina połączenie lutowane i może je uszkodzić mechanicznie. Długie końcówki grożą zwarciami, a obcięcie przed lutowaniem utrudnia kontrolę połączenia.

Dlaczego tak

Wielowarstwowe kondensatory ceramiczne są wrażliwe na szybkie zmiany temperatury: dotknięcie zimnego korpusu gorącym grotem wywołuje naprężenia termiczne, które powodują mikropęknięcia, a te mogą później prowadzić do zwarć wewnętrznych. Wyciek elektrolitu jest kuszącą odpowiedzią, bo przegrzewanie szkodzi kondensatorom elektrolitycznym, ale kondensator ceramiczny nie zawiera elektrolitu. Kondensatory ceramiczne nie mają biegunowości ani magnetycznych okładek.

Dlaczego tak

Ekran przylutowany w wielu punktach do dużej powierzchni miedzi trzeba nagrzać równomiernie na całym obwodzie, co zapewnia stacja hot-air z szeroką dyszą wspomagana podgrzewaczem dolnym ograniczającym odprowadzanie ciepła przez płytkę. Lutownica z odsysaczem jest kusząca, bo pozwala usunąć lut z kolejnych punktów, ale lut w poprzednich punktach zastyga, zanim zdąży się roztopić następny. Pinceta lutownicza służy do małych elementów dwukońcówkowych, a rozlutownica — do wyprowadzeń w otworach.

Dlaczego tak

Długotrwałe i wielokrotne nagrzewanie osłabia klej łączący folię miedzianą z laminatem, a nacisk grota dodatkowo ją odrywa, więc pole lutownicze lub fragment ścieżki odspaja się od płytki. Uszkodzenie końcówki odsysacza jest kuszącą odpowiedzią, bo końcówka styka się z gorącym lutem, ale zużywa się ona stopniowo, a nie na skutek nacisku na pole. Ciepło nie magnesuje wyprowadzeń ani nie zmienia trwale wartości sąsiednich rezystorów w tak krótkim czasie.

Dlaczego tak

Lut w kanale grota usuwa się, gdy jest płynny, dlatego przy nagrzanym grocie przepycha się kanał dołączonym do stacji wyciorem (szpilką czyszczącą) o średnicy dobranej do otworu. Przedmuchanie sprężonym powietrzem wydaje się delikatniejsze, ale przy zimnym grocie lut jest zastygły i nie da się go wydmuchać. Rozwiercanie niszczy powłokę grota i zmienia średnicę otworu, a sam topnik nie usunie zakrzepłego lutu z kanału.

Dlaczego tak

Plecionkę z topnikiem kładzie się na lut, dociska lekko grotem, a gdy lut wsiąknie, unosi się ją razem z grotem, zanim lut zastygnie. Oderwanie plecionki po zastygnięciu wydaje się bezpieczniejsze, bo grot nie styka się już z płytką, ale zastygły lut łączy plecionkę z polami i przy odrywaniu można je zerwać. Pocieranie z dużym naciskiem grozi odspojeniem pól, a bez topnika plecionka słabo zasysa lut.

Dlaczego tak

Warstwy miedzi w grubej płytce odprowadzają ciepło, więc bez podgrzewacza trzeba by długo grzać układ z góry bardzo gorącym powietrzem, co grozi rozwarstwieniem laminatu, odbarwieniem płytki i uszkodzeniem sąsiednich elementów; podgrzanie całej płytki od spodu zmniejsza potrzebny przyrost temperatury. Odpowiedź o chłodzeniu spodu jest kusząca, bo kojarzy się z ochroną elementów po drugiej stronie, ale podgrzewacz działa odwrotnie. Podgrzewacz nie zastępuje dyszy ani topnika i nie odsysa lutu.

Dlaczego tak

W kondensatorach tantalowych SMD pasek oznacza biegun dodatni (anodę), więc musi znaleźć się przy polu oznaczonym „+”; odwrotny montaż prowadzi do uszkodzenia, a nawet zapalenia kondensatora. Odpowiedź z polem „−” jest kusząca, bo w aluminiowych kondensatorach elektrolitycznych pasek oznacza właśnie biegun ujemny, i to częsta pomyłka przy kontroli. Kierunek fali lutowniczej i położenie wyprowadzeń masy nie decydują o polaryzacji.

Dlaczego tak

Rozdmuch (otworek, ang. blowhole lub pinhole) powstaje, gdy z otworu lub z laminatu podczas lutowania uchodzą gazy, np. z zawilgoconej płytki lub odparowującego topnika, i zostawiają kraterek w krzepnącym lucie. Zimny lut jest kuszącą odpowiedzią, bo też jest wadą widoczną na powierzchni połączenia, ale objawia się matową, ziarnistą strukturą i słabym zwilżeniem, a nie otworkiem. Mostek łączy sąsiednie pola, a efekt nagrobka dotyczy dwukońcówkowych elementów SMD.

Dlaczego tak

Wskazanie „OL” (overload) w funkcji ciągłości oznacza rezystancję większą od zakresu pomiarowego, czyli brak połączenia, którego wymaga schemat; najczęstszymi przyczynami są niedolutowane wyprowadzenie, zimny lut lub przerwana ścieżka. Odpowiedź o prawidłowym połączeniu jest kusząca dla osób, które kojarzą „OL” z potwierdzeniem, ale ciągłość sygnalizuje dźwięk i wskazanie bliskie zeru. Zwarcie z sąsiednim wyprowadzeniem dałoby małą rezystancję między tymi wyprowadzeniami, a nie przerwę do masy.

Dlaczego tak

Programator-debuger łączy się z interfejsem programowania i debugowania mikrokontrolera (SWD lub JTAG), co pozwala wgrać program, zatrzymywać go w punktach przerwań, wykonywać krokowo i podglądać rejestry. Analizator stanów logicznych jest kuszący, bo także pomaga w uruchamianiu układów cyfrowych, ale tylko obserwuje sygnały — nie zapisze programu ani nie zatrzyma jego wykonania. Oscyloskop z dekodowaniem magistral i generator funkcyjny również nie mają dostępu do pamięci programu.

Dlaczego tak

We wzmacniaczu klasy AB prąd spoczynkowy tranzystorów końcowych ustawia się zgodnie z dokumentacją przed podaniem sygnału: zbyt mały powoduje zniekształcenia skrośne, a zbyt duży — przegrzanie i zniszczenie tranzystorów. Podanie od razu sygnału o największej amplitudzie wydaje się szybkim testem, ale przy nieustawionym punkcie pracy grozi uszkodzeniem stopnia końcowego. Zwieranie wyjścia i celowe forsowanie wzmocnienia nie należą do procedury uruchamiania i mogą uszkodzić układ.

Dlaczego tak

Strona pierwotna zasilacza nie jest odizolowana od sieci, a masa zwykłej sondy jest połączona przez oscyloskop z przewodem ochronnym, więc pomiar wykonuje się sondą różnicową wysokonapięciową albo zasilając badany układ przez transformator separujący. Dołączenie masy sondy do źródła tranzystora wydaje się poprawne, bo tak mierzy się w układach niskonapięciowych, ale tu wywoła zwarcie przez przewód ochronny. Odłączanie przewodu ochronnego oscyloskopu stwarza zagrożenie porażenia, a sonda 1:1 ma zbyt małe napięcie dopuszczalne.

Dlaczego tak

Wersja oprogramowania jest częścią konfiguracji egzemplarza, dlatego zapisuje się jej numer, a najlepiej także sumę kontrolną pliku, co pozwala później ustalić, jaki program działa w urządzeniu, i powtórzyć lub zaktualizować programowanie. Dołączanie pełnego kodu źródłowego wydaje się najpełniejszą dokumentacją, ale kod przechowuje się w repozytorium konstruktora, a sam wydruk nie identyfikuje wgranego pliku. Nazwa środowiska programistycznego i czas programowania nie mówią, jaka wersja trafiła do urządzenia.

Dlaczego tak

Jednostka ppm oznacza milionową część wartości, więc dopuszczalna odchyłka to 16 MHz · 50 · 10⁻⁶ = 800 Hz, a zmierzona wynosi 600 Hz, czyli ok. 37,5 ppm — wynik jest zgodny z tabelą. Odpowiedź o 50 Hz jest kusząca, bo powstaje z odczytania „50 ppm” jako bezwzględnej liczby herców. Utożsamienie 600 Hz z 600 ppm lub 0,6 ppm to błędy w przeliczeniu części na milion.

Dlaczego tak

Brak drgań na wyprowadzeniach rezonatora przy prawidłowym zasilaniu wskazuje na obwód generatora zegarowego — uszkodzony lub źle przylutowany kwarc, niewłaściwe kondensatory obciążające albo zimny lut w tym obwodzie; bez zegara mikrokontroler nie wykonuje programu. Stabilizator jest kuszącym podejrzanym, bo jego awaria również zatrzymuje układ, ale pomiar wykazał prawidłowe 3,3 V. Rezystory diody LED i magistrali I²C nie wpływają na pracę generatora zegarowego.

Dlaczego tak

Karta kontroli dokumentuje stan konkretnego egzemplarza, dlatego wpisuje się rzeczywiste wyniki pomiarów z jednostkami, ocenę zgodności oraz datę i podpis kontrolera; dzięki temu można później analizować np. powolne przesuwanie się wyników w kolejnych partiach. Przepisanie wartości wzorcowych jest kuszące, gdy pomiar „się zgadza”, ale fałszuje zapis i ukrywa odchyłki w granicach tolerancji. Samo „OK” lub brak wpisu nie pozwala odtworzyć, co i jak sprawdzono.

Dlaczego tak

Współczynnik CTR określa, jaki prąd fototranzystora wywoła dany prąd diody nadawczej, a od niego zależy wzmocnienie pętli regulacji napięcia wyjściowego; zamiennik o innym CTR może powodować niestabilność lub błędne napięcie. RDS(on) jest kuszącą odpowiedzią, bo to kluczowy parametr innych elementów tego samego zasilacza, ale dotyczy tranzystorów MOSFET, a nie transoptorów. Napięcie Zenera i URRM to parametry diod.

Dlaczego tak

Podstawka precyzyjna z toczonymi stykami pozwala wymieniać układ bez ponownego lutowania, co chroni płytkę przed wielokrotnym nagrzewaniem pól i odspojeniem ścieżek. Lutowanie od strony elementów wydaje się wygodnym skrótem, ale daje słabe połączenia mechaniczne i nie ułatwia następnej wymiany. Wlutowanie tylko narożnych wyprowadzeń pozostawia pozostałe niepołączone, a wklejanie i łączenie przewodami jest niedopuszczalne w naprawie.

Dlaczego tak

Przyczyną usterki jest pierwotne uszkodzenie, czyli zwarcie diody mostka, a przepalony bezpiecznik jest jego skutkiem i odnotowuje się go wśród wymienionych elementów. Wpisanie przepalonego bezpiecznika jest kuszące, bo to pierwszy objaw zauważony przy naprawie, ale taki zapis nie pozwala analizować awaryjności podzespołów. Zużycie eksploatacyjne i przepięcie w sieci to przypuszczenia, których przeprowadzona diagnoza nie potwierdziła.

Dlaczego tak

Wartość 230 V to napięcie skuteczne, a źródło sinusoidalne w SPICE definiuje się amplitudą, czyli wartością szczytową: Um = 230 V · √2 ≈ 325 V. Wpisanie 230 V jest najczęstszym błędem, bo to liczba z tabliczek znamionowych, ale symulowany przebieg miałby wtedy wartość skuteczną tylko ok. 163 V. Wartość 650 V odpowiada w przybliżeniu napięciu międzyszczytowemu, a 163 V powstaje z podzielenia 230 V przez √2.

Dlaczego tak

Harmoniczne powstają w wyniku nieliniowości, którą uwzględnia analiza czasowa; jej wynik poddaje się transformacji Fouriera i otrzymuje widmo z amplitudami kolejnych harmonicznych. Analiza AC jest kusząca, bo też daje wynik w funkcji częstotliwości, ale linearyzuje układ wokół punktu pracy, więc nie może wykazać zniekształceń nieliniowych. Analiza punktu pracy podaje tylko wartości stałe, a Monte Carlo — rozrzut wyników wynikający z tolerancji.

Dlaczego tak

Jeżeli krok czasowy jest zbyt duży w stosunku do okresu 10 µs i czasu trwania zboczy, symulator wylicza tylko kilka punktów na okres i łączy je liniami, co zniekształca obraz; zmniejszenie maksymalnego kroku zagęszcza punkty. Wydłużenie czasu symulacji wydaje się poprawą dokładności, ale przy automatycznym doborze kroku często go zwiększa i pogarsza rozdzielczość. Analiza stałoprądowa nie pokazuje przebiegów, a zmiana amplitudy nie wpływa na liczbę punktów obliczeń.

Dlaczego tak

Tętnienia za filtrem pojemnościowym rosną wraz z prądem obciążenia, bo kondensator rozładowuje się szybciej między impulsami ładowania, dlatego porównanie z dokumentacją ma sens tylko w warunkach, które ona określa — tu przy 2 A. Wniosek o dużym zapasie jest kuszący, bo liczbowo 5 mV to dwudziesta część limitu, ale dotyczy innego stanu pracy. Wymaganie jest górną granicą, a nie wartością, którą trzeba osiągnąć dokładnie.

Dlaczego tak

Wzmocnienie napięciowe w decybelach wynosi ku[dB] = 20 · log ku, więc ku = 10^(40/20) = 10² = 100 V/V. Wartość 10 000 jest kusząca, bo powstaje ze wzoru 10 · log, który stosuje się dla stosunku mocy, a nie napięć. Wynik 40 V/V to utożsamienie liczby decybeli ze wzmocnieniem, a 20 V/V wynika z podzielenia 40 dB przez 2.

Dlaczego tak

Udokumentowanie położenia złączy i przebiegu wiązek przed ich rozłączeniem pozwala bezbłędnie złożyć urządzenie i wykryć ewentualne pomyłki, zwłaszcza gdy kilka złączy ma ten sam typ. Założenie, że każde złącze ma inny kształt, jest kuszące, ale w urządzeniach często występują identyczne złącza o różnych funkcjach, które łatwo zamienić. Przecinanie wiązek i wylutowywanie złączy to niepotrzebne uszkadzanie urządzenia.

Dlaczego tak

Podważaki z tworzywa są miękkie i szerokie, więc rozkładają siłę na większej powierzchni i nie zostawiają śladów, a przesuwane wzdłuż szczeliny kolejno zwalniają zatrzaski. Płaski wkrętak jest kuszący, bo jest zawsze pod ręką i działa jak dźwignia, ale twarda krawędź rysuje i wgniata tworzywo oraz łatwo łamie zatrzaski. Przecinanie zatrzasków nożem i uderzanie młotkiem trwale uszkadzają obudowę.

Dlaczego tak

Gdy lut na obu blisko położonych wyprowadzeniach jest jednocześnie płynny, np. dzięki szerokiemu grotowi lub kropli świeżego lutu łączącej oba pola, element wyjmuje się bez naprężeń, a otwory można potem oczyścić. Grzanie jednego wyprowadzenia i ciągnięcie wydaje się szybkie, ale drugie wyprowadzenie pozostaje przylutowane, więc pole może się oderwać od laminatu. Łamanie wyprowadzeń i nagrzewanie płytki do 400 °C niszczy płytkę i elementy.

Dlaczego tak

O przydatności zdemontowanego złącza decyduje jego rzeczywisty stan: obudowa z tworzywa nie może być nadtopiona podczas wylutowywania, a styki muszą być czyste, nieskorodowane i nieodkształcone, aby zapewnić pewny kontakt. Wiek urządzenia wydaje się dobrym kryterium, ale nowe złącze uszkodzone przy demontażu jest bezużyteczne, a starsze w dobrym stanie może się nadawać. Wysoka temperatura nie czyści styków, tylko grozi stopieniem obudowy, a opakowanie nie świadczy o stanie elementu.

Dlaczego tak

Przewody są cennym surowcem: w zakładzie przetwarzania rozdziela się mechanicznie miedź od izolacji i oba materiały kieruje do recyklingu, dlatego oddaje się je jako złom kablowy uprawnionemu podmiotowi. Spalanie izolacji wydaje się prostym sposobem odzysku miedzi, ale PVC wydziela przy tym chlorowodór i dioksyny, a takie spalanie jest zabronione. Wrzucenie przewodów do odpadów zmieszanych lub papieru marnuje surowiec i jest niezgodne z zasadami segregacji.

Dlaczego tak

Świetlówki z zimną katodą CCFL, stosowane do podświetlania matryc LCD przed upowszechnieniem diod LED, zawierają niewielką ilość rtęci, dlatego zbiera się je osobno i nie wolno ich tłuc. Polichlorowane bifenyle są kuszącą odpowiedzią, bo także kojarzą się ze starym sprzętem elektrycznym, ale występują w dawnych kondensatorach olejowych i transformatorach. Kadm zawierają głównie akumulatory niklowo-kadmowe, a azbest — stare materiały izolacyjne i budowlane.

Dlaczego tak

W katalogu odpadów indeksem „*” oznacza się rodzaje odpadów niebezpiecznych; z takim odpadem postępuje się zgodnie z przepisami dla odpadów niebezpiecznych, m.in. ewidencjonuje go i przekazuje tylko uprawnionym odbiorcom. Odpowiedź o wyłącznym unieszkodliwieniu jest kusząca, bo niebezpieczny charakter kojarzy się z koniecznością zniszczenia, ale zużyty sprzęt w dużej części poddaje się odzyskowi i recyklingowi. Gwiazdka nie oznacza pochodzenia z gospodarstw domowych ani zgody na mieszanie z odpadami komunalnymi.

Dlaczego tak

Trzy poziome kreski o malejącej długości pod linią przewodu to symbol uziemienia, czyli połączenia z ziemią, stosowany np. przy uziemieniu masztu antenowego lub szyny wyrównawczej. Połączenie z obudową jest najczęściej mylone z uziemieniem, bo oba symbole rysuje się na końcu przewodu, ale masę oznacza się kreską poziomą z ukośnymi kreskami lub osobnym znakiem. Bezpiecznik rysuje się jako prostokąt z linią przechodzącą przez środek, a kondensator — jako dwie równoległe kreski jednakowej długości.

Dlaczego tak

Sygnalizator z własnym akumulatorem jest zasilany z centrali, ale zasila się sam w razie sabotażu: po przecięciu lub zwarciu przewodów włącza alarm akustyczny i optyczny, czego zwykły sygnalizator bez zasilania nie zrobi. Odpowiedź o braku przewodów jest kusząca, ale dotyczy sygnalizatorów bezprzewodowych — typ z akumulatorem nadal wymaga połączenia z centralą. Akumulator sygnalizatora nie zasila centrali i nie zastępuje jej akumulatora, a obudowa chroni go przed warunkami atmosferycznymi i sabotażem.

Dlaczego tak

Według PN-EN 60529 pierwsza cyfra 5 oznacza obudowę pyłoochronną: pył może wniknąć tylko w ilości niezakłócającej działania urządzenia, a pełną pyłoszczelność oznacza dopiero cyfra 6. Odpowiedź o całkowitej ochronie przed pyłem jest kusząca, bo 5 to wysoki stopień, ale dotyczy oznaczenia IP6X. Ochrona przed strumieniem wody jest opisana drugą cyfrą (5), a cyfra 4 oznacza ochronę przed ciałami stałymi większymi niż 1 mm.

Dlaczego tak

Gdy nie wolno naruszyć tynku, przewody prowadzi się natynkowo w listwach instalacyjnych, a tam, gdzie i to nie jest możliwe, stosuje się czujki bezprzewodowe współpracujące z centralą. Bruzdy tylko w narożnikach wydają się kompromisem, ale nadal są kuciem ścian, na które klient się nie zgodził. Rezygnacja nie jest konieczna, bo istnieją rozwiązania bez kucia, a przewody bez osłon przyklejane taśmą są nietrwałe i łatwe do sabotażu.