Test MEC.05 — zestaw 23

Dlaczego tak

Metoda uznania pozwala szybko wprowadzić normę europejską do zbioru Polskich Norm bez tłumaczenia: PN ma polską stronę tytułową, a treść jest w języku oryginału, zwykle angielskim. Pełne tłumaczenie kusi, bo kojarzy się z polską normą, ale dotyczy norm wprowadzanych metodą tłumaczenia, które mogą powstać później. Norma nie jest aktem prawnym publikowanym w Dzienniku Ustaw i nie wprowadza się jej w wersji skróconej.

Dlaczego tak

Liczba po dwukropku na końcu oznaczenia normy podaje rok jej publikacji, co pozwala odróżnić wydanie aktualne od wcześniejszych wersji tego samego dokumentu. Numer części kusi, bo również jest liczbą dopisaną do numeru normy, ale zapisuje się go po łączniku, tutaj „-1”. Klasy tolerancji i numery komitetów technicznych nie są częścią oznaczenia normy.

Dlaczego tak

Gdy procedura oceny zgodności wymaga udziału jednostki notyfikowanej, za znakiem CE umieszcza się jej czterocyfrowy numer identyfikacyjny, który można sprawdzić w unijnej bazie jednostek notyfikowanych. Numer normy zharmonizowanej kusi, bo normy też mają numery liczbowe, ale normy podaje się w deklaracji zgodności, a nie przy znaku. Rok produkcji i numer seryjny umieszcza się na tabliczce znamionowej.

Dlaczego tak

Niski poziom oleju grozi niedostatecznym smarowaniem kół zębatych i łożysk, dlatego przed uruchomieniem uzupełnia się olej gatunkiem wskazanym w instrukcji smarowania do właściwego poziomu. Wariant z uruchomieniem kusi, bo w niektórych skrzynkach poziom zmienia się podczas pracy, ale wskazanie odczytywane na postoju poniżej minimum oznacza rzeczywisty brak oleju. Mieszanie przypadkowych olejów może pogorszyć ich właściwości smarne.

Dlaczego tak

Zapisy w karcie obsługi są dowodem, że czynności wykonano w terminie, a jednocześnie pokazują powtarzające się usterki i zużycie, co pozwala planować przeglądy, naprawy i zamawiać części, a także dochodzić roszczeń gwarancyjnych. Rezygnacja z przeglądów kusi, bo zapisy dają obraz stanu obrabiarki, ale codzienna obsługa nie zastępuje przeglądów okresowych. Dokumentacja nie zwalnia operatora z odpowiedzialności i nie służy normowaniu czasu.

Dlaczego tak

Zmieniacz narzędzi, np. dwuchwytakowe ramię, wyjmuje oprawkę z gniazda magazynu, zamienia ją z narzędziem we wrzecionie i odkłada poprzednie narzędzie do magazynu. Głowica rewolwerowa kusi, bo też umożliwia automatyczną zmianę narzędzia, ale sama przenosi narzędzia i ustawia je w pozycji roboczej obrotem, bez przekładania do wrzeciona. Zmieniacz palet wymienia przedmioty, a podajnik prętów materiał w tokarce.

Dlaczego tak

Na tokarce oś X jest prostopadła do osi obrotu przedmiotu, a jej dodatni zwrot wskazuje kierunek oddalania się narzędzia od osi, czyli zwiększania średnicy. Wariant z dodatnim zwrotem do osi przedmiotu kusi, bo różni się tylko zwrotem, ale ruch w stronę osi zmniejsza średnicę i odpowiada ujemnemu kierunkowi X. Równolegle do osi wrzeciona leży oś Z, a kierunek X nie jest zawsze pionowy.

Dlaczego tak

W sterowaniach Fanuc tekst zapisany w nawiasach okrągłych jest pomijany przez interpreter i służy jako komentarz, np. (FREZ PALCOWY D10). Średnik kusi, bo pełni tę funkcję w sterowaniach Sinumerik i w wielu innych językach, ale w Fanuc nie oznacza komentarza. Znak procentu oznacza początek i koniec pliku programu przy transmisji danych, a nawiasy kwadratowe służą w makroprogramach do wyrażeń.

Dlaczego tak

G41 włącza korekcję promienia narzędzia tak, że patrząc w kierunku ruchu narzędzie znajduje się po lewej stronie obrabianego konturu, co przy obrotach prawych daje frezowanie współbieżne. Wariant z prawą stroną kusi, bo różni się tylko stroną, ale opisuje funkcję G42. G40 odwołuje korekcję promienia, a G43 włącza korekcję długości narzędzia.

Dlaczego tak

Podprogram we współrzędnych absolutnych odnosi się do aktywnego punktu zerowego, więc wywołany raz przy G54, a raz przy G55 wykona ten sam kontur względem dwóch różnych punktów zerowych, czyli w dwóch przedmiotach. Wariant z dwukrotną obróbką w jednym miejscu kusi, bo wywołanie podprogramu się powtarza, ale zmiana przesunięcia zera przenosi cały kontur. Podprogram można wywoływać wielokrotnie, a G55 zastępuje G54 dopiero od miejsca swojego wywołania.

Dlaczego tak

Gwintownik musi wykręcić się z gwintu, więc w cyklu gwintowania na dnie otworu wrzeciono zmienia kierunek obrotów, a wycofanie odbywa się z posuwem równym skokowi gwintu na obrót. Wycofanie posuwem szybkim kusi, bo tak kończy się zwykły cykl wiercenia, ale zniszczyłoby gwint i złamało gwintownik. Zatrzymanie orientowane z odsunięciem występuje w cyklach wytaczania, a okresowe wycofywanie w wierceniu głębokich otworów.

Dlaczego tak

Powierzchnie wykonane w jednym zamocowaniu mają wspólną oś obrotu wrzeciona, więc ich współosiowość zależy tylko od dokładności obrabiarki, a nie od dokładności ponownego ustalenia. Obróbka z przełożeniem kusi, bo pozwala wygodnie dotrzeć do obu stron przedmiotu, ale każde przemocowanie wprowadza błąd bicia uchwytu i ustalenia. Wiercenie po wykończeniu zewnętrznej powierzchni grozi jej uszkodzeniem i odkształceniem.

Dlaczego tak

W trybie przyrostowym G91 podaje się przyrosty współrzędnych: ΔX = 40 − 10 = 30 i ΔY = 30 − 10 = 20, a ruch roboczy z posuwem zapewnia G01. Wariant G91 X40 Y30 kusi, bo zawiera współrzędne punktu docelowego, ale w trybie przyrostowym przesunąłby frez do punktu X50 Y40. Zapis z G90 przesunie narzędzie do X30 Y20, a G00 oznacza ruch szybki, a nie roboczy.

Dlaczego tak

Oznaczenie fz to posuw na jedno ostrze, z to liczba ostrzy frezu, a n prędkość obrotowa, więc posuw minutowy wynosi vf = fz · z · n = 0,08 · 4 · 2000 = 640 mm/min. Wynik 160 mm/min kusi, bo powstaje przy odczytaniu fz jako posuwu na obrót i pominięciu liczby ostrzy. Wartość 0,32 to posuw na obrót w mm/obr, błędnie opisany jako minutowy, a 6400 mm/min wynika z przesunięcia przecinka.

Dlaczego tak

Prędkość obrotową oblicza się ze wzoru n = 1000 · vc / (π · D) = 1000 · 150 / (3,14 · 60) ≈ 796 obr/min. Wynik 1592 obr/min kusi, bo powstaje z tego samego wzoru, ale z podstawieniem promienia 30 mm zamiast średnicy. Wynik 2500 obr/min wynika z pominięcia liczby π, a 80 obr/min z błędnego przeliczenia jednostek.

Dlaczego tak

M01 jest zatrzymaniem warunkowym: program zatrzyma się na nim tylko wtedy, gdy operator aktywuje na pulpicie funkcję Optional Stop, np. aby zmierzyć detal po obróbce zgrubnej. Pomijanie bloków kusi, bo również jest przełącznikiem zmieniającym przebieg programu, ale dotyczy bloków oznaczonych ukośnikiem i powoduje ich pominięcie, a nie zatrzymanie. Tryb blok po bloku zatrzymuje program po każdym bloku, niezależnie od M01.

Dlaczego tak

W biegu próbnym sterownik ignoruje posuwy zaprogramowane i wykonuje ruchy z jednolitą prędkością ustaloną parametrem lub pokrętłem, co pozwala szybko sprawdzić przebieg programu, zwykle bez przedmiotu lub z odsuniętym punktem zerowym. Wariant bez ruchów osi kusi, bo opisuje sprawdzanie programu, ale jest to blokada maszyny z symulacją graficzną. Pomijanie bloków z ukośnikiem to Block Skip, a zatrzymanie po każdym bloku to tryb blok po bloku.

Dlaczego tak

Każdą szczękę uchwytu czteroszczękowego przestawia się osobno, co pozwala zamocować przedmiot prostokątny lub niesymetryczny albo ustawić czujnikiem w osi wrzeciona otwór mimośrodowy. Mocowanie okrągłych wałków w seriach kusi, bo uchwyt je utrzyma, ale każdą sztukę trzeba osobno ustawiać, więc w seriach stosuje się uchwyt samocentrujący. Pręty z podajnika mocuje się w tulejach zaciskowych, a tuleje cienkościenne w szczękach owiniętych lub tulejach.

Dlaczego tak

Pryzma styka się z wałkiem wzdłuż dwóch tworzących, dzięki czemu wałek jest ustalony i nie może się obrócić ani przetoczyć, a jego oś leży równolegle do stołu. Stół magnetyczny kusi, bo szybko mocuje stal, ale wałek opiera się na nim tylko jedną linią i pod siłą skrawania może się przetoczyć. Uchwyt podciśnieniowy wymaga płaskiej powierzchni przylegania, a łapy dociskające wałek do płaskiego stołu nie ustalają go stabilnie.

Dlaczego tak

Przy szczękach zewnętrznych siła odśrodkowa działająca na masę szczęk odciąga je od osi, więc rzeczywista siła mocowania maleje wraz ze wzrostem obrotów, a producent uchwytu podaje dopuszczalną prędkość. Wariant z niezależnością od obrotów kusi, bo siłę nastawia się ciśnieniem hydrauliki, ale ta wartość dotyczy uchwytu w spoczynku. Szczęki miękkie mogą mieć większą masę, lecz zjawisko dotyczy wszystkich szczęk.

Dlaczego tak

Oś symetrii leży w połowie odległości między ścianami, więc jej współrzędna maszynowa to średnia: (−150 + (−90)) / 2 = −120,000 mm i tę wartość wpisuje się jako przesunięcie zera. Wynik −60,000 mm kusi, bo liczbowo jest równy różnicy współrzędnych, ale to szerokość przedmiotu, a nie położenie jego środka. Wartość −240,000 mm to suma bez dzielenia, a 30,000 mm to połowa szerokości.

Dlaczego tak

Klawisz „+INPUT” służy do przyrostowej zmiany zawartości rejestru: wpisana liczba jest dodawana do wartości już zapisanej, co przydaje się przy drobnych poprawkach, ale nie przy wpisywaniu wyniku pomiaru. Wariant z zastąpieniem wartości kusi, bo oba klawisze zatwierdzają wpis, ale tylko „INPUT” nadpisuje rejestr. Przy pomyłce zero przedmiotu zostanie przesunięte o całą poprzednią wartość, co grozi kolizją.

Dlaczego tak

Oba systemy mają stożek 7:24 o tym samym wymiarze nominalnym, ale kołnierz pod chwytak zmieniacza oraz trzpień ściągający są w nich inaczej ukształtowane, więc chwytak i mechanizm mocujący wrzeciona przystosowane do jednego systemu nie obsłużą drugiego. Zbieżność 1:10 kusi, bo jest spotykana w nowoczesnych chwytach, ale dotyczy krótkiego, pustego chwytu HSK. Oprawki obu systemów wykonuje się ze stali.

Dlaczego tak

W oprawce Weldon wkręt dociskowy opiera się na płaskim ścięciu chwytu, co kształtowo blokuje frez przed obrotem i wysunięciem nawet przy dużych siłach skrawania. Oprawka ER kusi, bo mocuje chwyty walcowe z dobrą dokładnością, ale przenosi moment tylko tarciem, więc przy ciężkim frezowaniu frez może się w niej przesunąć. Uchwyt wiertarski ma za małą siłę zacisku, a oprawka do gwintowników służy do gwintowania.

Dlaczego tak

Przy stałym przydziale gniazd sterownik pobiera narzędzie z gniazda zapisanego w tabeli, więc wywołanie T5 sięgnie do gniazda 5, w którym jest inne narzędzie lub nic, co grozi kolizją albo błędnym wymiarem. Wariant z samodzielnym odnalezieniem frezu kusi, bo niektóre systemy identyfikują oprawki chipem, ale bez takiego systemu sterownik ufa wyłącznie tabeli. Magazyn nie przekłada narzędzi samoczynnie.

Dlaczego tak

Korektor geometrii zawiera wymiary narzędzia ustalone przy bazowaniu, a korektor zużycia przechowuje niewielkie poprawki wprowadzane w czasie serii, które sterownik dodaje do geometrii. Wariant z pełną długością narzędzia kusi, bo dotyczy wartości korekcyjnej, ale opisuje właśnie korektor geometrii. Korektor zużycia nie zastępuje geometrii i obejmuje także osie X i Z, nie tylko promień naroża.

Dlaczego tak

Frez T3 dotknął czujnika o 14,5 mm wyżej niż narzędzie wzorcowe (−335,500 − (−350,000) = 14,500 mm), więc jest o tyle dłuższy: 100,000 + 14,500 = 114,500 mm. Wynik 85,500 mm kusi, bo zawiera tę samą różnicę, ale z błędnym znakiem, jakby wyższy punkt styku oznaczał krótsze narzędzie. Wartość 14,500 mm to sama różnica, a 335,500 mm to współrzędna maszynowa, nie długość.

Dlaczego tak

Kompensacja G41/G42 odsuwa środek frezu od konturu o wartość promienia, więc dla frezu Ø16 mm wpisuje się 8,000 mm. Wartość 16,000 mm kusi, bo na narzędziu i w karcie podaje się średnicę, ale wpisana jako promień spowoduje odsunięcie frezu o dodatkowe 8 mm i niedowymiarowanie konturów zewnętrznych. Wartość ujemna odwróciłaby kierunek kompensacji, a 4,000 mm to połowa promienia.

Dlaczego tak

Różnica długości przekraczająca tolerancję oznacza złamanie lub wykruszenie wiertła, dlatego system zarządzania narzędziami blokuje je jako uszkodzone i zatrzymuje cykl albo, gdy zdefiniowano narzędzie siostrzane, używa go w następnym zabiegu. Wariant z korekcją długości kusi, bo tak koryguje się niewielkie zużycie, ale złamane wiertło z odłamkiem w otworze nie może pracować dalej. Pominięcie zabiegów dałoby detale bez otworów.

Dlaczego tak

Dwa programy o tym samym numerze mogą dotyczyć różnych wersji dokumentacji, więc przed zapisaniem trzeba ustalić, który jest aktualny, i nie tracić starego bez decyzji technologa, np. nadając nowemu inny numer. Nadpisanie bez sprawdzenia kusi, bo jest najszybsze, ale może zniszczyć sprawdzony program lub wprowadzić niezatwierdzoną wersję. Ręczne przepisywanie długiego programu wprowadza błędy.

Dlaczego tak

System CAM oblicza tor narzędzia w postaci niezależnej od obrabiarki, a postprocesor tłumaczy go na kod NC zgodny ze składnią konkretnego sterownika i budową maszyny, np. z właściwymi funkcjami G i M oraz formatem współrzędnych. Sprawdzanie kolizji kusi, bo także poprzedza obróbkę, ale wykonuje je symulacja lub weryfikacja programu, a nie postprocesor. Postprocesor nie służy do kompresji plików.

Dlaczego tak

Program wywołuje narzędzia po numerach pozycji głowicy, więc przed jego wyborem i uruchomieniem trzeba sprawdzić, czy w każdej pozycji jest narzędzie zgodne z opisem w nagłówku, aby uniknąć kolizji i złych wymiarów. Ustalanie narzędzi do zdjęcia kusi, bo też dotyczy wyposażenia głowicy, ale nie jest celem tego porównania. Czasu obróbki i rozmiaru programu nie określa się na podstawie listy narzędzi.

Dlaczego tak

Pozostała droga pokazuje, ile narzędzie przejedzie do końca bloku; jeśli jest większa niż widoczny odstęp narzędzia od przedmiotu, ruch skończyłby się kolizją, więc operator zatrzymuje go przyciskiem Feed Hold. Pomiar czasu obróbki kusi, bo pierwsze uruchomienie dostarcza też takich danych, ale przy obniżonym posuwie czas byłby nieprawdziwy. Korektor zużycia ustala się po pomiarze detalu.

Dlaczego tak

Wyszukiwanie bloku od wywołania narzędzia T6 odtwarza stan modalny programu, czyli przesunięcie zera, korekcje, obroty i chłodzenie, dzięki czemu wiercenie przebiegnie dokładnie tak, jak zaplanowano. Start od bloku złamania kusi, bo jest najkrótszy, ale sterownik nie zna wtedy aktywnego narzędzia ani obrotów, co grozi kolizją. Ponowne przejście całego programu traci czas, a ręczne MDI łatwo prowadzi do błędu współrzędnych.

Dlaczego tak

Ostrzeżenie o okresie trwałości informuje, że ostrze wykonało zaplanowaną liczbę sztuk lub minut, dlatego po dokończeniu bieżącego cyklu wymienia się płytkę, sprawdza wymiar pierwszego detalu i zeruje licznik. Samo wyzerowanie licznika kusi, bo usuwa komunikat, ale zużyte ostrze pogorszy wymiary i chropowatość lub się wykruszy. Wyłącznik awaryjny służy do stanów zagrożenia, a nie do planowej wymiany ostrza.

Dlaczego tak

Zużycie na powierzchni przyłożenia ma postać pasma starcia wzdłuż krawędzi skrawającej, a jego miarą jest szerokość VB, często z dopuszczalną wartością 0,2–0,3 mm dla obróbki wykańczającej i zgrubnej. Wskaźnik KT kusi, bo także mierzy zużycie ostrza, ale opisuje głębokość krateru na powierzchni natarcia. Ra to parametr chropowatości przedmiotu, a rε to wymiar nowej płytki.

Dlaczego tak

Grupa M (żółta) obejmuje stale nierdzewne, w tym austenityczne, które umacniają się zgniotem i przywierają do ostrza, więc wymagają gatunków o dużej ciągliwości i ostrej geometrii. Grupa P kusi, bo stal nierdzewna jest stalą, ale gatunki P przeznaczone są do stali niestopowych i stopowych o krótszym zakresie problemów. Grupa K służy do żeliw, a N do aluminium i metali nieżelaznych.

Dlaczego tak

Głowicę wyjmuje się z wrzeciona, aby pracować bezpiecznie w imaku montażowym, potem zdejmuje zużyte płytki, czyści gniazda, zakłada i dokręca nowe płytki momentem z katalogu, a na końcu mierzy narzędzie i aktualizuje korektor. Wariant z odkręcaniem płytek we wrzecionie kusi, bo jest szybszy, ale grozi skaleczeniem i oczyszczaniem gniazd dopiero po założeniu płytek. Gniazd nie można oczyścić przed zdjęciem płytek.

Dlaczego tak

Według ISO 2768-1 w klasie średniej m dla wymiarów od 30 do 120 mm odchyłki graniczne wynoszą ±0,3 mm, więc wymiar 60 mm jest zgodny w zakresie 59,7–60,3 mm. Zakres ±0,2 mm kusi, bo w tej samej klasie dotyczy wymiarów od 6 do 30 mm. Odchyłka ±0,5 mm odpowiada przedziałowi 120–400 mm, a ±0,15 mm klasie dokładnej f.

Dlaczego tak

Sprawdzian tulejowy nakłada się na stożek pokryty cienką warstwą tuszu, a po obróceniu ślad pokazuje, czy powierzchnie przylegają na całej długości, co jednocześnie ocenia zbieżność i położenie średnicy. Kątomierz uniwersalny kusi, bo mierzy kąty, ale jego dokładność jest za mała dla stożka narzędziowego i nie ocenia przylegania. Suwmiarka nie zmierzy dokładnie średnic w wyznaczonych przekrojach, a wzornik promieni służy do zaokrągleń.