Test MEC.05 — zestaw 28

Dlaczego tak

Polska Norma jest przyjmowana przez krajową jednostkę normalizacyjną w drodze konsensu zainteresowanych stron i publicznie udostępniana, a jej stosowanie jest co do zasady dobrowolne. Uchwalanie przez Sejm kusi, bo normy bywają powoływane w przepisach, ale norma nie jest aktem prawnym, a staje się obowiązkowa dopiero przez powołanie w przepisie. Normę opracowują komitety techniczne z udziałem wielu stron i obowiązuje ona do wycofania, nie przez rok.

Dlaczego tak

Prefiks PN-EN oznacza, że norma europejska EN została przyjęta jako Polska Norma, a numer z serii 60000 wskazuje, że jej pierwowzorem jest norma międzynarodowa IEC z dziedziny elektrotechniki. Odczyt jako normy ISO kusi, bo norma ma pochodzenie międzynarodowe, ale w oznaczeniu nie ma członu ISO, a obecność prefiksu PN oznacza wprowadzenie do zbioru Polskich Norm. Norma krajowa miałaby oznaczenie PN bez EN, a norma zakładowa nie ma prefiksu PN.

Dlaczego tak

Baza NANDO Komisji Europejskiej zawiera wykaz jednostek notyfikowanych wraz z ich numerami oraz zakresem aktów prawnych i procedur oceny zgodności, do których zostały wyznaczone. Katalog PKN kusi, bo dotyczy oceny zgodności i norm, ale zawiera normy, a nie wykaz jednostek uprawnionych do certyfikacji. Rejestr UDT obejmuje urządzenia podlegające dozorowi technicznemu, a instrukcja obsługi nie potwierdza uprawnień jednostki.

Dlaczego tak

Wytaczarka ma poziome wrzeciono z wysuwanym wytaczadłem i stół obrotowy, co pozwala dokładnie wytoczyć współosiowe otwory w dużych korpusach przy jednym zamocowaniu. Wiertarka promieniowa kusi, bo służy do obróbki otworów w dużych przedmiotach, ale nie zapewnia dokładności wymiarowej H7 ani współosiowości otworów w przeciwległych ścianach. Tokarka wymagałaby obracania ciężkiego korpusu, a frezarka wspornikowa ma za mały stół i zbyt małą sztywność.

Dlaczego tak

Zmiana średnicy wynosi ΔD = α · D · ΔT = 12 · 10⁻⁶ · 100 mm · 30 K = 0,036 mm, więc po ostygnięciu średnica zmniejszy się do 100,030 − 0,036 = 99,994 mm. Wynik 100,066 mm kusi, bo powstaje z tej samej wartości 0,036 mm, ale dodanej zamiast odjętej, mimo że ostygający wałek się kurczy. Wartość 100,030 mm pomija rozszerzalność cieplną, a 99,970 mm powstaje przez odjęcie samej końcówki 0,030 mm.

Dlaczego tak

Przy przeciąganiu narzędzie wykonuje tylko prostoliniowy ruch roboczy, a każdy kolejny ząb przeciągacza jest nieco wyższy od poprzedniego, więc grubość warstwy skrawanej wynika z budowy narzędzia, bez osobnego ruchu posuwowego. Odpowiedź z przerywanym obrotem piasty kusi, bo przypomina posuw okresowy w struganiu i dłutowaniu, ale piasta podczas przeciągania jest nieruchoma. Przeciągacz nie obraca się, a piasta nie wykonuje ruchu obrotowego.

Dlaczego tak

Karta technologiczna opisuje cały proces wytwarzania przedmiotu: kolejność operacji, stanowiska i obrabiarki, oprzyrządowanie oraz czasy, stanowiąc podstawę organizacji produkcji. Karta instrukcyjna kusi, bo także jest dokumentem technologicznym, ale szczegółowo opisuje jedną operację, jej zabiegi, parametry oraz sposób ustalenia i zamocowania. Rysunek złożeniowy przedstawia wyrób jako zespół części, a karta kontroli określa sposób sprawdzania wyrobu.

Dlaczego tak

Dwa pełne kołki walcowe odbierałyby ten sam stopień swobody dwukrotnie, a przy odchyłce rozstawu otworów płyta nie dałaby się nałożyć, dlatego drugi kołek ścina się tak, aby ustalał tylko obrót płyty wokół pierwszego. Swoboda obrotu kusi, bo kołek ścięty ma mniejszą powierzchnię styku, ale jego zadaniem jest właśnie odebranie tego obrotu. Kołki ustalają położenie, a siłę mocowania zapewniają elementy zaciskowe.

Dlaczego tak

Stosunek długości do średnicy wynosi tu 20, więc wałek pod działaniem siły skrawania ugina się i drga, dlatego oprócz kłów stosuje się podtrzymkę, która podpiera go w pobliżu miejsca skrawania. Mocowanie w samych kłach kusi, bo zapewnia współosiowość i jest typowe dla wałków, ale nie zapobiega ugięciu w środku długości. Wysięg z samego uchwytu jest zbyt duży, a kieł stały bez podtrzymki również nie usuwa ugięcia.

Dlaczego tak

Sprawdzian szczękowy ma stronę przechodnią o wymiarze górnym i nieprzechodnią o wymiarze dolnym, więc pozwala tylko stwierdzić, czy wałek jest dobry, bez określania wartości jego wymiaru. Odczyt rzeczywistej średnicy kusi, bo sprawdzian jest bardzo dokładnie wykonany, ale nie ma podziałki ani urządzenia wskazującego. Bicie mierzy się czujnikiem zegarowym, a średnicówkę nastawia się pierścieniem wzorcowym.

Dlaczego tak

Rozdzielczość to najmniejsza zmiana wskazania, którą przyrząd pokazuje, a błąd graniczny dopuszczalny określa, o ile wskazanie może odbiegać od wartości rzeczywistej, więc mimo odczytu co 1 μm wynik może być obarczony błędem do 2 μm. Utożsamienie dokładności z rozdzielczością kusi, bo wyświetlacz pokazuje trzy miejsca po przecinku, ale liczba cyfr nie mówi nic o poprawności wyniku. Błąd graniczny nie dotyczy temperatury ani kroku wyświetlania.

Dlaczego tak

Tolerancja wynosi 0,4 mm, więc przyrząd o dokładności rzędu kilku setnych milimetra w zupełności wystarcza, a suwmiarka jest tania, szybka w użyciu i dostępna na stanowisku. Mikrometr kusi, bo daje dokładniejszy wynik, ale ta dokładność nie jest tu potrzebna, a pomiar płyty mikrometrem bywa niewygodny. Przymiar kreskowy o działce 1 mm jest zbyt mało dokładny, a maszyna współrzędnościowa jest kosztowna i zbędna przy takiej tolerancji.

Dlaczego tak

Z karty wynika n = 1000 · vc / (π · d) = 1000 · 120 / (3,14 · 80) ≈ 477 obr/min, a na tokarce stopniowej wybiera się najbliższą niższą prędkość, czyli 450 obr/min, aby nie przekroczyć zalecanej prędkości skrawania. Prędkość 560 obr/min kusi, bo również jest blisko obliczonej wartości, ale dałaby vc ≈ 141 m/min i skróciła trwałość ostrza. Stopień 355 obr/min zbyt mocno obniża wydajność, a 1500 obr/min powstaje po pominięciu liczby π.

Dlaczego tak

Odwrotny kierunek obrotów silnika po pracach w instalacji wskazuje na zamienioną kolejność faz zasilania, co może powodować nieprzewidziane ruchy posuwów, odkręcenie uchwytu nakręcanego i błędne działanie blokad, dlatego obrabiarkę zatrzymuje się i zgłasza usterkę. Przestawianie dźwigni na przeciwny kierunek kusi, bo pozornie daje właściwe obroty, ale opisy na pulpicie przestają odpowiadać rzeczywistości. Odwrotne mocowanie noża i ograniczenie się do sprawdzenia obrotów nie usuwają przyczyny.

Dlaczego tak

W imaku szybkowymiennym każdy nóż ma własną oprawkę z regulacją wysokości, nastawianą raz, a zamiana oprawki zachowuje położenie ostrza względem osi przedmiotu. Imak czteronożowy kusi, bo również pozwala szybko zmienić narzędzie przez obrót, ale mieści tylko cztery noże, a każdy nowy nóż trzeba ustawiać podkładkami. Imak jednonożowy wymaga ustawiania przy każdej zmianie, a głowica rewolwerowa CNC nie występuje w tokarce konwencjonalnej.

Dlaczego tak

Frez nasadzany z otworem i rowkiem osadza się na krótkim trzpieniu frezarskim, na którym wpust przenosi moment obrotowy, a śruba lub nakrętka mocuje frez osiowo. Trzpień długi kusi, bo również służy do frezów nasadzanych, ale stosuje się go na frezarce poziomej do frezów walcowych i tarczowych podpieranych w podtrzymce. Tuleje ER mocują narzędzia trzpieniowe z chwytem walcowym, a uchwyt wiertarski służy do wierteł.

Dlaczego tak

Podkładki powinny być płaskie, równoległe, możliwie najmniej liczne i podpierać trzonek noża na całej długości jego zamocowania w imaku, aby nóż był sztywny i nie odginał się pod siłą skrawania. Wiele cienkich podkładek kusi, bo pozwala dokładnie dobrać wysokość, ale zmniejsza sztywność zamocowania i sprzyja drganiom. Odpady blachy nie są płaskie, a podparcie tylko tylnego końca powoduje przechylenie noża.

Dlaczego tak

Jeśli obok zużytych krawędzi znajdzie się jedna nowa, ostrza nie będą skrawać na tej samej wysokości i promieniu, więc pojedyncze płytki zostaną przeciążone, a powierzchnia będzie miała gorszą chropowatość i ślady. Inny promień naroża kusi, bo płytki różnią się geometrią, ale przy wymianie stosuje się płytki tego samego typu. Frezarka konwencjonalna nie ma sterownika kontrolującego płytki, a każdą płytkę można zamocować osobno.

Dlaczego tak

Gwint zewnętrzny w produkcji seryjnej sprawdza się pierścieniami gwintowymi: przechodni musi się nakręcić na całą długość, a nieprzechodni nie może wejść więcej niż o dopuszczalną liczbę zwojów. Sprawdzian tłoczkowy kusi, bo również jest sprawdzianem gwintowym, ale służy do kontroli gwintów wewnętrznych w otworach. Suwmiarka mierzy tylko średnicę zewnętrzną, a szczelinomierz i kątomierz nie oceniają średnicy podziałowej gwintu.

Dlaczego tak

Tolerancja równoległości wyznacza strefę między dwiema płaszczyznami równoległymi do bazy, odległymi o wartość tolerancji, w której musi się mieścić cała tolerowana powierzchnia. Odchyłka grubości kusi, bo przy płycie równoległość i grubość wydają się tym samym, ale wymiar grubości ma własną tolerancję, a równoległość ogranicza jedynie zmienność grubości w obrębie tej tolerancji. Tolerancja płaskości nie odnosi się do bazy, a prostopadłość dotyczy kąta 90°.

Dlaczego tak

Jeśli kieł konika jest przesunięty poprzecznie względem osi wrzeciona, oś wałka nie jest równoległa do prowadnic, więc nóż zbiera mniej materiału przy jednym końcu i każdy wałek ma tę samą stożkowość. Zużycie ostrza kusi, bo również zwiększa średnicę, ale powoduje jej powolny wzrost na kolejnych sztukach, a nie stałą różnicę między końcami. Chropowatość nie zmienia średnicy w ten sposób, a luz wrzeciona daje raczej owalność i drgania.

Dlaczego tak

Fosforanowanie to obróbka chemiczna, w której na powierzchni stali powstaje cienka, porowata warstwa nierozpuszczalnych fosforanów, dobrze wiążąca olej, smar lub farbę i znacznie poprawiająca ich ochronne działanie. Cynkowanie galwaniczne kusi, bo również jest metodą chemiczno-elektrolityczną, ale daje metaliczną powłokę cynkową, a nie warstwę związków chemicznych. Zanurzenie w ciekłym cynku to cynkowanie ogniowe, a wosk jest środkiem czasowej konserwacji.

Dlaczego tak

Elementy obsługowe dotykane dłońmi muszą mieć powłokę trwałą, odporną na ścieranie i suchą w dotyku, dlatego stosuje się powłoki galwaniczne, np. chromowe lub niklowe. Olej konserwacyjny kusi, bo dobrze chroni obrobione powierzchnie maszyn, ale na rękojeściach zostaje szybko starty, a śliskie pokrętła utrudniają pewny chwyt. Smar i wosk brudzą ręce i są środkami czasowej konserwacji, a nie zabezpieczeniem trwałym.

Dlaczego tak

Gęsty preparat konserwujący nie jest smarem eksploatacyjnym, więc przed uruchomieniem usuwa się go odpowiednim środkiem z prowadnic, stołu i śrub, a następnie smaruje te powierzchnie olejem zalecanym w dokumentacji. Rozprowadzenie preparatu ruchem stołu kusi, bo oszczędza czas, ale zanieczyszcza prowadnice i przyspiesza ich zużycie. Pozostawienie preparatu zastępuje smar niewłaściwym środkiem, a woda z detergentem bez natłuszczenia wywoła korozję.

Dlaczego tak

Obsługa codzienna obejmuje proste czynności wykonywane przez operatora przy każdej zmianie, takie jak sprawdzenie poziomu oleju we wziernikach, smarowanie i czyszczenie obrabiarki. Wymiana oleju w skrzynce kusi, bo również dotyczy oleju, ale wykonuje się ją okresowo, po określonej liczbie godzin pracy. Regulacja luzu listew i wymiana pasków to także czynności konserwacji okresowej, wykonywane w razie potrzeby lub według harmonogramu.

Dlaczego tak

Pasek dobiera się według oznaczenia podanego w dokumentacji techniczno-ruchowej, określającego jego profil i długość, a do ustawienia właściwego napięcia potrzebne są klucze do przesuwania silnika lub napinacza. Pasek o zbliżonej długości kusi, bo pozornie pasuje, ale zła długość lub profil nie pozwolą prawidłowo go napiąć, a smar na kole pasowym spowoduje poślizg. Klejenie pękniętego paska jest niedopuszczalne, a wymiana silnika i łożysk jest zbędna.

Dlaczego tak

Prawidłowo ustawiona listwa klinowa kasuje luz, ale pozwala przesuwać sanie korbką lekko i równomiernie na całej długości, dlatego zbyt mocno dokręconą listwę stopniowo się luzuje i sprawdza ruch. Pozostawienie mocnego docisku kusi, bo brak luzu kojarzy się z dokładnością, ale nadmierny nacisk przyspiesza zużycie prowadnic i powoduje ruchy skokowe. Dodatkowy olej nie usuwa przyczyny, a posuw mechaniczny może przeciążyć mechanizm.

Dlaczego tak

Karta konserwacji musi rzetelnie odzwierciedlać stan faktyczny, dlatego wpisuje się czynności wykonane, a niewykonaną wymianę filtra odnotowuje z podaniem przyczyny, aby służby mogły ją zaplanować. Wpisanie pełnej konserwacji kusi, bo filtr zostanie przecież wymieniony, ale fałszuje dokumentację i grozi przeoczeniem tej czynności. Wstrzymywanie wpisu pozbawia kartę informacji o wykonanych pracach, a sam podpis nie dokumentuje zakresu czynności.

Dlaczego tak

Osłona teleskopowa składa się z wsuwających się w siebie stalowych segmentów, które wydłużają się i skracają razem z ruchem osi, stale zakrywając prowadnice i śrubę kulową. Przenośnik wiórów kusi, bo również chroni obrabiarkę przed nadmiarem wiórów, ale jedynie usuwa je z przestrzeni roboczej i nie osłania elementów osi. Liniał pomiarowy mierzy położenie osi, a osłona kabinowa chroni operatora.

Dlaczego tak

Według normy osie obrotowe wokół osi X, Y i Z oznacza się kolejno literami A, B i C, więc obrót wokół osi równoległej do X to oś A. Oś B kusi, bo jest kolejną literą po A i często występuje w obrabiarkach pięcioosiowych, ale dotyczy obrotu wokół osi Y. Oś C oznacza obrót wokół osi Z, a litera U oznacza dodatkową oś liniową równoległą do X.

Dlaczego tak

Słowo jest najmniejszą jednostką informacji w programie: litera adresowa określa, czego dotyczy wartość, np. X – współrzędnej osi, a F – posuwu, a liczba podaje tę wartość. Numer bloku i funkcja G kusi, bo także występują na początku wielu bloków, ale są to dwa oddzielne słowa, a nie składniki jednego słowa. Kilka słów tworzy blok, a kilka bloków – program.

Dlaczego tak

Funkcja G02 powoduje ruch narzędzia po łuku zgodnie z ruchem wskazówek zegara, patrząc w kierunku przeciwnym do osi prostopadłej do płaszczyzny interpolacji, z posuwem F. Kierunek przeciwny kusi, bo odpowiada funkcji z sąsiednim numerem, ale realizuje go G03. Interpolację liniową z posuwem realizuje G01, a szybki ruch ustawczy – G00.

Dlaczego tak

W sterowaniu Sinumerik koniec podprogramu i powrót do programu wywołującego programuje się funkcją M17 lub poleceniem RET. Funkcja M99 kusi, bo kończy podprogram w sterowaniach typu Fanuc, ale w Sinumerik nie jest standardowym zakończeniem podprogramu, a M98 w Fanuc służy do jego wywołania. Funkcje M08 i M09 włączają i wyłączają chłodziwo, a M00 i M01 zatrzymują wykonywanie programu.

Dlaczego tak

Cykl wytaczania dokładnego orientuje wrzeciono, przesuwa ostrze od powierzchni otworu i dopiero wtedy wycofuje narzędzie, dzięki czemu ostrze nie zarysowuje obrobionej powierzchni. Zmiana kierunku obrotów kusi, bo również następuje na dnie otworu, ale jest cechą cyklu gwintowania gwintownikiem. Okresowe wycofywanie dotyczy cyklu wiercenia z wiórowaniem, a ruch kołowy – frezowania otworu po okręgu.

Dlaczego tak

Nierówne, nieprostopadłe do osi czoło powoduje, że nawiertak i wiertło zaczynają skrawać jedną krawędzią, zbiegają z osi i mogą się złamać, dlatego najpierw wykonuje się płaską bazę. Argument o prędkości obrotowej kusi, bo planowanie z G96 rzeczywiście osiąga duże obroty, ale nie decyduje to o kolejności zabiegów. Nawiertak nie wymaga toczenia średnicy, a usuwanie wiórów nie zależy od planowania.

Dlaczego tak

Faza 1×45° zmniejsza promień o 1 mm na długości 1 mm, więc z punktu X30 Z0 nóż przechodzi ruchem roboczym G01 do X32 Z−1, bo przy programowaniu średnicowym przyrost promienia o 1 mm to przyrost X o 2 mm. Blok z X31 kusi, bo zawiera wartość faz 1 mm, ale zmienia promień tylko o 0,5 mm i daje fazę pod innym kątem. Ruch G00 nie skrawa z kontrolowanym posuwem, a Z1 oznacza ruch od przedmiotu.

Dlaczego tak

W opisie frezu palcowego zapis R1 obok średnicy oznacza promień zaokrąglenia naroży ostrzy, który wpływa na kształt przejścia między ścianą a dnem kieszeni. Promień narzędzia do korektora kusi, bo również oznacza się go literą R, ale dla frezu Ø12 wynosi on 6 mm. Numer korektora oznacza się adresem D lub H, a liczby ostrzy nie podaje się literą R.

Dlaczego tak

Program napisano względem zera w narożniku przedmiotu przylegającym do szczęki stałej i ogranicznika, więc tylko ustawienie zgodne z kartą zapewnia, że kontur znajdzie się we właściwym miejscu, a kolejne sztuki zajmą to samo położenie. Pominięcie ogranicznika kusi, bo pomiar sondą pozwala wyznaczyć zero, ale wydłuża cykl każdej sztuki i nie gwarantuje bazowania zgodnego z technologią. Obrót imadła lub zmiana miejsca zera wymagałyby zmiany programu.

Dlaczego tak

Po przekręceniu kluczyka w położenie ochrony sterownik nie pozwala zmieniać, usuwać ani wprowadzać programów i wybranych danych, co chroni je przed przypadkową lub nieuprawnioną zmianą. Wybór trybu pracy kusi, bo na wielu pulpitach również realizuje się go przełącznikiem, ale jest to zwykły przełącznik lub przyciski trybów. Napięcie sterowania włącza się osobnym przyciskiem, a zatrzymanie awaryjne – grzybkowym wyłącznikiem bezpieczeństwa.

Dlaczego tak

Tryb JOG służy do ręcznego przemieszczania osi: dopóki przycisk kierunku jest wciśnięty, oś przesuwa się z posuwem ustawionym pokrętłem korekcji lub z posuwem szybkim. Przesuw pokrętłem kusi, bo również jest ręcznym ruchem osi, ale realizuje go osobny tryb pokrętła ręcznego, w którym jeden impuls przesuwa oś o wybraną działkę. Wpisywanie pojedynczych bloków to tryb MDI, a wykonywanie blok po bloku – tryb pracy pojedynczymi blokami.