Test MEC.05 — zestaw 27

Dlaczego tak

Prowadnice toczne mają bardzo mały i niemal stały opór ruchu, co eliminuje ruchy skokowe przy małych prędkościach i pozwala na szybkie, dokładne pozycjonowanie osi. Lepsze tłumienie drgań kusi, bo jest ważne przy obróbce, ale to właśnie prowadnice ślizgowe tłumią drgania lepiej od tocznych. Prowadnice toczne wymagają smarowania i służą tylko do prowadzenia sań, a napęd osi zapewnia nadal śruba kulowa.

Dlaczego tak

Koło z czopem korbowym obraca się ze stałą prędkością, ale w czasie ruchu roboczego wykonuje większą część obrotu, a w czasie powrotu – mniejszą, więc ten sam skok w drugą stronę trwa krócej. Odciążenie noża kusi, bo podczas powrotu rzeczywiście nie skrawa, ale nie zmienia geometrii mechanizmu, która narzuca prędkości suwaka. Silnik pracuje ze stałymi obrotami, a jarzmo nie zmienia swojej długości.

Dlaczego tak

W oznaczeniu stali szybkotnących po literach HS podaje się kolejno zawartości wolframu, molibdenu, wanadu i ewentualnie kobaltu, więc HS6-5-2 zawiera około 6% W, 5% Mo i 2% V. Odczyt z chromem na pierwszym miejscu kusi, bo chrom występuje w stalach szybkotnących, ale nie jest podawany w tym oznaczeniu. Węgliki spiekane oznacza się grupami zastosowań, np. P20, a stale narzędziowe węglowe symbolami typu C70U.

Dlaczego tak

Kauczuk nitrylowy dobrze znosi kontakt z olejami i smarami mineralnymi, nie pęcznieje w nich i pracuje zwykle do około 100 °C, dlatego jest podstawowym materiałem uszczelnień olejowych. Odporność do 300 °C kusi, bo uszczelnienia często pracują w podwyższonej temperaturze, ale dotyczy ona materiałów takich jak elastomery fluorowe, a nie NBR. Kauczuk nitrylowy ulega rozpuszczalnikom polarnym i silnym kwasom, a uszczelnienia ruchowe wymagają smarowania.

Dlaczego tak

Oznaczenie HLP określa olej hydrauliczny z dodatkami przeciwzużyciowymi i antykorozyjnymi, a liczba 46 – klasę lepkości kinematycznej ISO VG 46 w temperaturze 40 °C, dlatego dobiera się dokładnie taki olej. Olej do prowadnic kusi, bo również jest stosowany w obrabiarce, ale zawiera dodatki przyczepne i ma inną lepkość, co pogarsza pracę zaworów i pomp. Olej przekładniowy jest za gęsty, a olej silnikowy nie jest przeznaczony do układów hydraulicznych.

Dlaczego tak

Korozja wżerowa to miejscowe przebicie warstwy pasywnej, najczęściej pod wpływem chlorków, które prowadzi do głębokich, punktowych wżerów przy nienaruszonej reszcie powierzchni. Korozja międzykrystaliczna kusi, bo również atakuje stale nierdzewne, ale postępuje wzdłuż granic ziaren i zwykle nie daje widocznych wżerów punktowych. Korozja równomierna obejmuje całą powierzchnię, a cierna powstaje na stykach części wykonujących mikroprzemieszczenia.

Dlaczego tak

Powierzchnia stale zanurzona w emulsji wymaga trwałej, szczelnej powłoki odpornej na wodę i składniki chłodziwa, np. powłoki malarskiej na bazie żywic epoksydowych. Olej konserwacyjny kusi, bo dobrze chroni obrobione powierzchnie maszyn, ale w emulsji zostałby zemulgowany i wymyty, a dodatkowo zanieczyściłby chłodziwo. Smar plastyczny również zostałby wypłukany, a oksydowanie daje jedynie cienką warstwę o słabej odporności w środowisku wodnym.

Dlaczego tak

Preparat antykorozyjny działa skutecznie tylko na czystej i suchej powierzchni, dlatego najpierw usuwa się resztki emulsji, wióry i zanieczyszczenia, a dopiero potem nakłada środek ochronny. Nałożenie preparatu od razu kusi, bo emulsja zawiera inhibitory korozji, ale pozostawiona pod powłoką woda sprzyja rdzewieniu. Ponowne zanurzenie w emulsji nie zastępuje zabezpieczenia, a nagrzewanie palnikiem może zmienić wymiary i strukturę tulei.

Dlaczego tak

W połączeniu wciskowym wcisk powoduje sprężyste odkształcenie piasty i wałka, a powstający nacisk na powierzchni styku wywołuje siły tarcia, które przenoszą moment obrotowy. Odpowiedź z wypustami kusi, bo również opisuje połączenie wałka z kołem, ale dotyczy połączenia kształtowego wielowypustowego. Spoiwo występuje w połączeniach lutowanych i klejonych, a śruba ściągająca w połączeniach stożkowych.

Dlaczego tak

Połączenia ruchowe umożliwiają względny ruch łączonych części, np. przesuw sań po prowadnicach lub obrót wałka w łożysku, przy zachowaniu ich wzajemnego prowadzenia. Połączenie spoczynkowe kusi, bo sanie mogą być unieruchomione zaciskiem, ale ich podstawowym zadaniem jest przemieszczanie się wzdłuż łoża. Połączenia nierozłączne wymagają zniszczenia części przy demontażu, a wciskowe są połączeniami spoczynkowymi.

Dlaczego tak

Pierścień osadczy umieszczony w rowku wałka lub otworu tworzy odsadzenie, które zapobiega przesunięciu łożyska lub koła wzdłuż osi, i pozwala łatwo zdemontować zespół. Przenoszenie momentu kusi, bo pierścień często występuje obok wpustu w tym samym zespole, ale nie przenosi momentu, a jedynie ustala położenie osiowe. Do uszczelniania służą pierścienie uszczelniające, a luz łożysk reguluje się nakrętkami lub podkładkami.

Dlaczego tak

Łożysko osadzone ciasno na wałku zdejmuje się ściągaczem, którego ramiona chwytają pierścień wewnętrzny, dzięki czemu siła nie przechodzi przez kulki i bieżnie. Nagrzewanie kusi, bo ciepło ułatwia montaż i demontaż połączeń wciskowych, ale nagrzać należałoby łożysko, a nie czop, a palnik może przegrzać i odkształcić elementy. Uderzenia w pierścień zewnętrzny uszkadzają bieżnie, a rozcięcie pierścienia niszczy łożysko.

Dlaczego tak

Azotowanie prowadzi się w stosunkowo niskiej temperaturze, a twarde azotki powstają bezpośrednio w warstwie wierzchniej, więc części nie hartuje się po procesie i mają one niewielkie odkształcenia. Nawęglanie kusi, bo również jest obróbką cieplno-chemiczną zwiększającą twardość powierzchni, ale wprowadza węgiel w wyższej temperaturze i wymaga późniejszego hartowania. Hartowanie indukcyjne i odpuszczanie nie zmieniają składu chemicznego warstwy wierzchniej.

Dlaczego tak

W obróbce maszynowej ruch główny i posuwowy wykonuje mechanizm obrabiarki napędzany silnikiem, natomiast w obróbce ręcznej narzędzie prowadzi i napędza siła mięśni pracownika. Wiele ostrzy kusi, bo frezy i wiertła są narzędziami wieloostrzowymi, ale nóż tokarski ma jedno ostrze, a pilnik wiele ostrzy, więc nie jest to cecha rozróżniająca. Obróbka maszynowa wiórowa daje wióry, a imadło ślusarskie służy do obróbki ręcznej.

Dlaczego tak

Prędkość obrotową oblicza się ze wzoru n = 1000 · vc / (π · d) = 1000 · 25 / (3,14 · 10) ≈ 796 obr/min, czyli około 800 obr/min. Wynik 2500 obr/min kusi, bo powstaje z tego samego wzoru, ale po pominięciu liczby π w mianowniku. Wartość 80 obr/min wynika z pominięcia mnożnika 1000 zamieniającego metry na milimetry, a 250 obr/min z podwójnego dzielenia przez π.

Dlaczego tak

Średnicówka trójpunktowa ma trzy szczęki rozmieszczone co 120°, które przy obrocie bębna wysuwają się i samocentrują w otworze, a wynik odczytuje się bezpośrednio na podziałce mikrometrycznej. Średnicówka czujnikowa kusi, bo także mierzy otwory, ale ma dwa punkty styku, wskazuje odchyłkę od wymiaru nastawionego i nie ma bębna mikrometrycznego. Suwmiarka nie ma szczęk samocentrujących, a sprawdzian nie podaje wartości wymiaru.

Dlaczego tak

Mikrometry zewnętrzne mają zakres pomiarowy 25 mm, więc wymiar ok. 162 mm mieści się w zakresie 150–175 mm, a podziałka bębna zapewnia odczyt 0,01 mm. Mikrometr 125–150 mm kusi, bo jego nazwa zawiera liczbę bliską mierzonej, ale jego górna granica 150 mm jest mniejsza od wymiaru wałka. Mikrometr 175–200 mm nie obejmuje tak małych wymiarów, a suwmiarka z noniuszem 0,05 mm ma zbyt małą dokładność odczytu.

Dlaczego tak

Błąd paralaksy powstaje, gdy oko obserwatora nie znajduje się na prostej prostopadłej do podziałki, przez co kreska wydaje się przesunięta względem kreski noniusza, dlatego odczytu dokonuje się, patrząc prostopadle. Błąd nacisku pomiarowego kusi, bo również często występuje przy suwmiarce, ale wynika ze zbyt mocnego dociśnięcia szczęk, a nie z kierunku patrzenia. Błąd temperaturowy wynika z różnicy temperatur, a błąd zera – z niewyzerowania przyrządu.

Dlaczego tak

Moment siły jest iloczynem wartości siły i ramienia, czyli odległości punktu od linii działania siły, więc gdy linia działania przechodzi przez punkt, ramię i moment są równe zeru. Siła prostopadła do ramienia kusi, bo pojawia się w definicji momentu, ale w tym położeniu ramię jest równe odległości od punktu i moment jest największy. Kierunek względem osi X nie decyduje o momencie, a mała, niezerowa siła daje niezerowy moment.

Dlaczego tak

Zgodnie z twierdzeniem o trzech siłach, trzy nierównoległe siły w płaszczyźnie równoważą się tylko wtedy, gdy ich linie działania przecinają się w jednym punkcie, a wektory sił tworzą trójkąt zamknięty. Jednakowa wartość sił kusi, bo kojarzy się z równowagą, ale trzy równe siły zrównoważą się tylko przy odpowiednich kierunkach i przecięciu linii działania. Prostopadłość ani położenie na krawędziach płyty nie są warunkami równowagi.

Dlaczego tak

Siła tarcia na każdej powierzchni wynosi T = μ · N = 0,15 · 8 kN = 1,2 kN, a ponieważ przedmiot styka się z dwiema szczękami, łączna siła tarcia wynosi 2 · 1,2 kN = 2,4 kN. Wynik 1,2 kN kusi, bo jest poprawnie policzony dla jednej szczęki, ale pomija drugą powierzchnię styku. Wartość 53,3 kN powstaje z dzielenia siły przez współczynnik tarcia zamiast mnożenia, a 16 kN to dwukrotność siły docisku bez tarcia.

Dlaczego tak

Z prawa Hooke'a ε = σ / E = 105 MPa / 210 000 MPa = 0,0005, czyli 0,05%. Wynik 0,005 kusi, bo zawiera te same cyfry, ale powstaje po przyjęciu modułu E jako 21 000 MPa, czyli po błędzie przy zamianie gigapaskali na megapaskale. Wartość 0,05 to wynik wyrażony w procentach zapisany jak liczba niemianowana, a 2000 powstaje po odwróceniu ilorazu.

Dlaczego tak

Energia jest iloczynem mocy i czasu: W = P · t = 5 kW · 8 h = 40 kWh, i w tej jednostce rozlicza się zużycie energii elektrycznej. Zapis 40 kW kusi, bo liczba jest poprawna, ale kilowat jest jednostką mocy, a nie energii. Wartość 1,6 kWh powstaje z podzielenia czasu przez moc, a 0,625 kWh z podzielenia mocy przez czas.

Dlaczego tak

Transformator zmienia jedynie wartość napięcia przemiennego, nie zmieniając jego rodzaju ani częstotliwości, dlatego na wyjściu otrzymuje się napięcie przemienne 24 V o częstotliwości 50 Hz. Prąd stały kusi, bo napięcie 24 V kojarzy się z zasilaczami sterowania, ale do jego uzyskania potrzebny byłby prostownik. Częstotliwość nie zależy od wartości napięcia, a transformator jednofazowy nie wytwarza napięcia trójfazowego.

Dlaczego tak

Wyłącznik nadprądowy ma wyzwalacz termiczny reagujący na przeciążenie i elektromagnetyczny reagujący na zwarcie, a po usunięciu przyczyny załącza się go ponownie dźwignią. Bezpiecznik topikowy kusi, bo również chroni przed zwarciem i przeciążeniem, ale po zadziałaniu jego wkładkę trzeba wymienić na nową. Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prąd upływu, a stycznik służy do załączania obwodu, nie do zabezpieczania.

Dlaczego tak

Z prawa Ohma I = U / R = 24 V / 480 Ω = 0,05 A, czyli 50 mA. Wynik 500 mA kusi, bo ma te same cyfry znaczące, ale powstaje po błędnym przeliczeniu ampera na miliampery. Wartość 20 A wynika z podzielenia rezystancji przez napięcie, a 11,52 kA z pomnożenia napięcia przez rezystancję.

Dlaczego tak

Sterownik PLC odczytuje stany wejść, wykonuje program zawierający logikę sterowania i ustawia odpowiednio wyjścia, do których podłączone są cewki styczników i elektrozaworów. Przekaźnik czasowy kusi, bo również steruje załączaniem obwodów, ale realizuje tylko jedną funkcję czasową, bez przetwarzania wielu sygnałów według programu. Przemiennik częstotliwości reguluje prędkość silnika, a zasilacz dostarcza energię do obwodów.

Dlaczego tak

Elektrozawór nie wykonuje ruchu ani nie podejmuje decyzji, lecz na podstawie słabego sygnału elektrycznego steruje przepływem energii pneumatycznej do siłownika, czyli jest elementem pośredniczącym między sterownikiem a napędem. Element wykonawczy kusi, bo zawór bezpośrednio współpracuje z siłownikiem, ale ruch wykonuje dopiero siłownik. Sensorem jest np. czujnik położenia, a jednostką sterującą – sterownik PLC.

Dlaczego tak

Sterownik podejmuje decyzję wyłącznie na podstawie sygnału z czujnika, więc fałszywy sygnał „zamknięte” spowoduje, że uzna warunek bezpieczeństwa za spełniony i pozwoli uruchomić wrzeciono przy otwartych drzwiach. Zablokowanie uruchomienia kusi, bo tak zachowałby się układ przy zaniku sygnału, ale tu sygnał jest stale obecny. Dlatego w obwodach bezpieczeństwa stosuje się wyłączniki o wymuszonym działaniu i nadzór ich sprawności.

Dlaczego tak

Siłownik obrotowy wahadłowy, np. łopatkowy lub zębatkowy, zamienia energię sprężonego powietrza na obrót o ograniczony, nastawiany kąt, dlatego dobrze nadaje się do obracania detalu między dwoma położeniami. Siłownik beztłoczyskowy kusi, bo również jest zwarty i stosowany w manipulatorach, ale wykonuje ruch prostoliniowy na dużej długości skoku. Chwytak równoległy służy do zaciskania detalu, a siłownik membranowy daje krótki ruch liniowy.

Dlaczego tak

Tłok takiego siłownika ma pierścień magnetyczny, a czujnik kontaktronowy lub magnetorezystancyjny zamocowany w rowku tulei wykrywa przez niemagnetyczną ściankę jego pole w położeniu krańcowym. Czujnik indukcyjny kusi, bo jest powszechnie stosowany w obrabiarkach, ale reaguje na metal w swoim polu czołowym i nie wykryje tłoka przez ściankę tulei. Czujnik pojemnościowy nie mierzy ciśnienia, a tensometry służą do pomiaru sił.

Dlaczego tak

Zawór dwuciśnieniowy realizuje funkcję logiczną I: sygnał pojawia się na wyjściu tylko przy jednoczesnym zasileniu obu wejść, dlatego stosuje się go np. w sterowaniu dwuręcznym. Zawór przełącznikowy kusi, bo również ma dwa wejścia i jedno wyjście, ale realizuje funkcję LUB i przepuszcza sygnał z dowolnego wejścia. Zawór szybkiego spustu przyspiesza odpowietrzenie siłownika, a dławiąco-zwrotny reguluje jego prędkość.

Dlaczego tak

Przy dławieniu powietrza wylotowego tłok wysuwa się tak szybko, jak pozwala na to wypływ powietrza z komory tłoczyskowej, więc przymknięcie dławika spowalnia wysuw. Spowolnienie powrotu kusi, bo przez ten sam zawór przepływa powietrze także przy powrocie, ale wtedy płynie ono przez zawór zwrotny swobodnie. Dławienie nie zwiększa siły siłownika i nie zatrzymuje go w połowie skoku, a tylko zmienia czas ruchu.

Dlaczego tak

Zbiornik gromadzi zapas sprężonego powietrza, pokrywa chwilowe zwiększone zapotrzebowanie, wygładza pulsacje ciśnienia ze sprężarki i pozwala jej pracować z przerwami, a dodatkowo wykrapla się w nim część wody. Osuszanie kusi, bo w zbiorniku rzeczywiście zbiera się kondensat, ale głębokie osuszenie zapewniają dopiero osuszacze. Zbiornik nie podnosi ciśnienia, a mgłę olejową wytwarza smarownica w zespole przygotowania powietrza.

Dlaczego tak

Robot delta ma strukturę równoległą: trzy ramiona napędzane z nieruchomej podstawy prowadzą wspólną platformę z chwytakiem, co daje małą masę ruchomą i bardzo duże prędkości przy operacjach typu weź–połóż. Robot SCARA kusi, bo również jest szybki w takich operacjach, ale ma szeregowo połączone ramiona obracające się wokół osi pionowych. Robot kartezjański ma trzy prostopadłe osie liniowe, a przegubowy – sześć osi obrotowych.

Dlaczego tak

Wózki AGV i AMR samodzielnie poruszają się po hali według zaprogramowanych tras lub mapy otoczenia i łączą magazyn z wieloma stanowiskami, przewożąc palety bez udziału człowieka. Zmieniacz palet kusi, bo również automatyzuje wymianę palet, ale działa tylko na jednej obrabiarce między jej przestrzenią roboczą a stanowiskiem załadunku. Podajnik prętów zasila jedną tokarkę materiałem, a kobot obsługuje jedno stanowisko.

Dlaczego tak

Robot stojący w miejscu może jedynie czekać na sygnał, np. z czujnika lub od obrabiarki, i w każdej chwili wykonać szybki ruch, dlatego do celi wchodzi się dopiero po zatrzymaniu go zgodnie z procedurą i zablokowaniu ponownego uruchomienia. Uznanie robota za unieruchomionego kusi, bo nic się nie porusza i nie ma alarmu, ale brak ruchu nie oznacza bezpiecznego stanu. Kasowanie alarmów lub sięganie ręką przez ogrodzenie naraża operatora na uderzenie.

Dlaczego tak

Format STEP jest neutralnym, znormalizowanym formatem wymiany danych modeli bryłowych 3D, odczytywanym przez programy CAD i CAM różnych producentów. Format DXF kusi, bo również służy do wymiany danych między programami CAD, ale jest przeznaczony przede wszystkim do rysunków dwuwymiarowych. Plik PDF służy do przeglądania i drukowania dokumentacji, a plik NC zawiera gotowy program obróbki, a nie model.

Dlaczego tak

Pełne oznaczenie katalogowe jednoznacznie określa typ czujnika, w tym średnicę, zasięg, rodzaj wyjścia i napięcie, więc wyszukiwarka od razu wskaże ten produkt lub jego następcę. Ogólne hasło kusi, bo daje wiele wyników, ale wymaga przeglądania setek pozycji i nie gwarantuje zgodności parametrów. Numer seryjny obrabiarki nie identyfikuje czujnika w katalogu jego producenta, a średnica i kolor przewodu nie określają rodzaju wyjścia.

Dlaczego tak

Jednym z celów normalizacji jest racjonalizacja, czyli ograniczenie liczby odmian wyrobów do szeregów uprzywilejowanych, co upraszcza produkcję i zaopatrzenie oraz zmniejsza zapasy. Bezpieczeństwo kusi, bo jest jednym z najważniejszych celów norm, ale ograniczenie liczby średnic wierteł nie wpływa na bezpieczeństwo ich użytkowania. Porozumiewanie się dotyczy ujednolicenia terminów i symboli, a usuwanie barier – wspólnych norm w handlu międzynarodowym.