Test MEC.09 — zestaw 29

Dlaczego tak

Prawidłowa dyspozycja określa, kto, co, jak i do kiedy ma wykonać oraz jak potwierdzić wykonanie. Wykonawca (Janek), przedmiot (filtr w prasie nr 3), sposób (instrukcja I-07) i potwierdzenie zostały podane, ale brak terminu. Bez niego pracownik może odłożyć zadanie, a prasa pozostanie wyłączona dłużej, niż przewiduje plan.

Dlaczego tak

Połowa prac kosztowała 30 rbh zamiast planowanych 20 rbh, więc przy tej samej wydajności druga połowa także zajmie 30 rbh, razem 60 rbh. Wynik 50 rbh zakłada, że pozostałe prace pójdą zgodnie z planem, choć nic na to nie wskazuje. Wynik 70 rbh powstaje po doliczeniu do zużytych godzin całego planu zamiast jego pozostałej części.

Dlaczego tak

Zawieszka informuje każdego, kto podejdzie do wyłącznika, kto zablokował urządzenie, kiedy i dlaczego, dzięki czemu wiadomo, z kim się kontaktować i że nie wolno zdejmować blokady. Numer inwentarzowy i data produkcji prasy nie mówią nic o trwającej pracy. Sam napis „Uwaga” bez danych nie pozwala ustalić, czy prace nadal trwają.

Dlaczego tak

Wskaźnik wykonania normy to stosunek czasu normatywnego do rzeczywistego: 120 / 135 ≈ 0,889, czyli 88,9%. Wynik 112,5% powstaje po odwróceniu ilorazu i błędnie sugerowałby pracę lepszą od normy. Wynik 87,5% wynika z odjęcia nadwyżki 15 rbh od 100% w stosunku do planu (15 / 120), co jest innym, choć podobnym działaniem.

Dlaczego tak

Ugięcie 11 mm przekracza górną granicę 8 mm, a większe ugięcie przy tej samej sile oznacza słabsze napięcie paska. Zbyt luźny pasek ślizga się, grzeje i szybko się zużywa, więc pracy nie można odebrać. Przekroczenie o 3 mm jest zbyt duże, by przypisać je błędowi pomiaru, a zbyt mocne napięcie dałoby ugięcie mniejsze niż 5 mm.

Dlaczego tak

Nadmiar smaru w łożysku jest przez elementy toczne nieustannie przemieszczany, co zwiększa opory, podnosi temperaturę i przyspiesza starzenie smaru. Dlatego zwykle wypełnia się około jednej trzeciej do połowy wolnej przestrzeni, zgodnie z zaleceniami producenta łożyska. Dopompowanie smaru do oporu pogłębia problem, a montaż na sucho grozi uszkodzeniem bieżni już przy pierwszych obrotach.

Dlaczego tak

Wyraźna zależność liczby błędów od pory zmiany wskazuje na czynnik narastający w czasie pracy, najczęściej zmęczenie, któremu przeciwdziała się przerwami, rotacją stanowisk i ergonomią. Wada materiału nie zależałaby od godziny pracy, chyba że dostawy zmieniałyby się w ciągu zmiany, czego dane nie pokazują. Wyraźny wzorzec przeczy losowości, a wyższa norma pogłębiłaby zmęczenie.

Dlaczego tak

Tłumik na wylocie powietrza ogranicza hałas u źródła, co jest najskuteczniejszym rodzajem działania przeciwhałasowego. Dłuższe przerwy zmniejszają narażenie, ale są rozwiązaniem organizacyjnym i nie obniżają poziomu hałasu. Wyższe ciśnienie zwiększa hałas wylotu, a ustawienie przy ścianie może go nawet wzmocnić przez odbicia.

Dlaczego tak

Długość całkowita jest sumą długości trzech stopni, więc jeden z czterech wymiarów jest nadmiarowy i tworzy zamknięty łańcuch wymiarowy. Przy wykonaniu tolerancje wszystkich wymiarów nie mogą być jednocześnie dotrzymane, dlatego jeden wymiar łańcucha, zwykle najmniej ważny, pomija się. Długość całkowitą podaje się zwykle właśnie dlatego, że jest potrzebna do przygotowania półfabrykatu.

Dlaczego tak

Połówki symetrycznego przedmiotu są takie same, więc jedna może pokazać kształt zewnętrzny, a druga wnętrze, bez utraty informacji. Przedmiotu niesymetrycznego nie da się tak odtworzyć, bo niewidoczna połowa różni się od pokazanej. Dla przedmiotów pełnych przekrój nic nie wnosi, a długie elementy o stałym przekroju rysuje się z przerwaniem.

Dlaczego tak

Odchyłka górna to różnica między wymiarem górnym a nominalnym: 30,028 − 30 = +0,028 mm, a dolna — między wymiarem dolnym a nominalnym: 30,007 − 30 = +0,007 mm. Obie odchyłki są dodatnie, bo oba wymiary graniczne są większe od nominalnego. Wartość 0,021 mm to tolerancja, a nie odchyłka, a zamiana ES z EI łamie zasadę, że górna odchyłka jest zawsze większa.

Dlaczego tak

Litery od a do h oznaczają wałki leżące poniżej linii zerowej, coraz bliżej niej, więc luz maleje, a od k do z pola leżą coraz wyżej nad linią zerową, dając pasowania mieszane, a potem ciasne o rosnącym wcisku. Litera określa położenie pola, a nie jego szerokość. Szerokość tolerancji, czyli dokładność, zależy od klasy IT podanej liczbą, np. 6 lub 7.

Dlaczego tak

Pole tolerancji równoległości płaszczyzny tworzą dwie płaszczyzny równoległe do bazy, odległe o wartość tolerancji, i cała tolerowana powierzchnia musi się między nimi zmieścić. Tolerancja równoległości ogranicza kierunek powierzchni, a nie jej odległość od bazy, którą określa tolerancja wymiaru. Chropowatość jest zupełnie inną cechą, a pole w kształcie walca dotyczy osi, np. przy prostopadłości osi otworu.

Dlaczego tak

Format DXF przechowuje geometrię wektorową 2D — linie, łuki i okręgi — i jest standardowo wczytywany przez oprogramowanie wycinarek laserowych i plazmowych. STEP służy do wymiany modeli bryłowych 3D między systemami CAD. PDF jest formatem do przeglądania i druku, a STL opisuje powierzchnię bryły siatką trójkątów, stosowaną w druku 3D.

Dlaczego tak

Księgę rewizyjną zakłada się dla urządzenia podlegającego dozorowi technicznemu i przechowuje u eksploatującego, a inspektor UDT wpisuje do niej wyniki badań i zalecenia pokontrolne. Dokumentacja techniczno-ruchowa pochodzi od producenta i opisuje budowę, obsługę i konserwację, ale nie służy do rejestrowania badań. Karta technologiczna i instrukcja BHP dotyczą wykonywanych prac, a nie stanu urządzenia.

Dlaczego tak

Do obciążenia wciągnika wlicza się masę ładunku i osprzętu zawieszonego na haku: 1,9 t + 0,15 t = 2,05 t, czyli więcej niż udźwig 2 t. Porównywanie samej masy elementu z udźwigiem to częsty błąd. Zapas bezpieczeństwa konstrukcji nie jest rezerwą do wykorzystania przez użytkownika, a powolne podnoszenie nie zmniejsza ciężaru ładunku.

Dlaczego tak

Pierścień uszczelniający wargowy ma elastyczną wargę dociskaną sprężyną do obracającego się wału, dzięki czemu uszczelnia połączenie ruchowe. Uszczelka płaska uszczelnia nieruchome przylgi pokrywy i korpusu, ale nie styka się z wałem. Pierścień osadczy ustala elementy osiowo, a podkładka sprężysta zabezpiecza śrubę przed odkręceniem.

Dlaczego tak

Presostat steruje pracą sprężarki w histerezie: gdy ciśnienie w zbiorniku spadnie do dolnej wartości 6 bar, załącza silnik, a po napełnieniu zbiornika do 8 bar go wyłącza. Odwrócenie progów oznaczałoby pracę sprężarki przy pełnym zbiorniku. Upuszczanie nadmiaru powietrza jest zadaniem zaworu bezpieczeństwa, a nie presostatu.

Dlaczego tak

Pełny obrót 360° dzieli się na 40 podziałek, więc przesunięcie o jeden ząb obraca koło o 360° / 40 = 9°. Wynik 18° odpowiada przesunięciu o dwa zęby albo kołu o 20 zębach. Wartość 40° powstaje po pomyleniu liczby zębów z kątem, a 36° — po podzieleniu 360° przez 10 zamiast przez 40.

Dlaczego tak

Żuraw słupowy obrotowy ma wysięgnik obracający się wokół słupa, więc obsługuje obszar koła wokół jednego stanowiska, niezależnie od suwnicy hali. Suwnica pomostowa obsługuje całą halę, a jej zajmowanie dla jednej maszyny blokuje innych użytkowników. Przenośnik taśmowy transportuje po stałej trasie, a wózek paletowy przewozi palety po posadzce, ale nie podnosi ich na wysokość stołu.

Dlaczego tak

Przedrostek EN AW oznacza aluminium i jego stopy do przeróbki plastycznej (W — wrought), a seria 6xxx to stopy z magnezem i krzemem, dobrze obrabialne i często stosowane na płyty i profile. Stopy odlewnicze oznacza się przedrostkiem EN AC. Stal konstrukcyjną oznacza się np. S235JR, a żeliwo sferoidalne — EN-GJS.

Dlaczego tak

X153CrMoV12 to wysokowęglowa, wysokochromowa stal narzędziowa do pracy na zimno, która po hartowaniu ma dużą twardość i odporność na ścieranie, potrzebną krawędziom tnącym. S235JR i C45 w stanie normalizowanym są zbyt miękkie i szybko by się stępiły. X5CrNi18-10 to austenityczna stal nierdzewna, której nie da się utwardzić przez hartowanie.

Dlaczego tak

Korozja naprężeniowa wymaga jednoczesnego działania naprężeń rozciągających — tu pozostałych po gięciu — i specyficznego środowiska, dla mosiądzu właśnie amoniaku, a jej objawem są pęknięcia bez widocznych ubytków. Korozja równomierna daje ubytek na całej powierzchni. Korozja galwaniczna wymaga kontaktu dwóch różnych metali, a cierna — drobnych przesunięć między stykającymi się powierzchniami.

Dlaczego tak

Biała rdza to produkty korozji cynku, powstające, gdy świeża powłoka styka się z wilgocią przy ograniczonym dostępie powietrza, np. w ciasno ułożonym stosie. Patyna to zielony nalot na miedzi i jej stopach. Korozja wżerowa stali daje małe, głębokie otwory, a zgorzelina jest ciemną warstwą tlenków powstającą w wysokiej temperaturze.

Dlaczego tak

Gdy powłoka mogłaby się złuszczyć i zanieczyścić produkt, chroni się element przez dobór materiału odpornego na korozję — austenityczna stal nierdzewna tworzy samoczynnie odnawiającą się warstwę pasywną. Farba może odpryskiwać przy codziennym myciu, a cynk nie jest odporny na środki alkaliczne i nie jest dopuszczony do kontaktu z wieloma produktami. Olejowanie zanieczyszczałoby produkt.

Dlaczego tak

W połączeniu skurczowym piasta po ostygnięciu zaciska się na wale, a moment przenoszą siły tarcia wywołane tym naciskiem, więc jest to połączenie cierne. Wpust, wielowypust i kołek przenoszą moment przez wzajemny docisk powierzchni bocznych, czyli kształtowo. Połączenia kształtowe mogą mieć niewielki luz, a cierne — nie, dlatego dobrze przenoszą obciążenia zmienne.

Dlaczego tak

Lut zwilża tylko czysty metal, dlatego usuwa się tlenki i zanieczyszczenia, a topnik chroni oczyszczone powierzchnie przed ponownym utlenieniem podczas nagrzewania. Przy lutowaniu materiał rodzimy nie jest topiony, a nagrzanie do czerwoności przegrzewa złącze. Smar i tlenki uniemożliwiają zwilżenie powierzchni i powodują nieszczelności.

Dlaczego tak

Wyżarzanie normalizujące wymaga nagrzania do zakresu austenitu i studzenia w powietrzu, dzięki czemu struktura staje się drobnoziarnista i jednorodna. Hartowanie także wymaga nagrzania powyżej Ac3, ale z szybkim chłodzeniem w wodzie lub oleju. Odpuszczanie i wyżarzanie odprężające prowadzi się poniżej Ac1, więc nie zmieniają one wielkości ziarna.

Dlaczego tak

Średnicę wiertła pod gwint metryczny oblicza się w przybliżeniu jako średnicę gwintu minus skok: 8 − 1,25 = 6,75 mm, dlatego dobiera się wiertło 6,8 mm. Wiertło 8,0 mm daje otwór o średnicy znamionowej, w którym gwintownik nie nacina zwojów. Przy 6,0 mm gwintownik skrawa zbyt dużo materiału i może się złamać, a 7,5 mm daje zbyt płytkie zwoje.

Dlaczego tak

Sprawdzian szczękowy obejmuje wałek z zewnątrz i ma dwie pary szczęk odpowiadające wymiarom granicznym, dlatego służy do kontroli wałków. Sprawdzian tłoczkowy działa na tej samej zasadzie, ale wchodzi do otworu i służy do kontroli otworów. Mikrometr i czujnik zegarowy dają odczyt wartości, a pytanie dotyczy kontroli bez pomiaru.

Dlaczego tak

Przyrząd powinien mieć dokładność kilka do kilkunastu razy mniejszą od tolerancji: suwmiarka 0,02 mm przy tolerancji 0,13 mm spełnia ten warunek i jest prosta w użyciu. Przymiar kreskowy z działką 1 mm nie rozróżni wymiarów w polu tolerancji. Mikrometr z rozdzielczością 0,001 mm i maszyna współrzędnościowa są dokładne, ale nadmiarowe dla tak szerokiej tolerancji.

Dlaczego tak

Moment siły to iloczyn jej wartości i ramienia, czyli odległości osi obrotu od linii działania siły: M = F · l · sin 30° = 200 N · 0,5 m · 0,5 = 50 N·m. Wynik 100 N·m powstaje, gdy siłę uzna się za prostopadłą do klucza. Wynik 86,6 N·m wynika z pomylenia sinusa z cosinusem, czyli z wzięcia składowej siły równoległej do klucza.

Dlaczego tak

Płaski dowolny układ sił daje trzy warunki równowagi: sumy rzutów sił na dwie osie i sumę momentów równe zeru. Utwierdzenie musi więc przenieść dwie składowe siły i moment, bo jest jedyną podporą belki. Sama reakcja pionowa nie zrównoważy sił poziomych, a bez momentu utwierdzenia belka obróciłaby się pod obciążeniem jak na przegubie.

Dlaczego tak

Z warunku równowagi sił pionowych suma składowych pionowych obu cięgien równa się ciężarowi: 2 · S · cos 30° = 1000 N, więc S = 1000 / (2 · 0,866) ≈ 577 N. Wynik 500 N powstaje, gdy ciężar podzieli się po prostu na dwa, pomijając nachylenie cięgien. Im bardziej cięgna odchylają się od pionu, tym większa jest w nich siła, dlatego zawiesia o dużym kącie rozwarcia są niebezpieczne.

Dlaczego tak

Odkształcenie, które całkowicie znika po odciążeniu, jest odkształceniem sprężystym, a takie występuje tylko poniżej granicy sprężystości. Po przekroczeniu granicy plastyczności pręt zachowałby trwałe wydłużenie, a przy wytrzymałości na rozciąganie pojawiłaby się szyjka i zerwanie. Naprężenia nie były zerowe, bo pręt się wydłużał pod obciążeniem.

Dlaczego tak

Ogniwa fotowoltaiczne są źródłem prądu stałego, a sieć zakładu pracuje prądem przemiennym 50 Hz, dlatego potrzebny jest falownik, który przetwarza DC na AC zsynchronizowany z siecią. Prostownik działa odwrotnie, zamieniając prąd przemienny na stały. Transformator działa tylko przy prądzie przemiennym, a akumulator magazynuje energię wyłącznie jako prąd stały.

Dlaczego tak

Na rezystorze musi się odłożyć różnica napięć 24 V − 2 V = 22 V, więc R = 22 V / 0,02 A = 1100 Ω. Wynik 1200 Ω powstaje, gdy pominie się napięcie przewodzenia diody i podzieli całe 24 V przez prąd. Rezystor 100 Ω przepuściłby prąd ponad 200 mA i zniszczyłby diodę, a 12 000 Ω ograniczyłby prąd tak, że dioda ledwo by świeciła.

Dlaczego tak

Obiekt regulacji to ta część układu, której wielkość wyjściową — tu prędkość taśmy — chcemy utrzymywać na zadanej wartości, czyli przenośnik z napędem. Enkoder jest elementem pomiarowym, który informuje regulator o rzeczywistej prędkości. Regulator porównuje ją z wartością z zadajnika i wypracowuje sygnał sterujący dla falownika.

Dlaczego tak

Panel HMI pośredniczy w wymianie informacji między operatorem a sterownikiem: wyświetla stany i alarmy oraz przyjmuje polecenia i nastawy. Elementy wykonawcze, np. silniki i siłowniki, zamieniają sygnał sterujący na ruch. Sensory mierzą wielkości fizyczne procesu, a panel jedynie pokazuje ich wartości przekazane przez sterownik.

Dlaczego tak

W układzie zamkniętym regulator reaguje na różnicę między położeniem zadanym a zmierzonym; przy zbyt dużym wzmocnieniu przekracza położenie, koryguje w przeciwną stronę i układ zaczyna oscylować. Brak sygnału z enkodera spowodowałby błąd napędu lub ucieczkę osi, a nie drgania wokół celu. Zbyt małe wzmocnienie daje odwrotny objaw — powolne dochodzenie do położenia.