Temat egzaminacyjny
Ten temat pojawia się na egzaminie ELM.06 (Eksploatacja i programowanie urządzeń i systemów mechatronicznych). Poniżej przykładowe pytania z pełnym wyjaśnieniem oraz narzędzia, które liczą to samo, co trzeba policzyć na egzaminie. W trenażerze czeka 20 pytań z tego zakresu.
Sesja zima 2027część pisemna 7–13 stycznia 2027praktyczna ELM.06: 15–20 stycznia 2027zostały 64 dniHarmonogram →
Dlaczego tak
Czas zdwojenia Ti jest parametrem członu całkującego regulatora PID — to właśnie ten człon systematycznie sumuje (całkuje) uchyb w czasie, eliminując błąd ustalony, jaki pozostawiłby sam człon proporcjonalny.
Dlaczego tak
Człon różniczkujący D wylicza pochodną uchybu, czyli tempo jego zmian, i wytwarza sygnał wyprzedzający — dzięki temu tłumi przeregulowania. Człon P reaguje na bieżącą wartość uchybu, a człon I na jego sumę w czasie, eliminując uchyb ustalony.
Dlaczego tak
Przeregulowanie i oscylacje to klasyczny objaw zbyt dużego wzmocnienia proporcjonalnego: regulator reaguje na uchyb tak mocno, że przestrzeliwuje wartość zadaną, po czym koryguje w drugą stronę. Zmniejszenie wzmocnienia jest pierwszym krokiem; dopiero potem koryguje się człon różniczkujący, który tłumi szybkie zmiany. Zwiększenie wzmocnienia pogłębiłoby objaw, a wyłączenie członu całkującego pozostawiłoby trwały uchyb ustalony.
Dlaczego tak
Regulator P wytwarza sygnał proporcjonalny do uchybu, więc do utrzymania niezerowego sygnału sterującego potrzebuje stale jakiegoś uchybu — pojawia się uchyb ustalony. Człon I sumuje uchyb w czasie i zwiększa sygnał, dopóki uchyb nie spadnie do zera. Na szybkość zmian uchybu reaguje człon D, z którym człon I bywa mylony.
Dlaczego tak
Większe wzmocnienie oznacza silniejszą reakcję na ten sam uchyb, więc układ szybciej dochodzi do wartości zadanej, a uchyb ustalony się zmniejsza. Po przekroczeniu pewnej granicy reakcja staje się zbyt gwałtowna: wielkość regulowana przeskakuje wartość zadaną i zaczyna oscylować wokół niej. Dobór nastaw to kompromis między szybkością a stabilnością.
Dlaczego tak
Prędkość synchroniczna n_s = 60·f/p, gdzie p to liczba par biegunów, tu 2: 60 · 25 / 2 = 750 obr/min — połowa prędkości przy 50 Hz. Wynik 375 obr/min powstaje po wstawieniu liczby biegunów (4) zamiast par biegunów. Rzeczywista prędkość wału będzie nieco niższa o poślizg. Przy długiej pracy z małą częstotliwością trzeba uwzględnić słabsze chłodzenie silnika z własnym wentylatorem.
20 pytań z tego tematu w trenażerze
Za darmo, z wyjaśnieniem przy każdej odpowiedzi.
Ćwicz ten tematKalkulatory, materiały, pytania z forum i firmy