Test MEC.03 — zestaw 29

Dlaczego tak

Skok popychacza mechanizmu z krzywką tarczową jest różnicą największego i najmniejszego promienia zarysu krzywki: 42 mm − 30 mm = 12 mm. Wynik 24 mm otrzymuje się, mnożąc różnicę przez dwa, jak przy obliczaniu skoku mechanizmu korbowego z promienia korby — to częsta pomyłka. Wartość 72 mm jest sumą promieni, a 6 mm — połową różnicy.

Dlaczego tak

Wymiar najmniejszy to wymiar nominalny powiększony o odchyłkę dolną: 40 mm + (−0,050 mm) = 39,950 mm, a wymiar największy wynosi 39,975 mm. Wartość 39,975 mm odpowiada odchyłce górnej, czyli wymiarowi największemu, i jest częstą pomyłką przy myleniu odchyłek. Wymiary powyżej 40 mm powstają po pominięciu znaku minus przy odchyłkach.

Dlaczego tak

W oznaczeniu EN-GJL-250 litery GJ oznaczają żeliwo, L — grafit płatkowy (żeliwo szare), a liczba 250 — minimalną wytrzymałość na rozciąganie w MPa. Żeliwo sferoidalne oznacza się literą S (EN-GJS), co jest najczęstszym źródłem pomyłki, bo oba oznaczenia różnią się jedną literą. Staliwo ma oznaczenie zaczynające się od G, a żeliwo ciągliwe — od EN-GJM.

Dlaczego tak

Kauczuk nitrylowy NBR jest odporny na oleje mineralne i pracuje w temperaturze do ok. 100 °C, dlatego jest podstawowym materiałem uszczelnień w hydraulice siłowej. EPDM dobrze znosi wodę, parę i płyny hamulcowe na bazie glikoli, ale w oleju mineralnym pęcznieje — to typowa pomyłka. Kauczuk naturalny nie jest olejoodporny, a silikon ma słabą odporność na ścieranie i nie nadaje się do uszczelnień ruchowych.

Dlaczego tak

Przy zbyt niskim ciśnieniu na ssaniu w cieczy powstają pęcherzyki pary, które implodują przy powierzchni łopatek; uderzenia mikrostrumieni niszczą warstwę ochronną i wyrywają materiał, tworząc gąbczaste wżery — to korozja kawitacyjna, której towarzyszy charakterystyczny hałas. Korozja galwaniczna wymaga kontaktu dwóch różnych metali, a szczelinowa — wąskiej szczeliny. Korozja równomierna nie daje miejscowych, porowatych ubytków.

Dlaczego tak

Korozja galwaniczna zachodzi, gdy dwa metale o różnych potencjałach stykają się w obecności elektrolitu, np. wilgoci; przerwanie kontaktu elektrycznego podkładkami i tulejami izolującymi usuwa przyczynę ogniwa. Śruby miedziane jeszcze bardziej zwiększyłyby różnicę potencjałów względem aluminium, choć miedź uchodzi za odporną na korozję. Malowanie samych łbów i mocniejsze dokręcenie nie izolują metali od siebie.

Dlaczego tak

Grubość powłoki suchej równa się grubości warstwy mokrej pomnożonej przez udział objętościowy części stałych, więc warstwa mokra musi mieć 60 µm : 0,5 = 120 µm. Wynik 30 µm powstaje po pomnożeniu zamiast podzielenia przez 0,5, a 60 µm — po przyjęciu, że rozpuszczalnik nie odparowuje. Kontrolę grubości mokrej warstwy wykonuje się grzebieniem pomiarowym zaraz po nałożeniu farby.

Dlaczego tak

Szpilkę wkręca się w korpus na stałe, a przy zdejmowaniu pokrywy odkręca się tylko nakrętki, więc gwint wykonany w miękkim materiale, np. aluminium czy żeliwie, nie jest wielokrotnie wkręcany i wykręcany i nie ulega zniszczeniu. Połączenie szpilkowe jest rozłączne — to częste nieporozumienie, bo szpilki rzadko się wykręca. Szpilka nie przenosi momentu z wału, a nakrętki dokręca się kluczem.

Dlaczego tak

Śruby z gniazdem sześciokątnym według PN-EN ISO 4762 w rozmiarze M8 mają gniazdo pod klucz 6 mm; dla M6 jest to 5 mm, a dla M10 — 8 mm. Wybór klucza 8 mm wynika z mylenia rozmiaru gniazda ze średnicą gwintu i jest najczęstszym błędem. Rozmiar 13 mm dotyczy klucza płaskiego do śruby M8 z łbem sześciokątnym, a nie gniazda wewnętrznego.

Dlaczego tak

Dokręcanie na krzyż w kilku etapach, z rosnącym momentem, równomiernie dociska pokrywę do korpusu, nie przekosza jej i zapewnia jednakowy nacisk na uszczelnienie. Dokręcanie kolejno po obwodzie pełnym momentem wydaje się szybsze, ale pokrywa ustawia się ukośnie, a ostatnie śruby mają mniejsze napięcie wstępne. Dociągnięcie jednej śruby mocniej od pozostałych odkształca pokrywę.

Dlaczego tak

W lutowaniu materiał rodzimy się nie topi — łączy go stopione spoiwo, czyli lut; w lutowaniu twardym lut ma temperaturę topnienia powyżej 450 °C, np. luty mosiężne czy srebrne. Temperatura poniżej 450 °C charakteryzuje lutowanie miękkie, dlatego jest to najczęstsza pomyłka. Stopienie materiału rodzimego cechuje spawanie, a łączenie przez docisk i nagrzanie prądem — zgrzewanie oporowe.

Dlaczego tak

Ścin poprzeczny dużego wiertła nie skrawa, lecz wgniata materiał, co zwiększa siłę posuwu i sprzyja zbaczaniu wiertła; otwór wstępny o średnicy zbliżonej do szerokości ścina usuwa ten problem, a wiertło Ø20 pracuje wtedy dokładniej. Duże wiertło wymaga mniejszej, a nie największej prędkości obrotowej, co jest częstym błędem. Wiercenie bez chłodzenia z dużym posuwem grozi przegrzaniem i złamaniem wiertła.

Dlaczego tak

Prostopadłość sprawdza się kątownikiem 90°: przykłada się go do jednej płaszczyzny i obserwuje szczelinę świetlną między ramieniem kątownika a drugą płaszczyzną, a jej wielkość można ocenić szczelinomierzem. Liniał krawędziowy także pracuje metodą szczeliny świetlnej, ale sprawdza prostoliniowość i płaskość, a nie kąt, dlatego bywa mylnie wybierany. Przymiar kreskowy mierzy długości, a promieniomierz — promienie zaokrągleń.

Dlaczego tak

Jeden pełny obrót wskazówki odpowiada 100 działkom po 0,01 mm, czyli 1 mm; do tego dochodzi 37 działek, tj. 0,37 mm, co daje 1,37 mm — liczbę obrotów pokazuje też mała wskazówka czujnika. Wynik 0,137 mm powstaje po przyjęciu, że obrót to 0,1 mm, a 1,037 mm — po odczytaniu działek jako tysięcznych milimetra. Wartość 13,7 mm wynika z pomyłki o rząd wielkości.

Dlaczego tak

Siła jako wektor jest określona przez wartość (moduł), kierunek, czyli prostą działania, zwrot oraz punkt przyłożenia; dopiero komplet tych danych pozwala obliczyć jej skutki, np. moment względem punktu. Podanie samej wartości z jednostką opisuje wielkość skalarną i jest najczęstszym uproszczeniem, które nie wystarcza do rozwiązania zadania statyki. Masa elementu i czas działania nie należą do cech wektora siły.

Dlaczego tak

Z warunku równowagi momentów względem utwierdzenia moment utwierdzenia równoważy moment siły zewnętrznej: M = F · l = 2 kN · 1,5 m = 3 kN·m; pionowa reakcja utwierdzenia wynosi 2 kN. Wartość 2 kN·m powstaje z pomylenia reakcji siłowej z momentem. Wynik 1,33 kN·m otrzymuje się po podzieleniu siły przez długość zamiast mnożenia, a 1,5 kN·m — po pominięciu wartości siły.

Dlaczego tak

Naprężenia dopuszczalne wyznacza się, dzieląc granicę plastyczności przez współczynnik bezpieczeństwa: k = Re / x = 360 MPa / 3 = 120 MPa. Wynik 1080 MPa powstaje po pomnożeniu zamiast podzielenia, co dawałoby wartość większą od granicy plastyczności i oznaczało trwałe odkształcenie elementu. Wartość 363 MPa to dodanie współczynnika, a 180 MPa — podzielenie przez 2 zamiast przez 3.

Dlaczego tak

Przedrostek mili oznacza jedną tysięczną, więc 250 mA = 250 · 0,001 A = 0,25 A. Wynik 0,025 A powstaje po przesunięciu przecinka o jedno miejsce za dużo, a 2,5 A — o jedno miejsce za mało; obie pomyłki zdarzają się przy zamianie jednostek bez zapisu działania. Wartość 25 A oznaczałaby prąd stokrotnie większy od rzeczywistego i doprowadziłaby do złego doboru zabezpieczenia.

Dlaczego tak

Tranzystor pracujący jako łącznik przewodzi duży prąd w obwodzie kolektora lub drenu po podaniu małego prądu bazy albo napięcia bramki, dlatego stosuje się go do wzmacniania sygnałów wyjściowych sterowników. Dioda przewodzi prąd w jednym kierunku i bywa montowana równolegle do cewki jako zabezpieczenie, przez co mylnie kojarzy się ją z załączaniem. Rezystor ogranicza prąd, a kondensator gromadzi ładunek.

Dlaczego tak

Wyłącznik różnicowoprądowy porównuje prądy w przewodach fazowych i neutralnym; gdy część prądu upływa do ziemi, np. przez ciało człowieka dotykającego uszkodzonej obudowy, i różnica przekroczy 30 mA, wyłącznik rozłącza obwód. Zadziałanie przy przeciążeniu jest funkcją wyłącznika nadprądowego, z którym wyłącznik różnicowoprądowy jest często mylony. Zaniku fazy i przepięć wyłącznik nie wykrywa.

Dlaczego tak

Serwonapęd ma czujnik położenia, zwykle enkoder, i regulator, który porównuje położenie zadane z rzeczywistym i na bieżąco koryguje błąd, dlatego nie gubi położenia przy zmianach obciążenia. Silnik krokowy w układzie otwartym obraca się o stały kąt na impuls, np. 1,8°, i przy przeciążeniu może zgubić kroki bez wiedzy sterownika — tę cechę błędnie przypisuje się serwonapędom. Serwonapęd wymaga wzmacniacza i pracuje ze zmienną prędkością.

Dlaczego tak

W barierze optycznej odbiornik stale odbiera wiązkę z nadajnika, a przedmiot przechodzący między nimi ją przerywa, co zmienia stan wyjścia czujnika; układ ten ma duży zasięg i jest odporny na kolor obiektu. Wykrywanie przez odbicie wiązki od przedmiotu to zasada czujnika odbiciowego (dyfuzyjnego), z którym bariera bywa mylona. Zmiana pola magnetycznego i pojemności dotyczy czujników kontaktronowych i pojemnościowych.

Dlaczego tak

Zbiornik gromadzi zapas sprężonego powietrza, pokrywa chwilowe zwiększone zapotrzebowanie, wyrównuje pulsacje od sprężarki tłokowej i ogranicza częstość jej załączeń; w zbiorniku wykrapla się też część wilgoci, usuwana zaworem spustowym. Nie podwyższa on ciśnienia — może co najwyżej utrzymać ciśnienie wytworzone przez sprężarkę, co bywa błędnie rozumiane. Smarowanie i filtrację zapewniają smarownica i filtr.

Dlaczego tak

Styl wymiarowania zapisuje wszystkie parametry wymiaru — wysokość tekstu, rodzaj grotów, odstępy linii pomocniczych, dokładność — dzięki czemu wymiary są jednolite, a zmiana stylu aktualizuje je wszystkie naraz. Edycja każdego wymiaru osobno daje ten sam efekt tylko pozornie, zajmuje dużo czasu i łatwo o niejednolitość. Rozbicie wymiarów niszczy ich asocjatywność, a kolor warstwy nie zmienia wyglądu wymiaru.

Dlaczego tak

Elektroniczny katalog części jest powiązany z typem i często z numerem seryjnym maszyny, bo producenci wprowadzają zmiany konstrukcyjne w kolejnych seriach; po wybraniu zespołu wskazuje się część na widoku rozstrzelonym i odczytuje jej numer katalogowy. Wyszukiwanie po ogólnej nazwie daje wiele niepasujących wyników. Szukanie po wymiarach może się udać przy częściach znormalizowanych, ale nie przy częściach specjalnych.

Dlaczego tak

Przedrostek PN-EN IEC oznacza Polską Normę wprowadzającą normę europejską EN, która przyjęła bez zmian normę Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej IEC — organizacji normalizującej dziedzinę elektrotechniki. ISO opracowuje normy w pozostałych dziedzinach, dlatego zamiana tych skrótów jest częstym błędem. Norma krajowa ma tylko przedrostek PN, a norma IEC nieprzyjęta w Europie nie miałaby członu EN.

Dlaczego tak

Wewnętrzny nosek podkładki wchodzi w rowek wpustowy wału lub tulei, a jeden z zewnętrznych języczków odgina się w rowek nakrętki KM, co uniemożliwia jej odkręcenie się podczas pracy. Podkładka nie kasuje luzu — luz lub wcisk łożyska ustala się dokręceniem nakrętki przed zagięciem języczka, dlatego te funkcje bywają mylone. Podkładka nie uszczelnia oprawy i nie ustala położenia kół zębatych.

Dlaczego tak

Do podlewki pod maszyny stosuje się bezskurczowe masy cementowe lub żywiczne, które po związaniu nie zmniejszają objętości, dokładnie wypełniają przestrzeń i przenoszą obciążenia oraz drgania na fundament. Zwykła zaprawa murarska wydaje się tańszym zamiennikiem, ale kurczy się przy wiązaniu i tworzy szczeliny, przez co maszyna traci podparcie i wypoziomowanie. Piasek i pianka nie zapewniają sztywnego podparcia.

Dlaczego tak

Pompa odśrodkowa przy zamkniętym zaworze tłocznym pobiera najmniejszą moc, dlatego instrukcja nakazuje rozruch przy zamkniętym zaworze tłocznym; zawór ssawny musi być jednak całkowicie otwarty, aby pompa była zalana i nie kawitowała. Zamknięcie zaworu ssawnego to częsty błąd wynikający z uogólnienia zasady „zamknąć przed rozruchem” na oba zawory. Rozruch z otwartym tłocznym przeciąża silnik.

Dlaczego tak

Osiowanie wymaga pomiaru przesunięcia i kątowego załamania osi wałów — przyrządem laserowym lub układem czujników zegarowych — oraz podkładek kalibrowanych o znanej grubości, którymi koryguje się wysokość łap. Poziomnica sprawdza ustawienie względem poziomu, a nie względem drugiego wału, dlatego jest często wybierana błędnie. Podkładki z dowolnej blachy mają niepewną grubość, a tachometr i stroboskop służą do pomiaru prędkości.

Dlaczego tak

Prawidłowo zmontowane łożyska po pewnym czasie osiągają stałą temperaturę; ciągły wzrost powyżej dopuszczalnej wartości świadczy o usterce, np. zbyt małym luzie, nadmiarze lub braku smaru albo niewspółosiowości, dlatego próbę trzeba przerwać. Kontynuowanie próby w oczekiwaniu na stabilizację wydaje się rozsądne, ale grozi zatarciem łożysk. Chłodzenie wodą maskuje objaw i może wywołać naprężenia cieplne.

Dlaczego tak

Spuszczanie kondensatu ze zbiornika należy do codziennej obsługi sprężarki; kilka litrów wody oznacza, że czynność ta była pomijana, co grozi korozją zbiornika i przedostawaniem się wody do sieci. Kontrolujący powinien zlecić usunięcie kondensatu i wyegzekwować wykonywanie tej czynności. Przekonanie, że kondensat usuwa się tylko przy przeglądzie rocznym, jest błędne, a poziom oleju i ciśnienie nie mają z nim związku.

Dlaczego tak

Tygodniowy czas pracy wynosi 2 zmiany · 8 h · 5 dni = 80 h, a przy smarowaniu co 8 h daje to 80 : 8 = 10 smarowań, czyli raz na każdą zmianę. Wynik 5 powstaje po przyjęciu jednego smarowania dziennie, z pominięciem drugiej zmiany, co jest typowym błędem. Liczba 2 odpowiada liczbie zmian w ciągu dnia, a 16 — liczbie godzin pracy na dobę.

Dlaczego tak

Chromowana powierzchnia tłoczyska współpracuje z uszczelnieniami i zgarniaczem, dlatego czyści się ją delikatnie, miękkim czyściwem i odpowiednim środkiem, aby nie uszkodzić powłoki. Papier ścierny, szczotka druciana i skrobak wydają się skuteczniejsze przy zaschniętym brudzie, ale rysują chrom, a rysy szybko niszczą uszczelnienia i powodują wycieki oleju. Uszkodzone tłoczysko wymaga regeneracji lub wymiany.

Dlaczego tak

Do smarowania łożysk przez smarowniczki potrzebna jest smarownica napełniona smarem wskazanym w karcie smarowania oraz czyste czyściwo do oczyszczenia smarowniczki przed podłączeniem końcówki, aby nie wprowadzić brudu do łożyska. Użycie dowolnego smaru wydaje się wygodne, ale mieszanie smarów o różnych zagęszczaczach może zniszczyć ich strukturę. Olej i pędzel nie nadają się do łożysk smarowanych smarem plastycznym.

Dlaczego tak

Przed otwarciem jakiegokolwiek elementu układu hydraulicznego należy zatrzymać pompę, zabezpieczyć ją przed uruchomieniem i rozładować ciśnienie; dopiero potem odkręca się obudowę filtra. Otwarcie filtra pod ciśnieniem grozi wytryskiem gorącego oleju i ciężkim urazem. Sprawdzenie szczelności wykonuje się po zakręceniu i uruchomieniu układu, więc ta część kolejności była prawidłowa, a wymiana wkładu nie wymaga wymiany całego oleju.

Dlaczego tak

Dokumentacja konserwacji musi odzwierciedlać rzeczywiście wykonane czynności i użyte materiały: zapis zamiennika pozwala przy następnym smarowaniu uniknąć mieszania niezgodnych smarów i ułatwia analizę ewentualnych uszkodzeń. Wpisanie nazwy smaru z karty wydaje się poprawne formalnie, ale jest fałszywym zapisem. Sama data i podpis nie mówią, czego użyto, a pominięcie wpisu ukrywa zmianę.

Dlaczego tak

Żebra zwiększają sztywność ścian korpusu przy niewielkim wzroście masy, dzięki czemu otwory łożyskowe nie odkształcają się pod obciążeniem i zachowane jest prawidłowe zazębienie; zwiększają też powierzchnię oddawania ciepła. Zwiększenie masy dla tłumienia hałasu wydaje się logiczne, ale celem żeber jest raczej usztywnienie przy jak najmniejszej masie. Żebra nie zwiększają objętości oleju i nie ułatwiają obróbki otworów.

Dlaczego tak

W montażu z kompensacją tolerancje części mogą być szerokie, a wymaganą dokładność uzyskuje się, dobierając grubość podkładki kompensacyjnej lub przestawiając element regulacyjny. Montaż selekcyjny także pozwala stosować szersze tolerancje, ale polega na sortowaniu części na grupy wymiarowe i łączeniu części z odpowiadających sobie grup, dlatego bywa z kompensacją mylony. Przy całkowitej zamienności części łączy się bez doboru i regulacji.

Dlaczego tak

Takt oblicza się, dzieląc dostępny czas pracy przez liczbę wyrobów: 7,5 h = 450 min, a 450 min : 90 = 5 min na zespół. Wynik 12 to liczba zespołów na godzinę (90 : 7,5), często mylona z taktem, bo powstaje z tych samych danych. Wartość 5,3 min otrzymuje się po przyjęciu pełnych 8 godzin zmiany zamiast podanych 7,5 h, a 0,2 to liczba zespołów na minutę.