Test ELE.02 — zestaw 21

Dlaczego tak

Przekaźnik priorytetowy mierzy prąd odbiornika uprzywilejowanego, np. podgrzewacza, i gdy ten pracuje, odłącza odbiornik o niższym priorytecie, dzięki czemu łączna moc nie przekracza mocy przyłączeniowej i nie zadziała zabezpieczenie przedlicznikowe. Ochrona przed zwarciami kusi, bo przekaźnik reaguje na prąd, ale tę funkcję pełnią wyłączniki nadprądowe i bezpieczniki. Połączenie szeregowe odbiorników zmieniłoby ich napięcie, a pomiar energii to zadanie licznika.

Dlaczego tak

Wymagania dotyczące stanowisk z monitorami ekranowymi — ustawienia ekranu, krzesła, oświetlenia i przerw w pracy — określa rozporządzenie w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Rozporządzenie o BHP przy urządzeniach energetycznych kusi, bo dotyczy branży elektrycznej, ale reguluje eksploatację urządzeń energetycznych, a nie pracę biurową. Przepisy przeciwpożarowe i ustawa o ocenie zgodności nie zawierają wymagań ergonomicznych dla stanowisk komputerowych.

Dlaczego tak

Bezpieczeństwo pracy obejmuje działania zapobiegające wypadkom, czyli nagłym zdarzeniom powodującym uraz, a osłona wirujących części usuwa właśnie zagrożenie pochwyceniem. Higiena pracy kusi, bo również chroni zdrowie pracownika, ale dotyczy długotrwałego działania czynników szkodliwych, np. hałasu czy pyłu. Ergonomia zajmuje się dopasowaniem pracy do możliwości człowieka, a ochrona przeciwpożarowa — zapobieganiem pożarom.

Dlaczego tak

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu służy do odcięcia dopływu prądu do instalacji budynku, aby strażacy mogli bezpiecznie prowadzić akcję gaśniczą bez ryzyka porażenia; nie odłącza on obwodów zasilających urządzenia, które muszą działać w czasie pożaru. Odpowiedź o prądzie upływu kusi, bo wyłącznik różnicowoprądowy 300 mA też bywa środkiem przeciwpożarowym, ale to inny aparat działający samoczynnie. Ochronę przed przeciążeniem i ograniczanie prądu zwarciowego realizują zabezpieczenia nadprądowe.

Dlaczego tak

Ustawa o odpadach ustala hierarchię: zapobieganie powstawaniu odpadów, przygotowanie do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku, a na końcu unieszkodliwianie. W pracy elektryka oznacza to m.in. dokładne planowanie długości przewodów i ponowne wykorzystanie sprawnego osprzętu. Recykling kusi, bo kojarzy się z ochroną środowiska, ale jest dopiero trzecim krokiem, a składowanie to rozwiązanie ostateczne.

Dlaczego tak

Zgodnie z Kodeksem pracy chorobą zawodową jest choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Długość niezdolności do pracy czy czas trwania choroby nie decydują o jej zawodowym charakterze. Zgłoszenie przez lekarza kusi, bo podejrzenie choroby zawodowej rzeczywiście może zgłosić lekarz, ale jest to początek postępowania, a nie warunek uznania.

Dlaczego tak

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, wydanym na podstawie Kodeksu pracy i ogłoszonym w Dzienniku Ustaw. Regulamin pracy, instrukcja bezpieczeństwa pożarowego i instrukcja stanowiskowa są dokumentami opracowanymi dla konkretnego zakładu lub obiektu i tylko tam obowiązują. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego może kusić, bo obowiązek jej sporządzenia wynika z przepisów, ale jej treść dotyczy konkretnego budynku.

Dlaczego tak

Społeczna inspekcja pracy jest służbą społeczną działającą w zakładzie pracy; społecznych inspektorów wybierają pracownicy, a jej działalnością kieruje zakładowa organizacja związkowa. Państwowa Inspekcja Pracy kusi podobną nazwą i zakresem kontroli, ale jest organem państwowym podległym Sejmowi. Urząd Dozoru Technicznego i Państwowa Inspekcja Sanitarna to również instytucje państwowe, które kontrolują zakład z zewnątrz.

Dlaczego tak

Organy dozoru technicznego są uprawnione do wydania decyzji o wstrzymaniu eksploatacji urządzenia technicznego, np. dźwignicy, jeżeli stwierdzą, że nie spełnia ono wymagań bezpieczeństwa. Kara porządkowa kusi, bo kojarzy się z reakcją na naruszenie przepisów, ale może ją nałożyć wyłącznie pracodawca na swojego pracownika. Kierowanie na badania lekarskie i sprawy wynagrodzenia nie należą do zadań dozoru technicznego.

Dlaczego tak

Przepisy o szkoleniu w dziedzinie BHP przewidują szkolenie okresowe pracowników na stanowiskach robotniczych nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach, na których wykonuje się prace szczególnie niebezpieczne — nie rzadziej niż raz w roku. Odpowiedź „3 lata” kusi, bo to ogólna zasada dla robotników, ale nie dotyczy prac szczególnie niebezpiecznych. Okres 5 lat dotyczy m.in. osób kierujących pracownikami i pracowników inżynieryjno-technicznych, a 6 lat — pracowników administracyjno-biurowych.

Dlaczego tak

Art. 211 Kodeksu pracy wymienia wśród podstawowych obowiązków pracownika zarówno udział w szkoleniu i instruktażu z zakresu BHP, jak i poddawanie się wstępnym, okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim. Staż pracy nie zwalnia z żadnego z tych obowiązków. Odpowiedzi rozdzielające oba obowiązki kuszą, bo wydaje się, że jeden z nich jest ważniejszy, ale przepis stawia je na równi.

Dlaczego tak

Zgodnie z art. 112 Kodeksu pracy pracownik może w ciągu 7 dni od zawiadomienia o ukaraniu wnieść sprzeciw do pracodawcy, a nieodrzucenie sprzeciwu w ciągu 14 dni oznacza jego uwzględnienie. Dopiero po odrzuceniu sprzeciwu pracownik może w ciągu 14 dni od zawiadomienia o odrzuceniu wystąpić do sądu pracy. Odpowiedź z inspektorem pracy kusi, bo PIP kontroluje przestrzeganie prawa pracy, ale nie rozpatruje odwołań od kar porządkowych.

Dlaczego tak

Praca przy urządzeniach elektroenergetycznych w stanie nietrzeźwości jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych, które zgodnie z art. 52 Kodeksu pracy uprawnia pracodawcę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Odebranie świadectwa kwalifikacyjnego kusi, ale pracodawca nie ma takiego uprawnienia — świadectwo wydaje komisja kwalifikacyjna. Jednostronne trwałe obniżenie płacy czy degradacja wymagałyby wypowiedzenia zmieniającego, a nie są karą.

Dlaczego tak

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy przewiduje dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego jednorazowe odszkodowanie oraz rentę rodzinną. Zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne i zasiłek wyrównawczy przysługują samemu poszkodowanemu, który żyje i jest niezdolny do pracy lub zarabia mniej. Renta z tytułu niezdolności kusi, bo także jest świadczeniem wypadkowym, ale przysługuje poszkodowanemu, a nie jego rodzinie.

Dlaczego tak

Pracownikowi, u którego choroba zawodowa spowodowała stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu, przysługuje z ubezpieczenia wypadkowego jednorazowe odszkodowanie, którego wysokość zależy od procentu uszczerbku. Zasiłek chorobowy kusi, bo w razie choroby zawodowej wynosi 100% podstawy, ale wypłaca się go tylko za okres niezdolności do pracy. Renta rodzinna przysługuje rodzinie zmarłego, a odprawa rentowa jest świadczeniem pracodawcy przy przejściu na rentę.

Dlaczego tak

Materialne środowisko pracy tworzą czynniki fizyczne, chemiczne i biologiczne, natomiast monotonia, obciążenie statyczne i obciążenie psychiczne są czynnikami psychofizycznymi, związanymi z charakterem i organizacją pracy. Promieniowanie UV jest czynnikiem fizycznym, dym kalafonii — chemicznym, a grzyby pleśniowe — biologicznym. Promieniowanie łuku może kusić, bo nie jest substancją, ale czynniki fizyczne również zalicza się do materialnych.

Dlaczego tak

Przepisy dotyczące pól elektromagnetycznych wyróżniają strefy: niebezpieczną, zagrożenia, pośrednią i bezpieczną. W strefie niebezpiecznej przebywanie pracowników jest zabronione, w strefie zagrożenia mogą przebywać przez ograniczony czas przeszkoleni pracownicy z aktualnymi badaniami lekarskimi, a w strefie pośredniej — pracownicy zatrudnieni przy źródłach pola. Strefa zagrożenia kusi nazwą, lecz praca w niej jest dozwolona pod określonymi warunkami.

Dlaczego tak

Transformator podczas pracy emituje hałas o niskiej częstotliwości, wynikający z magnetostrykcji blach rdzenia, a wokół jego uzwojeń i szyn występuje silne pole magnetyczne o częstotliwości sieciowej. Promieniowanie nadfioletowe i podczerwone jest charakterystyczne dla łuku elektrycznego i spawania, a nie dla normalnej pracy transformatora. Pył krzemionkowy i drgania miejscowe pochodzą z elektronarzędzi używanych przy bruzdowaniu i wierceniu.

Dlaczego tak

Promieniowanie nadfioletowe łuku spawalniczego wywołuje po kilku godzinach od ekspozycji ostre zapalenie spojówek i rogówki, objawiające się pieczeniem, łzawieniem, światłowstrętem i uczuciem piasku pod powiekami. Zaćma kusi, bo również bywa skutkiem promieniowania, ale rozwija się po latach narażenia, a nie w ciągu kilku godzin. Oparzenie siatkówki daje ubytki w polu widzenia, a nie objawy dotyczące powierzchni oka.

Dlaczego tak

Wdychanie pyłu zawierającego krystaliczną krzemionkę, powstającego przy wierceniu i bruzdowaniu betonu, prowadzi do pylicy krzemowej. W pozostałych odpowiedziach przyczyny i skutki są pomieszane: hałas powoduje uszkodzenie słuchu, drgania — zespół wibracyjny, a dym kalafonii — astmę oskrzelową. Zestawienie kalafonii z pylicą kusi, bo to również choroba układu oddechowego, ale dym kalafonii nie jest pyłem mineralnym i wywołuje chorobę alergiczną.

Dlaczego tak

Narastająca duszność wysiłkowa i przewlekły kaszel u osoby wieloletnio narażonej na pył mineralny są typowymi objawami pylicy płuc, w której pył powoduje włóknienie tkanki płucnej. Zespół wibracyjny kusi, bo także wynika z pracy narzędziami do kucia, ale objawia się blednięciem i drętwieniem palców. Cieśń nadgarstka i niedosłuch dotyczą odpowiednio ręki i słuchu, a nie układu oddechowego.

Dlaczego tak

W złączu budynku wymagana jest kategoria pomiarowa CAT IV, ponieważ w miejscu przyłączenia do sieci, zwłaszcza napowietrznej, występują największe przepięcia. Przyrząd CAT II nie jest zbudowany na takie impulsy, więc przepięcie może go przebić i wywołać łuk elektryczny, który poparzy mierzącego. Odpowiedź o zakresie 300 V kusi, ale ten zakres wystarcza do pomiaru 230 V — problemem jest odporność na przepięcia, a nie zakres pomiarowy.

Dlaczego tak

Zablokowanie łącznika odłączającego w pozycji otwartej osobistą kłódką, od której klucz ma tylko pracujący, oraz zawieszenie tablicy ostrzegawczej uniemożliwia załączenie napędu przez inną osobę. Przycisk STOP i stycznik działają w obwodzie sterowania, więc błąd lub nieuwaga innej osoby może ponownie uruchomić napęd. Sama tablica kusi, bo jest wymagana, ale tylko ostrzega i niczego fizycznie nie blokuje.

Dlaczego tak

Nagła utrata przytomności w studni lub kanale wskazuje na niedobór tlenu albo obecność gazów, dlatego ratujący bez sprzętu ochrony dróg oddechowych najprawdopodobniej sam straci przytomność. Należy wezwać pomoc i prowadzić ratowanie z zewnątrz, np. za pomocą linki asekuracyjnej i szelek, w które poszkodowany był wpięty. Odruchowe zejście do studni kusi, bo wydaje się najszybszą pomocą, ale jest najczęstszą przyczyną ofiar wśród ratujących.

Dlaczego tak

Cięcie szlifierką jest pracą niebezpieczną pod względem pożarowym, ponieważ iskry mogą zapalić materiały palne i pary rozpuszczalnika, dlatego trzeba je usunąć ze strefy pracy lub wykonać cięcie w innym miejscu, mając w pogotowiu gaśnicę. Okulary i rękawice kuszą, bo są potrzebne przy szlifierce, ale chronią pracownika przed odpryskami, a nie usuwają zagrożenia pożarem. Zmniejszenie obrotów nie eliminuje iskier.

Dlaczego tak

Odłącznik nie ma komory gaszeniowej i nie może przerywać prądu obciążenia, dlatego najpierw prąd przerywa wyłącznik, a dopiero potem otwiera się odłącznik, tworząc widoczną przerwę izolacyjną. Przy załączaniu kolejność jest odwrotna: najpierw odłącznik, potem wyłącznik. Otwarcie odłącznika jako pierwszego kusi, bo daje widoczną przerwę, ale pod obciążeniem wywołałoby łuk elektryczny groźny dla obsługi.

Dlaczego tak

Osobę w płonącym ubraniu należy przewrócić na ziemię, bo w pozycji stojącej płomienie idą ku górze, na twarz i drogi oddechowe, a następnie okryć ją kocem gaśniczym, nasuwając go od głowy w stronę stóp. Taki kierunek odsuwa ogień od twarzy i odcina dopływ powietrza. Okrywanie od stóp kusi, bo wydaje się naturalne, ale kieruje płomienie na głowę, a bieg tylko podsyca ogień.

Dlaczego tak

Zwarty strumień wody przewodzi prąd, więc gaszenie nim urządzenia pod napięciem grozi porażeniem gaszącego i zwarciami w rozdzielnicy. Do urządzeń elektrycznych niskiego napięcia stosuje się gaśnice proszkowe i śniegowe dopuszczone do gaszenia urządzeń pod napięciem, zachowując odległość podaną na gaśnicy. Proszek kusi jako odpowiedź, bo brudzi i niszczy aparaturę, ale jest bezpieczny dla gaszącego, a o wyborze decyduje tu ryzyko porażenia.

Dlaczego tak

Przewiercenie przewodu pod napięciem grozi porażeniem, a uszkodzenie rury gazowej lub wodnej — wybuchem lub zalaniem, dlatego przed wierceniem trzeba zlokalizować instalacje wykrywaczem i sprawdzić dokumentację. Zwilżanie ściany kusi jako sposób na pył, ale woda przy elektronarzędziu i ukrytych przewodach zwiększa ryzyko porażenia. Uchwytu bocznego się nie zdejmuje, bo pozwala utrzymać narzędzie przy zablokowaniu wiertła.

Dlaczego tak

U osoby praworęcznej światło padające z lewej strony nie tworzy cienia pracującej ręki na obrabianym elemencie, dlatego takie usytuowanie zaleca się przy pracach precyzyjnych. Światło z prawej strony kusi, bo tam znajduje się ręka robocza, ale właśnie ona rzucałaby wtedy cień na miejsce pracy. Światło zza pleców daje cień głowy i tułowia, a skierowane na oczy powoduje olśnienie.

Dlaczego tak

Na każdego pracownika powinno przypadać co najmniej 13 m³ wolnej objętości i 2 m² wolnej powierzchni podłogi. Z objętości wynika 60 : 13 ≈ 4,6, a z powierzchni 20 : 2 = 10, więc decyduje ostrzejszy warunek, a wynik zaokrągla się w dół — 4 osoby. Odpowiedź 5 kusi, bo jest zaokrągleniem 4,6 w górę, ale piąty pracownik oznaczałby tylko 12 m³ na osobę, a 10 osób wynika z pominięcia warunku objętości.

Dlaczego tak

Ogólne przepisy BHP wymagają, aby podłoga w pomieszczeniach pracy była stała, równa, nieśliska i łatwa do utrzymania w czystości, co ogranicza ryzyko poślizgnięć i potknięć. Blacha połączona z PE kusi skojarzeniem z ochroną przeciwporażeniową, ale przewodząca podłoga zwiększałaby zagrożenie porażeniem przy dotyku części czynnych. Wykładzina dywanowa trudno się czyści, a pochylenie podłogi utrudnia ustawienie stołów i sprzętu.

Dlaczego tak

Zgodnie z art. 131 Kodeksu pracy tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym. Odpowiedź 40 godzin kusi, ale to norma czasu pracy bez nadgodzin, czyli przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Pozostałe wartości nie wynikają z przepisów Kodeksu pracy.

Dlaczego tak

Ocenę ryzyka zawodowego aktualizuje się m.in. przy zmianie wyposażenia lub technologii na stanowisku, a jako działanie prewencyjne ma ona wyprzedzać zagrożenie, więc wykonuje się ją przed rozpoczęciem pracy nowym urządzeniem. Oznakowanie CE kusi, bo potwierdza zgodność maszyny z wymaganiami, ale nie zwalnia pracodawcy z oceny zagrożeń w konkretnych warunkach użytkowania. Aktualizacja dopiero po wypadku przeczy idei prewencji.

Dlaczego tak

Drut przewleczony przez wkładkę ma przekrój dobrany przypadkowo i zwykle nie przepala się przy prądach, przy których powinien zadziałać bezpiecznik, więc przy przeciążeniu lub zwarciu przewody instalacji nagrzewają się, co może zapalić izolację i otoczenie. Odpowiedź o większej rezystancji kusi, ale problemem nie jest rezystancja drutu, tylko brak przerwania prądu. Zbyt wczesne wyłączanie byłoby uciążliwe, lecz nie groziłoby pożarem.

Dlaczego tak

Ciecze estrowe, naturalne lub syntetyczne, łatwo ulegają biodegradacji i mają wysoką temperaturę zapłonu, dlatego stosuje się je w transformatorach pracujących na terenach wrażliwych środowiskowo, np. przy ujęciach wody. Olej mineralny, nawet z dodatkami, rozkłada się bardzo powoli i jego wyciek skaziłby glebę oraz wodę. Ciecze z PCB są toksyczne i zostały wycofane z użytku, więc nie mogą być rozwiązaniem ekologicznym.

Dlaczego tak

Przy bruzdowaniu betonu zagrożeniami są odpryski, hałas powyżej 85 dB(A) oraz respirabilny pył krzemionkowy, dlatego potrzebne są okulary, ochronniki słuchu i półmaska filtrująca o wysokiej skuteczności, np. FFP3. Maseczka chirurgiczna kusi, bo zakrywa usta i nos, ale nie jest środkiem ochrony dróg oddechowych przed pyłem. Sprzęt elektroizolacyjny i spawalniczy nie odpowiada zagrożeniom występującym przy tej pracy.

Dlaczego tak

Środki ochrony zbiorowej chronią jednocześnie wszystkich pracowników i usuwają zagrożenie u źródła — miejscowy wyciąg odciąga dym topnika, zanim dotrze on do strefy oddychania. Półmaska kusi, bo skutecznie chroni drogi oddechowe, ale jest środkiem ochrony indywidualnej, który stosuje się dopiero wtedy, gdy środki zbiorowe nie wystarczają. Skrócenie czasu pracy to działanie organizacyjne, a okulary nie chronią dróg oddechowych.

Dlaczego tak

Biały krzyż na zielonym tle to znak pierwszej pomocy według PN-EN ISO 7010, wskazujący miejsce apteczki lub punktu pierwszej pomocy. Zielone tło mają także znaki ewakuacyjne, dlatego punkt zbiórki i drzwi ewakuacyjne kuszą, ale oznacza się je piktogramami postaci, strzałek i drzwi. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu oznacza się znakiem na czerwonym tle, bo należy do grupy znaków ochrony przeciwpożarowej.

Dlaczego tak

Białe koło z czerwoną obwódką i czerwonym ukośnym pasem to kształt i barwy znaku zakazu, a piktogram płonącej zapałki oznacza zakaz używania otwartego ognia. Ostrzeżenie przed materiałami łatwopalnymi kusi, bo dotyczy podobnego zagrożenia, ale znaki ostrzegawcze mają kształt żółtego trójkąta z czarną obwódką. Znaki nakazu są niebieskimi kołami, a znaki sprzętu przeciwpożarowego — czerwonymi kwadratami.