Test ELE.02 — zestaw 22

Dlaczego tak

Udar cieplny rozwija się przy długotrwałej pracy w upale, gdy organizm przestaje skutecznie oddawać ciepło; typowe są bardzo wysoka temperatura ciała, gorąca i często sucha skóra oraz zaburzenia świadomości, np. splątanie. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający szybkiego schładzania i wezwania pomocy. Hipoglikemia kusi, bo także daje splątanie, ale skóra jest wtedy blada, chłodna i spocona, a temperatura ciała nie rośnie.

Dlaczego tak

Pierwszym zadaniem ratującego jest zabezpieczenie siebie i miejsca zdarzenia: bezpieczne zatrzymanie, włączenie świateł awaryjnych, założenie kamizelki odblaskowej i ustawienie trójkąta ostrzegawczego, aby nie doszło do kolejnej kolizji. Wyciąganie poszkodowanych kusi, ale bez bezpośredniego zagrożenia, np. pożaru, może pogłębić urazy, w tym urazy kręgosłupa. Zatrzymanie się na pasie ruchu naraża ratujących na potrącenie.

Dlaczego tak

Zgodnie z wytycznymi resuscytacji, po zdjęciu okularów i wyprostowaniu nóg poszkodowanego, bliższą ratownikowi rękę układa się pod kątem prostym do tułowia, zgiętą w łokciu, dłonią do góry. Następnie dalszą rękę przekłada się w poprzek klatki piersiowej z grzbietem dłoni przy bliższym policzku, zgina dalszą nogę i przetacza poszkodowanego do siebie. Przyciągnięcie nogi kusi, bo należy do tej procedury, ale wykonuje się je dopiero w trzecim kroku.

Dlaczego tak

Numer 991 to numer pogotowia energetycznego, pod który zgłasza się awarie sieci elektroenergetycznej, np. zerwane przewody czy brak zasilania. Numer 992 kusi, bo jest sąsiedni, ale należy do pogotowia gazowego. Numer 998 to straż pożarna, a 997 — policja; w razie zagrożenia życia zawsze można zadzwonić na 112.

Dlaczego tak

Podczas napadu drgawek nie krępuje się ruchów chorego, tylko chroni jego głowę przed urazem, np. podkładając coś miękkiego, i usuwa z otoczenia przedmioty, o które może się uderzyć; po ustąpieniu drgawek, jeśli oddycha, układa się go w pozycji bezpiecznej. Wkładanie czegoś między zęby kusi, bo ma zapobiec przygryzieniu języka, ale grozi uszkodzeniem zębów i zadławieniem. Przytrzymywanie kończyn może spowodować urazy, a nieprzytomnemu nie podaje się nic do picia.

Dlaczego tak

Zgodnie z wytycznymi Europejskiej i Polskiej Rady Resuscytacji nasadę jednej dłoni układa się na środku klatki piersiowej, czyli na dolnej połowie mostka, a drugą dłoń kładzie się na niej. Ułożenie nad sercem po lewej stronie kusi, ale uciskanie żeber zamiast mostka jest nieskuteczne i grozi ich złamaniem. Uciskanie wyrostka mieczykowatego może uszkodzić narządy jamy brzusznej, a górna część mostka jest za wysoko.

Dlaczego tak

Odniesienia do norm zharmonizowanych, których stosowanie daje domniemanie zgodności z wymaganiami dyrektywy lub rozporządzenia UE, Komisja Europejska publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Dziennik Ustaw kusi, bo tam ogłasza się polskie akty prawne, ale wykazy norm zharmonizowanych nie są w nim publikowane. Katalog IEC zawiera normy międzynarodowe, które same nie mają statusu norm zharmonizowanych z prawem UE.

Dlaczego tak

Gdy stanowiska stoją z dala od ścian, przewody prowadzi się w kanałach podłogowych, w wylewce lub pod podłogą techniczną, a gniazda montuje się w puszkach podłogowych przy biurkach. Listwy przypodłogowe kuszą, bo są typowe dla biur, ale prowadzą przewody wzdłuż ścian i wymagałyby przewodów leżących w poprzek przejść. Instalacja w ścianach również nie dociera do środka sali bez przedłużaczy.

Dlaczego tak

W układzie TN-S przewód ochronny jest oddzielony od neutralnego na całej długości, więc w normalnej pracy nie płyną nim prądy robocze, co ogranicza zakłócenia oraz prądy w ekranach i pętlach uziemień sieci komputerowej. W układzie TN-C i na odcinkach z przewodem PEN prąd roboczy płynie przewodem połączonym z obudowami i ekranami, a dodatkowe uziemienia PEN tylko rozprowadzają ten prąd po konstrukcji budynku. Wariant TN-C-S kusi, bo jest powszechny, ale im dalej od źródła następuje podział PEN, tym większa część instalacji jest narażona na zakłócenia.

Dlaczego tak

Według klasyfikacji rozsyłu strumienia świetlnego oprawy bezpośrednie kierują w dół 90–100% strumienia, przeważnie bezpośrednie 60–90%, mieszane 40–60%, przeważnie pośrednie 10–40%, a pośrednie najwyżej 10%. Odpowiedź „przeważnie bezpośrednich” kusi, bo również opisuje oprawy świecące głównie w dół, ale obejmuje udział od 60% do 90%. Oprawy pośrednie kierują światło głównie na sufit, który dopiero oświetla pomieszczenie.

Dlaczego tak

W systemie oznaczeń referencyjnych według PN-EN 81346 litera Q oznacza elementy łączeniowe w torze przepływu energii, takie jak wyłączniki, rozłączniki i styczniki. Bezpiecznik kusi, bo wyłącznik też chroni obwód, ale bezpieczniki i inne elementy realizujące bezpośrednio funkcję ochrony oznacza się literą F. Przekaźniki obwodów sterowania oznacza się literą K, a przyrządy pomiarowe literą P.

Dlaczego tak

W układzie schodowym oba łączniki są połączone dwiema żyłami korespondencyjnymi, a każdy łącznik przełącza przewód fazowy na jedną z nich, dlatego odcinek między łącznikami musi mieć co najmniej dwie żyły, czyli co najmniej dwie kreski. Odpowiedź o przewodzie N kusi, bo N jest w obwodzie potrzebny, ale doprowadza się go do oprawy, a nie do łączników. Przewód pięciożyłowy nie jest wymagany, a jedna kreska oznacza po prostu jedną żyłę.

Dlaczego tak

Zgodnie z PN-EN 60445 przewód ochronny oznacza się wyłącznie kombinacją barw zielonej i żółtej, a barwa niebieska jest przeznaczona dla przewodu neutralnego, więc pomylenie barw jest niezgodnością wymagającą usunięcia. Takie błędy wykrywa się właśnie podczas oględzin, a nie pomiarami. Odpowiedź o pomiarze ciągłości kusi, ale pomiar potwierdzi jedynie, że przewód łączy zaciski, i nie wykaże niewłaściwej barwy izolacji.

Dlaczego tak

Przegrzany odcinek żyły jest utleniony, a jego izolacja straciła właściwości, dlatego trzeba go odciąć do zdrowej części, ponownie przygotować końcówkę i dokręcić zacisk momentem podanym przez producenta, bo luźny zacisk był przyczyną nagrzewania. Owinięcie taśmą kusi jako szybka naprawa, ale nie przywraca żyle właściwego stanu i pozostawia utlenione połączenie. Zwiększenie prądu znamionowego wyłącznika pozbawiłoby przewód ochrony przed przeciążeniem.

Dlaczego tak

Dla wyłączników różnicowoprądowych ogólnego typu normy dopuszczają czas zadziałania do 300 ms przy prądzie różnicowym równym IΔn, a do 40 ms przy 5·IΔn, więc wynik 280 ms jest poprawny. Wartość 40 ms kusi, bo także pochodzi z wymagań dla tych wyłączników, ale dotyczy próby prądem pięciokrotnie większym. Wymaganie dotyczące czasu nie zależy od rodzaju odbiorników zasilanych z obwodu.

Dlaczego tak

Bieguny komutacyjne, połączone szeregowo z twornikiem, wytwarzają pole kompensujące napięcie indukowane w zwojach komutowanych, dzięki czemu komutacja przebiega spokojnie, a iskrzenie pod szczotkami jest ograniczone. Wytwarzanie głównego strumienia kusi, bo to również bieguny, ale tę funkcję pełnią bieguny główne z uzwojeniem wzbudzenia. Prąd do twornika doprowadzają szczotki i komutator, a hamowanie nie jest zadaniem biegunów pomocniczych.

Dlaczego tak

W nagrzewaniu pojemnościowym, zwanym dielektrycznym, ciepło wydziela się w samym materiale nieprzewodzącym na skutek strat w zmiennym polu elektrycznym wielkiej częstotliwości — tak działają kuchenki mikrofalowe i zgrzewarki tworzyw. Nagrzewanie indukcyjne kusi, bo również wykorzystuje pole zmienne, ale dotyczy materiałów przewodzących, w których indukują się prądy wirowe. Nagrzewanie rezystancyjne pośrednie wymaga grzejnika oddającego ciepło, a łukowe — łuku elektrycznego.

Dlaczego tak

Ceramika techniczna, np. steatyt, ma dużą rezystywność i wytrzymałość elektryczną, a jednocześnie nie mięknie i nie pali się w temperaturach, w których tworzywa sztuczne uległyby zniszczeniu, dlatego podtrzymuje gorące elementy przewodzące. Odpowiedź o przewodzeniu prądu kusi, bo wspornik styka się z grzałką i stykami, ale ma je właśnie odizolować od obudowy. Ceramika nie jest ani ferromagnetyczna, ani elastyczna — jest twarda i krucha.

Dlaczego tak

Łuk powstający przy otwieraniu styków jest wciągany do komory gaszeniowej, gdzie płytki dzielą go na szereg krótkich łuków i odbierają z niego ciepło, dzięki czemu łuk szybko gaśnie, a prąd zostaje przerwany. Wytwarzanie siły otwierającej styki kusi, ale to zadanie wyzwalacza elektromagnetycznego z cewką i zworą. Przeciążenie wykrywa bimetal, a prądu upływu wyłącznik nadprądowy w ogóle nie wykrywa.

Dlaczego tak

Prąd znamionowy In wyłącznika różnicowoprądowego to największy prąd, który może długotrwale płynąć przez jego styki bez przegrzania, a 0,03 A to znamionowy prąd różnicowy zadziałania IΔn. Odpowiedź o przeciążeniu kusi, bo przy wyłącznikach nadprądowych prąd znamionowy wiąże się z zadziałaniem, ale wyłącznik bez członu nadprądowego nie wyłącza przy przeciążeniu i trzeba go chronić osobnym zabezpieczeniem. Zdolność zwarciową podaje się oddzielnie, a prąd niezadziałania wynosi 0,5·IΔn.

Dlaczego tak

Szczelinomierz, czyli zestaw płytek o znanych grubościach, pozwala zmierzyć odstęp między czołami półsprzęgieł w kilku punktach obwodu; różnice wskazują na niewspółosiowość kątową. Wibrometr kusi, bo drgania są skutkiem złego osiowania, ale mierzy się je dopiero podczas pracy i nie wskazuje on, w którą stronę przesunąć silnik. Tachometr mierzy prędkość obrotową, a pirometr temperaturę.

Dlaczego tak

Koła pasowe muszą leżeć w jednej płaszczyźnie, a wały być równoległe, bo w przeciwnym razie pas schodzi z koła i zużywa się bocznie; naciąg ustawia się według zaleceń producenta, np. przez pomiar ugięcia pasa. Jak największy naciąg kusi, bo eliminuje poślizg, ale przeciąża łożyska silnika i wentylatora oraz sam pas. Smar na pasie powoduje poślizg i niszczy materiał pasa.

Dlaczego tak

Przy pomiarze obwodowym czujnik obraca się razem z wałem, więc różnica wskazań między górą a dołem odpowiada podwójnemu przesunięciu osi; przesunięcie równoległe jest połową wskazania: 0,40 mm : 2 = 0,20 mm. Odpowiedź 0,40 mm kusi, bo jest bezpośrednim odczytem, ale zawiera przesunięcie policzone dwukrotnie. Wartości 0,80 mm i 0,10 mm wynikają z pomnożenia odczytu przez 2 lub podzielenia go przez 4.

Dlaczego tak

Instrukcja producenta wiąże wykonawcę: jeśli wyklucza strefy 0 i 1, grzejnik można zamontować tylko w strefie 2 albo poza strefami, przy spełnieniu ogólnych wymagań dla łazienki. Odpowiedź z wyłącznikiem RCD kusi, bo w łazience jest on wymagany, ale nie znosi ograniczeń montażowych podanych przez producenta. Stopień IPX4 jest warunkiem koniecznym w strefach 1 i 2, lecz sam nie uprawnia do montażu w dowolnym miejscu.

Dlaczego tak

Powłokę kabla nacina się wzdłużnie i obwodowo nożem monterskim przeznaczonym do kabli, najlepiej z ostrzem hakowym lub ogranicznikiem głębokości, który zapobiega nacięciu izolacji żył. Ściągacz automatyczny kusi, bo służy do zdejmowania izolacji, ale jest przeznaczony do pojedynczych żył o małych przekrojach. Szczypce boczne i nożyce zapadkowe służą do przecinania przewodów, a nie do zdejmowania powłoki.

Dlaczego tak

Wyłącznik różnicowoprądowy porównuje prądy w przewodach fazowych i neutralnym, więc N chronionych obwodów musi przez niego przechodzić, a za wyłącznikiem nie może być połączony z PE ani z przewodami N innych grup — inaczej część prądu ominie przekładnik i aparat będzie wyzwalał bez przyczyny. Połączenie N z szyną PE kusi, bo w układzie TN-C-S takie połączenie występuje, ale tylko w miejscu podziału PEN przed wyłącznikami. Przewodu PE nigdy nie prowadzi się przez wyłącznik różnicowoprądowy.

Dlaczego tak

Rezystancję grzałki wyznacza się z zależności R = U²/P = 230² : 2000 ≈ 26,5 Ω; ponieważ stopy oporowe mają mały współczynnik temperaturowy rezystancji, wynik na zimno jest bliski tej wartości. Odpowiedź 8,7 Ω kusi, bo 8,7 to prąd znamionowy grzejnika w amperach (2000 : 230), a nie jego rezystancja. Wynik bliski zeru oznaczałby zwarcie, a wartość 115 Ω powstaje z podzielenia napięcia przez 2.

Dlaczego tak

Przy zaniku napięcia cewka stycznika traci zasilanie, styki stycznika otwierają się, a podtrzymanie zostaje przerwane, więc po powrocie napięcia silnik ruszy dopiero po ponownym naciśnięciu START — chroni to ludzi przed niespodziewanym uruchomieniem maszyny. Odpowiedź o samoczynnym ponownym uruchomieniu kusi, bo opisuje reakcję na powrót napięcia, ale właśnie temu ochrona zanikowa zapobiega. Przed przeciążeniem chroni przekaźnik termiczny, a przed zwarciem bezpieczniki lub wyzwalacz zwarciowy.

Dlaczego tak

Giętarka do szyn pozwala wykonać odgięcie o właściwym promieniu bez pęknięć i zgnieceń, co jest ważne dla zachowania przekroju i dobrego styku szyny. Imadło i młotek kuszą, bo są dostępne w każdym warsztacie, ale uderzenia deformują szynę, zmniejszają przekrój i mogą spowodować pęknięcia na zgięciu. Nagrzewanie palnikiem zmienia właściwości miedzi i niszczy powłoki, a praska do końcówek służy do zaciskania końcówek na żyłach.

Dlaczego tak

W tym miejscu układu przekaźnik termiczny mierzy prąd uzwojenia fazowego, który przy połączeniu w trójkąt jest √3 razy mniejszy od prądu przewodowego: 20 A : 1,73 ≈ 11,5 A. Nastawa 20 A kusi, bo to prąd z tabliczki, ale przy takim ustawieniu przekaźnik nie zadziałałby przy przeciążeniu uzwojeń. Wartość 34,6 A to wynik mnożenia zamiast dzielenia przez √3, a 6,7 A — dzielenia przez 3.

Dlaczego tak

Program dla przekaźnika programowalnego tworzy się i przesyła w oprogramowaniu producenta, a komputer łączy się ze sterownikiem dedykowanym kablem lub interfejsem; proste programy można też wpisać z klawiatury przekaźnika. Programator EPROM kusi, bo również służy do zapisu programów, ale obsługuje wyjęte z układu pamięci, a nie sterowniki w szafie. Oscyloskop i tester ciągłości przydają się do diagnostyki, ale nie do programowania.

Dlaczego tak

Elementy zatrzymania awaryjnego wykonuje się w kolorze czerwonym na żółtym tle; przycisk ma zwykle kształt grzybka, aby łatwo było uderzyć go dłonią, i pozostaje zablokowany po naciśnięciu. Czarny przycisk kusi, bo czerń jest dozwolona dla zwykłego przycisku STOP, ale przycisk awaryjny musi się wyraźnie wyróżniać i być łatwo dostępny, a nie kryty. Kolor zielony stosuje się dla funkcji START, a niebieski dla działań obowiązkowych.

Dlaczego tak

Uzwojenie fazowe tego silnika jest przewidziane na 230 V; w gwieździe przy sieci 400 V dostaje 400 V : √3 ≈ 230 V, a w trójkącie pełne 400 V, co powoduje przesycenie rdzenia, bardzo duży prąd i szybkie przegrzanie uzwojeń. Obniżony moment kusi, bo taki skutek występuje w sytuacji odwrotnej, gdy silnik przewidziany do pracy w trójkącie połączy się w gwiazdę. Sposób połączenia uzwojeń nie zmienia kierunku obrotów ani nie podwaja prędkości.

Dlaczego tak

Oznaczenie 230/400 V Δ/Y oznacza, że przy sieci 400 V uzwojenia łączy się w gwiazdę, bo wtedy każde uzwojenie fazowe otrzymuje przewidziane 230 V. Rozruch gwiazda–trójkąt wymaga silnika pracującego normalnie w trójkącie przy napięciu sieci, czyli o napięciu 400/690 V Δ/Y, więc tutaj nie jest możliwy. Wariant z gwiazdą i rozruchem Y–Δ kusi, ale przełączenie na trójkąt podałoby na uzwojenia 400 V.

Dlaczego tak

Regulator mocy biernej mierzy prąd przez przekładnik prądowy w zasilaniu, więc musi znać jego przekładnię, a o liczbie załączanych stopni decyduje porównanie zmierzonego współczynnika mocy z wartością zadaną, np. cos φ = 0,95. Czas rozruchu i prąd silnika kuszą, bo kompensacja często dotyczy napędów, ale są to parametry układu rozruchowego lub zabezpieczenia silnika. Częstotliwość nośna dotyczy przemiennika częstotliwości, a napięcie ładowania — zasilacza UPS.

Dlaczego tak

50 impulsów to energia 50 : 1000 = 0,05 kWh zużyta w ciągu 1 minuty, czyli 1/60 h, więc moc P = 0,05 kWh : (1/60 h) = 3 kW. Odpowiedź 0,05 kW kusi, bo to wynik pierwszego kroku, ale jest to energia w kWh zużyta w ciągu minuty, a nie moc. Wartość 0,83 kW powstaje z podzielenia liczby impulsów przez 60 zamiast przeliczenia czasu na godziny, a 30 kW to błąd o rząd wielkości.

Dlaczego tak

Skoro wyłącznik wyzwala także po odłączeniu silnika, zwarcie musi znajdować się w tej części obwodu, która pozostała przyłączona, czyli w przewodzie zasilającym albo w aparaturze między wyłącznikiem a silnikiem; dalej lokalizuje się je pomiarem rezystancji izolacji poszczególnych odcinków. Uzwojenie stojana kusi, bo zwarcia w silnikach są częste, ale silnik był już odłączony. Zworki skrzynki zaciskowej również należą do odłączonego silnika, a uszkodzenie łożysk nie powoduje zadziałania członu zwarciowego.

Dlaczego tak

Kondensator pracy jest włączony w obwód przez cały czas pracy silnika, dlatego zamiennik musi mieć tę samą pojemność, napięcie znamionowe przemienne co najmniej takie jak oryginał i być przeznaczony do pracy ciągłej. Większa pojemność kusi obietnicą większego momentu, ale zmienia prąd uzwojenia pomocniczego i powoduje jego przegrzewanie. Kondensator elektrolityczny rozruchowy jest przeznaczony do pracy krótkotrwałej, a 250 V AC to zbyt niskie napięcie dla tego układu.

Dlaczego tak

Małe rezystancje mierzy się metodą czteroprzewodową, np. mikroomomierzem lub mostkiem Thomsona, bo eliminuje ona wpływ rezystancji przewodów pomiarowych i styków, które przy 0,3 Ω mogłyby stanowić znaczną część wyniku. Multimetr kusi, bo pozwala zmierzyć rezystancję, ale w metodzie dwuprzewodowej i na zakresie 200 Ω jego błąd jest porównywalny z mierzoną wartością. Megaomomierz służy do pomiaru rezystancji izolacji, a mostek Wheatstone'a do rezystancji średnich.

Dlaczego tak

Nowe szczotki mają płaską powierzchnię styku, dlatego dociera się je do krzywizny komutatora, przesuwając pod nimi papier ścierny ułożony stroną ścierną do szczotki, a następnie usuwa pył; dopiero dopasowana powierzchnia zapewnia równomierny przepływ prądu. Mocniejszy docisk kusi jako sposób na iskrzenie, ale przyspiesza zużycie szczotek i komutatora oraz powoduje ich nagrzewanie. Smar na komutatorze pogarsza styk, a skracanie szczotek zmniejsza ich trwałość.