Test ELE.02 — zestaw 20

Dlaczego tak

Instalacje teletechniczne służą do przesyłania sygnałów i informacji — należą do nich instalacje domofonowe, telefoniczne, sygnalizacji włamania i pożaru czy sieci komputerowe — i zwykle pracują przy napięciach bardzo niskich. Zasilanie pompy ciepła kusi, bo dotyczy urządzenia „technicznego” sterowanego elektronicznie, ale przewody przesyłają do niej energię, więc jest to instalacja elektroenergetyczna. Oświetlenie i gniazda również należą do instalacji elektroenergetycznych.

Dlaczego tak

Prąd znamionowy zabezpieczenia musi być nie większy od obciążalności przewodu, a tu In = 20 A przekracza Iz = 17,5 A, więc przewód może być długotrwale przeciążany bez zadziałania wyłącznika — należy zastosować wyłącznik B16. Sprawdzenie tylko IB < Iz kusi, bo prąd obciążenia rzeczywiście jest mały, ale pomija drugą część nierówności. Porównanie z 1,45 Iz dotyczy prądu zadziałania I₂, a nie In, a 13 A nie jest większe od 20 A.

Dlaczego tak

Puszka głęboka mieści zarówno mechanizm łącznika, jak i złączki z zapasem przewodów, dlatego stosuje się ją w miejscach, gdzie puszka pełni jednocześnie funkcję rozgałęźną; w płytkiej puszce przewody i złączki są ściśnięte, co grozi uszkodzeniem izolacji. Puszka płytka kusi, bo wymaga mniejszego otworu w ścianie, ale jest przeznaczona tylko do samego osprzętu. Puszka hermetyczna służy do miejsc wilgotnych, a nie do zwiększenia miejsca na połączenia, a puszka do płyt g-k nie nadaje się do muru.

Dlaczego tak

Długotrwale dopuszczalne napięcie dotykowe prądu przemiennego wynosi 50 V w warunkach normalnych, a w warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem (wilgoć, przewodzące podłoże) obniża się je do 25 V; wartość 40 V mieści się tylko w pierwszym limicie. Odpowiedź „w każdych warunkach, bo nie przekracza 50 V” kusi, bo 50 V jest najczęściej zapamiętywaną granicą, ale pomija warunki środowiskowe. Odwrócenie tej zależności jest sprzeczne z zasadą, że w gorszych warunkach limit jest niższy.

Dlaczego tak

Przy prądzie stałym próg migotania komór serca jest kilkukrotnie wyższy niż przy prądzie 50 Hz, a próg samouwolnienia trudno jednoznacznie określić, bo skurcz mięśni występuje głównie przy włączaniu i wyłączaniu prądu, dlatego dopuszczalne napięcie jest wyższe. Odpowiedź, że prąd stały w ogóle nie płynie przez ciało, kusi przez skojarzenie z kondensatorem, ale ciało ma charakter głównie rezystancyjny i przewodzi prąd stały. Rezystancja ciała nie jest równa zeru, a akumulatory mogą mieć bardzo dużą moc zwarciową.

Dlaczego tak

Norma zalicza do ochrony uzupełniającej dwa środki: wyłączniki różnicowoprądowe o prądzie do 30 mA oraz dodatkowe (miejscowe) połączenia wyrównawcze ochronne, które ograniczają napięcia dotykowe w razie zawiedzenia innych środków. Ochrona przy uszkodzeniu kusi, bo wykorzystuje połączenia wyrównawcze główne, ale dotyczy połączeń w złączu i samoczynnego wyłączenia zasilania. Ochrona podstawowa to izolacja, osłony i obudowy, a separacja jest osobnym środkiem ochrony.

Dlaczego tak

Przewody kabelkowe mają budowę zbliżoną do kabli — żyły w izolacji otoczone wspólną powłoką — ale mniejszą wytrzymałość mechaniczną i nie układa się ich w ziemi, tylko w tynku, pod tynkiem lub na powierzchni. Przewód oponowy kusi, bo także ma wspólną osłonę, ale jest przeznaczony do odbiorników ruchomych i ma giętkie żyły z linki oraz gumową oponę. Przewód szynowy i jednożyłowy nie mają kilku żył we wspólnej powłoce.

Dlaczego tak

W polskim systemie oznaczeń kabli litera A oznacza żyły aluminiowe (brak litery — miedziane), pierwsza litera Y to izolacja z polwinitu, K — kabel, a ostatnie Y — powłoka polwinitowa. Pancerz kusi, bo w oznaczeniach kabli występuje często, ale oznacza się go literą F z dodatkowym symbolem, np. Ft dla taśm stalowych. Odporność ogniową i sposób układania określają osobne oznaczenia i informacje producenta.

Dlaczego tak

Dopuszczalna temperatura żyły w pracy ciągłej wynosi dla XLPE 90 °C, a dla PVC 70 °C, więc kabel o tym samym przekroju z izolacją XLPE może przewodzić większy prąd. Wariant z niższą temperaturą kusi, bo polietylen kojarzy się z tworzywem miękkim i mało odpornym na ciepło, ale usieciowanie podnosi jego odporność cieplną. Izolacja XLPE pracuje przy prądzie przemiennym i stałym, a powłoka zewnętrzna jest nadal potrzebna jako ochrona mechaniczna i przed wilgocią.

Dlaczego tak

Kable o odporności ogniowej zachowują ciągłość zasilania przez określony czas w pożarze, a klasa E90 oznacza, że cały system — kabel z mocowaniami — działa co najmniej 90 minut. Kable bezhalogenowe kuszą, bo stosuje się je w budynkach publicznych ze względu na bezpieczeństwo pożarowe, ale ich zaletą jest brak toksycznych i korozyjnych gazów, a nie praca w ogniu. Przewody YDY w rurkach PVC i przewody oponowe szybko ulegają zniszczeniu w pożarze.

Dlaczego tak

Wysokoprężne lampy sodowe osiągają ponad 100 lm/W i trwałość kilkudziesięciu tysięcy godzin, co przy oświetleniu dróg dawało niskie koszty eksploatacji; ceną było żółtopomarańczowe światło o wskaźniku Ra ok. 20–25. Odpowiedź o najwyższym Ra kusi, bo dobra widoczność jest celem oświetlenia ulic, ale to właśnie ich największa wada. Lampy sodowe rozświecają się kilka minut, a ich światło jest ciepłe, a nie niebieskie.

Dlaczego tak

Przy pracy z monitorami oprawy nie mogą oślepiać ani odbijać się w ekranach, dlatego PN-EN 12464-1 dla prac biurowych wymaga ograniczenia olśnienia przykrego do wskaźnika UGR nie większego niż 19. Duża luminancja pod dużymi kątami kusi, bo kojarzy się z jasnym oświetleniem, ale właśnie ona powoduje olśnienie i odbicia w ekranach. Stopień IP65 jest potrzebny w pomieszczeniach mokrych i zapylonych, a barwa poniżej 2000 K jest zbyt ciepła do pracy biurowej.

Dlaczego tak

Symbolem licznika energii czynnej jest prostokąt z jednostką mierzonej wielkości, czyli „Wh” lub „kWh”, a na schematach zasilania umieszcza się go w złączu lub rozdzielnicy licznikowej. Zabezpieczenie przedlicznikowe kusi, bo występuje tuż obok licznika w tym samym torze, ale ma symbol bezpiecznika lub wyłącznika i oznaczenie prądu. Wyłącznik główny i ogranicznik mocy także mają odrębne symbole.

Dlaczego tak

Bruzdownica wycina jednocześnie dwa równoległe rzazy o ustawionej głębokości i szerokości, a materiał między nimi łatwo się usuwa; podłączony odkurzacz ogranicza pylenie. Młotek i przecinak kuszą, bo przez lata były podstawowym sposobem kucia bruzd, ale praca nimi jest powolna, a bruzdy nierówne i często za głębokie. Otwornica służy do otworów pod puszki, a brzeszczot do drewna nie nadaje się do cegły.

Dlaczego tak

Łącznik jednobiegunowy przerywa przewód fazowy, dzięki czemu po wyłączeniu oprawka i oprawa nie są pod napięciem, co jest ważne np. przy wymianie źródła światła. Odpowiedź „dowolny” kusi, bo przerwanie przewodu N też gasi oprawę, ale wtedy wyłączona oprawa pozostaje pod napięciem fazowym. Przewodu ochronnego PE nigdy nie wolno przerywać łącznikiem.

Dlaczego tak

Pomiar rezystancji izolacji wykonuje się napięciem stałym 500 V na instalacji odłączonej od zasilania; dołączone odbiorniki i ograniczniki przepięć mogą zafałszować wynik, a elektronika może ulec uszkodzeniu. Załączenie odbiorników kusi jako „pełniejszy” pomiar, ale ich obwody łączą przewody czynne i zaniżają wynik. Zwieranie PE z N w gniazdach naruszałoby rozdział tych przewodów i uniemożliwiało pomiar między nimi.

Dlaczego tak

Nadajnik lokalizatora wprowadza do przewodu sygnał, który odbiornik wykrywa przez tynk, pozwalając prześledzić trasę przewodu i znaleźć miejsce, w którym sygnał zanika, czyli przerwę. Kamera termowizyjna kusi, bo pokazuje przewody pod tynkiem, ale tylko wtedy, gdy płynie w nich prąd i się nagrzewają, a przy wyłączonej instalacji nic nie wykaże. Miernik izolacji i wskaźnik kolejności faz nie pokazują położenia przewodu.

Dlaczego tak

Skoro między L i PE jest napięcie, przewód fazowy i ochronny w ostatnim gnieździe są ciągłe, a brak napięcia między L i N oznacza, że przewód neutralny nie ma połączenia z siecią — w poprzednim gnieździe jeszcze je ma, więc przerwa leży na odcinku między gniazdami lub na zacisku N. Przerwa w L kusi, bo brak napięcia kojarzy się z fazą, ale wtedy nie byłoby też napięcia L–PE. Zwarcie L–PE wyłączyłoby obwód, a przerwa PE nie wpłynęłaby na napięcie L–N.

Dlaczego tak

Klasyczne ściemniacze do żarówek wymagają minimalnego obciążenia i współpracują z obciążeniem rezystancyjnym, a źródła LED z zasilaczami pobierają mały prąd o innym charakterze, co powoduje migotanie; potrzebny jest ściemniacz przeznaczony do LED oraz źródła oznaczone jako ściemnialne. Ściemniacz o większej mocy kusi, bo wydaje się „mocniejszy”, ale jego minimalne obciążenie jest jeszcze wyższe. Łącznik z podświetleniem może powodować żarzenie LED, a pozostawienie starego ściemniacza nie usuwa problemu.

Dlaczego tak

Aluminium dobrze przewodzi prąd, jest lekkie i łatwo je odlewać, więc pręty klatki i pierścienie zwierające wykonuje się jednym odlewem ciśnieniowym wprost w żłobkach pakietu blach. Drut nawojowy kusi, bo z niego wykonuje się uzwojenie stojana, ale klatka nie ma zwojów ani izolacji — jej pręty są zwarte pierścieniami. Stal ma zbyt dużą rezystywność, a grafit z miedzią to materiał szczotek.

Dlaczego tak

Energia to iloczyn mocy i czasu pracy: 1,5 kW · 6 h · 30 = 270 kWh. Wynik 9 kWh kusi, bo jest poprawnym zużyciem jednego dnia (1,5 kW · 6 h), ale pomija liczbę dni. 45 kWh wychodzi po pominięciu liczby godzin dziennie, a 2700 kWh po przyjęciu mocy 15 kW, czyli błędzie przecinka.

Dlaczego tak

Regulator dwustawny ma tylko dwa stany wyjścia — załączony i wyłączony — a histereza między progiem załączenia i wyłączenia zapobiega zbyt częstemu przełączaniu styku; temperatura waha się więc w niewielkim zakresie wokół nastawy. Płynna zmiana mocy kusi, bo regulacja kojarzy się z dokładnym nadążaniem, ale tak działa regulator ciągły, np. z triakiem i sterowaniem PID. Stała moc oznacza brak regulacji, a sterowanie taryfowe to funkcja zegara.

Dlaczego tak

Prędkość synchroniczna silnika czterobiegunowego (p = 2) przy 50 Hz wynosi ns = 60 · 50/2 = 1500 obr/min, więc poślizg s = (1500 − 1440)/1500 = 0,04, czyli 4% — typowa wartość dla silnika obciążonego. Wynik 96% kusi, bo to stosunek prędkości wirnika do synchronicznej, a nie poślizg. 6% powstaje po odniesieniu różnicy 60 obr/min do 1000 obr/min, a 0,96% to błąd przesunięcia przecinka.

Dlaczego tak

Uszkodzenia mechaniczne dotyczą części konstrukcyjnych i ruchomych: łożysk, wału, korpusu, wentylatora; zużyte łożysko powoduje obniżenie wirnika i jego ocieranie o rdzeń stojana. Przebicie izolacji do korpusu kusi, bo „korpus” kojarzy się z mechaniką, ale jest to uszkodzenie elektryczne układu izolacji. Przerwa w uzwojeniu i zwarcie międzyzwojowe również są uszkodzeniami elektrycznymi.

Dlaczego tak

Osłona wentylatora chroni przed pochwyceniem przez wirujące łopatki i kieruje powietrze chłodzące na żebra korpusu; luźna osłona może wpaść w wentylator, a pęknięta nie zapewnia ochrony. Odnotowanie usterki na później kusi, bo silnik może pracować, ale oznacza świadome eksploatowanie maszyny z niesprawną osłoną. Zdjęcie osłony pogarsza zarówno bezpieczeństwo, jak i chłodzenie.

Dlaczego tak

„Conductor” to żyła przewodząca, a „cross-sectional area” — pole przekroju poprzecznego, wyrażane w mm², np. 2,5 mm². Średnica zewnętrzna kusi, bo też jest wymiarem poprzecznym przewodu, ale po angielsku to „overall diameter” i podaje się ją w milimetrach, a nie w mm². Grubość izolacji to „insulation thickness”, a długość — „length”.

Dlaczego tak

„Make sure all the cables are labelled” to polecenie upewnienia się, że wszystkie przewody są oznaczone, a „before you close the panel” wskazuje, że trzeba to zrobić przed zamknięciem rozdzielnicy. Wersja z odwróconą kolejnością kusi, bo zawiera te same czynności, ale zmienia sens „before”. Zdejmowanie oznaczników przeczy poleceniu, a tabliczka znamionowa to „rating plate”, o której nie ma mowy.

Dlaczego tak

„Capacitors” to kondensatory, „may still be charged” — „mogą być jeszcze naładowane”, a „Be careful” wyraża ostrzeżenie. Zdanie z „must be charged again” kusi, bo zawiera właściwy rzeczownik i czasownik „charge”, ale oznacza polecenie ponownego naładowania. „Batteries” to akumulatory lub baterie, a „already empty” zaprzecza ostrzeżeniu.

Dlaczego tak

Rękawice elektroizolacyjne sprawdza się przed użyciem: ogląda się powierzchnię, zwija mankiet, by napełnić je powietrzem i wykryć nieszczelności, oraz kontroluje, czy nie minął termin okresowej próby napięciowej. Talk kusi, bo producenci rzeczywiście zalecają go dla wygody, ale rękawice robocze zakłada się na rękawice izolacyjne jako ochronę mechaniczną, a nie pod nie. Pranie w gorącej wodzie może uszkodzić gumę, a sam rozmiar nie świadczy o sprawności.

Dlaczego tak

Rzadkie, nieregularne westchnięcia u nieprzytomnego to tzw. oddech agonalny, typowy dla pierwszych minut zatrzymania krążenia; zgodnie z wytycznymi traktuje się go jak brak prawidłowego oddechu i rozpoczyna RKO. Uznanie go za oddech kusi, bo klatka piersiowa się porusza, ale wymiana gazowa jest nieskuteczna i pozycja bezpieczna opóźniłaby ratowanie życia. Sen i atak padaczki nie tłumaczą utraty przytomności po porażeniu.

Dlaczego tak

Elementy reaktancyjne magazynują energię — cewka w polu magnetycznym, kondensator w polu elektrycznym — i oddają ją do obwodu, a idealne nie mają strat; rezystor zamienia energię na ciepło. Uznanie ich za elementy aktywne kusi, bo potrafią oddawać energię do obwodu, ale oddają tylko to, co wcześniej zgromadziły, więc są pasywne. Zamiana energii na ciepło to cecha rezystora, a idealne L i C są liniowe także przy prądzie przemiennym.

Dlaczego tak

Dioda szeregowa przewodzi tylko przy prawidłowej biegunowości; po zamianie biegunów akumulatora zostaje spolaryzowana zaporowo i nie dopuszcza prądu do urządzenia. Stabilizacja kusi, bo dioda Zenera służy do stabilizacji, ale łączy się ją równolegle i zaporowo, a zwykła dioda szeregowa tylko obniża napięcie o ok. 0,7 V, a nie je podnosi. Sygnalizację zapewniałaby dioda LED z rezystorem.

Dlaczego tak

Strumień magnetyczny to iloczyn indukcji i przekroju: Φ = B · S = 1,2 T · 4 · 10⁻⁴ m² = 4,8 · 10⁻⁴ Wb = 0,48 mWb. Wynik 4,8 Wb kusi, bo powstaje przez pomnożenie liczb bez zamiany cm² na m². 4,8 mWb to błąd w zamianie jednostek (przyjęcie 1 cm² = 10⁻³ m²), a 0,3 mWb wynika z dzielenia przekroju przez indukcję zamiast mnożenia.

Dlaczego tak

Przekształtnik oznacza się kwadratem z przekątną, a symbole w narożnikach wskazują rodzaj prądu na wejściu i wyjściu: od strony sieci jest prąd przemienny, na wyjściu — stały, więc jest to prostownik. Falownik kusi, bo ma identyczny symbol, ale z odwrotnym kierunkiem przetwarzania: „=” na wejściu i „~” na wyjściu. Transformator rysuje się jako dwa okręgi, a przetwornica DC/DC miałaby „=” po obu stronach.

Dlaczego tak

W świetlówce wyładowanie elektryczne w parach rtęci pod niskim ciśnieniem wytwarza głównie promieniowanie nadfioletowe, które luminofor pokrywający bańkę zamienia na światło widzialne. Wyładowanie w parach sodu kusi, bo to także źródło wyładowcze, ale dotyczy lamp sodowych, które nie potrzebują luminoforu. Żarzenie włókna to zasada działania żarówek, a rekombinacja w złączu — diod LED.

Dlaczego tak

Górna pozioma strefa instalacyjna obejmuje pas 15–45 cm poniżej sufitu, a zalecana linia prowadzenia przewodu leży 30 cm pod sufitem, czyli 2,70 m − 0,30 m = 2,40 m. Wartość 0,30 m kusi, bo pojawia się w tej samej regule, ale oznacza odległość od sufitu, a przy podłodze — dolną strefę instalacyjną. 2,65 m leży poza strefą, tuż pod stropem, a 1,60 m to środek ściany, gdzie przewodów poziomych się nie prowadzi.

Dlaczego tak

W układzie TT warunek ochrony ma postać RA · IΔn ≤ 50 V, więc RA ≤ 50 V / 0,03 A ≈ 1667 Ω — wartość, którą łatwo spełnić, dlatego wyłączniki różnicowoprądowe są tu tak skuteczne. Wynik 1,67 Ω kusi, bo powstaje po podstawieniu 30 zamiast 0,03 A, czyli bez zamiany miliamperów na ampery. 833 Ω wynika z przyjęcia 25 V, a 16,7 Ω — z błędu przecinka.

Dlaczego tak

Uzwojenie wzbudzenia wytwarza główny strumień magnetyczny maszyny i jest umieszczone na biegunach głównych przymocowanych do jarzma stojana. Bieguny komutacyjne kuszą, bo także znajdują się w stojanie i mają uzwojenia, ale ich uzwojenie łączy się szeregowo z twornikiem i służy poprawie komutacji. W żłobkach wirnika leży uzwojenie twornika, a pierścienie ślizgowe występują w maszynach prądu przemiennego.

Dlaczego tak

Moment znamionowy oblicza się ze wzoru M = 9550 · P/n, gdzie P w kW, a n w obr/min: M = 9550 · 5,5/1450 ≈ 36,2 N·m. Wynik 52,5 N·m kusi, bo powstaje po przyjęciu prędkości 1000 obr/min zamiast wartości z tabliczki. 3,6 N·m i 362 N·m to wyniki z błędem rzędu wielkości, np. przy pomyleniu kW z W lub współczynnika 9550 z 955.

Dlaczego tak

Termistor PTC wbudowany w uzwojenie ma znamionową temperaturę zadziałania, przy której jego rezystancja gwałtownie wzrasta; przekaźnik termistorowy wykrywa ten skok i wyłącza silnik, chroniąc izolację przed przegrzaniem. Temperatura otoczenia kusi, bo również podaje się ją na tabliczce, ale zwykle wynosi 40 °C i dotyczy warunków pracy. Czujniki w uzwojeniu nie mierzą temperatury łożysk, a wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prąd, nie na temperaturę.