Test ELE.02 — zestaw 35

Dlaczego tak

Strzałka w symbolu tranzystora bipolarnego wskazuje kierunek prądu emitera przy przewodzeniu złącza baza–emiter; w tranzystorze NPN prąd wypływa z emitera, więc strzałka jest skierowana na zewnątrz. Typ PNP kusi, bo różni się tylko kierunkiem strzałki, ale w nim strzałka jest skierowana do środka, w stronę bazy. Tranzystory polowe mają w symbolu bramkę odizolowaną od kanału i wyprowadzenia G, D, S, a nie emiter.

Dlaczego tak

Według PN-EN 60617 bezpiecznik oznacza się prostokątem z linią przechodzącą przez jego środek wzdłuż dłuższego boku, co symbolizuje wkładkę topikową w obwodzie. Rezystor kusi, bo również ma postać prostokąta, ale bez linii wewnątrz, a rezystor nastawny ma dodatkowo strzałkę lub odczep. Cewkę przekaźnika rysuje się jako prostokąt z doprowadzeniami do dłuższych boków, a grzejnik ma odrębny symbol elementu grzejnego.

Dlaczego tak

Ustrój magnetoelektryczny z prostownikiem reaguje na wartość średnią wyprostowanego prądu, a podziałka jest wyskalowana w wartościach skutecznych przy założeniu przebiegu sinusoidalnego, dlatego dla przebiegów odkształconych wskazanie jest błędne. Pomiar prawdziwej wartości skutecznej kusi, bo podziałka opisuje wartości skuteczne, ale miernik nie mierzy ich bezpośrednio. Prostownik pozwala mierzyć prąd przemienny, więc miernik nie jest ograniczony do prądu stałego, a nie mierzy wartości szczytowej.

Dlaczego tak

Znak kwadratu przed liczbą wymiarową informuje, że przekrój elementu jest kwadratem, a liczba podaje długość jego boku, czyli 20 mm; pozwala to zwymiarować przekrój jednym wymiarem. Przekrój okrągły kusi, bo również wymiaruje się go jedną liczbą ze znakiem, ale tym znakiem jest Ø. Pole przekroju nie jest podawane w ten sposób na rysunku wykonawczym, a fazę oznacza się zapisem typu 1×45°.

Dlaczego tak

Parametr Ra to średnie arytmetyczne odchylenie profilu chropowatości od linii średniej, podawane w mikrometrach, więc Ra 3,2 oznacza powierzchnię o chropowatości 3,2 µm, odpowiednią np. dla dobrego styku elektrycznego połączeń skręcanych. Odpowiedź o głębokości rys kusi, bo chropowatość dotyczy nierówności powierzchni, ale Ra jest wartością średnią, a nie największą, i nie wyraża się jej w milimetrach. Tolerancje wymiarów i grubości powłok zapisuje się innymi oznaczeniami.

Dlaczego tak

W programach CAD obiekty rysuje się w rzeczywistych wymiarach, czyli w skali 1:1, dzięki czemu wymiary i długości tras odczytuje się wprost, a skalę rysunku, np. 1:50, ustala się dopiero w rzutni arkusza lub przy wydruku. Rysowanie od razu w skali 1:50 kusi, bo tak powstaje rysunek ręczny na papierze, ale wtedy wymiarowanie i obliczenia długości przewodów wymagają ciągłego przeliczania. Program nie zgaduje skali, a format DXF nie narzuca skali 1:100.

Dlaczego tak

Jednolite metody pomiaru zużycia energii pozwalają rzetelnie porównywać urządzenia, klasyfikować je według efektywności i egzekwować wymagania ograniczające straty energii, co służy ochronie środowiska i racjonalnemu korzystaniu z zasobów. Zamienność części kusi, bo jest częstym przykładem celu normalizacji, ale dotyczy wymiarów i parametrów przyłączeniowych, a nie zużycia energii. Ograniczanie różnorodności i ujednolicanie symboli to inne cele normalizacji.

Dlaczego tak

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu przez uznaną jednostkę normalizacyjną, ustalający zasady lub wymagania do powszechnego i wielokrotnego stosowania, a projekt wykonawczy dotyczy jednego obiektu i jest opracowany dla konkretnego inwestora. Norma europejska kusi, bo nie jest dokumentem krajowym, ale również jest przeznaczona do powszechnego stosowania i ma charakter normy. Dokumenty IEC i Polskie Normy także spełniają definicję normy.

Dlaczego tak

Oznaczenie PN z literą dziedziny, tu E dla elektrotechniki, i numerem bez członów EN, HD ani IEC oznacza normę opracowaną samodzielnie przez Polski Komitet Normalizacyjny, niebędącą wprowadzeniem normy europejskiej ani międzynarodowej. Norma europejska kusi, bo PN-E-05115 dotyczy instalacji wysokiego napięcia, objętych też normami europejskimi, ale normę wprowadzającą EN oznacza się PN-EN. Dokument harmonizacyjny ma człon HD, a norma międzynarodowa człon IEC.

Dlaczego tak

Instalacja placu budowy jest instalacją tymczasową, dla której PN-HD 60364-7-704 określa wymagania szczególne, np. zasilanie z rozdzielnic budowlanych, ochronę uzupełniającą wyłącznikami różnicowoprądowymi i przewody odporne na narażenia mechaniczne. Instalacja odbiorcza budynku kusi, bo zasila odbiorniki na terenie przyszłego budynku, ale jest instalacją stałą, wykonywaną według projektu budynku i pozostającą po jego oddaniu. Instalacje bezpieczeństwa zasilają urządzenia pożarowe, a teletechniczne służą do przesyłu sygnałów.

Dlaczego tak

Obciążalność w innej temperaturze otoczenia oblicza się, mnożąc obciążalność tablicową przez współczynnik poprawkowy: 24 A · 0,87 ≈ 20,9 A; w cieplejszym otoczeniu przewód gorzej oddaje ciepło, więc może przewodzić mniejszy prąd. Wynik 27,6 A kusi, bo powstaje z podzielenia przez współczynnik, ale prowadziłby do zwiększenia obciążalności w wyższej temperaturze, co jest sprzeczne z fizyką. Wartość 24 A pomija poprawkę, a 31,2 A nie wynika z poprawnego przeliczenia.

Dlaczego tak

Puszki stropowe do betonu mają szczelną konstrukcję z wejściami na rury instalacyjne i mocuje się je do deskowania przed zalaniem, dzięki czemu po rozszalowaniu wylot puszki jest równo z powierzchnią stropu, a przewody wciąga się w zabetonowane rury. Puszki osadzane w wierconych otworach kuszą, bo tak montuje się puszki w ścianach murowanych, ale wiercenie dużych otworów w gotowym stropie osłabia go i grozi przecięciem zbrojenia. Puszki do g-k i natynkowe nie służą do instalacji w betonie.

Dlaczego tak

Przewody zasilające i teleinformatyczne prowadzi się w osobnych komorach kanału, rozdzielonych przegrodą, co ogranicza zakłócenia w transmisji danych i zapewnia separację obwodów o różnych napięciach. Kanał jednokomorowy kusi, bo jest prostszy w montażu, ale przewody 230 V nie ekranują przewodów sieci, tylko wprowadzają do nich zakłócenia. Zbyt mały kanał utrudnia montaż i chłodzenie przewodów, a kanał bez pokrywy nie chroni przewodów przed uszkodzeniem.

Dlaczego tak

Automat schodowy to przekaźnik czasowy sterowany przyciskami połączonymi równolegle, który po impulsie załącza oświetlenie na nastawiony czas, a często pozwala go przedłużyć ponownym naciśnięciem. Przekaźnik bistabilny kusi, bo również współpracuje z wieloma przyciskami równoległymi, ale zmienia stan przy każdym impulsie i sam oświetlenia nie wyłączy. Wyłącznik zmierzchowy reaguje na natężenie światła, a stycznik modułowy wymaga stałego sygnału sterującego.

Dlaczego tak

Pierwsza litera opisuje związek źródła z ziemią: T oznacza bezpośrednie uziemienie punktu neutralnego, a I izolację od ziemi lub uziemienie przez dużą impedancję. Odpowiedź o częściach przewodzących dostępnych kusi, bo również dotyczy uziemienia, ale tę informację niesie druga litera: T dla lokalnego uziemienia, N dla połączenia z uziemionym punktem neutralnym. Rozdzielenie przewodów N i PE opisują dalsze litery S i C, a liczba przewodów nie jest częścią oznaczenia.

Dlaczego tak

W warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem, np. w budynkach inwentarskich z wilgotną, przewodzącą posadzką, długotrwale dopuszczalne napięcie dotykowe prądu przemiennego obniża się do 25 V, więc 30 V jest tam niedopuszczalne. Sucha podłoga z wykładziną kusi, bo w biurze stoi dużo urządzeń elektrycznych, ale są to warunki normalne, w których granicą jest 50 V, a 30 V jej nie przekracza. Pokój dzienny i suchy magazyn również są pomieszczeniami o warunkach normalnych.

Dlaczego tak

Dla prądu stałego bez tętnień długotrwale dopuszczalne napięcie dotykowe w normalnych warunkach środowiskowych wynosi 120 V, a więc 90 V mieści się w tej granicy. Wartość 50 V kusi, bo jest najczęściej przytaczana, ale dotyczy prądu przemiennego, który przy tym samym napięciu jest groźniejszy dla serca. Granica 60 V odnosi się do prądu stałego w warunkach zwiększonego zagrożenia, a długotrwale dopuszczalne napięcie nie wymaga ograniczania czasu.

Dlaczego tak

Umieszczenie części czynnych poza zasięgiem ręki zapobiega przypadkowemu dotknięciu ich w normalnych warunkach, więc jest środkiem ochrony podstawowej; norma dopuszcza go tylko w miejscach dostępnych dla osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych albo pod ich nadzorem. Ochrona przy uszkodzeniu kusi, bo dotyczy ochrony przed porażeniem, ale chroni przed dotykiem części, które znalazły się pod napięciem wskutek uszkodzenia izolacji, a nie przed dotykiem gołych przewodów. Środek ten nie zastępuje wyłącznika różnicowoprądowego ani nie chroni przed przepięciami.

Dlaczego tak

Pancerz z taśm stalowych chroni żyły kabla przed uszkodzeniami mechanicznymi, np. naciskiem gruntu, uderzeniem narzędzia przy pracach ziemnych czy gryzoniami, dlatego stosuje się go w miejscach szczególnie narażonych. Większa obciążalność kusi, bo pancerz jest dodatkowym elementem metalowym, ale nie przewodzi prądu roboczego, a straty w pancerzu mogą nawet obciążalność zmniejszyć. Pancerz usztywnia kabel, więc nie poprawia elastyczności, a w suchym pomieszczeniu w rurach nie jest potrzebny.

Dlaczego tak

W polskim systemie oznaczeń kabli litera X oznacza polietylen usieciowany (XLPE), z którego wykonano izolację żył, co pozwala na wyższą temperaturę pracy żył niż przy izolacji z PVC. Żyły aluminiowe kuszą, bo w oznaczeniu kabla również sygnalizuje je jedna litera, ale jest nią A, np. w YAKXS. Ekran oznacza się inną literą, a przeznaczenia do wody oznaczenie nie podaje.

Dlaczego tak

Polichloropren, oznaczany literą N w kodzie H07RN-F, dobrze znosi ścieranie, kontakt z olejami, promieniowanie UV i wilgoć, a przy tym pozostaje giętki w niskich temperaturach, co jest niezbędne dla przewodów przeciąganych po placu budowy. Odpowiedź o sztywności kusi, bo przewód ma być chroniony przed uszkodzeniem, ale przewód do odbiorników ruchomych musi być elastyczny. Guma nie jest najtańszym materiałem, a powłoka jest izolacyjna, a nie przewodząca.

Dlaczego tak

Przemiennik zasila silnik napięciem impulsowym o stromych zboczach, które wytwarza zakłócenia wielkiej częstotliwości; kabel ekranowany z ekranem połączonym obwodowo z obudową przemiennika i silnika zamyka prądy zakłóceń w ekranie i ogranicza emisję. Przewód YDYp kusi, bo jest powszechny w instalacjach, ale nie ma ekranu i nie jest przeznaczony do takiego zastosowania. Osobno prowadzone przewody zwiększają pętlę i zakłócenia, a przewód sterowniczy ma za mały przekrój dla obwodu silnika.

Dlaczego tak

W cyklu halogenowym odparowany z żarnika wolfram łączy się przy ściance bańki z halogenem, a związek ten rozkłada się przy gorącym żarniku i wolfram osadza się z powrotem, dzięki czemu bańka nie czernieje, a żarnik może pracować w wyższej temperaturze. Odpowiedź o wyładowaniu kusi, bo nazwa „halogen” kojarzy się ze źródłami wyładowczymi, ale żarówka halogenowa jest źródłem żarowym. Zamiana nadfioletu na światło zachodzi w luminoforze świetlówki, a halogen nie ogranicza prądu włączenia.

Dlaczego tak

Diody LED dobrze znoszą niskie temperatury, zapalają się natychmiast, a chłodzenie przez otoczenie wydłuża ich trwałość i nie obniża strumienia świetlnego. Świetlówki kuszą, bo przez lata były typowym oświetleniem pomieszczeń technicznych, ale w niskiej temperaturze spada w nich ciśnienie par rtęci, przez co trudno je zapalić, a ich strumień świetlny wyraźnie maleje. Lampy metalohalogenkowe potrzebują kilku minut na rozgrzanie, a żarówki mają bardzo małą skuteczność świetlną.

Dlaczego tak

W strefie 0 basenu oprawy pracują zanurzone, więc muszą mieć stopień ochrony IPX8, a wymagania szczególne dla basenów dopuszczają tam wyłącznie zasilanie bardzo niskim napięciem SELV, przy prądzie przemiennym nieprzekraczającym 12 V, ze źródła umieszczonego poza strefami. Oprawa 230 V z RCD 30 mA kusi, bo wyłącznik różnicowoprądowy jest typowym środkiem ochrony w pomieszczeniach mokrych, ale w strefie 0 nie wystarcza. Stopnie IP44 i IPX4 chronią tylko przed bryzgami, a IP65 przed strugą, nie przed zanurzeniem.

Dlaczego tak

Według PN-EN 60617 uziemienie oznacza się linią zakończoną trzema równoległymi kreskami, z których każda kolejna jest krótsza, co symbolizuje połączenie z ziemią. Połączenie z obudową kusi, bo również jest symbolem połączenia ochronnego, ale rysuje się je jako kreskę z ukośnymi kreseczkami, przypominającymi grzebień, albo symbolem masy. Przewód neutralny i ogranicznik przepięć mają w normie odrębne symbole, niezwiązane z kreskami o malejącej długości.

Dlaczego tak

Styki złączy MC4 zaciska się praską z matrycą przeznaczoną do tych styków, a złącza rozłącza się specjalnymi kluczami, które zwalniają zatrzaski bez uszkodzenia obudowy i uszczelnień. Praska do tulejek kusi, bo również służy do zaciskania końcówek na przewodach, ale jej matryca ma inny profil i nie zapewni pewnego połączenia styku MC4, co grozi przegrzaniem i łukiem po stronie DC. Styków MC4 się nie lutuje, a zaciskarka do RJ45 służy do wtyków teleinformatycznych.

Dlaczego tak

Łącznik umieszcza się od strony klamki, tak aby wchodząca osoba mogła go łatwo dosięgnąć ręką, w pionowej strefie instalacyjnej obok ościeżnicy, przez którą biegnie przewód zasilający. Strona zawiasów kusi, bo znajduje się równie blisko drzwi, ale otwarte skrzydło zasłania tam łącznik i utrudnia dostęp. Łącznik nad drzwiami jest nieosiągalny, a na przeciwległej ścianie zmusza do przejścia przez ciemne pomieszczenie.

Dlaczego tak

Oczko zagina się w tym samym kierunku, w którym obraca się dokręcana śruba, czyli zgodnie z ruchem wskazówek zegara; wtedy łeb śruby wciąga drut pod podkładkę i zaciska oczko. Zagięcie przeciwne kusi, bo wydaje się, że śruba ściśnie oczko, ale w rzeczywistości rozkręca je i wypycha drut spod zacisku, co tworzy luźne, nagrzewające się połączenie. Kierunek nie jest dowolny, a otwarte zagięcie łatwo wysuwa się spod śruby.

Dlaczego tak

Impedancja pętli w kolejnych gniazdach powinna rosnąć łagodnie, a dalsze, czwarte gniazdo ma wynik 0,80 Ω, więc przewody obwodu są w porządku, a skokowo większa wartość dotyczy tylko trzeciego gniazda; wskazuje to na lokalne złe połączenie w tym gnieździe. Odpowiedź o wzroście z odległością kusi, bo impedancja rzeczywiście rośnie z długością obwodu, ale nie skokowo czterokrotnie, i nie maleje potem w dalszym gnieździe. Uszkodzony wyłącznik wpływałby na wszystkie wyniki, a większy przekrój zmniejszałby impedancję.

Dlaczego tak

Miernik wielofunkcyjny z funkcją badania RCD wymusza w obwodzie kontrolowany prąd różnicowy, mierzy czas zadziałania przy IΔn i jego wielokrotnościach oraz wyznacza prąd zadziałania przy narastającym prądzie. Cęgi upływowe kuszą, bo również służą do pracy z prądami różnicowymi, ale mierzą istniejący upływ w obwodzie, a nie parametry zadziałania wyłącznika. Miernik izolacji mierzy rezystancję przy wyłączonym napięciu, a wskaźnik napięcia tylko sygnalizuje jego obecność.

Dlaczego tak

Napięcie 230 V występuje między przewodami opisanymi jako N i PE, a między opisanym L i PE nie ma napięcia, więc faza znajduje się na zacisku przeznaczonym dla przewodu neutralnego, co oznacza zamianę L i N. Przerwa przewodu ochronnego kusi, bo zmienia wskazania względem PE, ale wtedy napięcie N–PE byłoby bliskie zera, a nie 230 V. Przerwa przewodu neutralnego dałaby zero między L i N, a zwarcie L z PE spowodowałoby zadziałanie zabezpieczenia.

Dlaczego tak

W gnieździe bezpiecznika typu D znajduje się wstawka kalibrowa o średnicy otworu zależnej od prądu znamionowego, która uniemożliwia założenie wkładki o większym prądzie, a więc chroni przewody przed przeciążeniem; jako część zamienną trzeba zastosować wkładkę 16 A. Wymiana podstawy kusi, bo pozwoliłaby założyć wkładkę 25 A, ale zabezpieczenie przestałoby chronić przewód dobrany do 16 A. Wkładki nie mają biegunowości, a uszkodzony gwint nie wyjaśnia, dlaczego pasuje tylko wkładka o mniejszym prądzie.

Dlaczego tak

W metodzie technicznej rezystancję uziemienia oblicza się z prawa Ohma jako iloraz napięcia między uziomem badanym a sondą i prądu płynącego przez uziom: R = 12 V / 0,4 A = 30 Ω. Wynik 4,8 Ω kusi, bo powstaje z tych samych danych, ale przez pomnożenie napięcia i prądu, co daje moc w watach, a nie rezystancję. Wynik 0,03 Ω to odwrotność poprawnego ilorazu, a 300 Ω wynika z pomyłki o rząd wielkości.

Dlaczego tak

Wyłącznik różnicowoprądowy nie powinien zadziałać przy prądzie różnicowym równym połowie znamionowego, a jego prąd zadziałania musi mieścić się w przedziale od 0,5 · IΔn do IΔn, czyli od 15 do 30 mA. Czas 300 ms kusi, bo jest wymaganiem dla ogólnego wyłącznika badanego prądem 1 · IΔn, a nie połową tego prądu. Czas 40 ms dotyczy próby prądem 5 · IΔn, a zadziałanie przy 15 mA, nawet z opóźnieniem, oznaczałoby zbyt czuły aparat.

Dlaczego tak

Moment w silniku indukcyjnym powstaje dzięki prądom indukowanym w wirniku, a te płyną tylko wtedy, gdy wirnik obraca się z inną prędkością niż pole stojana; różnica prędkości, czyli poślizg, sprawia, że wirnik nigdy nie osiąga prędkości synchronicznej. Odpowiedź o zmiennej częstotliwości kusi, bo silniki indukcyjne często zasila się z przemienników, ale nazwa wynika z budowy, a silnik pracuje też przy stałej częstotliwości sieci. Uzwojenia są symetryczne, a pole wirujące jest warunkiem pracy silnika.

Dlaczego tak

Kadłub ma utrzymać pakiet stojana, tarcze łożyskowe i łapy mocujące oraz odprowadzać ciepło przez żebra, dlatego odlewa się go z żeliwa szarego, które jest sztywne i tłumi drgania, albo ze stopów aluminium, które są lekkie i dobrze przewodzą ciepło. Blachy elektrotechniczne kuszą, bo są podstawowym materiałem silnika, ale tworzą obwód magnetyczny rdzenia, a nie kadłub. Miedź stosuje się na uzwojenia, a ceramika jest zbyt krucha na kadłub maszyny.

Dlaczego tak

Tarcza łożyskowa przykręcona do kadłuba zamyka go od strony czołowej i ma gniazdo, w którym osadzony jest pierścień zewnętrzny łożyska, dzięki czemu wyznacza położenie wirnika względem stojana. Osłona wentylatora kusi, bo również znajduje się na końcu silnika, ale jest blaszanym kołpakiem nad wentylatorem i nie podtrzymuje łożyska. Pierścień zwierający należy do klatki wirnika, a tabliczka zaciskowa służy do przyłączenia zasilania.

Dlaczego tak

Moc na tabliczce to moc mechaniczna na wale, więc moc pobierana wynosi 7,5 kW / 0,9 ≈ 8,33 kW, a prąd I = P / (√3 · U · cos φ · η) = 7500 / (1,732 · 400 · 0,85 · 0,9) ≈ 14,2 A. Wynik 12,7 A kusi, bo uwzględnia współczynnik mocy, ale pomija sprawność, przez co traktuje moc na wale jak moc pobraną z sieci. Wynik 10,8 A pomija także cos φ, a 24,5 A wynika z pominięcia √3.

Dlaczego tak

Kondensator rozruchowy musi zapewnić duży moment przy rozruchu, dlatego ma pojemność kilkakrotnie większą od kondensatora pracy, ale jest to zwykle kondensator elektrolityczny bipolarny, przeznaczony do pracy przez kilka sekund, który odłącza się po rozruchu. Odpowiedź o mniejszej pojemności i pracy ciągłej kusi, bo opisuje rzeczywisty kondensator w silniku, ale jest to kondensator pracy. Napięcie znamionowe nie jest cechą różnicującą, a pojemność kondensatora nie jest regulowana temperaturą jak w termistorze.