Test ELE.05 — zestaw 16

Dlaczego tak

Nadfiolet łuku elektrycznego uszkadza powierzchniowe warstwy oka, a objawy — pieczenie, uczucie piasku pod powiekami, łzawienie i światłowstręt — pojawiają się typowo po kilku godzinach od ekspozycji. Promieniowanie podczerwone także szkodzi oczom, ale zaćma rozwija się po latach narażenia, np. u hutników, a nie po jednym zdarzeniu. Dlatego przy łączeniach stosuje się osłony twarzy z filtrem.

Dlaczego tak

Wdychane włókna azbestu odkładają się w płucach i po latach powodują pylicę azbestową, a także zwiększają ryzyko międzybłoniaka opłucnej. Dlatego materiałów z azbestem nie wolno kruszyć ani ciąć bez zabezpieczeń, a ich usuwaniem zajmują się wyspecjalizowane firmy. Pylica krzemowa to również choroba płuc od pyłu, ale wywołuje ją krystaliczna krzemionka, np. przy wierceniu i kuciu betonu.

Dlaczego tak

W zespole cieśni nadgarstka ucisk dotyczy nerwu pośrodkowego, który unerwia kciuk, palec wskazujący, środkowy i część serdecznego — stąd drętwienie i mrowienie tych palców, typowo w nocy, a później osłabienie chwytu. Napadowe blednięcie palców na zimnie to objaw zespołu wibracyjnego, wywołanego narzędziami udarowymi, a nie powtarzalnym zaciskaniem. Ból łokcia wskazuje na zapalenie nadkłykcia.

Dlaczego tak

Świetlówki zawierają rtęć, dlatego są odpadem niebezpiecznym i trzeba je przekazać podmiotowi uprawnionemu do zbierania zużytego sprzętu lub odpadów niebezpiecznych. Należy je przewozić w całości, bo stłuczenie uwalnia pary rtęci. Tłuczenie w kontenerze tylko pozornie ułatwia transport — naraża pracowników i środowisko. Pojemnik na szkło jest przeznaczony dla odpadów komunalnych, nie dla lamp wyładowczych.

Dlaczego tak

Po ugaszeniu pożaru zarzewie może się odnowić, dlatego miejsce trzeba obserwować, a zdarzenie zgłosić przełożonemu i służbom, które ustalą przyczynę. Zużyta gaśnica musi trafić do napełnienia, bo pusta na stałym miejscu daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa przy następnym pożarze. Załączenie zasilania przed oględzinami grozi ponownym zapłonem lub zwarciem w uszkodzonej izolacji.

Dlaczego tak

Grupy pożarów oznacza się literami: A — ciała stałe, B — ciecze i materiały topiące się, C — gazy, D — metale, F — tłuszcze i oleje kuchenne. Gaśnica ABC, np. proszkowa, nadaje się więc do pożarów ciał stałych, cieczy i gazów. Urządzenia elektryczne nie są osobną grupą pożarów — przydatność gaśnicy do gaszenia pod napięciem określa osobne oznaczenie z dopuszczalnym napięciem, zwykle do 1000 V.

Dlaczego tak

Tarcza musi być przeznaczona do danego materiału i rodzaju pracy, mieć średnicę odpowiednią dla osłony i dopuszczalną prędkość nie mniejszą niż prędkość wrzeciona — inaczej może rozpaść się w czasie pracy. Tarcza 150 mm nie zmieści się pod osłoną przewidzianą dla 125 mm, a do tego jej dopuszczalna prędkość jest za mała. Tarcza do szlifowania nie jest przystosowana do bocznych obciążeń przy cięciu.

Dlaczego tak

Dobrze zorganizowane stanowisko ogranicza zbędne ruchy i wymuszone pozycje: blat na właściwej wysokości, narzędzia w zasięgu ręki i oświetlenie padające z przodu lub z boku. Lampa za plecami wydaje się wygodna, ale ciało pracownika rzuca wtedy cień na miejsce pracy. Narzędzia na podłodze zmuszają do ciągłego schylania się, a obudowa na krawędzi stołu może spaść.

Dlaczego tak

Odcinek żyły pozostawiony w rozdzielnicy może po załączeniu napięcia spowodować zwarcie, a ścinki izolacji utrudniają chłodzenie aparatów. Dlatego odpady zbiera się na bieżąco do pojemnika, a nie dopiero po pracy, gdy część z nich zdążyła już wpaść za aparaty. Zdmuchiwanie ich sprężonym powietrzem wtłacza drobiny w zaciski i mechanizmy zamiast je usuwać.

Dlaczego tak

Przy dużym prądzie zwarciowym głównym zagrożeniem jest łuk elektryczny: wysoka temperatura, rozprysk stopionego metalu i silne promieniowanie. Chronią przed nim odzież o właściwościach ochrony przed łukiem, osłona twarzy z filtrem i rękawice. Odzież syntetyczna jest szczególnie groźna, bo topi się i przywiera do skóry, pogłębiając oparzenia. Środki chemiczne dobiera się do pracy przy elektrolicie, nie do łączeń.

Dlaczego tak

Środek ochrony zbiorowej chroni wszystkich przebywających w danej przestrzeni, niezależnie od ich wyposażenia — taką rolę pełni wentylacja mechaniczna studni, a pomiar stężenia gazów potwierdza, że atmosfera jest bezpieczna. Maska przeciwpyłowa jest środkiem ochrony indywidualnej i w dodatku nie chroni przed gazami ani przed brakiem tlenu. Kamizelki odblaskowe dotyczą zagrożenia ruchem drogowym.

Dlaczego tak

Środki ochrony zbiorowej są związane ze stanowiskiem lub pomieszczeniem i chronią jednocześnie wszystkie osoby: barierki, siatki, osłony, ekrany, wentylacja. Środki ochrony indywidualnej zakłada konkretny pracownik — hełm, okulary, szelki. W każdym z pozostałych zestawów znajduje się jeden taki środek indywidualny, przez co zestaw nie spełnia warunku. Ochronę zbiorową stosuje się przed indywidualną, bo nie zależy od zachowania pojedynczej osoby.

Dlaczego tak

Guma rękawic elektroizolacyjnych łatwo ulega przecięciu lub przetarciu, a każde uszkodzenie odbiera jej właściwości izolacyjne. Dlatego przy ryzyku uszkodzeń mechanicznych zakłada się na nie skórzane rękawice ochronne. Odwrotna kolejność jest błędem, bo to guma ma przylegać do dłoni, a skóra chronić ją z zewnątrz. Rękawice robocze z gumowaną dłonią nie są sprzętem elektroizolacyjnym i nie mają badań napięciowych.

Dlaczego tak

Kolor czerwony w kształcie kwadratu lub prostokąta oznacza znaki ochrony przeciwpożarowej, więc słuchawka na czerwonym tle wskazuje telefon alarmowy do zgłaszania pożaru. Słuchawka na zielonym tle to znak ewakuacyjny lub pierwszej pomocy — telefon alarmowy w sytuacjach awaryjnych. Nakazy mają kształt koła na niebieskim tle, a zakazy koła z czerwoną obwódką i ukośnym pasem.

Dlaczego tak

Okrągły znak z niebieskim tłem i białym piktogramem to znak nakazu — w tym przypadku obowiązku stosowania rękawic ochronnych. Zakaz dotykania miałby kształt koła z czerwoną obwódką i czerwonym ukośnym pasem przez piktogram dłoni. Ostrzeżenia mają postać żółtego trójkąta z czarną obwódką, a znaki informacyjne mają kształt kwadratu lub prostokąta. Kształt i kolor pozwalają odczytać rodzaj znaku nawet bez opisu.

Dlaczego tak

Praca z podnośnika na wysokości niesie zagrożenia upadku osoby lub przedmiotów oraz przygniecenia przez ruchomy kosz lub wysięgnik, np. do elementów konstrukcji dachu. Dlatego stosuje się szelki z linką przypiętą do kosza i wygradza strefę pod podnośnikiem. Rtęć występuje w świetlówkach i lampach wyładowczych, a nie w oprawach LED, więc przy nowych oprawach LED to zagrożenie nie występuje.

Dlaczego tak

Linia wyłączona w stacji może zostać ponownie podana pod napięcie z drugiej strony, np. z agregatu odbiorcy nieprawidłowo przyłączonego do instalacji. Uziemienie i zwarcie przewodów po obu stronach miejsca pracy sprawia, że takie napięcie spowoduje zwarcie i zadziałanie zabezpieczeń, a nie porażenie pracujących. Wyłączenie tylko w stacji i tablica ostrzegawcza są potrzebne, ale nie chronią przed zasilaniem z innej strony.

Dlaczego tak

Elektrolit kwasowy jest żrący, więc najpierw zakłada się rękawice, okulary i fartuch kwasoodporny, a rozlew neutralizuje się, np. środkiem zasadowym z zestawu do akumulatorowni, i zbiera sorbentem jako odpad niebezpieczny. Spłukanie wodą do kanalizacji przenosi kwas do środowiska i jest niezgodne z przepisami. Trociny nie neutralizują kwasu, a stężony kwas może je zwęglić.

Dlaczego tak

Uszkodzona izolacja przewodu ruchomego grozi porażeniem przy dotknięciu, więc sprzęt trzeba natychmiast wycofać z użytku, oznaczyć i przekazać do naprawy, np. wymiany przewodu z wtyczką. Owinięcie taśmą jest prowizorką, która nie przywraca wytrzymałości mechanicznej ani izolacji w miejscu zginania przy wtyczce. Rękawice robocze nie są sprzętem izolacyjnym i nie chronią przed porażeniem.

Dlaczego tak

Pojedyncze, rzadkie i chrapliwe wdechy u nieprzytomnej osoby to oddech agonalny, występujący w pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia. Wytyczne nakazują traktować go jak brak oddechu i natychmiast rozpocząć resuscytację oraz wezwać pomoc i AED. Uznanie go za oddech i ułożenie w pozycji bocznej to częsty, groźny błąd — opóźnia uciskanie klatki piersiowej, od którego zależy przeżycie.

Dlaczego tak

Ból szyi i zaburzenia czucia w kończynach po upadku z wysokości wskazują na możliwy uraz kręgosłupa szyjnego z uciskiem na rdzeń kręgowy. Przytomnego poszkodowanego zostawia się w zastanej pozycji, stabilizuje głowę i wzywa pomoc. Pozycja boczna jest przeznaczona dla nieprzytomnych, oddychających osób, a przekręcanie przytomnego poszkodowanego z podejrzeniem urazu kręgosłupa mogłoby pogłębić uszkodzenie.

Dlaczego tak

Utrata przytomności w zamkniętej przestrzeni najczęściej oznacza atmosferę toksyczną lub ubogą w tlen, a ratownik schodzący bez ochrony dróg oddechowych zwykle staje się kolejną ofiarą. Najpierw zabezpiecza się siebie: wzywa straż pożarną i pogotowie, a o ile to możliwe, wentyluje studnię. Wstrzymanie oddechu nie wystarcza, bo zejście, ocena i wynoszenie trwają dłużej niż bezpieczny bezdech.

Dlaczego tak

Wytyczne ERC podają kolejność: bliższa ręka poszkodowanego zostaje ułożona pod kątem prostym do ciała i zgięta w łokciu, następnie dalszą rękę przekłada się przez klatkę piersiową i przykłada grzbiet dłoni do policzka, potem zgina się dalszą nogę i przetacza poszkodowanego. Przyłożenie dłoni do policzka jest więc krokiem drugim, a zgięcie nogi i przetoczenie — ostatnim. Zaciskanie nozdrzy dotyczy oddechów ratowniczych.

Dlaczego tak

Dyspozytor może potrzebować dodatkowych informacji o miejscu zdarzenia lub stanie poszkodowanego i często instruuje, jak prowadzić pierwszą pomoc, np. resuscytację, do przyjazdu zespołu. Dlatego zgłaszający nie rozłącza się pierwszy. Dzwonienie równolegle pod inny numer nie przyspiesza przyjazdu, bo zgłoszenia trafiają do tego samego systemu, a jedynie dubluje zgłoszenie i zajmuje rozmówcę.

Dlaczego tak

Obfite krwawienie zatrzymuje się bezpośrednim uciskiem rany przez jałowy opatrunek, a następnie opatrunkiem uciskowym; ratujący używa przy tym rękawiczek. Gdy ucisk nie wystarcza przy krwotoku z kończyny, stosuje się opaskę uciskową. Luźny bandaż nie wywiera ucisku, a opuszczenie ręki poniżej serca wręcz nasila krwawienie. Przemywanie i maści nie zatrzymują krwotoku i opóźniają skuteczne działanie.

Dlaczego tak

Nagłe zaburzenia mowy, asymetria twarzy i niedowład ręki to klasyczne objawy udaru mózgu. Leczenie jest skuteczne tylko w krótkim czasie od początku objawów, dlatego liczy się natychmiastowe wezwanie pomocy i zapisanie godziny, o której objawy się pojawiły. Kwas acetylosalicylowy podaje się przy podejrzeniu zawału serca, ale przy udarze krwotocznym mógłby nasilić krwawienie, więc ratujący nie podaje go przy objawach udaru.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji zalecają u dorosłych uciskanie na głębokość około 5 cm, ale nie więcej niż 6 cm, z częstotliwością 100–120 na minutę, z pełnym odprężeniem klatki po każdym uciśnięciu. Uciskanie płytsze i wolniejsze nie wytwarza przepływu krwi wystarczającego dla mózgu i serca. Liczba 30 dotyczy liczby uciśnięć w cyklu przed dwoma oddechami, a nie częstotliwości.

Dlaczego tak

Elementy aktywne są źródłami energii elektrycznej i wymuszają przepływ prądu w obwodzie — należą do nich ogniwa, akumulatory i prądnice. Elementy pasywne energię pobierają i rozpraszają (rezystor, grzejnik) lub magazynują ją chwilowo (cewka, kondensator). Transformator łatwo uznać za źródło, bo po jego stronie wtórnej jest napięcie, ale on jedynie przekazuje energię pobraną z sieci.

Dlaczego tak

Dobroć cewki Q = X_L/R mówi, ile razy reaktancja przewyższa rezystancję strat, czyli jak bliska ideału jest cewka; im większa dobroć, tym mniejsze straty. Współczynnik mocy cos φ także jest stosunkiem wielkości obwodu, ale rezystancji do impedancji (R/Z), i charakteryzuje odbiornik w sieci, a nie jakość cewki. Indukcyjność opisuje zdolność do wytwarzania strumienia, a nie straty.

Dlaczego tak

Tranzystor bipolarny można sprawdzić jak dwie diody: baza–emiter i baza–kolektor. Jeżeli oba złącza przewodzą przy plusie na wspólnym wyprowadzeniu, to wspólna jest anoda, czyli baza typu P — tranzystor NPN. W tranzystorze PNP oba złącza przewodziłyby przy minusie na bazie. Triak i tyrystor nie wykazują przewodzenia między dwiema parami wyprowadzeń w ten symetryczny sposób.

Dlaczego tak

Przekaźnik termiczny nie przerywa obwodu głównego — przy długotrwałym przeciążeniu otwiera swój styk rozwierny w obwodzie sterowania, cewka stycznika traci zasilanie i stycznik odłącza silnik. Przed zwarciem przekaźnik termiczny nie chroni, bo działa z opóźnieniem; tę rolę pełnią bezpieczniki lub wyłącznik silnikowy. Samopodtrzymanie realizuje styk zwierny stycznika równoległy do przycisku START.

Dlaczego tak

Zasadą rysowania schematów jest przedstawianie aparatów w stanie spoczynku: bez napięcia, z niewzbudzonymi cewkami i nienaciśniętymi przyciskami. Dzięki temu styk zwierny jest zawsze narysowany jako otwarty, a rozwierny jako zamknięty, i każdy czytający rozumie schemat jednakowo. Rysowanie stanu pracy wydaje się intuicyjne, ale stan ten zmienia się w czasie działania układu, więc schemat byłby niejednoznaczny.

Dlaczego tak

Przy połączeniu szeregowym kondensatorów sumuje się odwrotności pojemności: C = C1·C2/(C1 + C2) = 6·3/9 = 2 µF. Wynik 9 µF to suma pojemności, właściwa dla połączenia równoległego — kondensatory zachowują się odwrotnie niż rezystory. Pojemność zastępcza połączenia szeregowego jest zawsze mniejsza od najmniejszej pojemności w łańcuchu, co pozwala szybko odrzucić błędne wyniki.

Dlaczego tak

Indukcja to strumień przypadający na jednostkę powierzchni: B = Φ/S = 1,2·10⁻³ Wb / 8·10⁻⁴ m² = 1,5 T. Wynik 0,15 T lub 15 T powstaje po błędnym przeliczeniu cm² na m² (1 cm² = 10⁻⁴ m²). Wartość 0,67 T to odwrotność właściwego ilorazu. Wynik 1,5 T jest typowy dla blach transformatorowych, co pomaga sprawdzić rząd wielkości.

Dlaczego tak

Pierwsze prawo Kirchhoffa mówi, że suma prądów dopływających do węzła równa się sumie prądów odpływających. Dopływa 5 + 3 = 8 A, odpływa znanym przewodem 6 A, więc pozostałe 2 A muszą odpływać czwartą gałęzią. Gdyby te 2 A dopływały, do węzła wpływałoby 10 A, a wypływało tylko 6 A — ładunek gromadziłby się w węźle, co jest niemożliwe. Wynik 14 A to zsumowanie wszystkich prądów bez uwzględnienia kierunku.

Dlaczego tak

W tranzystorach unipolarnych prąd płynie przez kanał, a przewodzenie odbywa się nośnikami jednego rodzaju; sterowanie zachodzi polem elektrycznym bramki — dotyczy to tranzystorów JFET i MOSFET. Tranzystor IGBT ma bramkę izolowaną jak MOSFET, co bywa mylące, ale część wyjściowa pracuje jak tranzystor bipolarny, więc jest elementem hybrydowym. Układ Darlingtona to połączenie dwóch tranzystorów bipolarnych.

Dlaczego tak

Dioda Zenera w stanie przebicia utrzymuje na swoich zaciskach prawie stałe napięcie, a nadmiar napięcia zasilania odkłada się na rezystorze szeregowym. Obciążenie dołączone równolegle do diody otrzymuje więc napięcie stabilizowane, a układ nazywa się stabilizatorem parametrycznym. Prostownikiem byłaby zwykła dioda włączona szeregowo w kierunku przewodzenia; Zener pracuje tu zaporowo i niczego nie prostuje.

Dlaczego tak

Dioda LED świeci przy polaryzacji w kierunku przewodzenia (anoda do plusa), a jej prąd musi ograniczać rezystor szeregowy — napięcie przewodzenia diody jest dużo mniejsze niż 12 V, więc bez rezystora prąd byłby za duży. Rezystor równoległy nie ogranicza prądu diody. Kondensator szeregowy w obwodzie prądu stałego po naładowaniu przerywa przepływ prądu i dioda zgasłaby po chwili.

Dlaczego tak

Cęgi mierzą wypadkowy prąd przewodów objętych szczękami. W żyłach L i N płynie ten sam prąd w przeciwnych kierunkach, więc ich pola magnetyczne się znoszą, a wskazanie jest bliskie zeru — właśnie tę zasadę wykorzystują cęgowe mierniki upływu. Aby zmierzyć prąd odbiornika, trzeba objąć cęgami tylko jedną żyłę, np. na rozdzielaczu sieciowym lub w puszce. Prądy się nie sumują, bo mają przeciwne zwroty.

Dlaczego tak

Szybka transformata Fouriera przelicza przebieg czasowy na widmo, czyli pokazuje amplitudy składowych o częstotliwości podstawowej i jej wielokrotnościach. Dla zasilacza impulsowego program ujawni silne harmoniczne, np. 3. i 5., co pozwala ocenić odkształcenie prądu. Przesunięcie fazowe odczytuje się bezpośrednio z przebiegów czasowych dwóch kanałów, a nie z FFT. Rezystancji izolacji oscyloskop nie mierzy.