Test ELE.05 — zestaw 32

Dlaczego tak

W oznaczeniach literowych urządzeń litera F dotyczy aparatów bezpośrednio chroniących obwód, takich jak bezpieczniki, wyłączniki nadprądowe czy ograniczniki przepięć. Silnik oznacza się literą M, stycznik lub przekaźnik literą K, a łącznik główny lub rozłącznik literą Q. Znajomość tych oznaczeń pozwala odnaleźć aparat w rozdzielnicy na podstawie schematu.

Dlaczego tak

W ustroju magnetoelektrycznym moment napędowy jest proporcjonalny do prądu w ruchomej cewce, więc przy prądzie przemiennym wskazówka pokazuje wartość średnią, czyli zero dla przebiegu sinusoidalnego. Bez prostownika przyrząd mierzy zatem tylko wielkości stałe. Wartość skuteczną prądu przemiennego mierzą bezpośrednio ustroje elektromagnetyczne i elektrodynamiczne, a moc czynną watomierz elektrodynamiczny.

Dlaczego tak

Zapis typu „2×45°” to sposób wymiarowania fazy, czyli ścięcia krawędzi: pierwsza liczba podaje długość ścięcia w milimetrach, druga kąt. Zaokrąglenie krawędzi wymiaruje się literą R z wartością promienia, np. R2. Liczbę otworów zapisuje się z symbolem średnicy, np. „4× Ø9”, a gięcie szyny przedstawia się na rozwinięciu lub widoku z podaniem kąta i promienia gięcia.

Dlaczego tak

Zgodnie z zasadami rysunku technicznego osie symetrii i osie otworów rysuje się linią cienką punktową, złożoną z długich kresek i kropek lub krótkich kresek. Linią grubą ciągłą rysuje się widoczne krawędzie i zarysy, a cienką kreskową krawędzie niewidoczne. Linia gruba punktowa służy do wyróżnienia powierzchni podlegających specjalnej obróbce, a nie do osi.

Dlaczego tak

Funkcja kontroli projektu przegląda bazę danych schematu i zgłasza błędy formalne: aparaty o tym samym oznaczeniu, niepodłączone końce połączeń, styki bez przypisanej cewki czy przekroczoną liczbę styków aparatu. Program do schematów nie zna programu sterownika PLC, który tworzy się w osobnym środowisku. Moment dokręcenia zacisków i nagrzewanie się aparatów to cechy fizycznego wykonania szafy, które sprawdza się dopiero po montażu.

Dlaczego tak

Ustawa o normalizacji opiera normalizację krajową m.in. na jawności, konsensusie i dobrowolności stosowania norm, dlatego żadna Polska Norma sama z siebie nie jest obowiązkowa dla wszystkich wykonawców. Norma może stać się wymagana dopiero wtedy, gdy przywoła ją przepis prawa albo umowa. Zasada dobrowolności jest często mylona z obowiązkiem, bo w praktyce normy stosuje się powszechnie dla wykazania prawidłowego wykonania.

Dlaczego tak

Polska Norma jest dobrowolna, ale gdy przepis prawa ją przywołuje, jej spełnienie staje się wymagane w zakresie określonym tym przepisem. Dlatego normy instalacyjne przywołane w warunkach technicznych są w praktyce obowiązkowe przy projektowaniu i wykonywaniu instalacji w budynkach. Zasada dobrowolności dotyczy samej normy, a nie sytuacji, w której odwołuje się do niej akt prawny; przywołanie nie unieważnia też normy.

Dlaczego tak

Po dwukropku w oznaczeniu Polskiej Normy podaje się rok i miesiąc jej publikacji przez PKN, więc „2018-12” oznacza wydanie z grudnia 2018 r. Numer części normy to „-1” przed dwukropkiem, a data wycofania nie jest częścią oznaczenia. Norma międzynarodowa IEC ma własną datę wydania, zwykle wcześniejszą od daty wprowadzenia jej do zbioru Polskich Norm, dlatego nie należy ich mylić.

Dlaczego tak

Safety Gate, dawniej RAPEX, to unijny system, w którym organy nadzoru rynku publikują zgłoszenia niebezpiecznych produktów nieżywnościowych i podjętych działań, np. wycofania z rynku. Katalog PKN informuje o normach, a nie o konkretnych wadliwych wyrobach. Wykaz norm zharmonizowanych mówi, jakie normy dają domniemanie zgodności, a karta katalogowa producenta nie poinformuje o wycofaniu jego własnego wyrobu.

Dlaczego tak

Odcinek 12 m podzielony co 0,3 m daje 12 / 0,3 = 40 odstępów, a uchwytów jest o jeden więcej niż odstępów, bo stoją one na obu końcach odcinka, czyli 41. Wynik 40 to typowy błąd utożsamienia liczby odstępów z liczbą punktów mocowania. Liczba 24 odpowiadałaby rozstawowi 0,5 m, a 39 powstaje, gdy pominie się uchwyty skrajne i odejmie jeszcze jeden.

Dlaczego tak

Przewodu ochronnego nie wolno przerywać łącznikami ani zabezpieczeniami, bo po otwarciu styku obudowy odbiorników tracą połączenie z PE i ochrona przy uszkodzeniu przestaje działać. Zamknięcie rozdzielnicy z kluczem dostępnym dla obsługi, opisy obwodów i gniazda ze stykiem ochronnym to rozwiązania zgodne z wymaganiami. Rozwiązania te ułatwiają bezpieczną eksploatację, więc nie stanowią usterek.

Dlaczego tak

Prawo budowlane powierza okresowe kontrole instalacji elektrycznych osobom z kwalifikacjami wymaganymi przy dozorze nad eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych, dlatego protokół musi wskazywać, kto je wykonał i na jakiej podstawie. Numer świadectwa nie zastępuje danych miernika, które podaje się osobno wraz z terminem wzorcowania. Wymóg ten nie zależy od wyniku kontroli i nie służy do ustalania właściciela budynku.

Dlaczego tak

Czas zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego podaje się w milisekundach i porównuje z wartościami granicznymi, np. 300 ms przy IΔn dla wyłączników ogólnego typu. Prąd zadziałania wyraża się w miliamperach, impedancję pętli zwarcia w omach, a rezystancję izolacji w megaomach. Pomylenie czasu z prądem zadziałania jest częste, bo oba parametry mierzy się tym samym miernikiem podczas jednego sprawdzenia.

Dlaczego tak

Wykres słupkowy z naniesionym dla każdego obwodu progiem dopuszczalnym pozwala od razu zobaczyć, które obwody go przekraczają i o ile. Wykres kołowy pokazuje udziały w całości, a suma impedancji różnych obwodów nie ma sensu fizycznego. Godzina pomiaru nie wpływa na ocenę, a średnia ukrywa pojedynczy obwód z niedopuszczalnie dużą impedancją.

Dlaczego tak

Typ wyłącznika różnicowoprądowego określa, na jakie kształty prądu różnicowego reaguje: typ AC tylko na sinusoidalny, a typ A również na prąd jednokierunkowy pulsujący, występujący przy odbiornikach z elektroniką. Zgodny prąd IΔn nie wystarczy, jeśli projekt wymaga szerszego zakresu wykrywania, a poprawny wynik testu prądem sinusoidalnym nie sprawdza reakcji na prąd pulsujący. Aparat należy wymienić na zgodny z projektem.

Dlaczego tak

Łączniki schodowe łączą się dwoma przewodami korespondencyjnymi, a oprawa świeci, gdy oba łączniki są ustawione na ten sam przewód. Przy przerwie w jednym z nich obwód zamyka się tylko przez przewód sprawny, więc sterowanie działa wyłącznie w jednym ustawieniu drugiego łącznika. Przepalone źródło, przerwa w N lub brak zasilania sprawiłyby, że oprawa nie świeciłaby przy żadnym położeniu łączników.

Dlaczego tak

Bimetal nagrzewa się od prądu płynącego przez wyłącznik i po czasie zależnym od wartości przeciążenia wygina się, zwalniając zamek, dlatego działa zwłocznie zgodnie z charakterystyką czasowo-prądową. Wyzwalacz elektromagnetyczny reaguje bezzwłocznie dopiero na prądy zwarciowe, np. 3–5 In dla charakterystyki B. Komora gaszeniowa gasi łuk przy otwieraniu styków, a przekładnik sumujący jest elementem wyłącznika różnicowoprądowego.

Dlaczego tak

Spodziewany prąd zwarcia wynosi Ik = U0 / Zs = 230 V / 0,03 Ω ≈ 7,7 kA, a zdolność wyłączania aparatu musi być nie mniejsza od prądu zwarcia w miejscu jego zainstalowania. Wyłącznik 6 kA, popularny w instalacjach mieszkaniowych, nie wyłączy tu bezpiecznie zwarcia i mógłby ulec zniszczeniu. Spośród podanych warunek spełnia tylko wyłącznik o zdolności 10 kA.

Dlaczego tak

Urządzenie zabezpieczające instaluje się zasadniczo w miejscu, w którym zmniejsza się obciążalność prądowa przewodu, czyli tam, gdzie od linii o dużym przekroju odchodzi przewód cieńszy. Zabezpieczenie na początku linii 16 mm² ma prąd znamionowy dobrany do tego przekroju i nie ochroni przed przeciążeniem przewodu 2,5 mm². Zabezpieczenie na końcu przewodu przy odbiorniku pozostawiłoby cały przewód bez ochrony przed zwarciem.

Dlaczego tak

Wstawki kalibrowe mają otwory o średnicy zależnej od prądu znamionowego, a wkładki — stopki o odpowiadającej mu średnicy, więc do gniazda z wstawką np. 16 A nie da się wkręcić wkładki 25 A ani większej. Chroni to przewód przed przeciążeniem wskutek założenia zbyt dużej wkładki. Przepalenie sygnalizuje wskaźnik w samej wkładce, a zdolność wyłączania jest cechą wkładki, nie wstawki.

Dlaczego tak

Zgodnie z wymaganiami dla wyłączników różnicowoprądowych przy prądzie różnicowym równym połowie IΔn wyłącznik nie powinien zadziałać. Jeśli zadziałał, prąd testowy mógł się zsumować z istniejącym prądem upływu odbiorników albo wyłącznik ma zbyt niski próg zadziałania, więc trzeba to wyjaśnić, odłączając odbiorniki i mierząc upływ. Zamiana na 100 mA likwiduje ochronę uzupełniającą, a szybkie zadziałanie przy 15 mA nie świadczy o sprawności.

Dlaczego tak

Ochronę uzupełniającą zapewniają wyłączniki różnicowoprądowe o IΔn ≤ 30 mA oraz dodatkowe połączenia wyrównawcze; działają one także wtedy, gdy zawiodą inne środki lub użytkownik dotknie części czynnej. Izolacja podstawowa i obudowy są środkami ochrony podstawowej przed dotykiem bezpośrednim. Samoczynne wyłączenie zasilania wyłącznikiem nadprądowym jest środkiem ochrony przy uszkodzeniu, a nie ochroną uzupełniającą.

Dlaczego tak

W układzie TT prąd zwarcia doziemnego płynie przez uziemienia odbiorcy i sieci, więc przy 40 Ω nie przekroczy kilku amperów, podczas gdy B16 potrzebuje do bezzwłocznego zadziałania 80 A. Wyłącznik różnicowoprądowy zadziała już przy prądzie rzędu dziesiątek miliamperów, a warunek RA · IΔn ≤ 50 V jest tu łatwo spełniony. Wyłącznik C16 wymaga jeszcze większego prądu, a zwiększenie przekroju przewodów nie zmienia rezystancji uziemień.

Dlaczego tak

Napięcie dotykowe przy prądzie różnicowym to iloczyn rezystancji uziemienia i prądu, więc RA = UB / IΔn = 0,6 V / 0,03 A = 20 Ω. Warunek skuteczności ochrony w układzie TT to RA · IΔn ≤ 50 V, a tu RA · IΔn = 0,6 V, więc ochrona jest skuteczna. Wynik 0,02 Ω powstaje po pomnożeniu zamiast podzielenia, a granica 10 Ω nie jest wymaganiem dla ochrony realizowanej wyłącznikiem różnicowoprądowym.

Dlaczego tak

Po modernizacji schemat musi odzwierciedlać faktyczny układ TN-C-S: przewód PEN dochodzi do rozdzielnicy, tam w jednym punkcie zostaje rozdzielony, a dalej przewody PE i N prowadzi się osobno i nie wolno ich ponownie łączyć. Mostkowanie N i PE w gniazdach to typowy błąd starych instalacji, który przy przerwie przewodu stwarza napięcie na obudowach. Schemat z PEN do każdego gniazda opisywałby instalację niezmodernizowaną.

Dlaczego tak

Moduły dopuszkowe z łącznością radiową mieszczą się w puszce pod łącznikiem, nie wymagają nowych przewodów i pozwalają sterować światłem zarówno z aplikacji, jak i dotychczasowym łącznikiem. System KNX wymaga ułożenia magistrali, czyli właśnie kucia lub nowych tras przewodów. Łączniki schodowe i automat schodowy zmieniają sposób sterowania lokalnego, ale nie dają sterowania z telefonu.

Dlaczego tak

Tuba LED do zasilania bezpośredniego ma wbudowany zasilacz, więc statecznik i zapłonnik są zbędne i trzeba je usunąć lub obejść, doprowadzając napięcie do zacisków wskazanych przez producenta. Pozostawienie statecznika wprowadza dodatkowe straty i może uszkodzić zasilacz tuby, a zapłonnik nie jest potrzebny, bo LED nie wymaga zapłonu. Kondensator kompensacyjny dobrany do statecznika indukcyjnego po jego usunięciu przestaje być potrzebny.

Dlaczego tak

Przy stygnięciu oleju transformator „wdycha” powietrze przez rurę oddechową, a odwilżacz z żelem krzemionkowym pochłania z niego wilgoć, która pogarszałaby właściwości izolacyjne oleju. Zmiana barwy granulek sygnalizuje ich nasycenie wilgocią i konieczność wymiany lub regeneracji. Przekaźnik gazowo-przepływowy montuje się na rurze między kadzią a konserwatorem, a wskaźnik poziomu oleju i zawór bezpieczeństwa nie zawierają środka osuszającego.

Dlaczego tak

Prostownik sterowany zamienia napięcie przemienne na stałe, a zmiana kąta załączania tyrystorów pozwala regulować jego wartość średnią, co służy do regulacji prędkości silnika prądu stałego. Falownik działa odwrotnie, wytwarzając napięcie przemienne z obwodu stałego. Przetwornica DC/DC jest zasilana napięciem stałym, a sterownik prądu przemiennego reguluje napięcie przemienne bez zamiany na stałe.

Dlaczego tak

Jeden pełny obrót to 360°, więc jeden impuls odpowiada 360° / 1024 ≈ 0,35°. Wynik 3,5° i 0,035° to pomyłki o rząd wielkości przy dzieleniu, a 1,0° odpowiadałoby enkoderowi o 360 impulsach na obrót. Zliczanie zboczy obu kanałów A i B pozwala czterokrotnie zwiększyć rozdzielczość, ale pytanie dotyczy pojedynczych impulsów jednego kanału.

Dlaczego tak

Strome impulsy napięcia z falownika odbijają się na końcu długiego kabla i mogą podwoić napięcie na zaciskach silnika, niszcząc izolację zwojów; dławik silnikowy lub filtr du/dt na wyjściu przemiennika zmniejsza stromość zboczy i te przepięcia. Dławik sieciowy montuje się po stronie zasilania i ogranicza on harmoniczne prądu pobieranego z sieci. Rezystor hamujący rozprasza energię hamowania, a filtr EMC tłumi zakłócenia przewodzone do sieci.

Dlaczego tak

Prostownik z kondensatorem pobiera prąd krótkimi impulsami w szczytach napięcia, co daje mały współczynnik mocy i duże harmoniczne; układ PFC przetwornicą podwyższającą wymusza prąd sinusoidalny i zgodny w fazie z napięciem. Stabilizację napięcia wyjściowego i ochronę zwarciową realizuje dalsza część zasilacza z regulacją PWM. Separację galwaniczną zapewnia transformator impulsowy, a nie układ PFC.

Dlaczego tak

W układzie otwartym sygnał sterujący wynika tylko z programu lub polecenia, a wielkość sterowana, tu stan powietrza, nie jest mierzona i nie wpływa na działanie urządzenia. Regulacja dwustawna, np. termostat, wymaga pomiaru wielkości regulowanej i jej porównania z wartością zadaną, czyli sprzężenia zwrotnego. Regulator PID i regulacja nadążna również działają w zamkniętej pętli.

Dlaczego tak

Krańcówka położenia otwartego ma zatrzymać ruch otwierania, więc jej styk rozwierny przerywa obwód cewki stycznika otwierania, gdy brama osiągnie skrajne położenie, a nie blokuje zamykania. Umieszczenie go w obwodzie zamykania uniemożliwiłoby zamknięcie otwartej bramy i nie zatrzymałoby otwierania. Styk równoległy do przycisku działałby jak podtrzymanie, a styk krańcówki pomocniczej nie jest przeznaczony do przerywania prądu silnika.

Dlaczego tak

Regulator proporcjonalny wytwarza sygnał sterujący tylko wtedy, gdy istnieje uchyb, więc aby wytworzyć większy moment potrzebny przy większym obciążeniu, musi utrzymywać się pewna różnica między prędkością zadaną a rzeczywistą. Powrót dokładnie do wartości zadanej zapewnia dopiero człon całkujący, czyli regulator PI lub PID. Sprzężenie zwrotne zmniejsza jednak spadek prędkości w porównaniu z pracą bez regulacji, a poprawnie nastawiony regulator nie wpada w oscylacje.

Dlaczego tak

W sygnale 4–20 mA dolnej granicy zakresu, tu 0 bar, odpowiada prąd 4 mA, a nie 0 mA, właśnie po to, aby brak prądu można było odróżnić od poprawnego pomiaru. Prąd 0 mA oznacza przerwę w pętli, brak zasilania lub uszkodzenie przetwornika i powinien wywołać alarm w sterowniku. Odczyt 0 mA jako 0 bar jest typowym błędem przeniesionym z sygnału 0–20 mA.

Dlaczego tak

W silnikach z przewietrzaniem własnym wentylator jest osadzony na wale, więc przy małej prędkości jego wydajność gwałtownie spada, a moment znamionowy nadal wymaga prądu bliskiego znamionowemu i wytwarza podobne straty. Bez obcego wentylatora silnik się przegrzewa, dlatego producenci podają ograniczenie momentu lub wymóg obcego chłodzenia. Przemiennik przy sterowaniu U/f obniża napięcie, a nie je podwyższa, przy zmniejszaniu częstotliwości.

Dlaczego tak

Suwnice należą do urządzeń transportu bliskiego objętych dozorem technicznym, a obowiązek ich rejestracji i badań przez Urząd Dozoru Technicznego wynika z ustawy o dozorze technicznym oraz rozporządzeń wykonawczych. Prawo energetyczne reguluje m.in. kwalifikacje osób eksploatujących urządzenia energetyczne, ale nie dozór nad dźwignicami. Normy są dobrowolne i nie tworzą obowiązku zgłoszenia urządzenia do UDT.

Dlaczego tak

Remont obejmuje naprawę lub wymianę zużytych albo uszkodzonych zespołów, takich jak uzwojenia czy łożyska, i przywraca maszynie właściwości zbliżone do pierwotnych. Konserwacja to czynności utrzymujące sprawność bez wymiany głównych zespołów, np. czyszczenie, smarowanie i dokręcanie połączeń. Oględziny polegają na sprawdzeniu stanu bez demontażu, a obsługa bieżąca na uruchamianiu, zatrzymywaniu i nadzorowaniu pracy.

Dlaczego tak

Niewspółosiowość wałów powoduje dodatkowe siły w łożyskach, drgania i szybkie zużycie sprzęgła oraz łożysk, dlatego po ustawieniu maszyn sprawdza się ją czujnikami zegarowymi lub przyrządem laserowym i koryguje podkładkami. Sprzęgło podatne kompensuje tylko niewielkie odchyłki podane przez producenta, a nie dowolny błąd montażu. Luzów łożysk się nie zmienia w tym celu, a smarowanie nie usuwa przyczyny problemu.