Test MEC.05 — zestaw 34

Dlaczego tak

W uchwycie czteroszczękowym niezależnym każda szczęka ma własną śrubę, dzięki czemu można ustawić przedmiot o dowolnym kształcie lub przesunąć jego oś względem osi wrzeciona, np. przy toczeniu mimośrodu. Uchwyt trójszczękowy kusi, bo jest najczęściej używany, ale jego szczęki przesuwają się jednocześnie i zawsze centrują przedmiot. Uchwyt tulejkowy mocuje pręty o określonej średnicy, a dwuszczękowy również centruje.

Dlaczego tak

Przyrząd wiertarski ustala płytkę zawsze w tym samym położeniu, a hartowane tulejki prowadzą wiertło dokładnie w miejscu otworu, więc trasowanie jest zbędne, a otwory w całej serii są powtarzalne. Imadło z punktakiem kusi, bo pozwala wykonać otwory w pojedynczej płytce, ale wymaga trasowania każdej sztuki i nie zapewnia powtarzalności. Uchwyt magnetyczny i kątownik nie prowadzą wiertła.

Dlaczego tak

Oprawka Weldon ma otwór na chwyt frezu i boczną śrubę dociskaną do płaskiego ścięcia chwytu, co pewnie przenosi duży moment i chroni frez przed wysunięciem przy obróbce zgrubnej. Oprawka ER kusi, bo również mocuje narzędzia z chwytem walcowym, ale robi to sprężystą tuleją zaciskaną nakrętką, bez śruby bocznej. Oprawka termokurczliwa zaciska chwyt po ostygnięciu, a hydrauliczna ciśnieniem oleju.

Dlaczego tak

Gwintownik wkręca się w otwór z posuwem równym skokowi gwintu, a posuw wrzeciona wiertarki nie jest z nim zsynchronizowany, dlatego oprawka z kompensacją osiową pozwala gwintownikowi przesuwać się względem wrzeciona, a sprzęgło przeciążeniowe chroni go przed złamaniem. Uchwyt wiertarski kusi, bo mocuje każde narzędzie z chwytem walcowym, ale chwyt gwintownika może się w nim obracać i nie ma kompensacji. Sztywna oprawka ER grozi złamaniem gwintownika.

Dlaczego tak

Nakrętka ER ma pierścień mimośrodowy, w który tuleja musi zaskoczyć, bo dzięki temu przy odkręcaniu nakrętka wyciąga tuleję ze stożka, a tuleja nie ustawia się krzywo. Włożenie tulei do stożka i nakręcenie nakrętki kusi, bo wydaje się naturalną kolejnością, ale tuleja niezatrzaśnięta w nakrętce może się zakleszczyć, zaciskać nierówno i powodować bicie narzędzia. Wbijanie młotkiem uszkadza stożek oprawki.

Dlaczego tak

Rozwiertak zdejmuje niewielki naddatek, dla otworu Ø10 około 0,2 mm na średnicy, i nadaje mu dokładność H7 oraz małą chropowatość, dlatego otwór wierci się wiertłem nieco mniejszym. Wiertło Ø10 kusi, bo daje średnicę nominalną, ale nie zostawia naddatku i zwykle wierci otwór nieco większy, więc rozwiertak nie miałby czego skrawać. Wiertło nie zapewni klasy H7, a pogłębiacz nie jest narzędziem do dokładnych otworów.

Dlaczego tak

Zużyty gwintownik nacina gwint o zbyt małej średnicy podziałowej, przez co sprawdzian przechodni wkręca się z oporem, a rosnący moment skrawania grozi złamaniem gwintownika w otworze i zniszczeniem przedmiotu. Starcie złotej powłoki kusi, bo jest dobrze widocznym śladem pracy, ale samo w sobie nie świadczy o utracie wymiaru, jeśli gwinty są poprawne. Wymiana co stałą liczbę otworów bez oceny jakości jest nieuzasadniona.

Dlaczego tak

Producent podaje moment dokręcenia śruby płytki, bo zbyt duży może pęknąć płytkę lub zerwać gwint w korpusie, a zbyt mały pozwala płytce przesuwać się w gnieździe i powoduje jej wykruszenie. Dokręcanie najmocniej, jak się da, kusi, bo wydaje się najbezpieczniejsze, ale przeciążona śruba się wydłuża, a płytka pęka. Luźne dokręcenie palcami grozi wyrwaniem płytki w czasie skrawania.

Dlaczego tak

Jeśli jedno ostrze wystaje w kierunku osiowym ponad pozostałe, to ono formuje powierzchnię, pozostawiając wyraźne ślady przy każdym obrocie, i przejmuje większą część obciążenia, więc szybko się zużywa. Związek z średnicą głowicy kusi, bo pomiar dotyczy ostrzy, ale średnicę wyznacza bicie promieniowe, a nie osiowe. Pomiar bicia nie zastępuje kontroli dokręcenia, a obrabiarka nie blokuje wrzeciona bez tego pomiaru.

Dlaczego tak

Otwór o tolerancji H7 w serii najszybciej i pewnie sprawdza się sprawdzianem tłoczkowym dwugranicznym, a tolerancja głębokości ±0,05 mm wymaga przyrządu o odczycie 0,01 mm, np. głębokościomierza mikrometrycznego. Sprawdzian szczękowy kusi, bo również jest sprawdzianem dwugranicznym, ale służy do wałków, a nie otworów. Mikrometr zewnętrzny nie mierzy otworów, a suwmiarka 0,1 mm jest za mało dokładna.

Dlaczego tak

Tolerancja bicia promieniowego ogranicza różnicę między największym a najmniejszym wskazaniem czujnika prostopadłego do osi, gdy wałek obraca się wokół osi bazowej wyznaczonej przez czopy A i B. Ograniczenie odchyłki średnicy kusi, bo wartość dotyczy tego samego czopa, ale tolerancję średnicy podaje się odchyłkami wymiaru. Tolerancje geometryczne wyraża się w milimetrach, a nie w stopniach, a chropowatość osobnym symbolem.

Dlaczego tak

Ostatnia potwierdzona dobra sztuka to nr 30, więc każda z tulei od 31 do 39 mogła już przekroczyć tolerancję i trzeba je zmierzyć wszystkie, a przed dalszą pracą usunąć przyczynę, np. zużycie ostrza. Sama korekta kusi, bo usuwa przyczynę na przyszłość, ale nie wyklucza braków wśród sztuk wykonanych przed wykryciem. Odrzucenie całej partii jest nieuzasadnione, bo sztuki do 30 zostały sprawdzone.

Dlaczego tak

Strona przechodnia sprawdzianu pierścieniowego musi swobodnie nakręcić się na gwint dobry, więc jeśli nie wchodzi, gwint zewnętrzny ma za dużą średnicę podziałową lub zewnętrzną. Nadmiar materiału można usunąć poprawką, np. dodatkowym przejściem noża, dlatego jest to brak naprawialny. Odpowiedź z brakiem nienaprawialnym kusi, bo śruba nie przechodzi kontroli, ale nieusuwalny jest dopiero gwint za mały, czyli wtedy, gdy wchodzi strona nieprzechodnia.

Dlaczego tak

Chromowanie techniczne to elektrolityczne osadzanie twardej warstwy chromu, która chroni przed korozją i jednocześnie jest odporna na ścieranie, dlatego stosuje się ją na powierzchniach ślizgowych, po których przesuwają się uszczelnienia lub ramiona. Malowanie farbą z pigmentem kusi, bo również tworzy powłokę ochronną, ale powłoka malarska szybko starłaby się na powierzchni ruchomej. Oksydowanie i azotowanie to inne metody.

Dlaczego tak

Nieobrobione powierzchnie korpusu chroni trwała powłoka malarska, więc uszkodzone miejsce oczyszcza się z rdzy i luźnej farby, odtłuszcza i uzupełnia podkładem antykorozyjnym oraz farbą nawierzchniową. Smar konserwacyjny kusi, bo szybko chroni odsłonięty metal, ale na pionowej powierzchni korpusu zbiera brud, spływa i wymaga ciągłego odnawiania. Żeliwo koroduje w wilgotnej hali, a olejowanie ubytku przy każdej obsłudze nie jest trwałe.

Dlaczego tak

Preparat konserwujący skutecznie chroni tylko wtedy, gdy przylega bezpośrednio do metalu, dlatego stół najpierw oczyszcza się z wiórów i emulsji, osusza, a następnie pokrywa równą warstwą całą powierzchnię, włącznie z rowkami teowymi, w których zbiera się wilgoć. Nanoszenie na mokry stół kusi, bo niektóre preparaty wypierają wodę, ale pod warstwą pozostałaby emulsja z zanieczyszczeniami. Pominięte rowki i brud prowadzą do ognisk korozji.

Dlaczego tak

Liczby z jednostką h oznaczają odstęp w godzinach pracy obrabiarki, więc punkt z oznaczeniem 8 h smaruje się co zmianę, w ramach obsługi codziennej, a punkt 250 h w czasie konserwacji okresowej, mniej więcej co kilka tygodni pracy. Odczytanie liczb jako ilości smaru kusi, bo instrukcje podają też ilości, ale nie w godzinach. Odwrócenie przypisania lub zamiana godzin na dni prowadzi do niedosmarowania.

Dlaczego tak

Zużytą emulsję odsysa się do oznakowanego pojemnika jako odpad, zbiornik i układ myje się środkiem czyszczącym, a nową emulsję przygotowuje z koncentratu i wody, sprawdzając stężenie refraktometrem. Sprężone powietrze kusi, bo szybko usuwa osad, ale rozpryskuje emulsję i bakterie na stanowisko i operatora. Dolanie koncentratu do starej emulsji nie usuwa bakterii ani zanieczyszczeń, a olej hydrauliczny nie służy do tej czynności.

Dlaczego tak

Napięcie paska ocenia się przy wyłączonym i zabezpieczonym napędzie, naciskając pasek w połowie odległości między kołami i porównując ugięcie z wartością z instrukcji obrabiarki. Napięcie do oporu kusi, bo eliminuje poślizg, ale przeciąża łożyska wrzeciona i silnika oraz skraca trwałość paska. Zbyt luźny pasek się ślizga, nagrzewa i zużywa, a dotykanie pracującego paska grozi wciągnięciem dłoni.

Dlaczego tak

Zapis daty, rodzaju i ilości dolanego oleju pozwala zauważyć, że ubytek się powtarza, co wskazuje na wyciek lub uszkodzone uszczelnienie, a zgłoszenie umożliwia naprawę, zanim dojdzie do niedosmarowania skrzynki. Wpis samej daty kusi, bo potwierdza wykonanie obsługi, ale bez szczegółów nikt nie dostrzeże narastającego zużycia oleju. Pominięcie wpisu lub zwłoka do widocznego wycieku opóźnia reakcję.

Dlaczego tak

Przenośnik wiórów, np. taśmowy lub zgrzebłowy, odbiera wióry spadające do wanny obrabiarki i wynosi je do pojemnika, co umożliwia długą pracę bez ręcznego usuwania wiórów. Osłona teleskopowa kusi, bo również chroni obrabiarkę przed wiórami, ale tylko zakrywa prowadnice i śruby, a wiórów nie przenosi. Głowica rewolwerowa mocuje narzędzia, a separator mgły olejowej oczyszcza powietrze ze strefy obróbki.

Dlaczego tak

Programista zakłada, że porusza się narzędzie, a nieruchomy jest przedmiot, więc gdy w rzeczywistości porusza się stół, musi on jechać w przeciwną stronę, aby narzędzie przemieściło się względem przedmiotu w kierunku +X. Odpowiedź o ruchu zgodnym ze zwrotem osi kusi, bo intuicyjnie łączy znak osi z ruchem widocznego zespołu, ale prowadziłaby do lustrzanego odwrócenia konturu. Ruch w osi X nie zmienia położenia w osi Y.

Dlaczego tak

Funkcje G01 i adres F są modalne, czyli obowiązują w kolejnych blokach, dopóki nie zostaną zastąpione innymi funkcjami z tej samej grupy, dlatego blok N30 wykona ruch roboczy po prostej z posuwem 0,1 mm/obr. Ruch szybki kusi, bo blok nie zawiera żadnej funkcji G, ale sterowanie nie wraca samo do G00. Brak F w bloku nie oznacza posuwu zerowego, a powtarzanie G01 nie jest potrzebne.

Dlaczego tak

G04 to funkcja przerwy czasowej: osie stoją przez zadany czas, a wrzeciono się obraca, dzięki czemu nóż wyrównuje dno rowka, usuwając ślad posuwu. W sterowaniu Fanuc adres X w bloku z G04 oznacza czas w sekundach, a nie współrzędną. Przesunięcie o 1 mm kusi, bo X zwykle jest adresem osi, ale w połączeniu z G04 ma inne znaczenie. Wrzeciono zatrzymuje M05, a narzędzie wymienia słowo T.

Dlaczego tak

W trybie absolutnym każdy ruch odnosi się do tego samego punktu zerowego, więc każde wywołanie podprogramu prowadzi narzędzie po tej samej ścieżce, a do przesunięcia rowków trzeba zapisać ruchy przyrostowo G91 albo zmieniać punkt zerowy przed kolejnym wywołaniem. Odpowiedź z trzema rowkami kusi, bo opisuje zamiar operatora, ale sterowanie nie dodaje odstępu samo. Program jest poprawny składniowo, więc nie wywoła alarmu.

Dlaczego tak

Cykl G70 korzysta z bloków konturu zdefiniowanych wcześniej dla cyklu zgrubnego, np. G71, i prowadzi nóż wykańczający jednym przejściem po tym konturze, zbierając pozostawiony naddatek. Wiele przejść zgrubnych kusi, bo oba cykle wykorzystują ten sam opis konturu, ale to zadanie cyklu G71, a nie G70. Nacinanie gwintu realizuje cykl G76, a wiercenie z wycofywaniem cykl G83.

Dlaczego tak

Wałek o długości ponad ośmiokrotnie większej od średnicy jest smukły i pod siłą skrawania ugina się lub drga, dlatego w planie obróbki przewiduje się wykonanie nakiełka i podparcie swobodnego końca kłem obrotowym konika. Toczenie bez podparcia kusi, bo skraca przygotowanie, ale wałek wykonany w ten sposób będzie stożkowy i będzie miał ślady drgań. Imadło nie służy do toczenia, a duży posuw zwiększa ugięcie.

Dlaczego tak

Interpolację kołową zgodną z ruchem wskazówek zegara programuje się funkcją G02, podając punkt końcowy łuku X20 Y0 i promień R10, który wynika z odległości 20 mm między punktami. Blok z G03 kusi, bo ma te same współrzędne i promień, ale wykonuje łuk przeciwny do ruchu wskazówek zegara, czyli po drugiej stronie osi X. Promień 20 i punkt X10 nie odpowiadają półokręgowi, a G01 wykonuje ruch po prostej.

Dlaczego tak

Adres D wskazuje korektor promienia narzędzia, który sterowanie wykorzystuje przy kompensacji G41 lub G42, a dla frezu o średnicy 12 mm wpisuje się tam promień 6 mm. Odpowiedź ze średnicą kusi, bo frez ma 12 mm, a wartość 6 jest jej połową, ale korektor długości oznacza się adresem H i dotyczy osi Z. Wysięgu i numeru gniazda nie zapisuje się w korektorze D.

Dlaczego tak

Mniejsze ciśnienie mocowania podane w karcie zapobiega odkształceniu cienkościennej tulei przez szczęki, które po odmocowaniu dałoby otwór lub średnicę zewnętrzną o kształcie trójgraniastym. Pozostawienie 30 bar kusi, bo pewniej trzyma przedmiot, ale właśnie ta siła odkształca tuleję. Zmienianie ciśnienia między przejściami bez wskazania w karcie wprowadza dowolność, a największe ciśnienie najbardziej odkształca przedmiot.

Dlaczego tak

Pomijanie bloków powoduje, że bloki rozpoczynające się ukośnikiem są ignorowane, co pozwala np. wyłączać pomiar lub dodatkowe przejście w części detali bez edycji programu. Praca blok po bloku kusi, bo również jest przełącznikiem trybu wykonywania programu, ale to funkcja Single Block, wymagająca startu każdego bloku. Zatrzymanie na M01 włącza przełącznik Optional Stop, a praca bez ruchu osi to blokada maszyny.

Dlaczego tak

W trybie przyrostowym oś przemieszcza się o wybrany krok przy każdym naciśnięciu przycisku kierunku, co pozwala precyzyjnie podejść narzędziem do przedmiotu, np. przy ustawianiu. Ruch ciągły kusi, bo tak działa tryb JOG, w którym oś jedzie, dopóki przycisk jest wciśnięty, a wartość posuwu ustala się osobno. Tryb przyrostowy nie zeruje współrzędnych i nie wywołuje najazdu na punkt referencyjny.

Dlaczego tak

System punktu zerowego składa się z modułów zaciskowych na stole i czopów przykręconych do przyrządu lub palety, dzięki czemu przyrząd z przedmiotem zakłada się w kilka sekund zawsze w tym samym położeniu, co skraca przezbrojenie. Ustawianie zera bez czujnika kusi, bo powtarzalność rzeczywiście pozwala korzystać z zapisanego przesunięcia, ale tylko po jednorazowym zbazowaniu. Mocowanie podciśnieniowe i magnetyczne to inne uchwyty.

Dlaczego tak

Mocowanie od wewnątrz, przez rozparcie szczęk w gotowym otworze, odsłania całą powierzchnię zewnętrzną, a otwór staje się bazą, więc średnica zewnętrzna wychodzi współosiowa z otworem. Zaciśnięcie od zewnątrz kusi, bo jest najczęstszym sposobem mocowania, ale szczęki zasłaniają część powierzchni, którą trzeba obrobić, więc konieczne byłoby drugie zamocowanie. Imadło i sam kieł nie zapewnią pewnego mocowania.

Dlaczego tak

Imadło jest zaprojektowane na siłę zacisku uzyskiwaną korbą o określonej długości, a przedłużenie jej rurą wielokrotnie zwiększa siłę, co może wygiąć korpus i śrubę imadła oraz odkształcić przedmiot, pogarszając dokładność. Pogląd, że większa siła poprawia dokładność, kusi, bo przedmiot wtedy pewniej się trzyma, ale odkształcenie sprężyste po odmocowaniu zmienia wymiary. Zakaz dotyczy wszystkich materiałów.

Dlaczego tak

Drugi przedmiot leży o 150 mm dalej w kierunku dodatnim osi X, więc jego punkt zerowy ma współrzędną maszynową −400,000 + 150,000 = −250,000 mm, i tę wartość wpisuje się do G55. Wynik −550,000 mm kusi, bo powstaje po odjęciu odległości, czyli przesunięciu w stronę ujemną. Pozostawienie −400,000 mm spowodowałoby obróbkę pierwszego przedmiotu dwa razy, a +150,000 mm to sama odległość bez odniesienia do zera maszyny.

Dlaczego tak

Rejestr zewnętrznego przesunięcia EXT jest wspólny dla wszystkich układów współrzędnych przedmiotu, więc jego wartość jest dodawana do aktywnego G54–G59, co pozwala jednym wpisem przesunąć wszystkie układy, np. po wymianie płyty przyrządu. Zastępowanie G54 kusi, bo rejestr leży obok G54 na tym samym ekranie, ale nie zastępuje żadnego przesunięcia, tylko się do niego dodaje. Położenie punktu referencyjnego ustalają parametry maszyny.

Dlaczego tak

Narzędzia napędzane mają własny napęd obrotowy w głowicy, a oś C pozwala ustawić wrzeciono z przedmiotem pod dowolnym kątem, więc na tokarce można wykonać otwory poprzeczne, otwory na okręgu podziałowym, płaszczyzny i rowki bez przenoszenia detalu na frezarkę. Większa prędkość toczenia kusi, bo narzędzie się obraca, ale toczenie zależy od obrotów przedmiotu. Wymiana narzędzi i gwintowanie nie zależą od narzędzi napędzanych.

Dlaczego tak

Wiertło z chwytem Morse'a mocuje się w oprawce z gniazdem o tym samym numerze stożka, a oprawka ma chwyt SK40 pasujący do wrzeciona i magazynu narzędzi. Tuleja zaciskowa ER kusi, bo pasuje średnicą do wiertła Ø25, ale służy do chwytów walcowych, a stożkowego chwytu nie zaciśnie. Uchwyt wiertarski ma za mały zakres i nie przeniesie momentu, a sama tuleja redukcyjna nie zamocuje się we wrzecionie SK40.

Dlaczego tak

Dopuszczalna masa narzędzia wynika z wytrzymałości gniazd i chwytaka zmieniacza, a jej przekroczenie grozi wypadnięciem narzędzia przy szybkiej wymianie, uszkodzeniem wrzeciona i magazynu, dlatego zestawu nie wolno tam umieszczać, a rozwiązanie, np. lżejsze narzędzie, trzeba uzgodnić. Niewielkie przekroczenie kusi, bo wydaje się bezpieczne, ale limitu nie wolno przekraczać. Wybór gniazda i zmiana prędkości nie zmniejszają masy narzędzia.