Test MEC.05 — zestaw 33

Dlaczego tak

Var, czyli woltoamper reaktywny, jest jednostką mocy biernej, wymienianej między źródłem a odbiornikiem indukcyjnym lub pojemnościowym, a kondensatory kompensują moc bierną pobieraną przez silniki obrabiarek. Moc pozorna kusi, bo jej jednostka, woltoamper (VA), również wywodzi się z iloczynu napięcia i prądu, ale ma inne oznaczenie. Moc czynną, zamienianą na pracę i ciepło, wyraża się w watach.

Dlaczego tak

Akumulator jest ogniwem wtórnym: reakcje chemiczne w nim zachodzące są odwracalne, więc po rozładowaniu można go ponownie naładować, podczas gdy bateria litowa w sterowniku jest zwykle ogniwem pierwotnym przeznaczonym do wymiany. Odpowiedź o źródle pierwotnym kusi, bo pasuje do baterii w sterowniku, ale nie do akumulatora. Oba źródła są chemiczne i dostarczają prądu stałego, a nie przemiennego.

Dlaczego tak

Dioda przewodzi prąd tylko przy polaryzacji w kierunku przewodzenia, dlatego układ diod, np. mostek Graetza, zamienia napięcie przemienne z transformatora na napięcie jednokierunkowe. Kondensator kusi, bo także występuje w zasilaczu i współpracuje z prostownikiem, ale jego zadaniem jest wygładzanie tętnień napięcia już wyprostowanego, a nie prostowanie. Rezystor ogranicza prąd, a przekaźnik czasowy nie jest elementem zasilacza.

Dlaczego tak

Suma napięć na elementach obwodu szeregowego jest równa napięciu źródła, więc na trzecim odbiorniku występuje 24 V − 9 V − 6 V = 9 V. Wynik 15 V kusi, bo jest sumą dwóch podanych napięć, ale to napięcie na pierwszych dwóch odbiornikach, a nie na trzecim. Wartość 24 V byłaby prawdziwa przy połączeniu równoległym, a 39 V powstaje po dodaniu wszystkich wartości zamiast odejmowania.

Dlaczego tak

Enkoder obrotowy wytwarza określoną liczbę impulsów na każdy obrót wału, dzięki czemu sterowanie zna położenie i prędkość silnika i może dokładnie pozycjonować oś. Prądnica tachometryczna kusi, bo również jest montowana na wale silnika i informuje o ruchu, ale wytwarza napięcie proporcjonalne do prędkości obrotowej, a nie impulsy odpowiadające kątowi. Presostat reaguje na ciśnienie, a przekaźnik czasowy odmierza czas.

Dlaczego tak

Prowadnice, śruba kulowa i stół to część mechaniczna układu, której ruch wywołuje element wykonawczy, czyli serwosilnik, sterowany przez układ sterowania na podstawie sygnałów z czujników. Układ pomiarowy kusi, bo śruba kulowa ma ścisły związek z położeniem osi, ale położenie mierzy enkoder lub liniał, a śruba jedynie przenosi ruch. Sterowanie przetwarza sygnały, a interfejsem jest panel operatora.

Dlaczego tak

W serwonapędzie enkoder zamyka pętlę sprzężenia zwrotnego: regulator porównuje położenie zadane z rzeczywistym, więc brak sygnału oznacza utratę kontroli nad osią i układ nadzoru wyłącza napęd, sygnalizując alarm. Odpowiedź, że sterowanie zna położenie z programu, kusi, ale program podaje tylko położenie zadane, a nie rzeczywiste. Dalsza praca bez sprzężenia groziłaby kolizją, więc napęd jej nie kontynuuje.

Dlaczego tak

W siłowniku jednostronnego działania powietrze zasila tylko jedną komorę i wysuwa tłoczysko, a powrót wykonuje sprężyna, więc zużycie powietrza jest mniejsze, a do sterowania wystarcza prosty zawór 3/2, co wystarcza do lekkiej pracy. Siłownik dwustronnego działania kusi, bo jest najczęściej stosowany, ale zużywa powietrze w obu kierunkach. Siłownik hydrauliczny i serwonapęd są nieuzasadnione przy lekkim detalu.

Dlaczego tak

Czujnik Pt100 zawiera rezystor platynowy, którego rezystancja rośnie wraz z temperaturą, co pozwala sterownikowi mierzyć temperaturę oleju w sposób ciągły i dokładny. Czujnik pojemnościowy kusi, bo bywa montowany w zbiornikach oleju, ale służy do wykrywania poziomu cieczy, a nie temperatury. Czujnik indukcyjny wykrywa metalowe przedmioty, a kontaktronowy położenie tłoka z magnesem.

Dlaczego tak

Zawór 3/2 ma trzy przyłącza: zasilanie, wyjście i odpowietrzenie, a w wersji normalnie zamkniętej w spoczynku zasilanie jest zablokowane, natomiast wyjście połączone z odpowietrzeniem, więc siłownik jest bez ciśnienia. Łączenie zasilania z wyjściem kusi, bo zachodzi po przesterowaniu zaworu, ale w spoczynku tak działa wersja normalnie otwarta. Połączenie zasilania z odpowietrzeniem powodowałoby stałą utratę powietrza.

Dlaczego tak

W zaworze opóźniającym powietrze sterujące napełnia zbiorniczek przez dławik, a zawór przełącza się dopiero po osiągnięciu w nim ciśnienia progowego, więc mniejszy przekrój dławika wydłuża czas napełniania i opóźnienie. Skrócenie czasu kusi, bo przymknięcie zaworu kojarzy się z szybszym zadziałaniem, ale przepływ do zbiorniczka jest wtedy wolniejszy. Dławik w torze sterowania nie zmienia prędkości ani siły siłownika.

Dlaczego tak

Zawór przelewowy otwiera się po przekroczeniu nastawionego ciśnienia i kieruje olej z pompy z powrotem do zbiornika, chroniąc pompę, przewody i siłownik przed przeciążeniem. Przełączanie kierunku przepływu kusi, bo jest również funkcją zaworu w tym układzie, ale realizuje ją zawór rozdzielający. Oczyszczaniem oleju zajmuje się filtr, a chłodzeniem chłodnica oleju.

Dlaczego tak

Manipulator balansowy zrównoważa ciężar ładunku, np. pneumatycznie, ale jego ruchy wykonuje i kieruje nimi operator, więc nie ma programu ruchu, a jego zadaniem jest odciążenie pracownika. Robot przemysłowy kusi, bo również przenosi detale do obrabiarki, ale wykonuje ruchy samodzielnie według programu. Podajnik prętów działa w stałym cyklu, a robot delta służy do szybkiego przenoszenia lekkich detali.

Dlaczego tak

Elastyczny system produkcyjny pozwala szybko zmieniać asortyment, bo palety z różnymi przyrządami i programy są przydzielane obrabiarkom automatycznie, co opłaca się przy wielu różnych detalach w seriach małych i średnich. Produkcja masowa kusi, bo kojarzy się z wysoką automatyzacją, ale do jednego detalu w dużej liczbie bardziej opłaca się sztywna linia obróbkowa. Prace jednostkowe ręczne nie wymagają takiego systemu.

Dlaczego tak

Przycisk zezwolenia ma trzy położenia: zwolniony, środkowy i wciśnięty do oporu, a ruch jest dozwolony tylko w środkowym, więc zarówno puszczenie przycisku, jak i odruchowe ściśnięcie go w panice zatrzymuje robota. Dalszy ruch do czasu zwolnienia przycisku kusi, bo tak działałby zwykły przycisk dwupołożeniowy, ale właśnie to położenie trzecie chroni operatora. Samoczynny powrót do bazy stwarzałby nowe zagrożenie.

Dlaczego tak

Programy CAE, czyli komputerowo wspomagane obliczenia inżynierskie, wykonują analizy wytrzymałościowe, cieplne i dynamiczne, najczęściej metodą elementów skończonych, na modelu utworzonym w CAD. Program CAM kusi, bo także pracuje na modelu 3D i dotyczy obróbki, ale generuje ścieżki narzędzi, a nie oblicza naprężeń. CAD 2D służy do rysunków płaskich, a PDM do zarządzania dokumentacją i jej wersjami.

Dlaczego tak

Wyszukiwarka parametryczna pozwala jednocześnie ustawić kilka warunków wymiarowych i wyświetla tylko łożyska je spełniające, co od razu zawęża wynik do właściwej grupy. Wpisanie konkretnego oznaczenia kusi, bo jest szybkie, ale łożysko 6205 ma otwór 25 mm, więc nie spełnia warunku i prowadzi do błędnej grupy. Ogólne hasło zwraca tysiące wyników, a przeglądanie całego katalogu jest bardzo czasochłonne.

Dlaczego tak

Norma opisująca metodę badania określa sposób przygotowania próbki, obciążenia i odczytu, dzięki czemu wynik, np. 45 HRC, oznacza to samo w każdym laboratorium i można go wiarygodnie porównać z wymaganiem. Usuwanie barier handlowych kusi, bo porównywalne wyniki ułatwiają też handel, ale bezpośrednim celem ujednolicenia metod badań jest porównywalność. Ograniczanie odmian wyrobów i ochrona zdrowia dotyczą innych norm.

Dlaczego tak

Polskie Normy są dobrowolne, ale ich stosowanie staje się obowiązkowe, gdy przepis prawa powołuje normę jako obowiązkową albo gdy strony zapiszą ją w umowie, np. klient wymaga wykonania części według określonej normy. Publikacja przez PKN kusi, bo oznacza formalne ustanowienie normy, ale samo ustanowienie nie czyni jej obowiązkową. Tłumaczenie na język polski i upływ czasu nie zmieniają dobrowolnego charakteru normy.

Dlaczego tak

W systemie oznaczeń Polskich Norm opracowanych samodzielnie w kraju po prefiksie PN umieszczano literę dziedziny, np. M dla mechaniki, E dla elektrotechniki, a brak członów EN i ISO wskazuje, że nie jest to wprowadzenie normy europejskiej ani międzynarodowej. Odpowiedź z normą europejską kusi, bo wiele norm z dziedziny budowy maszyn ma dziś pochodzenie europejskie, ale takie normy oznacza się PN-EN. Normy zakładowe nie mają prefiksu PN.

Dlaczego tak

Polskie Normy są wydawane i udostępniane przez PKN, który je sprzedaje w wersji drukowanej i elektronicznej oraz udostępnia w czytelniach norm, a katalog na jego stronie pozwala sprawdzić ich aktualność. Dziennik Ustaw kusi, bo publikuje się w nim akty prawne, a normy bywają powoływane w przepisach, ale normy nie są aktami prawnymi i ich treści się tam nie ogłasza. Producent obrabiarki nie udostępnia norm.

Dlaczego tak

W przeciąganiu posuw jest zawarty w konstrukcji narzędzia, bo każdy kolejny ząb przeciągacza jest wyższy od poprzedniego o grubość warstwy skrawanej, a obrabiarka wykonuje tylko prostoliniowy ruch główny. Dłutowanie kusi, bo również odbywa się ruchem prostoliniowym, np. przy rowkach w otworach, ale dłutak ma jedno ostrze i po każdym skoku potrzebny jest posuw. Rozwiercanie i gładzenie wykorzystują ruch obrotowy.

Dlaczego tak

Tokarka karuzelowa ma poziomą tarczę uchwytową obracającą się wokół osi pionowej, dzięki czemu ciężkie przedmioty o dużej średnicy i małej wysokości, np. pierścienie i koła, łatwo ułożyć i zamocować, a ich ciężar nie zgina wrzeciona. Długie wały kuszą, bo są typowym przedmiotem toczenia, ale obrabia się je na tokarkach kłowych o poziomej osi. Drobne tulejki wykonuje się na automatach, a korpusy na frezarkach i wiertarkach.

Dlaczego tak

Głowica gładząca jest zwykle połączona z wrzecionem przegubowo i podąża za istniejącym otworem, dlatego zdejmuje setne części milimetra, poprawiając chropowatość, okrągłość i walcowość, ale nie przesuwa osi otworu. Korekcja położenia osi kusi, bo gładzenie jest obróbką wykańczającą o dużej dokładności, ale położenie osi wyznaczają wcześniejsze zabiegi, np. wytaczanie lub szlifowanie. Duże naddatki usuwa się obróbką zgrubną.

Dlaczego tak

Liniał do toczenia stożków, ustawiony pod połową kąta stożka, prowadzi sanie poprzeczne podczas posuwu wzdłużnego, dzięki czemu nóż przemieszcza się ukośnie na długim odcinku. Luneta ruchoma kusi, bo również pracuje przy długich przedmiotach i przemieszcza się z suportem, ale podpiera wałek, a nie wyznacza toru noża. Podzielnica jest wyposażeniem frezarki, a tarcza zabierakowa przenosi napęd na przedmiot w kłach.

Dlaczego tak

Dla centrum obróbkowego istotne jest, jakie oprawki można zamocować we wrzecionie, np. o stożku SK40 lub HSK63, oraz ile narzędzi pomieści magazyn, bo to określa zakres obróbki bez ręcznej wymiany narzędzi. Największa średnica wiercenia kusi, bo centrum również wierci, ale tę wielkość podaje się dla wiertarek, a wysięg ramienia dla wiertarek promieniowych. Wysokość kłów i średnice toczenia charakteryzują tokarki.

Dlaczego tak

Materiał o twardości 60 HRC obrabia się wykańczająco ściernicą, a szlifierka do płaszczyzn z uchwytem magnetycznym zapewnia płaskość rzędu kilku mikrometrów i małą chropowatość. Frezarka wspornikowa kusi, bo frezowanie płaszczyzn jest najczęstszym sposobem ich obróbki, ale zwykłe narzędzia nie skrawają materiału tak twardego, a sztywność frezarki nie zapewni takiej płaskości. Strugarka i tokarka tarczowa również nie spełnią tych wymagań.

Dlaczego tak

Ścieranie powierzchni przyłożenia skraca ostrze w kierunku promieniowym, więc wierzchołek znajduje się coraz dalej od osi obrotu, a średnica wałków rośnie, co operator kompensuje korekcją zużycia. Zmniejszanie średnicy kusi, bo stępione ostrze kojarzy się z silniejszym wcinaniem, ale ubytek materiału ostrza zawsze odsuwa je od osi. Zużycie wpływa także na chropowatość, ale nie tylko na nią.

Dlaczego tak

W frezowaniu każde ostrze nagrzewa się w materiale i stygnie poza nim, a dodatkowe zalewanie emulsją powiększa wahania temperatury, co wywołuje naprężenia cieplne i pęknięcia grzebieniowe węglika, dlatego frezując stal płytkami węglikowymi często pracuje się na sucho. Niewystarczające chłodzenie kusi, bo pęknięcia kojarzą się z przegrzaniem, ale przyczyną jest tu nadmierne, przerywane chłodzenie. Narost powstaje przy małych prędkościach.

Dlaczego tak

W szlifowaniu wałków ściernica wiruje z dużą prędkością, wykonując ruch główny, a znacznie wolniejszy obrót przedmiotu w kłach jest posuwem obwodowym, do którego dochodzą posuw wzdłużny stołu i dosuw ściernicy. Przesuw stołu kusi, bo jest dobrze widocznym ruchem posuwowym, ale to posuw wzdłużny, a nie obwodowy. Dosuw ściernicy jest posuwem poprzecznym, który ustala głębokość szlifowania.

Dlaczego tak

Pole przekroju warstwy skrawanej jest iloczynem głębokości skrawania i posuwu na obrót: A = ap · f = 2 mm · 0,3 mm = 0,6 mm², co odpowiada iloczynowi szerokości b i grubości h warstwy. Wynik 2,3 mm² kusi, bo powstaje po dodaniu obu wartości zamiast pomnożenia. Wynik 6 mm² to przesunięcie przecinka, a 0,15 mm² powstaje, gdy posuw podzieli się przez głębokość skrawania.

Dlaczego tak

Zalecanej prędkości odpowiada n = 1000 · 120 / (π · 6) ≈ 6370 obr/min, więcej niż daje wrzeciono, więc przy 4000 obr/min prędkość wyniesie vc = π · 6 · 4000 / 1000 ≈ 75 m/min. Wartość 120 m/min kusi, bo pochodzi z katalogu, ale nie jest osiągalna na tej frezarce. Wynik 24 m/min powstaje po pominięciu liczby π, a 151 m/min po użyciu 2π zamiast π.

Dlaczego tak

Liczby przy symbolach ustalenia podają, ile stopni swobody odbiera dana powierzchnia: oś wałka w szczękach odbiera cztery, a oparcie czołem jeszcze jeden, razem pięć. Obrót wokół własnej osi nie wpływa na toczenie powierzchni obrotowych, więc się go nie ustala. Odpowiedź z wolnym przesuwem wzdłuż osi kusi, bo też mówi o pięciu stopniach, ale przesuw ten odbiera oparcie czoła, od którego zależą wymiary długościowe.

Dlaczego tak

Zasada jedności baz mówi, że najdokładniej uzyskuje się wymiar, gdy przedmiot ustala się na tej powierzchni, od której wymiar jest podany, bo wtedy tolerancja innych wymiarów nie sumuje się z wymiarem położenia rowka. Odpowiedź, że każda powierzchnia boczna jest równoważna, kusi, bo przedmiot da się zamocować na każdej, ale ustalenie na innej bazie wprowadza błąd jej położenia względem A. Pomiar i tak trzeba wykonać.

Dlaczego tak

W produkcji jednostkowej nie opłaca się projektować i wykonywać przyrządu specjalnego, dlatego korpus mocuje się uniwersalnymi elementami, czyli łapami, śrubami teowymi i podkładkami, ustawiając go według trasowania lub czujnika. Przyrząd specjalny kusi, bo zapewnia szybkie i powtarzalne mocowanie, ale jego koszt i czas wykonania zwracają się dopiero w produkcji seryjnej. Imadło nie utrzyma pewnie przedmiotu o złożonym kształcie.

Dlaczego tak

Wzornik promieni to komplet płytek z wypukłymi i wklęsłymi łukami o znanych promieniach, które przykłada się do zaokrąglenia i ocenia szczelinę świetlną. Wzornik do gwintów kusi, bo ma podobną budowę zestawu płytek, ale ma zęby o zarysie gwintu i służy do sprawdzania skoku. Szczelinomierz mierzy szerokość szczelin, a kątownik sprawdza kąt prosty.

Dlaczego tak

Jeden pełny obrót bębna przesuwa wrzeciono o skok śruby, czyli 0,5 mm, więc obrót o jedną z 50 działek odpowiada 0,5 mm / 50 = 0,01 mm. Wartość 0,02 mm kusi, bo jest typową dokładnością suwmiarki z noniuszem, ale wynika z innej budowy przyrządu. Wynik 0,05 mm powstaje po podzieleniu skoku przez 10, a 0,1 mm po pomyleniu działki bębna z podziałką tulei.

Dlaczego tak

Gwint wewnętrzny w serii sprawdza się trzpieniowym sprawdzianem gwintowym: strona przechodnia musi się wkręcić na całą długość, a nieprzechodnia nie może wejść dalej niż na około dwa zwoje. Sprawdzian pierścieniowy kusi, bo również jest sprawdzianem gwintowym, ale służy do gwintów zewnętrznych. Wzornik sprawdza tylko skok, a suwmiarka nie zmierzy średnicy podziałowej gwintu.

Dlaczego tak

Czas przygotowawczo-zakończeniowy dotyczy całej partii i dolicza się go raz, a czas jednostkowy mnoży się przez liczbę sztuk: T = 30 min + 50 · 4 min = 230 min. Wynik 200 min kusi, bo uwzględnia tylko czas obróbki sztuk, pomijając przygotowanie stanowiska i zakończenie pracy. Wynik 1700 min powstaje, gdy czas przygotowawczo-zakończeniowy doliczy się do każdej sztuki, a 34 min to suma czasów dla jednej sztuki.

Dlaczego tak

Brak przepływu we wzierniku oznacza, że łożyska i koła wrzeciennika nie są smarowane, co w krótkim czasie może doprowadzić do ich przegrzania i zatarcia, dlatego wrzeciono się zatrzymuje, a usterkę zgłasza służbom utrzymania ruchu. Dalsza praca w oczekiwaniu na rozgrzanie kusi, bo zimny olej płynie wolniej, ale przy sprawnym układzie przepływ widać od razu. Zwiększanie obrotów pogłębia uszkodzenia.