Test MEC.09 — zestaw 19

Dlaczego tak

Wskazówki najskuteczniej udziela się natychmiast, przy wykonywanej czynności, z wyjaśnieniem przyczyny: warga uszczelnienia musi być zwrócona w stronę uszczelnianego medium, bo ciśnienie oleju dociska ją wtedy do wału. Odłożenie uwagi do zebrania wydaje się taktowne, ale do tego czasu źle zmontowanych zespołów będzie więcej. Liczenie na kontrolę końcową przenosi koszt błędu na późniejszy demontaż.

Dlaczego tak

Wymagane natężenie oświetlenia zależy od rodzaju czynności, a precyzyjna kontrola wizualna należy do zadań o najwyższych wymaganiach, więc 300 lx jest za mało. Najprostszym rozwiązaniem technicznym jest oświetlenie miejscowe nad stanowiskiem. Wartość 300 lx bywa uznawana za wystarczającą, bo odpowiada ogólnemu oświetleniu hal, ale nie spełnia wymagań dla prac wymagających rozróżniania drobnych szczegółów.

Dlaczego tak

Manipulator lub balanser przejmuje ciężar odlewu, a pracownik tylko prowadzi ładunek, co usuwa źródło przeciążenia kręgosłupa. Pas lędźwiowy jest kojarzony z ochroną pleców, ale nie zmniejsza masy podnoszonego ładunku i nie zastępuje rozwiązań technicznych. Przerwy i dodatkowa osoba to rozwiązania organizacyjne, które jedynie rozkładają obciążenie, zamiast je usunąć.

Dlaczego tak

Szkic zaczyna się od osi i ogólnych obrysów rzutów w zachowanych na oko proporcjach, potem dodaje się szczegóły i przekroje, a na końcu linie wymiarowe; dopiero wtedy mierzy się część i wpisuje liczby. Takie postępowanie pozwala rozmieścić rzuty na arkuszu i zaplanować wszystkie potrzebne wymiary. Mierzenie wszystkiego na początku wydaje się logiczne, ale łatwo wtedy pominąć wymiary lub zmierzyć zbędne.

Dlaczego tak

W metodzie europejskiej przedmiot leży między obserwatorem a rzutnią, więc to, co widać od lewej strony, rysuje się po prawej stronie rzutu głównego, a widok z góry — pod nim. Umieszczenie widoku od lewej po lewej stronie odpowiada metodzie amerykańskiej (A), z którą metoda E jest najczęściej mylona. Rzut nad rzutem głównym w metodzie E przedstawia widok od dołu.

Dlaczego tak

Chropowatość Ra 0,4 µm jest typowa dla szlifowania, a nawet dokładnego szlifowania czopów pod łożyska. Toczenie zgrubne i frezowanie zgrubne dają Ra rzędu 6,3–25 µm, a wiercenie ok. 6,3–12,5 µm, więc nie spełnią wymagania. Znak z wymaganiem usunięcia materiału wskazuje, że powierzchnię trzeba obrobić skrawaniem, ale o wyborze metody decyduje dopiero podana wartość Ra.

Dlaczego tak

W programach CAD 3D rysunek jest powiązany z modelem (asocjatywny): rzuty, przekroje i wymiary pobierane z modelu aktualizują się po każdej jego zmianie. Dzięki temu dokumentacja pozostaje spójna z modelem bez przerysowywania. Przekonanie, że rysunek jest niezależnym plikiem, wynika z doświadczeń z CAD 2D, gdzie rzuty rysuje się liniami, a nie generuje z bryły.

Dlaczego tak

Instrukcja stanowiskowa, sporządzana przez pracodawcę, zawiera w zwięzłej formie czynności przed rozpoczęciem pracy, zasady bezpiecznej obsługi i postępowanie w razie awarii — tak, by operator mógł z niej korzystać przy maszynie. DTR jest dokumentem producenta z pełnym opisem budowy, działania, obsługi, konserwacji i napraw. Odwrócenie autorstwa tych dokumentów jest częstym błędem, a harmonogram remontów to osobny plan.

Dlaczego tak

Przekładnia pasowa pracuje cicho, łagodzi uderzenia i drgania dzięki sprężystości pasa i pozwala łączyć wały znacznie od siebie oddalone; ceną jest niewielki poślizg i zmienność przełożenia. Przekładnia zębata walcowa zapewnia stałe przełożenie, ale wymaga małej odległości osi i nie tłumi drgań. Przekładnia ślimakowa łączy wały wichrowate, a sprzęgło sztywne tylko wały współosiowe.

Dlaczego tak

Prędkość wrzeciona wynosi n₂ = n₁ · d₁ / d₂, więc rośnie, gdy średnica koła na silniku jest duża, a na wrzecionie mała. Odwrotne ułożenie daje najmniejszą prędkość i jest właściwe np. przy wierceniu dużych otworów. Założenie paska na stopnie o zbliżonych średnicach na obu kołach daje przełożenie bliskie 1, a więc prędkość zbliżoną do prędkości silnika.

Dlaczego tak

Wózki AGV i AMR poruszają się bez operatora, nawigując np. według znaczników w posadzce, laserowo lub z użyciem kamer, a trasę można łatwo zmieniać w systemie sterowania. Przenośnik taśmowy też transportuje automatycznie, ale po stałej, raz zbudowanej trasie, dlatego nie spełnia warunku zmiennych tras. Wózek paletowy wymaga człowieka, a suwnica obsługuje tylko pole pod swoją konstrukcją.

Dlaczego tak

W oznaczeniu według PN-EN 1561 „EN-GJ” oznacza żeliwo, litera „L” — grafit płatkowy (lamellar), a liczba — minimalną wytrzymałość na rozciąganie w MPa. Żeliwo sferoidalne oznacza się literami GJS, np. EN-GJS-400-15, dlatego te dwa gatunki łatwo pomylić przy pobieżnym czytaniu. Staliwo ma oznaczenie z literą G przed symbolem stali, a stal konstrukcyjna — np. S235.

Dlaczego tak

Zetknięcie metali o różnych potencjałach elektrochemicznych w obecności elektrolitu, np. wilgoci, tworzy ogniwo, w którym metal mniej szlachetny — tu cynk, a potem stal — rozpuszcza się szybciej. Mała anoda (śruba) przy dużej katodzie (miedź) koroduje szczególnie szybko. Korozja chemiczna w suchych gazach wymaga wysokiej temperatury, a korozja naprężeniowa — obciążenia rozciągającego, o którym nie ma tu mowy.

Dlaczego tak

Korozja wżerowa tworzy punktowe, głębokie ubytki, a stal nierdzewną atakuje szczególnie w obecności chlorków, które miejscowo niszczą warstwę pasywną. Korozja równomierna zmniejsza grubość całej powierzchni, a międzykrystaliczna postępuje wzdłuż granic ziaren, zwykle bez widocznych zmian na powierzchni. Szczelinowa jest mylona z wżerową, bo również wywołują ją chlorki, ale występuje w szczelinach, np. pod uszczelką.

Dlaczego tak

Ochrona katodowa czyni chroniony obiekt katodą ogniwa: anody protektorowe z magnezu lub cynku korodują zamiast rurociągu albo prąd z zewnętrznego źródła spolaryzuje stal katodowo. Uzupełnia ona powłokę izolacyjną w miejscach jej uszkodzeń. Oksydowanie i fosforanowanie tworzą cienkie warstwy, które bez dalszych powłok nie wytrzymają w gruncie, a malowanie wnętrza nie chroni powierzchni zewnętrznej.

Dlaczego tak

W lutowaniu topi się tylko spoiwo (lut), które zwilża nagrzane, ale nieroztopione krawędzie materiałów; granicą między lutowaniem miękkim a twardym jest temperatura topnienia lutu ok. 450°C. Lutowanie miękkie stosuje luty o niższej temperaturze, np. cynowe. W spawaniu topi się materiał rodzimy, a zgrzewanie łączy elementy przez docisk i nagrzanie, zwykle bez spoiwa.

Dlaczego tak

Średnicę wiertła pod gwint metryczny oblicza się w przybliżeniu jako d − P: dla M10 o skoku 1,5 mm daje to 8,5 mm. Fazka ułatwia wprowadzenie gwintownika, a komplet (wstępny, zasadniczy) rozkłada obciążenie i zmniejsza ryzyko złamania narzędzia. Otwór Ø10 mm pozostawia za mało materiału na zarys gwintu, a narzynka służy do gwintów zewnętrznych.

Dlaczego tak

Para sił ma wypadkową siłę równą zeru, ale niezerowy moment, więc warunek równowagi wymaga, by suma momentów wynosiła zero — zrównoważyć ją może tylko druga para o przeciwnym momencie. Jedna siła zawsze daje niezerową wypadkową, dlatego nie może zrównoważyć pary, choć intuicyjnie wydaje się, że „przeciwna siła” wystarczy. Siły zgodne z parą podwoiłyby jej moment.

Dlaczego tak

Pole przekroju wynosi A = π · d² / 4 = π · 400 / 4 ≈ 314 mm², więc σ = F / A = 40 000 N / 314 mm² ≈ 127 MPa. Wynik 32 MPa otrzymuje się, licząc pole jako π · d² bez dzielenia przez 4, a 100 MPa — przyjmując pole kwadratu 20 × 20 mm. Wartość 2000 MPa powstaje po podzieleniu siły przez samą średnicę.

Dlaczego tak

W sieci trójfazowej napięcie międzyprzewodowe jest √3 razy większe od fazowego, bo napięcia faz są przesunięte o 120°: 230 V · 1,73 ≈ 400 V. Wynik 460 V powstaje przy zwykłym zsumowaniu dwóch napięć fazowych, co pomija przesunięcie fazowe. Napięcie 690 V występuje w niektórych sieciach przemysłowych, w których 400 V jest napięciem fazowym.

Dlaczego tak

Termistor NTC (negative temperature coefficient) ma ujemny współczynnik temperaturowy rezystancji, więc jego rezystancja maleje przy nagrzewaniu. Termistor PTC zachowuje się odwrotnie — jego rezystancja rośnie, dlatego te dwa elementy są najczęściej mylone. Rezystancja warystora zależy od napięcia, a fotorezystora — od natężenia oświetlenia.

Dlaczego tak

Czujnik poziomu przetwarza wielkość fizyczną — poziom cieczy — na sygnał przekazywany do sterownika, więc jest elementem pomiarowym. Elementem sterującym jest sterownik lub przekaźnik, który na podstawie sygnału czujnika podejmuje decyzję, a wykonawczym — pompa lub zawór, który faktycznie zmienia poziom cieczy. Czujnik bywa mylony z elementem sterującym, bo to od jego sygnału zależy przebieg procesu.

Dlaczego tak

Elementy wykonawcze przetwarzają sygnał sterujący na działanie mechaniczne — silnik posuwu porusza wrzecionem zgodnie z poleceniem sterownika. Czujnik indukcyjny i przycisk START dostarczają sygnałów wejściowych, a PLC przetwarza informacje i podejmuje decyzje. Przycisk bywa mylony z elementem wykonawczym, bo naciska go człowiek, ale z punktu widzenia układu jest to tylko sygnał wejściowy.

Dlaczego tak

W układzie zamkniętym sterownik porównuje wartość zmierzoną z zadaną; skoro czujnik pokazuje 20°C, sterownik „widzi” zbyt niską temperaturę i stale grzeje. Dlatego uszkodzenie czujnika w pętli sprzężenia zwrotnego może spowodować przegrzanie, a piece wyposaża się w niezależne zabezpieczenie nadtemperaturowe. Odpowiedź o wyłączeniu grzałek odwraca kierunek błędu pomiaru.

Dlaczego tak

Czujnik indukcyjny wytwarza pole elektromagnetyczne i wykrywa tylko przedmioty metalowe, w których pole to indukuje prądy wirowe; tworzywa sztucznego nie wykryje. Do niemetali stosuje się czujniki pojemnościowe lub optyczne. Kolor przedmiotu ma znaczenie dla czujników optycznych, dlatego bywa mylnie wskazywany, a mała prędkość nie przeszkadza w wykryciu.

Dlaczego tak

Po naciśnięciu START cewka stycznika zostaje zasilona, a zamknięty styk pomocniczy tworzy obejście przycisku, więc po jego zwolnieniu stycznik pozostaje załączony — to samopodtrzymanie. Silnik wyłącza przycisk STOP połączony szeregowo, który przerywa obwód cewki; ta funkcja bywa mylnie przypisywana stykowi pomocniczemu. Przed przeciążeniem chroni przekaźnik termiczny, a kierunek obrotów zmienia drugi stycznik.

Dlaczego tak

Zespół przygotowania powietrza (FRL) oczyszcza powietrze z zanieczyszczeń i wody, ustala stałe ciśnienie robocze i — jeśli wymagają tego elementy — dodaje mgłę olejową. Sprężarka, zbiornik i chłodnica tworzą stację wytwarzania sprężonego powietrza, zwykle oddaloną od maszyny, dlatego bywają mylone z zespołem przygotowania. Pompa i zawór przelewowy należą do zasilacza hydraulicznego.

Dlaczego tak

Symulacja z modelem maszyny, przyrządu i półfabrykatu pokazuje, czy narzędzie lub oprawka nie zderzą się z elementami stanowiska oraz czy po obróbce nie pozostał materiał. Wykrycie błędu na ekranie jest znacznie tańsze niż kolizja na obrabiarce. Obliczenia wytrzymałościowe wykonuje się w programach CAE, a rysunek złożeniowy w CAD, choć oba typy programów współpracują z CAM.

Dlaczego tak

Kontrola międzyoperacyjna odbywa się między kolejnymi operacjami procesu i zapobiega przekazywaniu wadliwych detali do dalszej, kosztownej obróbki, np. cieplnej. Kontrola odbiorcza dotyczy wyrobu gotowego przed wysyłką, dlatego jest mylona z każdą kontrolą „po obróbce”. Kontrola wejściowa obejmuje materiały i części od dostawców, zanim trafią do produkcji.

Dlaczego tak

Współrzędnościowa maszyna pomiarowa mierzy położenie wielu elementów względem baz, wyznacza odchyłki położenia i kształtu oraz automatycznie tworzy raport. Sprawdziany tłoczkowe szybko potwierdzają, czy średnica otworu mieści się w tolerancji, dlatego kuszą, ale nie mierzą położenia i nie dają wartości do raportu. Suwmiarka i kontrola wizualna nie zapewniają wymaganej dokładności.

Dlaczego tak

Pierścień osadczy ogranicza przesuw osiowy łożyska, koła lub tulei na wale, czyli ustala ich położenie wzdłuż osi. Nie przenosi momentu obrotowego, do czego służą wpusty, wielowypusty lub połączenia wciskowe — to częsta pomyłka, bo pierścień też łączy element z wałem. Uszczelnianiem zajmują się pierścienie uszczelniające, a łączeniem wałów — sprzęgła.

Dlaczego tak

W przekładni obiegowej osie kół satelitów nie są nieruchome, lecz krążą wraz z jarzmem wokół koła centralnego; pozwala to uzyskać duże przełożenie w małej, współosiowej obudowie. Przekładnia ślimakowa również daje duże przełożenie, dlatego bywa wskazywana, ale ma ślimak i ślimacznicę o osiach wichrowatych, bez satelitów. Przekładnia stożkowa łączy wały o osiach przecinających się.

Dlaczego tak

Sprzęgło jednokierunkowe przenosi moment tylko przy obrocie w jednym kierunku, a w przeciwnym się blokuje lub swobodnie obraca, zależnie od zamocowania — w przenośniku pochyłym działa jako blokada cofania po zatrzymaniu silnika. Ochronę przed przeciążeniem zapewnia sprzęgło przeciążeniowe, często mylone z wolnobieżnym, bo oba „rozłączają” napęd. Niewspółosiowość kompensują sprzęgła przegubowe, a drgania tłumią sprzęgła podatne.

Dlaczego tak

Obliczenie projektowe (wymiarujące) zaczyna się od znanego obciążenia i naprężeń dopuszczalnych, a jego wynikiem jest wymiar części — tu minimalna średnica wału. Obliczenie sprawdzające działa odwrotnie: dla znanych wymiarów i obciążenia sprawdza, czy naprężenia są dopuszczalne, dlatego te dwa cele są najczęściej mylone. Wyznaczenie obciążenia dopuszczalnego dotyczy istniejącej części o znanych wymiarach.

Dlaczego tak

Połączenie nitowe jest nierozłączne: nit po zakuciu ma dwa łby i nie da się go usunąć bez zniszczenia, dlatego ścina się lub rozwierca łeb i wybija resztę trzonu. Nity nie mają gwintu, więc nie można ich odkręcić, a nagrzanie nie powoduje ich wysunięcia. Ponowne użycie wybitego nitu jest niemożliwe, bo jego zakuty łeb uległ odkształceniu — w odróżnieniu od połączeń rozłącznych, np. śrubowych lub wpustowych.

Dlaczego tak

Kołki ustalające, osadzone w dokładnie rozwierconych otworach, wyznaczają jednoznacznie położenie pokrywy przy każdym montażu. Śruby przechodzą przez otwory z luzem, więc same nie gwarantują powtarzalności — większa średnica śrub zwiększa siłę docisku, ale nie usuwa luzu. Podkładki sprężyste zabezpieczają przed samoodkręceniem, a uszczelka zapewnia szczelność, nie ustalenie położenia.

Dlaczego tak

Nagrzany wieniec rozszerza się, więc można go swobodnie nasunąć na koło, a po ostygnięciu kurczy się i tworzy połączenie o dużym wcisku bez zarysowania powierzchni. Wciskanie na zimno przy dużym wcisku grozi zatarciem powierzchni i nierównomiernym osadzeniem, a uderzenia młotkiem mogą uszkodzić zęby. Spawanie wprowadza naprężenia i odkształcenia, a klej nie przeniesie obciążeń udarowych od rozrusznika.

Dlaczego tak

Wymaganie powłoki oznacza, że cała powierzchnia wałka musi zmieścić się wewnątrz idealnego walca o wymiarze maksimum materiału, a każdy lokalny wymiar nie może być mniejszy od wymiaru dolnego. Tym samym odchyłki kształtu, np. walcowości, muszą zmieścić się w polu tolerancji wymiaru. Zasada niezależności jest domyślna według ISO 8015 i dlatego bywa mylona z Ⓔ, które właśnie ją wyłącza.

Dlaczego tak

Tolerancja pasowania jest różnicą między największym a najmniejszym luzem i równa się sumie tolerancji otworu i wałka: 0,046 + 0,030 = 0,076 mm. Wynik 0,016 mm otrzymuje się po odjęciu tolerancji, co jest częstą pomyłką. Wartość 0,046 mm to tylko tolerancja otworu, a 0,038 mm — średnia z obu tolerancji, która nie ma znaczenia technicznego.

Dlaczego tak

Czas przygotowawczo-zakończeniowy tpz przypada raz na całą partię, a czas jednostkowy tj — na każdą sztukę, więc norma na partię wynosi 30 + 60 · 2,5 = 180 min. Wynik 150 min pomija czas przygotowawczo-zakończeniowy, a 1950 min powstaje, gdy tpz pomnoży się przez liczbę sztuk tak jak czas jednostkowy. Wartość 32,5 min to suma obu czasów, czyli norma dla partii jednej sztuki.