Test MEC.03 — zestaw 16

Dlaczego tak

Wymagania dla pomieszczeń pracy, ich oświetlenia, wentylacji, przejść i dróg komunikacyjnych zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów BHP, wydane na podstawie Kodeksu pracy. Ustawa o dozorze technicznym dotyczy urządzeń technicznych, takich jak suwnice i zbiorniki ciśnieniowe, a nie samej hali. Prawo ochrony środowiska reguluje emisje i odpady, a Kodeks cywilny — odpowiedzialność odszkodowawczą, nie warunki pracy.

Dlaczego tak

Pracodawca ma obowiązek udostępnić instrukcje BHP dotyczące obsługi maszyn i urządzeń; opisują one czynności przed rozpoczęciem pracy, w jej trakcie i po zakończeniu oraz postępowanie w sytuacjach awaryjnych. Ocena ryzyka zawodowego wskazuje zagrożenia i środki ich ograniczania, ale nie opisuje krok po kroku sposobu obsługi maszyny. Regulamin pracy ustala porządek i czas pracy, a instrukcja pożarowa — zasady ochrony przeciwpożarowej budynku.

Dlaczego tak

Wypadek przy pracy musi pozostawać w związku z wykonywaniem pracy, czynności na polecenie przełożonego lub pozostawaniem w dyspozycji pracodawcy. Zdarzenie w drodze z domu do pracy jest odrębną kategorią — wypadkiem w drodze do pracy, który dokumentuje się kartą wypadku w drodze, a świadczenia z nim związane nie pochodzą z ubezpieczenia wypadkowego. Zdarzenie potencjalnie wypadkowe to sytuacja bez urazu, a tu doszło do złamania.

Dlaczego tak

Przestrzeganie przepisów o ochronie środowiska, w tym gospodarki odpadami i odprowadzania ścieków, kontroluje Inspekcja Ochrony Środowiska. Państwowa Inspekcja Pracy nadzoruje przestrzeganie prawa pracy i przepisów BHP, a nie emisji do środowiska. Urząd Dozoru Technicznego zajmuje się urządzeniami technicznymi, a Inspekcja Sanitarna — m.in. higieną pracy i chorobami zawodowymi.

Dlaczego tak

Inspektor pracy, stwierdzając bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, może nakazać wstrzymanie eksploatacji maszyny, a nakaz taki podlega natychmiastowemu wykonaniu. Może też nałożyć grzywnę w drodze mandatu na osobę winną wykroczenia. Kierowanie sprawy do UDT jest błędne, bo prasa warsztatowa nie jest urządzeniem dozorowym, a PIP ma własne uprawnienia nakazowe; dopuszczenie pracy pod nadzorem nie usuwa zagrożenia.

Dlaczego tak

Pracownik ma obowiązek poddawać się badaniom okresowym, a pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań. Przepisy nie przewidują okresu przejściowego po utracie ważności orzeczenia, dlatego odpowiedź z 30 dniami jest błędna. Oświadczenie pracownika ani nadzór przełożonego nie zastępują oceny lekarza, a przy pracy na wysokości dodatkowo istotne są np. zaburzenia równowagi.

Dlaczego tak

Rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP wymaga, aby szkolenie okresowe pracowników na stanowiskach robotniczych odbywało się nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach, gdzie wykonuje się prace szczególnie niebezpieczne — raz w roku. Okres 5 lat dotyczy m.in. pracodawców, osób kierujących pracownikami i pracowników inżynieryjno-technicznych. Zmiana stanowiska lub nowa maszyna wymaga instruktażu stanowiskowego, a nie zastępuje szkolenia okresowego.

Dlaczego tak

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy świadczenia z tego ubezpieczenia nie przysługują, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przepisów BHP przez poszkodowanego, umyślne lub wskutek rażącego niedbalstwa. Zdarzenie pozostaje jednak wypadkiem przy pracy, bo spełnia definicję — zmienia się tylko prawo do świadczeń. Przepisy nie przewidują ani automatycznego zwolnienia, ani zwrotu kosztów szkolenia.

Dlaczego tak

Niezdolność do pracy spowodowana wypadkiem przy pracy daje prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru, finansowanego z ubezpieczenia wypadkowego od pierwszego dnia. Wariant z 80% i wynagrodzeniem chorobowym od pracodawcy przez pierwsze 33 dni dotyczy zwykłej choroby, nie wypadku przy pracy. Stawka 70% przysługuje m.in. za czas pobytu w szpitalu przy zwykłej chorobie.

Dlaczego tak

Postępowanie w sprawie choroby zawodowej kończy decyzja państwowego inspektora sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia. Lekarz jednostki orzeczniczej wydaje orzeczenie lekarskie, które jest podstawą tej decyzji, ale samej decyzji nie wydaje. ZUS na podstawie decyzji sanepidu wypłaca świadczenia, a inspektor pracy otrzymuje zgłoszenie podejrzenia choroby.

Dlaczego tak

Hałas, drgania i promieniowanie elektromagnetyczne, w tym nadfioletowe z łuku spawalniczego, należą do czynników fizycznych. Bakterie w emulsji to czynnik biologiczny, monotonia i obciążenie psychiczne — czynniki psychofizyczne, a pary rozpuszczalnika — czynnik chemiczny. Każdy z błędnych zestawów zawiera więc co najmniej jeden czynnik z innej grupy.

Dlaczego tak

Czynnik niebezpieczny, np. ruchome części maszyny czy prąd elektryczny, działa nagle i może spowodować uraz lub śmierć. Czynnik szkodliwy, np. hałas czy pył, prowadzi do choroby po dłuższym narażeniu — odpowiedź o schorzeniu po długim czasie opisuje więc odwrotną grupę. Zmęczenie i złe samopoczucie są cechą czynników uciążliwych, a wartości NDS dotyczą stężeń substancji szkodliwych.

Dlaczego tak

Łuk spawalniczy emituje silne promieniowanie nadfioletowe, które w kilka minut powoduje zapalenie spojówek i rogówki oraz oparzenia skóry, dlatego spawacz używa przyłbicy z filtrem, a stanowisko osłania się kotarami. Nagrzewnica indukcyjna jest źródłem pola elektromagnetycznego, ale nie UV. Szlifierka jest źródłem hałasu, drgań, pyłu i iskier, a sprężarka — hałasu.

Dlaczego tak

Drgania przenoszone przez ręce uszkadzają naczynia krwionośne, nerwy oraz stawy dłoni i nadgarstków; typowym objawem zespołu wibracyjnego jest napadowe blednięcie palców, tzw. biały palec. Pylica płuc wynika z wdychania pyłów, a zaćma — z promieniowania podczerwonego, np. przy pracy przy piecach. Zatrucie metalami wiąże się z czynnikiem chemicznym, a nie z drganiami.

Dlaczego tak

Pewne zabezpieczenie przed nieoczekiwanym uruchomieniem daje odłączenie energii wyłącznikiem głównym, zablokowanie go osobistą kłódką montera i oznakowanie. Przycisk STOP i wyłącznik awaryjny działają w obwodzie sterowania — ktoś może je odblokować lub wcisnąć START, a maszyna ruszy. Odłączenie tylko zaworu sterującego pozostawia silnik napędu pod napięciem.

Dlaczego tak

Przewody leżące w przejściach i na środku stanowiska powodują potknięcia oraz są narażone na przejechanie wózkiem lub przygniecenie ciężką częścią. Podwieszenie na balanserach lub poprowadzenie przy krawędziach stanowiska usuwa to zagrożenie i ułatwia pracę. Najkrótsza droga po posadzce wydaje się wygodna, ale właśnie ona tworzy przeszkody, a przykrycie przewodu blachą w przejściu tworzy kolejny próg.

Dlaczego tak

Znaki ochrony przeciwpożarowej mają czerwone tło z białym piktogramem i wskazują lokalizację sprzętu gaśniczego, np. gaśnicy czy hydrantu. Znaki nakazu są niebieskie i okrągłe, znaki ostrzegawcze — żółte i trójkątne, a znaki ewakuacyjne — zielone. Czerwony kwadrat nie nakazuje więc żadnego działania, lecz pokazuje, gdzie znajduje się gaśnica.

Dlaczego tak

Czyściwo zaolejone może ulec samozapaleniu, a pary rozpuszczalnika tworzą z powietrzem mieszaninę palną, dlatego zbiera się je w zamykanych pojemnikach z materiału niepalnego. Jest to odpad niebezpieczny, który przekazuje się firmie posiadającej zezwolenie. Odparowanie w otwartym kartonie zwiększa zagrożenie pożarowe i zanieczyszcza powietrze, a spalanie w kotłowni zakładu jest niedopuszczalne.

Dlaczego tak

Przy wychodzeniu wiertła z materiału, zwłaszcza cienkiego, wiertło łatwo się zakleszcza i obraca przedmiot z dużą siłą; płytka trzymana w ręku rani wtedy dłoń ostrymi krawędziami. Dlatego małe przedmioty mocuje się w imadle maszynowym lub dociska do stołu. Porażenie prądem grozi jedynie przy uszkodzonej izolacji, a wiercenie stali daje wióry, a nie pył.

Dlaczego tak

Rękawica może zostać pochwycona przez obracające się wiertło lub wrzeciono, a wtedy maszyna wciąga dłoń operatora, powodując ciężkie urazy. Dlatego przy obrabiarkach z ruchem obrotowym pracuje się bez rękawic, a wióry usuwa szczotką lub hakiem. Okulary chronią oczy przed wiórami, a obuwie i ochronniki słuchu nie stwarzają ryzyka wciągnięcia.

Dlaczego tak

Pracodawca ma najpierw ograniczać zagrożenie u źródła i środkami ochrony zbiorowej, np. obudowami, ekranami czy tłumikami, a środki ochrony indywidualnej stosuje się, gdy te nie wystarczają. Wydanie samych ochronników jest kuszące, ale chroni tylko tego, kto je prawidłowo nosi. Przeniesienie pracy na noc nie zmniejsza narażenia osoby szlifującej, a odkładanie działań o rok jest niedopuszczalne.

Dlaczego tak

Nagłe opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy i niedowład ręki po jednej stronie ciała to klasyczne objawy udaru mózgu, wymagające natychmiastowego wezwania pogotowia, bo leczenie jest skuteczne tylko w pierwszych godzinach. Zawał serca objawia się przede wszystkim bólem w klatce piersiowej, dusznością i potami. Omdlenie to krótka utrata przytomności, a napad padaczki — drgawki.

Dlaczego tak

Pojedyncze, nieregularne westchnienia to oddech agonalny, występujący często w pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia. Wytyczne resuscytacji nakazują traktować go jak brak oddechu, wezwać pomoc i rozpocząć uciśnięcia klatki piersiowej. Uznanie go za oddech prawidłowy i ułożenie w pozycji bezpiecznej to najczęstszy i najgroźniejszy błąd, bo opóźnia RKO.

Dlaczego tak

Przyczyną utraty przytomności w zbiorniku jest najczęściej brak tlenu lub gaz toksyczny, który obezwładni także ratownika — dlatego w takich wypadkach często giną kolejne osoby. Ratownik może wejść tylko w sprzęcie izolującym, np. aparacie z dopływem powietrza, z linką asekuracyjną i drugą osobą na zewnątrz. Półmaska przeciwpyłowa nie chroni przed brakiem tlenu ani przed gazami.

Dlaczego tak

U osoby nieprzytomnej leżącej na plecach język może zablokować drogi oddechowe, a wymiociny dostać się do płuc. Ułożenie na boku z odgiętą głową pozwala treści swobodnie wypływać z ust i utrzymuje drożność dróg oddechowych. Uniesienie nóg stosuje się przy omdleniu i wstrząsie, a uciśnięcia klatki piersiowej wykonuje się na plecach, u osoby, która nie oddycha.

Dlaczego tak

Numer 112 działa we wszystkich krajach Unii Europejskiej, także z telefonu bez karty SIM, a dyspozytor przekazuje zgłoszenie właściwym służbom. Numery 999, 998 i 997 to krajowe numery odpowiednio pogotowia ratunkowego, straży pożarnej i policji. Numer 999 jest kuszący przy wypadku, ale nie jest numerem ogólnoeuropejskim.

Dlaczego tak

Chłodzenie bieżącą, chłodną wodą przerywa przenikanie ciepła w głąb tkanek, zmniejsza ból i obrzęk; potem zakłada się jałowy opatrunek. Tłuszcz i maść zatrzymują ciepło w skórze i utrudniają późniejsze leczenie. Lód przyłożony bezpośrednio może dodatkowo odmrozić uszkodzoną skórę, a przekłuwanie pęcherzy otwiera drogę zakażeniu.

Dlaczego tak

Objawy wskazują na zawał serca, więc należy wezwać pogotowie i ograniczyć wysiłek serca: pozycja półsiedząca ułatwia oddychanie, a chodzenie i stres zwiększają zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Uniesienie nóg zwiększa powrót krwi do serca i przy zawale może nasilić duszność. Pozycję bezpieczną stosuje się u osoby nieprzytomnej, a ten pracownik jest przytomny.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej i Polskiej Rady Resuscytacji zalecają u dorosłych uciśnięcia na głębokość 5–6 cm z częstotliwością 100–120 na minutę, z pełnym odprężeniem klatki po każdym ucisku. Właściwa głębokość przy zbyt wolnym tempie 60–80 na minutę daje za mały przepływ krwi. Uciski płytsze nie wytwarzają krążenia, a zbyt głębokie i szybkie zwiększają ryzyko urazów i nie pozwalają sercu się wypełnić.

Dlaczego tak

O rodzaju obróbki decyduje to, czy ruch narzędzia nadaje obrabiarka, czy ręka pracownika. Wytaczanie na wytaczarce jest obróbką maszynową, bo ruchy skrawania i posuwu wykonuje maszyna. Rozwiercanie i gwintowanie w pokrętle są ręczne, choć narzędzia są podobne do maszynowych — to najczęstsza pomyłka; ręczne jest też piłowanie.

Dlaczego tak

Wzornik promieni to komplet płytek z zarysami wklęsłymi i wypukłymi o znanych promieniach; przykłada się je do zaokrąglenia i ocenia prześwit. Wzornik do gwintów, zwany grzebieniem, ma podobny wygląd, ale służy do sprawdzania skoku gwintu. Szczelinomierz mierzy szczeliny, a kątownik — prostopadłość powierzchni.

Dlaczego tak

Częstotliwość 50 Hz oznacza 50 pełnych okresów na sekundę, a każdy okres trwa 20 ms. W ciągu jednego okresu prąd płynie najpierw w jednym, potem w przeciwnym kierunku, więc kierunek zmienia się dwa razy na okres, czyli 100 razy na sekundę. Odpowiedź 50 wynika z utożsamienia liczby okresów z liczbą zmian kierunku, a 230 to wartość napięcia, nie częstotliwości.

Dlaczego tak

Czujnik mierzy stan obiektu i przekazuje informację sterownikowi, który ją przetwarza według programu i wysyła sygnał do elementu wykonawczego, np. elektrozaworu z siłownikiem lub silnika. Ten porusza mechanizm, a skutek ruchu jest ponownie mierzony przez czujnik. Umieszczenie sterownika przed czujnikiem jest błędne, bo sterownik nie ma wtedy danych do podjęcia decyzji.

Dlaczego tak

400 impulsów przy 200 krokach na obrót daje 400 : 200 = 2 obroty silnika. Każdy obrót śruby przesuwa nakrętkę o skok, czyli 5 mm, więc przesunięcie wynosi 2 · 5 mm = 10 mm. Wynik 5 mm odpowiada jednemu obrotowi, a 2,5 mm powstaje przy odwróceniu proporcji kroków i impulsów.

Dlaczego tak

Zawór dławiąco-zwrotny ma regulowane dławienie przepływu w jednym kierunku i swobodny przepływ w drugim; montowany na wylocie komory siłownika pozwala płynnie ustawić prędkość tłoczyska. Zawór szybkiego spustu również wpływa na prędkość, ale tylko ją zwiększa i nie ma nastawy. Zawór zwrotny przepuszcza czynnik w jednym kierunku, a zawór podwójnego sygnału realizuje funkcję logiczną I.

Dlaczego tak

Wysuw ma nastąpić wyłącznie przy jednoczesnym spełnieniu obu warunków, co odpowiada iloczynowi logicznemu: w elektryce szeregowemu połączeniu styków, w pneumatyce zaworowi podwójnego sygnału. Funkcja LUB uruchomiłaby prasę po naciśnięciu dowolnego przycisku, a więc przy jednej ręce w strefie niebezpiecznej. Negacja odwraca sygnał, a pamięć podtrzymuje go po zwolnieniu przycisku.

Dlaczego tak

Robot SCARA ma dwa przeguby obrotowe o osiach pionowych, poruszające ramiona w poziomie, oraz pionową oś liniową chwytaka; jest sztywny w pionie i podatny w poziomie, co ułatwia wkładanie elementów do otworów. Sześć osi obrotowych ma robot przegubowy, trzy prostopadłe osie liniowe — robot kartezjański, a trzy ramiona równoległe — robot typu delta.

Dlaczego tak

Robot delta ma lekkie ramiona równoległe i nieruchome napędy w podstawie, dzięki czemu osiąga bardzo duże przyspieszenia i jest typowym rozwiązaniem do szybkich operacji pick and place lekkich przedmiotów. Ciężki robot przegubowy poradzi sobie z zadaniem, ale jego duża masa ramion ogranicza liczbę cykli i podnosi koszt. Manipulator ręczny i suwnica są zbyt wolne.

Dlaczego tak

Przycisk zezwolenia pozwala na ruch tylko w środkowym położeniu. Odruchowe zwolnienie przycisku albo jego mocne zaciśnięcie, typowe dla reakcji przestraszonego człowieka, zatrzymuje robota. Dlatego odpowiedź „wciśnięty do oporu” jest błędna, choć wydaje się logiczna — właśnie to położenie służy do zatrzymania w sytuacji paniki.

Dlaczego tak

Normy ujednolicają wymiary, tolerancje i oznaczenia części, dzięki czemu łożysko o tym samym oznaczeniu od dowolnego producenta pasuje do tego samego gniazda — to zamienność. Typizacja polega na ograniczeniu liczby odmian konstrukcji do typoszeregu, a certyfikacja — na potwierdzeniu zgodności wyrobu z wymaganiami. Akredytacja dotyczy kompetencji laboratoriów i jednostek certyfikujących, a nie wymiarów części.