Test MEC.03 — zestaw 21

Dlaczego tak

Nadzór nad warunkami pracy sprawują Państwowa Inspekcja Pracy (przestrzeganie prawa pracy i BHP), Państwowa Inspekcja Sanitarna (higiena pracy, czynniki szkodliwe, choroby zawodowe) i Urząd Dozoru Technicznego (urządzenia techniczne, np. dźwignice). Państwowa Straż Pożarna zajmuje się ochroną przeciwpożarową, a Inspekcja Ochrony Środowiska — ochroną środowiska, więc zestawy z nimi mieszają trzy obszary. Inspekcja Handlowa i URE nie są organami ochrony pracy.

Dlaczego tak

Po czynnościach kontrolno-rozpoznawczych komendant PSP wydaje decyzję administracyjną nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie ochrony przeciwpożarowej, np. udrożnienie dróg ewakuacyjnych. Wstrzymanie eksploatacji suwnicy i cofnięcie decyzji to uprawnienie Urzędu Dozoru Technicznego, a nie straży pożarnej. Odszkodowania wypłaca ZUS, a o badaniach lekarskich decyduje pracodawca na podstawie przepisów.

Dlaczego tak

Gdy warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia, pracownik ma prawo powstrzymać się od pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego, i za czas powstrzymania się zachowuje prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenie przestojowe, często mylone z tą sytuacją, dotyczy innych przyczyn niewykonywania pracy. Pracodawca nie może karać pracownika za skorzystanie z tego prawa ani zaliczać tego czasu na urlop.

Dlaczego tak

Pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę BHP, a przy mniejszej liczbie może powierzyć jej zadania pracownikowi lub specjaliście spoza zakładu. Komisję BHP powołuje się dopiero u pracodawcy zatrudniającego więcej niż 250 pracowników, dlatego ta odpowiedź jest najczęstszą pomyłką. Społecznego inspektora pracy wybierają związki zawodowe, a lekarza medycyny pracy nie trzeba zatrudniać na etacie.

Dlaczego tak

Kara pieniężna, obok upomnienia i nagany, jest karą porządkową stosowaną m.in. za nieprzestrzeganie przepisów BHP; za jedno przekroczenie nie może przewyższać jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Łącznie kary pieniężne nie mogą przekroczyć dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego do wypłaty, co bywa mylone z limitem pojedynczej kary. Trzymiesięczne wynagrodzenie to granica odpowiedzialności materialnej za szkodę wyrządzoną nieumyślnie.

Dlaczego tak

Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie przedmiotów osobistego użytku i przedmiotów niezbędnych do pracy; wyjątkiem są pojazdy samochodowe i wartości pieniężne. Jednorazowe odszkodowanie z ZUS dotyczy uszczerbku na zdrowiu, a nie rzeczy, dlatego jest mylącą odpowiedzią. Okulary są przedmiotem osobistego użytku, więc roszczenie kieruje się do pracodawcy.

Dlaczego tak

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie tej zdolności; przy chorobie zawodowej wynosi 100% podstawy. Dodatek wyrównawczy wypłaca pracodawca, gdy pracownik z powodu choroby zawodowej zostaje przeniesiony do innej, gorzej płatnej pracy, a więc w innej sytuacji. Renta socjalna i zasiłek dla bezrobotnych nie pochodzą z ubezpieczenia wypadkowego.

Dlaczego tak

Mikroklimat to czynnik fizyczny opisany przez temperaturę i wilgotność powietrza, prędkość jego ruchu oraz promieniowanie cieplne otoczenia; zbyt gorący lub zimny mikroklimat obciąża organizm montera. Wentylacja ogólna jest środkiem technicznym, którym kształtuje się mikroklimat, a nie samym czynnikiem — stąd częsta pomyłka. Zapylenie i oświetlenie to odrębne czynniki o innych parametrach.

Dlaczego tak

Czynnik uciążliwy utrudnia pracę i powoduje zmęczenie lub dyskomfort, ale nie prowadzi do trwałego uszczerbku na zdrowiu. Ten sam hałas staje się czynnikiem szkodliwym dopiero po przekroczeniu wartości dopuszczalnych, gdy może wywołać ubytek słuchu — tu wartości nie są przekroczone. Niebezpieczny byłby czynnik mogący spowodować nagły uraz, a hałas jest czynnikiem fizycznym, nie chemicznym.

Dlaczego tak

Nagrzewnica indukcyjna wytwarza silne zmienne pole magnetyczne, które indukuje prąd w pierścieniu łożyska; w jej pobliżu pole może zakłócić działanie rozrusznika serca, dlatego producenci podają strefę, do której osoby z implantami nie powinny się zbliżać. Piec komorowy grzeje oporowo i nie wytwarza na zewnątrz istotnego pola. Prasa z ręczną pompą i klucz pneumatyczny w ogóle nie są urządzeniami elektrycznymi.

Dlaczego tak

Rozpuszczalniki organiczne wchłaniają się przez płuca i skórę, działają toksycznie na ośrodkowy układ nerwowy (bóle głowy, zaburzenia pamięci, encefalopatia) oraz na wątrobę i nerki. Pylicę wywołuje długotrwałe wdychanie pyłów, np. krzemionki, a nie par, więc to częsta pomyłka przy myleniu czynników. Ubytek słuchu jest skutkiem hałasu, a zaćma — promieniowania podczerwonego.

Dlaczego tak

Wnętrze stalowego zbiornika to przestrzeń ograniczona z przewodzącymi ścianami, w której ciało montera ma duży kontakt z uziemionym metalem; ręczne narzędzia zasila się tam napięciem SELV albo przez transformator separacyjny, po jednym odbiorniku na uzwojenie. Wyłącznik różnicowoprądowy 300 mA służy do ochrony przeciwpożarowej i nie chroni człowieka przed porażeniem. Rękawice i grubszy przewód nie usuwają zagrożenia.

Dlaczego tak

Układanie części w kolejności demontażu, w pojemnikach lub na tacach z opisem, ułatwia późniejszy montaż, chroni powierzchnie pasowane i zapobiega zgubieniu podkładek regulacyjnych czy pomyleniu części dobranych parami. Części na posadzce przeszkadzają w przejściu i są narażone na uszkodzenie oraz zabrudzenie. Wrzucenie wszystkiego do jednej wanny zaciera kolejność i grozi uszkodzeniem powierzchni o siebie.

Dlaczego tak

Zgodnie z PN-EN 2 grupa A to pożary ciał stałych, B — cieczy i substancji topiących się, C — gazów, D — metali, a F — tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych. Litera C bywa mylona z prądem elektrycznym, ale urządzenia pod napięciem nie tworzą odrębnej grupy pożarów; przydatność gaśnicy do nich określa osobne oznaczenie napięcia na etykiecie. Metale lekkie (D) i tłuszcze (F) wymagają gaśnic specjalnych.

Dlaczego tak

Prace precyzyjne wymagają większego natężenia oświetlenia niż ogólne oświetlenie hali, dlatego uzupełnia się je oświetleniem miejscowym, ustawionym tak, by nie powodowało olśnienia ani cieni rzucanych przez ręce. Okno za plecami montera daje cień na stanowisku, a lampa skierowana w oczy powoduje olśnienie bezpośrednie. Oświetlenie awaryjne służy ewakuacji przy zaniku zasilania, nie pracy.

Dlaczego tak

Podtrzymkę ustawia się blisko ściernicy, zwykle ze szczeliną nie większą niż ok. 2–3 mm, i dosuwa w miarę jej zużycia. Przy dużej szczelinie szlifowany przedmiot, a nawet palce, mogą zostać wciągnięte i zaklinowane między podtrzymką a ściernicą, co grozi urazem dłoni i rozerwaniem ściernicy. Sama szczelina nie przeciąża silnika ani nie powoduje porażenia — to zagrożenie mechaniczne.

Dlaczego tak

Rozpuszczalniki odtłuszczają i podrażniają skórę, a część z nich wchłania się przez nią do organizmu, dlatego potrzebne są rękawice chroniące przed chemikaliami, np. nitrylowe, dobrane do konkretnej substancji według karty charakterystyki. Rękawice bawełniane z nakrapianiem chronią przed otarciem i poprawiają chwyt, ale przesiąkają rozpuszczalnikiem. Rękawice skórzane i antywibracyjne chronią przed innymi zagrożeniami.

Dlaczego tak

Punkt kotwiczenia musi mieć potwierdzoną wytrzymałość i powinien znajdować się możliwie wysoko nad pracownikiem, aby skrócić drogę spadania i zmniejszyć siłę szarpnięcia przy zatrzymaniu. Zaczepienie poniżej stóp wydłuża swobodny spadek, a przy wysokości 4 m może nie wystarczyć miejsca na wyhamowanie upadku. Drabina i niezamocowany zespół nie są pewnymi punktami kotwiczenia i mogą runąć razem z monterem.

Dlaczego tak

Utrata dużej ilości krwi zmniejsza objętość krwi krążącej; organizm obkurcza naczynia skóry i przyspiesza pracę serca, stąd bladość, zimny pot, szybkie i słabe tętno oraz niepokój — to obraz wstrząsu hipowolemicznego. Niedocukrzenie daje podobne pocenie i drżenie, ale bez krwotoku w wywiadzie, dlatego jest najbardziej mylącą odpowiedzią. Udar objawia się m.in. opadnięciem kącika ust i niedowładem.

Dlaczego tak

Prąd przepływający przez ciało może wywołać zaburzenia rytmu serca i uszkodzenia tkanek głębiej położonych, które nie są widoczne, a objawy mogą pojawić się z opóźnieniem — dlatego każda osoba porażona prądem powinna zostać zbadana przez lekarza. Dobre samopoczucie i mała rana na skórze bywają mylące. Uciśnięć klatki piersiowej nie wykonuje się u osoby przytomnej, która oddycha prawidłowo.

Dlaczego tak

Kontakt z krwią poszkodowanego grozi zakażeniem, m.in. wirusami zapalenia wątroby i HIV, dlatego ratownik przed zaopatrzeniem rany zakłada jednorazowe rękawiczki, które powinny być w każdej apteczce. Półmaska przeciwpyłowa nie chroni przed krwią na dłoniach, a rozpuszczalnik podrażnia skórę i nie stanowi bariery. Czekanie na zespół ratownictwa przy obfitym krwotoku może kosztować poszkodowanego życie.

Dlaczego tak

Wytyczne resuscytacji zalecają, aby po około 30 minutach w pozycji bezpiecznej obrócić poszkodowanego na drugi bok, co zmniejsza ucisk na ramię leżące pod spodem i zapobiega jego niedokrwieniu. Przez cały czas trzeba kontrolować oddech. Ułożenie na plecach u nieprzytomnego grozi niedrożnością dróg oddechowych przez zapadający się język, a pozycja siedząca nie chroni przed zachłyśnięciem.

Dlaczego tak

Wytyczne zalecają, by samotny ratownik z telefonem od razu wezwał pomoc, włączył tryb głośnomówiący i rozpoczął uciśnięcia klatki piersiowej — dyspozytor może prowadzić go przez resuscytację i wysyła zespół bez opóźnienia. Odkładanie wezwania o kilka minut opóźnia przyjazd defibrylatora i zespołu. Odejście od poszkodowanego po pomoc przerywa resuscytację, a SMS do przełożonego nie uruchamia systemu ratownictwa.

Dlaczego tak

Amputowaną część zabezpiecza się w jałowym opatrunku, umieszcza w szczelnym worku foliowym, a ten w drugim worku lub pojemniku z wodą i lodem, aby schłodzić tkanki bez ich zamrożenia. Bezpośredni kontakt z lodem powoduje odmrożenie i uniemożliwia replantację, dlatego jest najczęstszym błędem. Spirytus niszczy tkanki, a woda z kranu powoduje ich rozmiękanie i zakażenie.

Dlaczego tak

Podczas napadu drgawek chroni się poszkodowanego przed urazami: podkłada coś miękkiego pod głowę, usuwa przedmioty, o które może się uderzyć, i mierzy czas napadu; po jego ustąpieniu sprawdza się oddech i układa w pozycji bezpiecznej. Wkładanie przedmiotów do ust grozi wybiciem zębów i zadławieniem, choć wciąż bywa uważane za właściwe. Przytrzymywanie kończyn może spowodować złamania.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji i Polskiej Rady Resuscytacji zalecają uciskanie klatki piersiowej dorosłego w tempie 100–120 na minutę, na głębokość 5–6 cm, z pełnym odprężeniem klatki po każdym uciśnięciu. Tempo poniżej 100 na minutę daje zbyt mały przepływ krwi, a powyżej 120 na minutę skraca czas napełniania serca i zwykle zmniejsza głębokość uciśnięć. Dlatego obie skrajności są błędem.

Dlaczego tak

Prostowanie i gięcie zmieniają kształt materiału przez jego odkształcenie plastyczne, bez usuwania naddatku w postaci wiórów, a wykonywane narzędziami ręcznymi są obróbką ręczną plastyczną. Obróbka wiórowa, np. piłowanie czy wiercenie, polega na zdejmowaniu warstwy materiału, dlatego ta odpowiedź jest najczęstszą pomyłką. O obróbce maszynowej można mówić np. przy gięciu na prasie krawędziowej.

Dlaczego tak

Szczelinomierz to komplet stalowych płytek o stopniowanej grubości, np. od 0,02 do 1 mm; luz określa grubość płytki, która wchodzi w szczelinę z lekkim oporem. Promieniomierz ma podobną budowę — komplet blaszek — ale służy do sprawdzania promieni zaokrągleń, stąd bywa z nim mylony. Sprawdzian tłoczkowy sprawdza otwory, a przymiar kreskowy ma działkę 1 mm, za grubą do takich luzów.

Dlaczego tak

Ogniwo fotowoltaiczne zamienia energię promieniowania na napięcie stałe, podobnie jak ogniwo chemiczne ma stałą biegunowość. Dlatego potrzebny jest falownik, który z prądu stałego wytwarza prąd przemienny o częstotliwości i napięciu sieci zakładu, w Polsce 50 Hz. Odpowiedzi zakładające prąd przemienny na wyjściu paneli mylą falownik z transformatorem, który działa tylko przy prądzie przemiennym.

Dlaczego tak

HMI (Human–Machine Interface) pośredniczy w wymianie informacji między operatorem a sterownikiem: przekazuje polecenia i nastawy, a wyświetla stany, alarmy i wartości. Sam nie mierzy wielkości fizycznych, choć wyświetla wyniki pomiarów czujników, co bywa mylące. Element wykonawczy, np. siłownik czy silnik, przetwarza sygnał na ruch, a układ zasilania dostarcza energii.

Dlaczego tak

Świecąca dioda na wtyczce cewki oznacza, że napięcie sterujące dociera aż do elektrozaworu, czyli wyjście sterownika, program i przewody działają. Skoro chwytak się nie porusza, przerwanie łańcucha sygnału leży dalej — w części pneumatycznej: brak sprężonego powietrza, zamknięty zawór odcinający lub zakleszczony suwak. Szukanie błędu w programie czy wyjściu PLC jest tu stratą czasu.

Dlaczego tak

Przekaźnik czasowy z opóźnieniem załączania odmierza nastawiony czas od podania napięcia sterującego i dopiero wtedy przełącza styki; stosuje się go np. do opóźnionego załączenia wentylatora czy przełączania gwiazda–trójkąt. Stycznik przełącza styki natychmiast po zasileniu cewki. Przekaźnik termiczny też działa z opóźnieniem, ale zależnym od prądu silnika, a nie od nastawionego czasu.

Dlaczego tak

Zawór bistabilny ma pamięć położenia: po impulsie na jedną cewkę suwak pozostaje w nowym położeniu, dopóki nie zostanie podany sygnał na drugą cewkę, niezależnie od zaniku napięcia. Ponieważ powietrze nadal jest doprowadzone, siłownik dokończy wysuw i pozostanie wysunięty. Powrót po zaniku sygnału jest cechą zaworu monostabilnego ze sprężyną, z którym ten przypadek najczęściej się myli.

Dlaczego tak

Robot kartezjański przemieszcza chwytak wzdłuż trzech prostopadłych osi liniowych X, Y i Z, dlatego jego przestrzeń robocza ma kształt prostopadłościanu i łatwo go zaprogramować. Dwie osie obrotowe o pionowych osiach i oś liniowa to struktura SCARA, a sześć osi obrotowych ma robot przegubowy. Trzy ramiona połączone równolegle z podstawą to robot typu delta.

Dlaczego tak

Paletyzacja ciężkich worków wymaga dużego udźwigu, z zapasem na chwytak, oraz zasięgu obejmującego całą paletę i stos kilku warstw; robot paletyzujący, zwykle czteroosiowy, można przeprogramować na różne wzory układania. Robot delta jest bardzo szybki, ale przenosi lekkie detale, a kobot o udźwigu 3 kg nie podniesie worka. Manipulator o krótkim skoku nie obsłuży całej palety.

Dlaczego tak

W trybie T1, stosowanym przy uczeniu punktów, gdy operator może przebywać w pobliżu robota, prędkość punktu centralnego narzędzia jest ograniczona do 250 mm/s, co daje czas na reakcję i zwolnienie przycisku zezwolenia. Wartość 25 mm/s jest zbyt mała, by efektywnie uczyć ruchów, a 1000 mm/s czy 2,5 m/s to prędkości pracy automatycznej, przy których człowiek nie zdąży uniknąć uderzenia.

Dlaczego tak

Jednym z celów normalizacji jest usuwanie barier technicznych w handlu: wyrób wykonany według wspólnej normy europejskiej spełnia te same wymagania we wszystkich krajach, więc nie trzeba go przeprojektowywać dla każdego rynku. Normy nie zwalniają z oceny zgodności — przeciwnie, ułatwiają jej przeprowadzenie. Nie zastępują też przepisów prawa, bo ich stosowanie jest dobrowolne, a o cenie decyduje rynek.

Dlaczego tak

Normy są okresowo przeglądane i zastępowane nowymi wydaniami, dlatego oznaczenie zawiera po dwukropku rok wydania, który identyfikuje konkretną wersję dokumentu. Norma nie ma z góry ustalonego terminu ważności — obowiązuje do wycofania lub zastąpienia, więc odczytanie roku jako daty końcowej jest błędem. Numer normy to 4762, a numer części zapisuje się po łączniku, np. 60204-1.

Dlaczego tak

Procedury oceny zgodności maszyn określa dyrektywa maszynowa 2006/42/WE, wdrożona w Polsce rozporządzeniem w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn; zależą one m.in. od tego, czy maszyna należy do szczególnie niebezpiecznych z załącznika IV. Polskie Normy nie są publikowane w Dzienniku Ustaw, a ich wykaz prowadzi PKN. Katalog podzespołów i instrukcja stanowiskowa nie opisują procedur oceny zgodności.

Dlaczego tak

Słowo „torque” oznacza moment obrotowy, a „wrench” klucz, więc „torque wrench” to klucz dynamometryczny, którym dokręca się śruby nastawionym momentem. Klucz udarowy to „impact wrench” i jest najczęściej mylony, bo również ma w nazwie „wrench”. Klucz nasadowy to „socket wrench”, a klucz płaski — „open-end wrench” lub w brytyjskiej angielszczyźnie „spanner”.