Test ELE.02 — zestaw 17

Dlaczego tak

Rozległe oparzenia powodują utratę osocza i płynów, co prowadzi do wstrząsu: krążenie jest centralizowane, więc skóra blednie i staje się zimna i wilgotna, tętno jest szybkie i słabe, a poszkodowany odczuwa niepokój. Zawał kusi, bo także daje bladość i poty, ale jego charakterystycznym objawem jest silny ból w klatce piersiowej. Udar objawia się m.in. niedowładem i zaburzeniami mowy, a napad padaczkowy — drgawkami.

Dlaczego tak

Gdy napięcia nie da się wyłączyć, ratujący musi odizolować siebie — staje na suchej desce lub gumowym dywaniku i odsuwa poszkodowanego za suchą odzież albo przedmiotem nieprzewodzącym, nie dotykając jego skóry. Chwycenie za nadgarstek kusi, bo jest najszybsze, ale ratujący sam staje się częścią obwodu i zostaje porażony. Woda przewodzi prąd, a cięcie przewodu nieizolowanym narzędziem grozi porażeniem i zwarciem.

Dlaczego tak

W pozycji bocznej ustalonej głowę odgina się lekko do tyłu, co zapobiega opadaniu języka i utrzymuje drożność dróg oddechowych, a usta skierowane ku ziemi pozwalają swobodnie wypływać wymiocinom i wydzielinom. Przyciśnięcie brody do klatki piersiowej kusi jako „wygodne”, ale zgina szyję i może zamknąć drogi oddechowe. Ułożenie twarzą do góry na wysokim podparciu grozi zachłyśnięciem.

Dlaczego tak

Numer 999 to numer alarmowy pogotowia ratunkowego, a numer 112 jest ogólnym numerem alarmowym, z którego zgłoszenie jest przekazywane do właściwej służby. Numer 998 kusi, bo różni się tylko jedną cyfrą, ale to numer straży pożarnej. 997 to numer Policji, a 991 — pogotowia energetycznego, które usuwa awarie sieci, lecz nie udziela pomocy medycznej.

Dlaczego tak

Nagła drażliwość, poty, drżenie i zaburzenia mowy u chorego na cukrzycę wskazują na niedocukrzenie; jeśli poszkodowany jest przytomny i może połykać, podaje się mu cukier, np. tabletki glukozy lub słodki napój. Podanie insuliny kusi, bo jest „lekiem na cukrzycę”, ale obniżyłoby poziom cukru jeszcze bardziej i mogło doprowadzić do utraty przytomności. Pozycja bezpieczna jest dla nieprzytomnych, a uciskanie klatki piersiowej — dla osób bez oddechu.

Dlaczego tak

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji zalecają u dorosłych uciskanie klatki piersiowej na głębokość 5–6 cm, z częstotliwością 100–120 na minutę i pełnym odprężeniem po każdym ucisku. Płytsze uciski 2–3 cm kuszą u osób obawiających się złamania żeber, ale nie wytwarzają przepływu krwi wystarczającego do dotlenienia mózgu. Ucisk głębszy niż 6 cm zwiększa ryzyko urazów, a połowa grubości klatki to za dużo dla dorosłego.

Dlaczego tak

Status normy — czy jest aktualna, wycofana, czy zastąpiona i przez którą — podaje Polski Komitet Normalizacyjny w swoim katalogu norm. Dziennik Ustaw kusi, bo publikuje akty prawne, ale Polskie Normy nie są w nim ogłaszane, a jedynie niekiedy powoływane w rozporządzeniach. Katalog producenta może przywoływać nieaktualne normy, a baza NANDO zawiera wykaz jednostek notyfikowanych, a nie status norm.

Dlaczego tak

Kanały i listwy instalacyjne pozwalają dołożyć obwody i gniazda bez kucia ścian i ponownego tynkowania, dlatego stosuje się je przy modernizacji biur, szkół i mieszkań. Montaż na zewnątrz kusi, bo listwy montuje się łatwo na każdej powierzchni, ale typowe kanały PVC nie są przeznaczone do pracy na słońcu i mrozie. W strefie 0 łazienki nie instaluje się takich tras, a w strefach zagrożonych wybuchem wymagane są specjalne wykonania.

Dlaczego tak

W układzie TT obwód zwarciowy zamyka się przez uziemienie odbiorcze i uziemienie robocze sieci, więc jego impedancja jest duża, a prąd zwarcia zwykle zbyt mały dla wyłączników nadprądowych — dlatego samoczynne wyłączenie zapewnia się najczęściej wyłącznikami różnicowoprądowymi. Wada związana z przewodem PEN kusi, ale dotyczy układu TN-C. Brak wyłączenia przy pierwszym zwarciu to cecha układu IT, a wyłączniki różnicowoprądowe są w TT wręcz podstawowym zabezpieczeniem.

Dlaczego tak

Naświetlacze mają optykę skupiającą światło w wiązce o określonym kącie, którą można kierować na fasady, pomniki czy place z odległości kilku lub kilkudziesięciu metrów. Oprawy drogowe kuszą, bo również są oprawami zewnętrznymi dużej mocy, ale ich optyka rozkłada światło wzdłuż jezdni w dół, ograniczając olśnienie. Oprawy parkowe oświetlają najbliższe otoczenie ścieżki, a downlighty kierują światło pionowo w dół z sufitu.

Dlaczego tak

Zgodnie z zasadami sporządzania schematów zaczerniona kropka w miejscu przecięcia lub rozgałęzienia linii oznacza połączenie elektryczne przewodów. Odczytanie tego jako zwykłego skrzyżowania kusi, bo na schematach linie często się przecinają, ale skrzyżowanie bez połączenia rysuje się właśnie bez kropki. Zacisk uziemiający i bezpiecznik mają własne, odrębne symbole graficzne.

Dlaczego tak

Oprawa I klasy ochronności wymaga doprowadzenia przewodu ochronnego PE, a do jej zasilania potrzebne są jeszcze przewód skrętny (faza po łączniku) i przewód neutralny — razem trzy żyły, czyli trzy kreski. Dwie kreski kuszą, bo tyle wystarcza oprawie II klasy, ale pomijają przewód ochronny wymagany dla obudowy metalowej. Cztery żyły byłyby potrzebne np. przy łączniku świecznikowym, a sama faza nie zamknie obwodu.

Dlaczego tak

Norma wymaga, aby oględziny poprzedzały próby i zwykle były wykonywane przed załączeniem zasilania, bo pozwalają bezpiecznie wykryć błędy widoczne gołym okiem: brak osłon, złe przekroje, uszkodzoną izolację czy niewłaściwe oznaczenia. Wykonywanie ich po pomiarach kusi, bo wydaje się „podsumowaniem”, ale wtedy pomiar mógłby zostać wykonany na instalacji z niebezpieczną wadą. Oględziny nie są też uzależnione od wyników pomiarów — są obowiązkowym, pierwszym etapem sprawdzeń.

Dlaczego tak

Połączenia przewodów w instalacji muszą być dostępne do oględzin i konserwacji, więc uszkodzony fragment wymienia się na nowy, nieprzerwany odcinek między puszkami albo wykonuje połączenie w nowej, dostępnej puszce. Lutowanie z koszulkami termokurczliwymi kusi, bo daje trwałe połączenie, ale ukryte w tynku nie da się go sprawdzić, a złącze jest słabym punktem instalacji. Taśma izolacyjna w tynku z czasem traci właściwości, a zalanie klejem pozostawia uszkodzone żyły.

Dlaczego tak

Samoczynne wyłączenie zasilania jest skuteczne, gdy Zs · Ia ≤ U₀: tu 1,9 Ω · 80 A = 152 V, czyli mniej niż 230 V, a dopuszczalna impedancja wynosi 230/80 ≈ 2,88 Ω (nawet z zapasem 2/3 to około 1,92 Ω). Wartość 1 Ω kusi jako „bezpieczna liczba”, ale nie wynika z żadnego wzoru. Mnożenie przez prąd znamionowy 16 A zamiast przez Ia to błąd metody, a wyłącznik C16 ma większe Ia = 160 A, więc warunek byłby dla niego trudniejszy, nie łatwiejszy.

Dlaczego tak

Uzwojenie wirnika silnika pierścieniowego jest wyprowadzone na pierścienie, a przez szczotki dołącza się do niego rezystory rozruchowe — zmniejszają one prąd rozruchowy i zwiększają moment przy rozruchu, a potem są zwierane. Zmiana kierunku prądu w zezwojach kusi, bo szczotki kojarzą się z komutatorem, ale to funkcja komutatora maszyny prądu stałego. Stojan silnika indukcyjnego zasila się bezpośrednio z sieci, bez pierścieni.

Dlaczego tak

Urządzenia II klasy ochronności mają izolację podwójną lub wzmocnioną, dzięki czemu uszkodzenie izolacji podstawowej nie powoduje pojawienia się napięcia na dostępnych częściach; nie przyłącza się do nich przewodu PE. Klasa I kusi, bo jest najczęściej spotykana, ale opiera się na izolacji podstawowej i połączeniu obudowy z przewodem ochronnym. Klasa III oznacza zasilanie napięciem bardzo niskim SELV lub PELV, a klasa 0 ma tylko izolację podstawową i w Polsce nie jest dopuszczona do stosowania.

Dlaczego tak

Srebro ma najmniejszą rezystywność ze wszystkich metali i nie tworzy na powierzchni źle przewodzących tlenków, a dodatek tlenku cyny poprawia odporność na wypalanie łukiem i zgrzewanie się styków przy załączaniu dużych prądów. Sprężystość kusi, bo styki muszą być dociskane, ale zapewniają ją sprężyny, a nie materiał nakładki stykowej. Duża rezystywność powodowałaby nagrzewanie styków, a srebro nie jest materiałem magnetycznym.

Dlaczego tak

Przez okno przekładnika sumującego przechodzą wszystkie przewody czynne obwodu, więc przy braku upływu ich strumienie się znoszą, a prąd różnicowy wywołuje strumień, który indukuje w uzwojeniu wtórnym sygnał uruchamiający wyzwalacz. Wyzwalacz elektromagnetyczny kusi, bo również reaguje na prąd, ale jest elementem wyłącznika nadprądowego i działa przy zwarciach. Bimetal chroni przed przeciążeniem, a komora gaszeniowa gasi łuk przy rozłączaniu.

Dlaczego tak

Liczba w prostokątnej ramce na wyłączniku instalacyjnym wg PN-EN 60898-1 to znamionowa zwarciowa zdolność łączeniowa Icn — największy prąd zwarciowy, jaki wyłącznik bezpiecznie wyłączy; dobiera się ją do spodziewanego prądu zwarcia w miejscu montażu. Prąd zadziałania wyzwalacza elektromagnetycznego kusi, bo też wyraża się w amperach, ale dla C16 wynosi on 5–10 In, czyli 80–160 A. Trwałość i napięcie probiercze nie są tak oznaczane.

Dlaczego tak

Ucho transportowe (śruba oczkowa) jest przewidziane przez producenta do przenoszenia całej masy silnika, a podnoszenie odbywa się wciągnikiem lub żurawikiem o odpowiednim udźwigu. Zawieszenie na wale kusi, bo wał wygląda na najmocniejszy element, ale obciążenie wygina czop i uszkadza łożyska. Skrzynka zaciskowa i osłona wentylatora są cienkościennymi elementami, które pękną pod ciężarem silnika.

Dlaczego tak

Uderzenia młotkiem przenoszą się przez wał na łożyska i powodują wgniecenia bieżni, które szybko prowadzą do hałasu i awarii łożysk. Wciskanie przyrządem gwintowym może kusić jako „siłowe”, ale siła zamyka się między przyrządem a wałem, więc nie obciąża łożysk — to zalecana metoda. Podgrzanie piasty ułatwia nasunięcie, a sprawdzenie czystości czopa i wpustu jest wymaganym przygotowaniem do montażu.

Dlaczego tak

Uniesienie korpusu po zluzowaniu śruby oznacza, że łapa nie leżała na podłożu, a dokręcenie śruby wyginało korpus — to tzw. miękka stopa, którą usuwa się kalibrowanymi podkładkami przed osiowaniem. Uznanie montażu za poprawny kusi, bo po dokręceniu nic nie widać, ale naprężony korpus deformuje szczelinę powietrzną i obciąża łożyska. Luzu łożysk ani bicia wału nie sprawdza się poluzowaniem śrub mocujących.

Dlaczego tak

Duże odbiorniki o zmiennej mocy powodują wahania napięcia, które w sieci o dużej impedancji wywołują migotanie światła u innych odbiorców, dlatego producent podaje Zmax w punkcie przyłączenia; sprawdza się ją pomiarem lub uzgadnia z operatorem sieci. Odczytanie tej wartości jako impedancji grzałek kusi, bo to także parametr urządzenia, ale grzałki o mocy kilkunastu kilowatów mają rezystancję rzędu kilkunastu omów. Rezystancję izolacji wyraża się w megaomach, a uziemienie ma mieć możliwie małą, a nie „co najmniej” określoną rezystancję.

Dlaczego tak

Wskaźnik kolejności faz, dołączany do trzech przewodów fazowych, pokazuje, czy następstwo faz jest zgodne (L1-L2-L3), czy przeciwne, a od tego zależy kierunek wirowania pola w silniku. Próbnik jednobiegunowy kusi, bo pozwala stwierdzić obecność napięcia na każdej fazie, ale nie rozróżnia ich kolejności. Miernik rezystancji izolacji i miernik impedancji pętli zwarcia służą do sprawdzania ochrony, a nie następstwa faz.

Dlaczego tak

Ogranicznik przepięć łączy się równolegle, między przewody czynne a przewód ochronny, aby w chwili przepięcia odprowadził prąd udarowy do PE; przewody przyłączeniowe powinny być jak najkrótsze (łącznie zalecane do 0,5 m), bo ich indukcyjność podnosi poziom napięcia na chronionych urządzeniach. Połączenie szeregowe kusi, bo tak łączy się wyłączniki i bezpieczniki, ale ogranicznik nie przewodzi prądu roboczego. Pętle z przewodów zwiększają indukcyjność i pogarszają ochronę.

Dlaczego tak

W sieci 230/400 V napięcie międzyfazowe wynosi ok. 400 V, napięcie fazowe względem N ok. 230 V, a między przewodem neutralnym a ochronnym, połączonymi w złączu lub rozdzielnicy, napięcie powinno być bliskie zeru. Wynik z zamienionymi napięciami 230 V i 400 V kusi, gdy myli się pojęcia napięcia fazowego i międzyfazowego. 230 V między N a PE świadczy o błędnym połączeniu lub przerwie w przewodzie neutralnym, a 0 V między fazą a N — o braku ciągłości N lub fazy.

Dlaczego tak

Przekaźnik termobimetalowy reaguje z opóźnieniem zależnym od nagrzewania bimetalu, więc chroni przed przeciążeniem, a przy zwarciu zadziałałby za późno — szybkie przerwanie prądu zwarciowego zapewniają bezpieczniki. Przekaźnik termiczny kusi, bo to „zabezpieczenie silnika”, ale jego zestyk tylko przerywa obwód cewki stycznika. Styki stycznika nie są przewidziane do wyłączania prądów zwarciowych, a styk podtrzymujący należy do obwodu sterowania.

Dlaczego tak

Nożyce zapadkowe pozwalają przeciąć kabel o dużym przekroju małą siłą, czystym cięciem, bez zgniatania żył i bez iskier. Szlifierka kątowa kusi, bo łatwo tnie metal, ale topi izolację, nagrzewa żyły, pozostawia zadziory i stwarza zagrożenie pożarowe oraz urazowe. Szczypce boczne i kombinerki są przeznaczone do przewodów o małych przekrojach i przy 35 mm² zgniatają żyły lub ulegają uszkodzeniu.

Dlaczego tak

Dławnica zaciska się na powłoce przewodu, dzięki czemu skrzynka zaciskowa zachowuje deklarowany stopień ochrony IP, a siły działające na przewód nie są przenoszone na zaciski. Połączenie z PE kusi, bo dławnice bywają metalowe, ale przewód ochronny przyłącza się do osobnego zacisku ochronnego, a zwykła dławnica nie zapewnia ciągłości przewodu ochronnego. Przed przeciążeniem chroni przekaźnik termiczny lub wyłącznik silnikowy, a przed przepięciami — ogranicznik przepięć.

Dlaczego tak

Specjalne nożyce do szyn i korytek tną je prostopadle, bez zadziorów i bez opiłków, które w szafie sterowniczej mogłyby spowodować zwarcie. Szlifierka kątowa kusi, bo przetnie każdą szynę, ale tarcza do kamienia nie nadaje się do stali, a cięcie w pobliżu aparatów rozrzuca gorące opiłki. Szczypce boczne nie przetną stalowej szyny, a nożyk nadaje się co najwyżej do zdejmowania izolacji.

Dlaczego tak

Każdy z przycisków START (zwiernych) ma samodzielnie załączyć stycznik, więc łączy się je równolegle, a każdy z przycisków STOP (rozwiernych) ma samodzielnie przerwać obwód cewki, więc łączy się je szeregowo. Wariant odwrotny kusi przez symetrię, ale wtedy załączenie wymagałoby wciśnięcia obu przycisków START naraz, a wyłączenie — obu STOP. Połączenie wszystkich przycisków w jednym trybie uniemożliwia poprawne działanie załączania lub wyłączania.

Dlaczego tak

Zaciski styków pomocniczych oznacza się dwiema cyframi: pierwsza to numer porządkowy styku, a druga określa jego funkcję — zakończenia 3–4 oznaczają styk zwierny, a 1–2 rozwierny; styk 13–14 jest więc pierwszym stykiem zwiernym. Styk rozwierny kusi, bo ma podobne oznaczenie liczbowe, ale miałby zaciski 11–12 lub 21–22. Cewkę oznacza się A1–A2, a zestyki główne 1–2, 3–4, 5–6.

Dlaczego tak

Prąd rozruchowy silnika klatkowego jest kilkukrotnie większy od znamionowego, a przy dużej bezwładności rozruch trwa długo, więc każdy rozruch dostarcza do uzwojeń stojana i klatki dużą porcję ciepła, które nie zdąży się rozproszyć między rozruchami. Zadziałanie wyłącznika różnicowoprądowego kusi jako typowy objaw problemów, ale prąd rozruchowy jest symetryczny i nie powoduje prądu różnicowego. Kierunek obrotów zależy od kolejności faz, a rdzeń z blach elektrotechnicznych nie ulega rozmagnesowaniu.

Dlaczego tak

Akumulatory w nowym zasilaczu są zwykle częściowo rozładowane po transporcie i magazynowaniu, dlatego przed testem autonomii ładuje się je przez czas wskazany przez producenta, najczęściej kilka godzin. Rozładowanie „do zera” kusi jako kalibracja znana z innych urządzeń, ale głębokie rozładowanie skraca trwałość akumulatorów kwasowo-ołowiowych. Test pod pełnym obciążeniem na niedoładowanej baterii da zaniżony czas podtrzymania, a odłączenie akumulatorów uniemożliwia pracę bateryjną.

Dlaczego tak

Prąd znamionowy grzejnika wynosi I = P/(√3·U) = 9000/(1,73·400) ≈ 13 A w każdej fazie, więc brak prądu w jednej fazie oznacza przerwę w grzałce lub w jej obwodzie (zacisk, bezpiecznik, styk). Uznanie pracy za poprawną kusi, gdy porównuje się tylko wartości 13 A z tabliczką, ale moc spadła do ok. 6 kW. Połączenie w trójkąt zwiększyłoby prądy we wszystkich fazach, a przy przerwie w N grzałki dalej pobierałyby prąd z sieci.

Dlaczego tak

Uzwojenia fazowe silnika są jednakowe, więc wyraźnie mniejsza rezystancja jednej fazy oznacza, że część jej zwojów została zwarta i wyłączona z obwodu. Przerwa kusi jako typowa usterka uzwojenia, ale wtedy omomierz pokazałby rezystancję nieskończenie dużą, a nie mniejszą. Zwarcia z korpusem nie wykrywa się pomiarem rezystancji uzwojenia, lecz pomiarem rezystancji izolacji, a stan łożysk nie wpływa na wyniki pomiarów elektrycznych.

Dlaczego tak

Grzałka zamienna musi mieć moc i napięcie znamionowe zgodne z danymi urządzenia oraz pasować wymiarami i mocowaniem, bo do tych parametrów dobrano przewody, zabezpieczenie i termostat. Grzałka 400 V kusi „zapasem”, ale przy 230 V odda tylko ok. 2000 · (230/400)² ≈ 660 W. Grzałka 3 kW przeciąży obwód i termostat, a 1 kW nie zmniejszy zużycia energii na podgrzanie tej samej ilości wody, tylko wydłuży czas grzania.

Dlaczego tak

Rezystancję izolacji uzwojeń mierzy się miernikiem wytwarzającym napięcie stałe o wartości dostosowanej do napięcia znamionowego maszyny — dla silników 400 V jest to zwykle 500 V DC. Omomierz multimetru kusi, bo także mierzy rezystancję, ale jego napięcie pomiarowe rzędu pojedynczych woltów nie ujawnia osłabionej izolacji, która przebija się dopiero przy wyższym napięciu. Pomiar pętli zwarcia sprawdza skuteczność ochrony, a miernik cęgowy — prąd obciążenia.

Dlaczego tak

Kondensator może po wyłączeniu zasilania zachować ładunek o napięciu bliskim wartości szczytowej sieci, dlatego przed pracą rozładowuje się go przez rezystor, który ogranicza prąd rozładowania. Odczekanie kilku sekund kusi, bo w wielu układach kondensator rzeczywiście rozładuje się przez uzwojenie, ale przy przerwie w obwodzie lub odłączonym silniku ładunek pozostanie. Zwieranie zacisków z korpusem powoduje gwałtowny łuk, a pomiar pojemności naładowanego kondensatora może uszkodzić miernik.