Test ELE.02 — zestaw 16

Dlaczego tak

Tablica ostrzega przed załączeniem urządzenia, przy którym trwają prace: „Do not switch on” to zakaz załączania, a „people at work” informuje o przyczynie. Odpowiedź „Switch on — people are working” kusi, bo zawiera właściwe słowa, ale bez przeczenia zmienia zakaz w polecenie, co mogłoby spowodować porażenie pracujących.

Dlaczego tak

Postępowanie ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym, w tym zakaz wyrzucania go razem z odpadami komunalnymi i obowiązek przekazania do zbierającego, reguluje ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Prawo energetyczne kusi, bo dotyczy branży elektrycznej, ale reguluje wytwarzanie, przesył i obrót energią oraz kwalifikacje eksploatacyjne. Kodeks pracy i ustawa o ochronie przeciwpożarowej w ogóle nie zajmują się gospodarką odpadami.

Dlaczego tak

Ochrona pracy to cały system norm prawnych, organizacyjnych i technicznych chroniących pracownika, więc mieści w sobie zarówno BHP, jak i przepisy o czasie pracy czy ochronie młodocianych. Bezpieczeństwo pracy kusi jako pojęcie ogólne, lecz dotyczy tylko zapobiegania wypadkom i urazom. Higiena pracy zajmuje się ochroną zdrowia przed czynnikami szkodliwymi, a ergonomia dopasowaniem pracy do możliwości człowieka.

Dlaczego tak

Ochrona przeciwpożarowa obejmuje zapobieganie pożarom, przygotowanie budynku do ewakuacji oraz zapewnienie środków do gaszenia, a przeciwpożarowy wyłącznik prądu i drożne drogi ewakuacyjne są jej typowymi elementami. Ograniczanie zapylenia kusi, bo pył kojarzy się z zagrożeniem, ale jest to działanie z zakresu higieny pracy. Segregacja odpadów należy do ochrony środowiska, a pomiary hałasu — do higieny pracy.

Dlaczego tak

Akumulatory kwasowo-ołowiowe zawierają ołów i elektrolit z kwasem siarkowym, dlatego są odpadem niebezpiecznym i muszą trafić do uprawnionego odbiorcy. Ścinki PVC kuszą, bo tworzywo kojarzy się ze szkodliwością dla środowiska, ale czyste odpady z tworzyw sztucznych nie są klasyfikowane jako niebezpieczne. Kartony i gruz ceglany to odpady obojętne, które się segreguje, ale nie wymagają szczególnego postępowania.

Dlaczego tak

Za śmiertelny wypadek przy pracy uznaje się wypadek, w wyniku którego śmierć nastąpiła w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku — cztery miesiące mieszczą się w tym okresie. Kwalifikacja jako ciężki kusi, bo poszkodowany najpierw przeżył, ale po zgonie w ciągu 6 miesięcy kwalifikację się zmienia. Wypadek zbiorowy dotyczy co najmniej dwóch osób, a wypadki zrównane obejmują np. zdarzenia w podróży służbowej.

Dlaczego tak

Regulamin pracy, ustalany przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 50 pracowników, określa organizację i porządek pracy, obowiązki w zakresie BHP i ochrony przeciwpożarowej oraz wykaz prac wzbronionych młodocianym. Instrukcja organizacji bezpiecznej pracy kusi, bo również jest dokumentem zakładowym, ale opisuje tryb poleceń i dopuszczania do prac przy urządzeniach energetycznych. Instrukcja stanowiskowa dotyczy jednej maszyny lub czynności, a ocena ryzyka — zagrożeń na konkretnym stanowisku.

Dlaczego tak

Przestrzeganie przepisów o ochronie środowiska, w tym gospodarki odpadami niebezpiecznymi, kontrolują wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska działający w ramach Inspekcji Ochrony Środowiska. Państwowa Inspekcja Pracy kusi, bo kontroluje zakłady pracy, ale jej zakresem jest prawo pracy i BHP. Urząd Dozoru Technicznego nadzoruje urządzenia techniczne, np. dźwignice i zbiorniki, a Straż Pożarna kontroluje przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych.

Dlaczego tak

Pracownik służby BHP ma prawo niezwłocznie wstrzymać pracę maszyny lub urządzenia, gdy stwierdzi bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, i zawiadamia o tym pracodawcę. Wydawanie decyzji administracyjnych i nakładanie mandatów kusi jako działanie „kontrolne”, ale są to uprawnienia inspektora pracy, a nie zakładowej służby BHP, która jest doradczym i kontrolnym organem pracodawcy. Decyzje dotyczące urządzeń dozorowych wydaje wyłącznie Urząd Dozoru Technicznego.

Dlaczego tak

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek kierowania pracowników na badania wstępne, okresowe i kontrolne oraz ponoszenia ich kosztów; badania odbywają się w miarę możliwości w godzinach pracy. Finansowanie przez NFZ kusi, bo to badania lekarskie, ale profilaktyczne badania pracownicze nie należą do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Przerzucanie kosztów, nawet częściowo, na pracownika jest niezgodne z przepisami.

Dlaczego tak

Pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy, gdy warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia, musi jednak niezwłocznie zawiadomić przełożonego, a za ten czas zachowuje prawo do wynagrodzenia. Oczekiwanie na decyzję inspektora pracy kusi jako „legalna droga”, ale prawo to przysługuje pracownikowi bezpośrednio z Kodeksu pracy. Utrata wynagrodzenia ani dodatek za ryzyko nie są przewidziane.

Dlaczego tak

Za nieprzestrzeganie przepisów BHP pracodawca może zastosować karę pieniężną, która za jedno przekroczenie nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, czyli tu 280 zł. Kwota 560 zł kusi, bo odpowiada 1/10 wynagrodzenia, ale to górna granica łącznej sumy wszystkich kar pieniężnych w miesiącu, a nie limit kary za jedno przewinienie. Kwoty 1400 zł i 2800 zł przekraczają oba limity kodeksowe.

Dlaczego tak

Zgodnie z ustawą wypadkową świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przepisów BHP przez poszkodowanego, spowodowane umyślnie lub przez rażące niedbalstwo. Brak protokołu kusi jako konsekwencja, ale zdarzenie nadal jest wypadkiem przy pracy, a zespół powypadkowy sporządza protokół i odnotowuje w nim tę okoliczność. Przepisy nie przewidują też obniżenia odszkodowania o połowę ani zwrotu kosztów postępowania.

Dlaczego tak

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, gdy ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności; przy wypadku przy pracy wynosi 100% podstawy. Renta szkoleniowa kusi, bo też dotyczy powrotu do pracy, lecz przysługuje osobie, która trwale utraciła zdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie i ma się przekwalifikować. Jednorazowe odszkodowanie wypłaca się za uszczerbek na zdrowiu, a nie za okres leczenia.

Dlaczego tak

Pracodawca ma obowiązek przenieść pracownika z chorobą zawodową do innej, odpowiedniej pracy, a jeśli powoduje to obniżenie wynagrodzenia, wypłaca dodatek wyrównawczy przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Wariant z 12 miesiącami kusi, bo brzmi tak samo, ale różni się terminem, którego Kodeks nie przewiduje. Zachowanie dawnego wynagrodzenia bezterminowo nie wynika z przepisów, a rentę szkoleniową wypłaca ZUS, a nie pracodawca.

Dlaczego tak

Czynniki biologiczne to żywe mikroorganizmy i ich produkty, m.in. bakterie, wirusy, grzyby i pleśnie, które mogą wywoływać zakażenia, alergie lub zatrucia. Czynniki chemiczne kuszą, bo zarodniki wdycha się podobnie jak pyły i opary, ale obejmują substancje i mieszaniny nieożywione. Czynniki fizyczne to np. hałas, drgania, pole elektromagnetyczne, a psychofizyczne — obciążenie fizyczne i nerwowo-psychiczne.

Dlaczego tak

Przepisy o pracach w hałasie przewidują próg 80 dB(A), od którego pracodawca udostępnia ochronniki słuchu i informuje pracowników o zagrożeniu, oraz 85 dB(A), od którego stosowanie ochronników jest obowiązkowe. Wartość 82 dB(A) leży między tymi progami. Odpowiedź, że do 85 dB(A) nic nie trzeba robić, kusi, bo 85 dB(A) to najczęściej zapamiętywana liczba, ale pomija dolny próg działania.

Dlaczego tak

Łuk spawalniczy emituje intensywne promieniowanie nadfioletowe, które wywołuje zapalenie spojówek i rogówki („oślepienie spawalnicze”) oraz oparzenia skóry, dlatego wymaga przyłbicy z filtrem i odzieży osłaniającej. Transformator kusi jako urządzenie dużej mocy, ale jest źródłem ciepła, hałasu i pola elektromagnetycznego małej częstotliwości, a nie nadfioletu. Kabel w korytku nie emituje promieniowania optycznego, a oprawy LED oświetlenia ogólnego emitują pomijalnie mało UV.

Dlaczego tak

Prąd przemienny 50 Hz o wartości kilkudziesięciu miliamperów, płynący przez klatkę piersiową, może zaburzyć rytm serca i wywołać migotanie komór, w którym serce przestaje skutecznie pompować krew — to główna przyczyna zgonów przy porażeniu niskim napięciem. Oparzenia kuszą, ale są typowe dla prądów dużych i napięć wysokich albo łuku. Skurcz mięśni utrudnia oderwanie się od przewodu, lecz sam nie jest bezpośrednią przyczyną śmierci, a elektroliza krwi nie ma praktycznego znaczenia przy prądzie przemiennym.

Dlaczego tak

Dymy powstające przy lutowaniu z topnikiem kalafoniowym działają uczulająco na drogi oddechowe i są uznaną przyczyną zawodowej astmy oskrzelowej, dlatego stanowiska lutownicze wyposaża się w pochłaniacze dymu. Pylica krzemowa kusi jako choroba płuc, lecz wywołuje ją wdychanie pyłu z krystaliczną krzemionką, np. przy bruzdowaniu. Zespół wibracyjny i ubytek słuchu wynikają z drgań i hałasu, a nie z wdychania dymów.

Dlaczego tak

Hałas najpierw powoduje przejściowe przesunięcie progu słyszenia — po pracy pojawia się przytłumienie słuchu i szumy w uszach, które z czasem przechodzą w trwały, nieodwracalny ubytek. Blednięcie palców kusi, bo także dotyczy pracy z hałaśliwymi narzędziami, ale jest objawem zespołu wibracyjnego wywołanego drganiami. Kaszel i duszność wskazują na choroby układu oddechowego, a pieczenie oczu — na czynniki drażniące lub promieniowanie.

Dlaczego tak

Pod koniec ładowania akumulatorów kwasowych następuje elektroliza wody i wydziela się wodór, który już przy kilku procentach stężenia w powietrzu tworzy mieszaninę wybuchową, dlatego akumulatornie wentyluje się i usuwa z nich źródła zapłonu. Tlenek węgla kusi jako „gaz z urządzeń”, ale powstaje przy niepełnym spalaniu, a nie podczas ładowania. Przegrzanie przewodów zależy od ich doboru, nie od wentylacji, a ołów nie emituje promieniowania jonizującego.

Dlaczego tak

Pięć zasad przygotowania miejsca pracy wykonuje się w ustalonej kolejności: wyłączenie, zabezpieczenie przed ponownym załączeniem, sprawdzenie braku napięcia, uziemienie i zwarcie, a na końcu osłonięcie sąsiednich części pozostających pod napięciem. Wariant ze sprawdzeniem braku napięcia przed zabezpieczeniem kusi, ale ktoś mógłby załączyć urządzenie po sprawdzeniu, zanim zostanie ono zablokowane. Uziemianie przed sprawdzeniem braku napięcia grozi zwarciem na urządzeniu, które wciąż jest pod napięciem.

Dlaczego tak

Wyładowanie w linię lub w jej pobliżu indukuje przepięcia, których uziemiacze przenośne nie są w stanie bezpiecznie odprowadzić, a ludzie na słupie są najwyżej położonym punktem w okolicy, dlatego przy burzy prace przy liniach napowietrznych przerywa się. Kontynuowanie pracy „bo linia jest uziemiona” kusi, ale uziemienie zabezpiecza przed przypadkowym podaniem napięcia, a nie przed skutkami pioruna. Dodatkowe uziemiacze ani sprzęt izolacyjny nie chronią przed energią wyładowania atmosferycznego.

Dlaczego tak

Zgodnie z ogólnymi zasadami prewencji najpierw dąży się do usunięcia zagrożenia, następnie stosuje środki techniczne i ochronę zbiorową, potem środki organizacyjne, a środki ochrony indywidualnej są ostatnią linią obrony. Środki ochrony indywidualnej kuszą, bo są najbardziej widoczne, ale chronią tylko wtedy, gdy zagrożenie już działa i sprzęt jest użyty poprawnie. Znaki i szkolenia to środki organizacyjne, które nie usuwają źródła zagrożenia.

Dlaczego tak

Prace w warunkach szczególnego zagrożenia wykonuje się na polecenie i z zasady przez zespół co najmniej dwóch osób, aby druga osoba mogła nadzorować pracę i natychmiast udzielić pomocy; wyjątki muszą być określone w instrukcji eksploatacji. Świadectwo kwalifikacyjne kusi jako „przepustka”, ale potwierdza jedynie kwalifikacje i nie zastępuje polecenia. Praca jednoosobowa ograniczałaby liczbę narażonych, lecz pozbawiałaby poszkodowanego szybkiej pomocy.

Dlaczego tak

Gorący dym i toksyczne gazy gromadzą się pod sufitem, a przy podłodze powietrze jest najchłodniejsze i najczystsze, dlatego w zadymieniu porusza się nisko, osłaniając drogi oddechowe. Winda kusi szybkością, ale podczas pożaru może zostać zatrzymana między piętrami lub wjechać na płonącą kondygnację. Otwieranie drzwi dostarcza tlenu i sprzyja rozprzestrzenianiu się ognia i dymu, a wyprostowana postawa oznacza wdychanie najbardziej toksycznej warstwy.

Dlaczego tak

Dwutlenek węgla gasi przez wypieranie tlenu i schładzanie, jest nieprzewodzący i po odparowaniu nie pozostawia żadnych resztek, więc nie uszkadza wrażliwej elektroniki. Proszek kusi, bo gaśnice proszkowe też nadają się do urządzeń pod napięciem, ale pozostawia trudny do usunięcia, częściowo korozyjny osad. Piana i środki wodne zawierają wodę, która przewodzi prąd i niszczy urządzenia elektroniczne.

Dlaczego tak

Rękawica może zostać pochwycona przez obracające się wiertło i wciągnąć dłoń, a blacha trzymana ręką może zostać zakręcona przez wiertło i zranić operatora, dlatego przy wiertarkach pracuje się bez rękawic, a przedmiot mocuje w imadle. Okulary ochronne mogą kusić jako „zbędne”, ale są wymagane, bo chronią oczy przed wiórami. Usuwanie wiórów szczotką po zatrzymaniu wrzeciona jest zalecaną, a nie zakazaną czynnością.

Dlaczego tak

Przedmioty używane najczęściej umieszcza się w normalnym zasięgu ramion, czyli w obszarze osiąganym przedramionami przy ramionach swobodnie opuszczonych, co ogranicza zmęczenie i przeciążenia kręgosłupa. Maksymalny zasięg kusi, bo zwalnia miejsce na blacie, ale wymaga wyciągania rąk i pochylania się, więc przeznacza się go dla rzadziej używanych rzeczy. Regał za plecami i podłoga wymuszają skręty i skłony tułowia.

Dlaczego tak

Przepisy dotyczące stanowisk z monitorami ekranowymi wymagają, aby odległość oczu od ekranu wynosiła 400–750 mm; pozwala to objąć wzrokiem cały ekran bez nadmiernej akomodacji oczu. Odległość 200–350 mm kusi przy drobnych elementach schematu, ale wymusza ciągłe skupianie wzroku na bliskim obiekcie i szybko męczy oczy. Odległości powyżej 800 mm utrudniają odczyt treści i prowadzą do pochylania się w stronę monitora.

Dlaczego tak

Przejścia i drogi komunikacyjne muszą być stale wolne od przedmiotów, bo zastawione utrudniają ewakuację i grożą potknięciem się z narzędziami w rękach. Oświetlenie miejscowe może kusić jako „nadmiar”, ale jest wręcz zalecane przy precyzyjnym montażu i uzupełnia oświetlenie ogólne. Wyciąg nad stanowiskiem lutowania i równa, nieśliska posadzka to rozwiązania wymagane przepisami, a nie naruszenia.

Dlaczego tak

Kodeks pracy gwarantuje pracownikowi w każdym tygodniu co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który obejmuje co najmniej 11 godzin odpoczynku dobowego. Wartość 11 godzin kusi, bo jest dobrze zapamiętana, ale to minimalny odpoczynek w każdej dobie, a nie tygodniowy. Odpoczynek 48-godzinny w weekend jest częstą praktyką, ale nie jest kodeksowym minimum, a 24 godziny to za mało.

Dlaczego tak

Przeglądy i próby napięciowe rękawic, drążków i wskaźników napięcia wykrywają uszkodzenia, zanim sprzęt zawiedzie w czasie pracy, więc zapobiegają wypadkom — to działanie prewencyjne. Protokół powypadkowy kusi, bo zawiera wnioski profilaktyczne, ale powstaje dopiero po zdarzeniu i jest działaniem reaktywnym. Wypłata odszkodowania i zgłoszenie wypadku to obowiązki wynikające z zaistniałego już zdarzenia.

Dlaczego tak

Prace z otwartym ogniem przy materiałach palnych są pracami niebezpiecznymi pożarowo, a tlenie się drewna czy kurzu może przejść w otwarty pożar długo po zakończeniu prac; dlatego miejsce zabezpiecza się przed pracą i kontroluje po jej zakończeniu. Zwarcie od koszulek kusi, bo dotyczy samych kabli, ale koszulki termokurczliwe są izolacyjne. Ani promieniowanie palnika, ani obkurczenie koszulki nie zmieniają zauważalnie parametrów kabla.

Dlaczego tak

Kadm jest silnie toksycznym metalem ciężkim, dlatego akumulatory niklowo-kadmowe w narzędziach przenośnych zostały w UE wycofane, a zastąpiły je akumulatory litowo-jonowe i niklowo-wodorkowe. Ogniwa NiCd kuszą odpornością na głębokie rozładowanie, ale ta zaleta nie równoważy szkodliwości kadmu. Akumulatory ołowiowe zawierają ołów i kwas, a baterie jednorazowe generują znacznie więcej odpadów niż akumulatory ładowane setki razy.

Dlaczego tak

Ochronę przed porażeniem zapewnia obuwie elektroizolacyjne, badane na określone napięcie — klasa 00 do 500 V AC i klasa 0 do 1000 V AC. Obuwie antyelektrostatyczne kusi, bo również ma związek z elektrycznością, ale ma celowo ograniczoną rezystancję, aby odprowadzać ładunki elektrostatyczne, więc nie izoluje od napięcia sieci. Obuwie przewodzące działa jeszcze silniej w tym samym kierunku, a zwykłe obuwie robocze nie ma potwierdzonych właściwości izolacyjnych.

Dlaczego tak

Środek ochrony zbiorowej chroni jednocześnie wszystkie osoby w danym miejscu i działa niezależnie od tego, czy pracownik o nim pamięta — tak działa wyciąg usuwający dymy u źródła. Półmaska filtrująca kusi, bo także chroni drogi oddechowe przed dymem, ale jest noszona przez jedną osobę, więc jest środkiem ochrony indywidualnej. Okulary i rękawice również chronią tylko osobę, która ich używa.

Dlaczego tak

Znaki ochrony przeciwpożarowej mają czerwone tło z białym symbolem, a piktogram słuchawki oznacza telefon, z którego można powiadomić o pożarze. Punkt pierwszej pomocy kusi, bo również wiąże się z wezwaniem pomocy, ale oznacza się go znakiem o zielonym tle z białym krzyżem. Telefon do dyżurnego elektryka ani przycisk wyłączenia zasilania nie mają takiego znaku ochrony przeciwpożarowej.

Dlaczego tak

Znaki ostrzegawcze mają kształt trójkąta o żółtym tle i czarnym obramowaniu, a symbol błyskawicy informuje o zagrożeniu napięciem elektrycznym. Czerwone koło z przekreśleniem kusi, bo kojarzy się z zakazem wejścia, ale oznacza znak zakazu, a nie ostrzeżenia. Niebieskie koło to kształt znaków nakazu, a zielony prostokąt — znaków ewakuacyjnych i ratunkowych.