Test ELE.02 — zestaw 30

Dlaczego tak

Pomieszczenia mokre to takie, w których wilgotność względna jest bliska 100%, a sufit, ściany i podłoga są pokryte wodą lub często polewane, jak w myjniach czy pralniach przemysłowych; instalacje w nich wymagają osprzętu o wysokim stopniu ochrony. Pomieszczenia wilgotne kuszą, bo również dotyczą wilgoci, ale wilgotność przekracza w nich 75% tylko okresowo, a powierzchnie nie są stale mokre. Pomieszczenia gorące i zapylone klasyfikuje się według innych czynników.

Dlaczego tak

Kod IK określa odporność obudowy na udary mechaniczne, a najwyższy stopień IK10 oznacza odporność na uderzenie o energii 20 J, co odpowiada np. uderzeniu piłką czy próbie wandalizmu. Odpowiedź o szczelności kusi, bo przypomina kod IP, który także zawiera cyfry, ale ochronę przed wodą opisuje druga cyfra kodu IP, a nie kod IK. Kod IK nie dotyczy ochrony przed ciałami stałymi ani gwarancji.

Dlaczego tak

Przy przejściu przez ścianę przewód prowadzi się w rurce osłonowej, która chroni go przed uszkodzeniem mechanicznym i umożliwia ewentualną wymianę, a jej końce uszczelnia się, gdy przejście dzieli strefy pożarowe. Puszka rozgałęźna kusi, bo również jest elementem osprzętu podtynkowego, ale służy do wykonywania połączeń i rozgałęzień, a nie do ochrony przewodu w przejściu. Opaska z uchwytem mocuje przewód, a listwa maskująca jest elementem instalacji natynkowej.

Dlaczego tak

Pierwsza litera określa związek źródła z ziemią (T — bezpośrednie uziemienie, I — izolacja), a druga — sposób połączenia części przewodzących dostępnych: N oznacza połączenie z uziemionym punktem neutralnym źródła przez przewód ochronny, a T — uziemienie przez własny uziom. Odpowiedź o połączeniu w PEN kusi, bo dotyczy przewodu neutralnego, ale opisują to dalsze litery S i C, a nie druga litera. Uziom niezależny to cecha układu TT, a izolowany punkt neutralny — układu IT.

Dlaczego tak

W warunkach zwiększonego zagrożenia dopuszczalne długotrwale napięcie dotykowe prądu przemiennego wynosi 25 V, więc z warunku R_A · I_a ≤ 25 V otrzymujemy R_A ≤ 25 V / 0,5 A = 50 Ω. Wynik 100 Ω kusi, bo jest poprawnie obliczony, ale dla napięcia 50 V, właściwego dla warunków normalnych. Wartość 12,5 Ω powstaje przez pomnożenie 25 · 0,5 zamiast dzielenia, a 25 Ω to przepisanie wartości napięcia jako rezystancji.

Dlaczego tak

Napięcie stałe uważa się za napięcie bez tętnień, gdy zawartość tętnień nie przekracza 10% wartości skutecznej; dla takiego napięcia stosuje się wartości graniczne prądu stałego, np. 120 V w warunkach normalnych. Wartość 1% kusi, bo wydaje się, że „bez tętnień” oznacza napięcie niemal idealnie stałe, ale definicja dopuszcza właśnie 10%. Przy dużych tętnieniach, np. 25% czy 50%, napięcie działa na organizm bardziej jak przemienne i nie można stosować granic dla prądu stałego.

Dlaczego tak

W izolacji podwójnej izolacja podstawowa chroni przed dotykiem części czynnych w normalnej pracy, czyli zapewnia ochronę podstawową, a izolacja dodatkowa chroni, gdy podstawowa ulegnie uszkodzeniu, czyli zapewnia ochronę przy uszkodzeniu. Odpowiedź o ochronie wyłącznie przy uszkodzeniu kusi, bo izolacja dodatkowa działa właśnie w razie uszkodzenia, ale pomija rolę izolacji podstawowej. Ochroną uzupełniającą jest np. RCD 30 mA, a samoczynne wyłączenie wymaga przewodu ochronnego, którego urządzenia II klasy nie mają.

Dlaczego tak

Kable sterownicze mają zwykle wiele żył o przekrojach 1–2,5 mm², oznaczonych numerami lub barwami, i służą do przesyłania sygnałów oraz zasilania obwodów sterowania, np. cewek styczników i czujników. Odpowiedź o układaniu w powietrzu kusi, bo przewody sterownicze często prowadzi się w korytkach, ale kable YKSY mają powłokę i, podobnie jak YKY, mogą być układane w ziemi. Żyły aluminiowe dużego przekroju to cecha kabli zasilających, a powłokę zewnętrzną kabel ma zawsze.

Dlaczego tak

W oznaczeniach zharmonizowanych litera G w zapisie liczby żył, np. 3G1,5, informuje, że przewód zawiera żyłę ochronną zielono-żółtą, a litera X — że takiej żyły nie ma. Odpowiedź o żyłach giętkich kusi, bo przewód rzeczywiście jest giętki, ale informuje o tym litera F na końcu członu typu (H05VV-F). Izolację gumową oznacza się literą R, a ekran — innymi symbolami w części opisującej budowę przewodu.

Dlaczego tak

Żyła z wielu cienkich drucików łatwo się zgina i wytrzymuje tysiące cykli zginania bez pękania, dlatego stosuje się ją w przewodach do odbiorników ruchomych i przenośnych. Mniejsza rezystancja kusi, bo przewody linkowe wydają się „lepszymi” przewodnikami, ale rezystancja zależy od przekroju i materiału, a nie od liczby drucików, i przy tym samym przekroju jest podobna. Budowa żyły nie decyduje o układaniu w ziemi, a linki w zaciskach śrubowych zwykle wymagają tulejek.

Dlaczego tak

Wewnątrz rozdzielnic i szaf sterowniczych połączenia wykonuje się przewodami jednożyłowymi giętkimi H07V-K (LgY), które łatwo układa się w korytkach i przyłącza do zacisków aparatów z tulejkami. Przewody oponowe H07RN-F kuszą, bo również są giętkie, ale są wielożyłowe, grube i przeznaczone do odbiorników ruchomych w trudnych warunkach. Kabel YKY służy do układania w ziemi i zasilania rozdzielnic, a przewody YDYt — do instalacji wtynkowych.

Dlaczego tak

Lampy metalohalogenkowe, jak inne wysokoprężne lampy wyładowcze, osiągają pełny strumień po kilku minutach od zapłonu, a gorąca lampa ma za wysokie ciśnienie par, by zapalić się ponownie, więc trzeba odczekać na jej ostygnięcie. Żarówka halogenowa kusi, bo silnie się nagrzewa i jest stosowana w podobnych naświetlaczach, ale jako źródło żarowe świeci pełną jasnością od razu. Źródła LED i zwykłe żarówki również włączają się natychmiast.

Dlaczego tak

Skuteczność świetlna to stosunek strumienia świetlnego do pobieranej mocy: η = 5200 lm / 40 W = 130 lm/W, co jest wartością typową dla współczesnych opraw LED. Wynik 0,0077 lm/W kusi, bo zawiera te same liczby, ale powstaje po odwróceniu ilorazu, czyli podzieleniu mocy przez strumień. Wynik 208 000 to iloczyn strumienia i mocy, a 5160 — różnica tych wartości, które nie mają sensu fizycznego.

Dlaczego tak

W zakładach spożywczych stosuje się oprawy hermetyczne o wysokim stopniu ochrony, odporne na mycie strumieniem wody, z kloszami z tworzywa, np. poliwęglanu, aby stłuczka szkła nie mogła zanieczyścić produktów. Oprawy przeciwwybuchowe kuszą, bo są szczelne i wytrzymałe, ale przeznacza się je do stref zagrożenia wybuchem, a klosz ze szkła hartowanego nie spełnia wymagania braku szkła. Oprawy rastrowe i dekoracyjne IP20 nie są odporne na wodę.

Dlaczego tak

Okrąg z wpisanym ukośnym krzyżem jest ogólnym symbolem oprawy oświetleniowej lub punktu świetlnego, a obok niego zapisuje się często liczbę i moc źródeł. Puszka rozgałęźna kusi, bo również rysuje się ją jako małe kółko, ale bez krzyża, a w miejscu połączeń przewodów. Gniazdo wtyczkowe ma symbol półokręgu z kreskami, a silnik — okrąg z literą M.

Dlaczego tak

Wtyk RJ45 zakłada się na żyły ułożone w odpowiedniej kolejności i zaciska specjalną zaciskarką do wtyków modularnych, która wciska styki wtyku w żyły i zaciska zatrzask na powłoce. Praska do tulejek kusi, bo również służy do zaciskania końcówek na żyłach, ale ma matryce do tulejek, a nie gniazdo dopasowane do wtyku RJ45. Lutownicy nie stosuje się do wtyków modularnych, a praska hydrauliczna służy do końcówek kabli energetycznych.

Dlaczego tak

Trasowanie zaczyna się od przeniesienia z dokumentacji położenia puszek, łączników, gniazd i wypustów, bo to one wyznaczają punkty, które trzeba połączyć; potem wyznacza się trasy pionowe i poziome w strefach instalacyjnych, sprawdza wykrywaczem kolizje z innymi instalacjami i dopiero wtedy oznacza bruzdy do wykucia. Rozpoczęcie od tras kusi, bo trasy są głównym elementem trasowania, ale bez wyznaczonych punktów osprzętu nie wiadomo, dokąd mają prowadzić. Oznaczanie bruzd przed sprawdzeniem kolizji grozi przekuciem cudzej instalacji.

Dlaczego tak

Dłuższa żyła ochronna, przy szarpnięciu lub wyrwaniu przewodu, napręża się i odłącza jako ostatnia, więc obudowa pozostaje połączona z przewodem ochronnym tak długo, jak mogą na nią trafić żyły czynne. Lepsze rozróżnienie żył kusi, bo żyła PE musi być wyraźnie oznaczona, ale zapewnia to izolacja zielono-żółta, a nie długość. Kilka centymetrów nie zmienia istotnie rezystancji, a żyły PE nie owija się wokół obudowy — przyłącza się ją do zacisku ochronnego.

Dlaczego tak

Próba biegunowości sprawdza, czy łączniki jednobiegunowe i urządzenia zabezpieczające są włączone w przewód fazowy, a nie neutralny; w przeciwnym razie po wyłączeniu łącznika oprawa nadal byłaby pod napięciem. Ciągłość przewodów ochronnych kusi, bo również sprawdza się ją omomierzem na tym etapie, ale jest odrębną próbą wykonywaną jako pierwsza. Rezystancja izolacji i czas zadziałania RCD to kolejne, osobne sprawdzenia.

Dlaczego tak

Miernik cęgowy obejmuje przewód cęgami i mierzy prąd na podstawie wytwarzanego przez niego pola magnetycznego, więc nie wymaga rozłączania obwodu ani wyłączania odbiorników. Mostek Thomsona kusi, bo jest precyzyjnym przyrządem używanym w konserwacji, ale mierzy małe rezystancje przy wyłączonym obwodzie. Megaomomierz bada rezystancję izolacji w obwodzie odłączonym od zasilania, a próbnik napięcia wskazuje tylko obecność napięcia.

Dlaczego tak

Gdy przerwany jest wspólny przewód neutralny, punkt gwiazdowy odbiorników „pływa”, a napięcia faz zależą od ich obciążenia: faza silnie obciążona czajnikiem ma napięcie obniżone, a słabo obciążone — podwyższone, nawet do wartości bliskiej 400 V. Przepalona wkładka kusi, bo również zakłóca zasilanie jednej fazy, ale wtedy w tej fazie napięcie zanika, a pozostałe mają poprawne 230 V. Zwarcie międzyfazowe spowodowałoby zadziałanie zabezpieczeń, a uszkodzony RCD nie podnosi napięć.

Dlaczego tak

Gniazdo musi mieć prąd znamionowy nie mniejszy niż prąd zabezpieczenia obwodu, czyli 16 A, oraz bolec ochronny, bo obwód gniazd wykonuje się z przewodem ochronnym zapewniającym samoczynne wyłączenie zasilania. Gniazdo 10 A kusi, bo przy typowych odbiornikach również by działało, ale przy obciążeniu do 16 A, które dopuszcza zabezpieczenie, jego styki byłyby przeciążone i mogłyby się przegrzewać. Gniazdo bez bolca pozbawiłoby odbiorniki I klasy ochrony, a 6 A jest wyraźnie za małe.

Dlaczego tak

Rezystancja przewodu wynosi R = l / (γ · S) = 35 / (56 · 2,5) = 35 / 140 ≈ 0,25 Ω i z taką wartością porównuje się wynik pomiaru ciągłości przewodu ochronnego. Wynik 0,50 Ω kusi, bo powstaje przy przyjęciu podwójnej długości, właściwej dla pętli złożonej z dwóch przewodów, np. L i PE, a pytanie dotyczy samego przewodu ochronnego. Wynik 4,00 Ω to odwrotność ilorazu, a 0,04 Ω powstaje przy pominięciu długości przewodu lub błędzie w jednostkach.

Dlaczego tak

Dla wyłączników różnicowoprądowych ogólnego typu największy dopuszczalny czas wyłączania wynosi 300 ms przy IΔn, 150 ms przy 2·IΔn i 40 ms przy 5·IΔn. Wartość 300 ms kusi, bo jest najczęściej zapamiętywanym wymaganiem, ale dotyczy badania prądem równym IΔn, a przy pięciokrotnie większym prądzie wyłącznik musi zadziałać znacznie szybciej. Wartość 150 ms dotyczy 2·IΔn, a 500 ms — wyłączników selektywnych przy IΔn.

Dlaczego tak

Silnik uniwersalny to szeregowy silnik komutatorowy: przy zmianie kierunku prądu zmienia się jednocześnie kierunek pola wzbudzenia i prądu w tworniku, więc moment zachowuje kierunek i silnik pracuje zarówno przy prądzie stałym, jak i przemiennym. Silnik indukcyjny jednofazowy kusi, bo również bywa stosowany w urządzeniach domowych zasilanych z sieci 230 V, ale nie ma komutatora ani szczotek i nie może pracować przy prądzie stałym. Silniki synchroniczne i krokowe nie mają komutatora z szeregowym wzbudzeniem.

Dlaczego tak

Przekładki między wycinkami komutatora muszą wytrzymać wysoką temperaturę, iskrzenie i duże naciski przy zaciskaniu komutatora, dlatego wykonuje się je z mikanitu, czyli materiału z płatków miki spojonych żywicą. Preszpan kusi, bo jest typowym materiałem izolacyjnym w maszynach, np. w izolacji żłobkowej, ale nie wytrzymałby temperatury i ścierania w komutatorze. PVC i guma silikonowa są za miękkie i odkształcałyby się pod naciskiem.

Dlaczego tak

Silnik zamknięty chłodzony powierzchniowo ma na wale, po stronie przeciwnej do napędu, wentylator zewnętrzny pod kołpakiem, który kieruje strumień powietrza wzdłuż użebrowanego kadłuba i odbiera ciepło z jego powierzchni. Klatka wirnika kusi, bo obraca się i bywa zaopatrzona w łopatki mieszające powietrze, ale działa wewnątrz zamkniętego kadłuba i nie wytwarza przepływu na jego zewnętrznej powierzchni. Tabliczka zaciskowa i łożysko nie pełnią funkcji chłodzących.

Dlaczego tak

Symbol IE z cyfrą określa klasę sprawności energetycznej silnika według normy IEC 60034-30-1: IE1 to sprawność standardowa, IE2 — podwyższona, IE3 — premium, a IE4 — super premium. Klasa izolacji kusi, bo również podaje się ją na tabliczce znamionowej literą, np. F, ale dotyczy dopuszczalnej temperatury materiałów izolacyjnych. Stopień ochrony obudowy oznacza się kodem IP, a rodzaj pracy symbolami od S1 do S10.

Dlaczego tak

Przyrostek C3 oznacza zwiększony luz promieniowy wewnętrzny, stosowany często w łożyskach silników elektrycznych, ponieważ wał i pierścień wewnętrzny nagrzewają się bardziej niż obudowa, co zmniejsza luz podczas pracy. Dwie blaszane osłony kuszą, bo również są zapisane w tym oznaczeniu, ale informuje o nich człon „2Z”. Średnicę otworu 25 mm określają dwie ostatnie cyfry podstawowego symbolu (05 · 5 mm), a C3 nie dotyczy smaru.

Dlaczego tak

Przekaźnik kontroli faz nadzoruje napięcia zasilające i wyłącza lub blokuje napęd, gdy zaniknie faza, napięcia są niesymetryczne albo kolejność faz jest nieprawidłowa, co dla sprężarki oznaczałoby obroty w złą stronę i jej uszkodzenie. Ochrona przed przeciążeniem kusi, bo zanik fazy rzeczywiście prowadzi do przegrzania silnika, ale pomiarem temperatury uzwojeń zajmują się czujniki PTC z przekaźnikiem termistorowym. Ograniczeniem prądu rozruchowego zajmuje się softstart, a regulacją prędkości — przemiennik częstotliwości.

Dlaczego tak

Moc czynną w obwodzie jednofazowym oblicza się ze wzoru P = U · I · cos φ = 230 V · 5 A · 0,8 = 920 W. Wynik 1150 W kusi, bo jest iloczynem napięcia i prądu, ale to moc pozorna wyrażona w VA, a nie moc czynna. Wynik 690 W to moc bierna obliczona z sin φ = 0,6 i wyrażona w var, a 1438 W powstaje przy błędnym podzieleniu mocy pozornej przez cos φ zamiast pomnożenia.

Dlaczego tak

Interwał smarowania określa, po ilu godzinach pracy trzeba uzupełnić smar, a podana ilość — ile smaru wtłoczyć do łożyska przez smarowniczkę; nadmiar smaru zwiększa opory i temperaturę łożyska. Całkowite wypełnienie obudowy kusi, bo wydaje się, że więcej smaru lepiej chroni łożysko, ale prowadzi do przegrzania i wypychania smaru na uzwojenia. Instrukcja nie dotyczy dni kalendarzowych ani wymiany łożysk.

Dlaczego tak

W układzie zamkniętym wartość regulowana, tu ciśnienie, jest mierzona i porównywana z wartością zadaną, a różnica wpływa na sterowanie silnikiem, co tworzy pętlę sprzężenia zwrotnego. Układ otwarty kusi, bo przemiennik częstotliwości często pracuje z prędkością nastawioną ręcznie, ale wtedy nie ma pomiaru ciśnienia i układ nie reaguje na zmiany rozbioru wody. Rozruch gwiazda–trójkąt i sterowanie czasowe nie utrzymują stałej wartości ciśnienia.

Dlaczego tak

Prędkość silnika indukcyjnego jest nieco mniejsza od prędkości synchronicznej n_s = 60 · f / p, a przy 50 Hz wynosi ona 3000, 1500, 1000 lub 750 obr/min dla 1, 2, 3 lub 4 par biegunów; 960 obr/min odpowiada prędkości synchronicznej 1000 obr/min, czyli 6 biegunom, przy poślizgu 4%. Odpowiedź 8 biegunów kusi, bo 750 obr/min także jest bliską wartością, ale silnik indukcyjny nie może obracać się szybciej niż pole. Dla 4 biegunów prędkość wynosiłaby około 1450 obr/min.

Dlaczego tak

Zwarcie doziemne, nazywane też zwarciem z korpusem lub z masą, polega na połączeniu uzwojenia z uziemionym kadłubem maszyny przez uszkodzoną izolację, np. żłobkową; wykrywa się je pomiarem rezystancji izolacji między uzwojeniem a kadłubem. Zwarcie zwojowe kusi, bo również wynika z uszkodzenia izolacji uzwojenia, ale dotyczy połączenia sąsiednich zwojów tej samej fazy, bez udziału kadłuba. Zwarcie międzyfazowe łączy dwie fazy, a przerwa oznacza brak ciągłości uzwojenia.

Dlaczego tak

Przy zmianach temperatury w kadłubie silnika skrapla się para wodna, którą odprowadzają otwory odwadniające; ich zatkanie powoduje gromadzenie się wody, korozję i spadek rezystancji izolacji, więc otwór trzeba udrożnić, silnik osuszyć i zmierzyć izolację. Uszczelnienie otworu kusi, bo wydaje się, że zatrzyma wodę na zewnątrz, ale woda powstaje wewnątrz z kondensacji i nie miałaby którędy wypłynąć. Stopień ochrony IP nie chroni przed skraplaniem, a samo wytarcie skrzynki nie usuwa przyczyny.

Dlaczego tak

Wskaźnik polaryzacji to stosunek rezystancji izolacji zmierzonej po 10 minutach do zmierzonej po 1 minucie: PI = 600 / 200 = 3,0; wartości powyżej 2 świadczą o dobrej, suchej i czystej izolacji. Odpowiedź „3,0 — izolacja zawilgocona” kusi, bo zawiera poprawnie obliczony wskaźnik, ale zawilgocona izolacja ma wskaźnik bliski 1, ponieważ prąd upływu nie maleje w czasie. Wartość 0,33 to odwrócony iloraz, a 400 to różnica rezystancji, a nie wskaźnik.

Dlaczego tak

„Cable gland” to dławnica kablowa, przez którą wprowadza się kabel do obudowy, np. skrzynki zaciskowej silnika; uszczelnia ona przepust i odciąża kabel od naciągu. Końcówka kablowa kusi, bo również jest elementem montowanym przy wprowadzaniu kabla do zacisków, ale po angielsku nazywa się „cable lug” i zaciska się ją na żyle. Opaska kablowa to „cable tie”, a korytko kablowe — „cable tray”.

Dlaczego tak

Czasownik „energise” znaczy „podać napięcie”, a konstrukcja „do not … until …” — „nie … dopóki nie …”, więc polecenie zakazuje załączenia rozdzielnicy 3 do czasu sprawdzenia wyników próby izolacji. Wersja „podać napięcie, a potem zmierzyć izolację” kusi, bo zawiera obie czynności z wypowiedzi, ale odwraca ich kolejność. Pomiaru izolacji nie wykonuje się pod napięciem, a kierownik nie mówi, że wyniki są złe — jeszcze ich nie sprawdzono.

Dlaczego tak

„Protective conductor” to przewód ochronny, „green-and-yellow” — zielono-żółty, a zakaz wyraża się konstrukcją „must not be used”, więc pierwsze zdanie wiernie oddaje polecenie. Wersja z „must be used” kusi, bo różni się tylko brakiem przeczenia, ale nakazuje coś przeciwnego — użycie PE jako przewodu neutralnego. Zamiana nazw przewodów i barwa niebieska zmieniają treść, a „doesn't have to” znaczy „nie musi”, a nie „nie wolno”.